ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਚਿਦ੍ਵਿਰਹਿਤਾਨਿ ਜਗਦ੍ਵਿਧਾਤੁਂ ਕਿਂ ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਮਾਣਿ ਜਗਦਮ੍ਬ ਯਤੋ ਜਡਾਨਿ । ਕਿਂ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਗੁਣਕਰ੍ਮਯੁਤਾਨਿ ਸਨ੍ਤਿ ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਰਹਿਤਾਨਿ ਫਲਂ ਪ੍ਰਦਾਤੁਮ੍
ਚਿੱਤ ਤੋਂ ਵਿਰਲੇ ਤੱਤ, ਮਾਂ, ਜਗਤ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਜਦ ਉਹ ਜੜ ਹਨ? ਤੇ ਗੁਣ ਤੇ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਕੋਈ ਫਲ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਦੇਵੀ?
ਦੇਵਾ ਮਖੇष੍ਵਪਿ ਹੁਤਂ ਮੁਨਿਭਿਃ ਸ੍ਵਭਾਗਂ ਗृਹ੍ਣੀਯੁਰਮ੍ਬ ਵਿਧਿਵਤ੍ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਂ ਕਿਮ੍ । ਸ੍ਵਾਹਾ ਨ ਚੇਤ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਤਤ੍ਰ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਨਨੁ ਪਾਲਯਸੀਵ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍
ਦੇਵਤੇ, ਯਜਨਾਂ ਵਿਚ, ਜਦ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ, ਕੀ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਮਾਂ? ਜੇ ਤੂੰ 'ਸਵਾਹਾ' ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਥੇ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈਂ।
ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਯੇਦਮਖਿਲਂ ਵਿਹਿਤਂ ਭਵਾਦੌ ਤ੍ਵਂ ਪਾਸਿ ਵੈ ਹਰਿਹਰਪ੍ਰਮੁਖਾਨ੍ਦਿਗੀਸ਼ਾਨ੍ । ਕਾਲੇऽਤ੍ਸਿ ਵਿਸ਼੍ਵਮਪਿ ਤੇ ਚਰਿਤਂ ਭਵਾਦ੍ਯਂ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਨੈਵ ਮਨੁਜਾਃ ਕ੍ਵ ਨੁ ਮਨ੍ਦਭਾਗ੍ਯਾਃ
ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੂੰ ਕਰਦੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਹਰਿ, ਹਰਾ ਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈਂ। ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈਂ। ਤੇਰੇ ਕਰਤਬ ਜਗਤ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਕਿੱਥੇ ਹਨ ਉਹ ਮੰਦਭਾਗੀ?
ਹਤ੍ਵਾਸੁਰਂ ਮਹਿषਰੂਪਧਰਂ ਮਹੋਗ੍ਰਂ ਮਾਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸੁਰਗਣਃ ਕਿਲ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੋऽਯਮ੍ । ਕਾਂ ਤੇ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਜਨਨਿ ਮਨ੍ਦਧਿਯੋ ਵਿਦਾਮੋ ਵੇਦਾ ਗਤਿਂ ਤਵ ਯਥਾਰ੍ਥਤਯਾ ਨ ਜਗ੍ਮੁਃ
ਮਾਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਮਹਿਸ਼ਾ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਭਿਆਨਕ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਮਾਂ, ਅਸੀਂ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਤੇਰੀ ਕੀ ਸਤਿ ਕਰੀਏ? ਵੇਦ ਵੀ ਤੇਰੀ ਸੱਚੀ ਗਤੀ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚੇ।
ਕਾਰ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਜਗਤਿ ਨੋ ਯਦਸੌ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾ ਵੈਰੀ ਹਤੋ ਭੁਵਨਕਣ੍ਟਕਦੁਰ੍ਵਿਭਾਵ੍ਯਃ । ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਕृਤਾ ਨਨੁ ਜਗਤ੍ਸੁ ਕृਪਾ ਵਿਧੇਯਾ- ਪ੍ਯਸ੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਪਾਹਿ ਜਨਨਿ ਪ੍ਰਥਿਤਪ੍ਰਭਾਵੇ
ਮਾਂ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਬੁਰਾ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ ਕਲੇਸ਼ ਸੀ ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਅਸੰਭਵ ਸੀ, ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਚੁੱਕੀ ਹੈ; ਹੁਣ ਦਇਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਾਂ, ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਾ ਸੁਰੈਰ੍ਦੇਵੀ ਤਾਨੁਵਾਚ ਮृਦੁਸ੍ਵਰਾ । ਅਨ੍ਯਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਚ ਦੁਃਸਾਧ੍ਯਂ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤੁ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਨਰਮ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਔਖਾ ਕੰਮ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦੱਸੋ।"
ਯਦਾ ਯਦਾ ਹਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਦਤਿਦੁਰ੍ਘਟਮ੍ । ਸ੍ਮਰ੍ਤਵ੍ਯਾਹਂ ਤਦਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਨਾਸ਼ਯਿष੍ਯਾਮਿ ਚਾਪਦਮ੍
ਜਦੋਂ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਕੰਮ ਆਵੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਉਹ ਮੁਸੀਬਤ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿਆਂਗੀ।
ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ ਸਰ੍ਵਂ ਕृਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵਿ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨਃ ਖਲੁ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍ । ਯਦਯਂ ਨਿਹਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਰਸ੍ਮਾਕਂ ਮਹਿषਾਸੁਰਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਾਂ, ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਤੂੰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਸਾਡਾ ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਹਿਸਾਸੁਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਸ੍ਮਰਿष੍ਯਾਮੋ ਯਥਾ ਤੇऽਮ੍ਬ ਸਦੈਵ ਪਦਪਙ੍ਕਜਮ੍ । ਤਥਾ ਕੁਰੁ ਜਗਨ੍ਮਾਤਰ੍ਭਕ੍ਤਿਂ ਤ੍ਵਯ੍ਯਪ੍ਯਚਞ੍ਚਲਾਮ੍
ਮਾਂ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਕਰਾਂਗੇ; ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਟੱਲ ਭਕਤੀ ਦੇ।
ਅਪਰਾਧਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਮਾਤੈਵ ਸਹਤੇ ਸਦਾ । ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਜਗਦ੍ਯੋਨਿਂ ਨ ਭਜਨ੍ਤੇ ਕੁਤੋ ਜਨਾਃ
ਮਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਲਤੀਆਂ ਸਹਿ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਲੋਕ ਜਗਤ ਦੀ ਮੂਲ ਮਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ?
ਦ੍ਵੌ ਸੁਪਰ੍ਣੋ ਤੁ ਦੇਹੇऽਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਯੋਃ ਸਖ੍ਯਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ । ਨਾਨ੍ਯਃ ਸਖਾ ਤृਤੀਯੋऽਸ੍ਤਿ ਯੋऽਪਰਾਧਂ ਸਹੇਤ ਹਿ
ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੰਛੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਕੋਈ ਤੀਜਾ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ ਜੋ ਦੂਜੇ ਦੀ ਗਲਤੀ ਸਹਿ ਸਕੇ।
ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜੀਵਃ ਸਖਾਯਂ ਤ੍ਵਾਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਨੁ ਕਰਿष੍ਯਤਿ । ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਮਨ੍ਦਭਾਗ੍ਯੋऽਸੌ ਸੁਰਮਾਨੁषਯੋਨਿषੁ
ਇਸ ਲਈ, ਜਿਵ ਆਤਮਾ ਤੈਨੂੰ ਦੋਸਤ ਵਜੋਂ ਛੱਡ ਕੇ ਕੀ ਕਰੇਗਾ? ਉਹ ਬੁਰਾ ਤੇ ਨਸੀਬਾਂ ਤੋਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੇਹਂ ਸੁਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪਂ ਨ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਨਰਾਧਮਃ । ਮਨਸਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਾਚਾ ਬ੍ਰੂਮਃ ਸਤ੍ਯਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਨਿਕੰਮਾ ਮਨੁੱਖ ਤੈਨੂੰ ਮਨ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਬੋਲ ਨਾਲ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਸੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਖਦੇ ਹਾਂ।
ਸੁਖੇ ਵਾਪ੍ਯਥਵਾ ਦੁਃਖੇ ਤ੍ਵਂ ਨਃ ਸ਼ਰਣਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਪਾਹਿ ਨਃ ਸਤਤਂ ਦੇਵਿ ਸਰ੍ਵੈਸ੍ਤਵ ਵਰਾਯੁਧੈਃ
ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਅਸਧਾਰਣ ਠਕਾਣ ਹੈ; ਮਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਵਧੀਆ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਸ਼ਰਣਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦਾਮ੍ਬੁਜਰੇਣੁਤਃ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਾ ਸੁਰੈਰ੍ਦੇਵੀ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ । ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪਰਮਂ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਦੇਵਾਸ੍ਤਾਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਿਰ੍ਗਤਾਮ੍
ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਠਕਾਣ ਨਹੀਂ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਦੇਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ।
ਮਹਿषਵਧਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪृਥਿਵੀਸੁਖਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ - ਅਥਾਦ੍ਭੁਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮੁਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਦੇਵ੍ਯਾ ਜਗਚ੍ਛਾਨ੍ਤਿਕਰਂ ਪਰਞ੍ਚ । ਨ ਤृਪ੍ਤਿਰਸ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜਵਰ੍ਯ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਃ ਕਥਾਮृਤਂ ਤੇ ਮੁਖਪਦ੍ਮਜਾਤਮ੍
ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੂਨਿ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਅਸਧਾਰਣ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਵਾਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਮੁੱਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਕਥਾ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤਾਯਾਂ ਚ ਤਦਾ ਭਵਾਨ੍ਯਾ ਚਕ੍ਰੁਸ਼੍ਚ ਕਿਂ ਦੇਵਪੁਰੋਗਮਾਸ੍ਤੇ । ਦੇਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਰਮਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਦੁਰਾਪਮੇਵਾਲ੍ਪਪੁਣ੍ਯੈਰ੍ਨਰਾਣਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਭਵਾਨੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਗੂ ਕੀ ਕਰਦੇ ਸਨ? ਦੇਵੀ ਦੇ ਉੱਚ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਤਬ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਪੂਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪਾਉਣੇ ਅਸੰਭਵ ਹਨ।
ਕਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਥਾਮृਤੇਨ ਭਿਨ੍ਨੋऽਲ੍ਪਭਾਗ੍ਯਾਤ੍ਪਟੁਕਰ੍ਣਰਨ੍ਧ੍ਰਃ । ਪੀਤੇਨ ਯੇਨਾਮਰਤਾਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਧਿਕ੍ਤਾਨ੍ਨਰਾਨ੍ ਯੇ ਨ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਸਾਦਰਮ੍
ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਰਸ ਨਾਲ ਕੌਣ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੰਨ ਕਿਸੇ ਬਦੀ-ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ ਬੰਦ ਹੋਣ? ਜੋ ਇਸ ਰਸ ਨੂੰ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਲਾਨਤ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦੇ।
ਲੀਲਾਚਰਿਤ੍ਰਂ ਜਗਦਮ੍ਬਿਕਾਯਾ ਰਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਵਿਤਂ ਦੇਵਮਹਾਮੁਨੀਨਾਮ੍ । ਸਂਸਾਰਵਾਰ੍ਧੇਸ੍ਤਰਣਂ ਨਰਾਣਾਂ ਕਥਂ ਕृਤਜ੍ਞਾ ਹਿ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਯੁਃ
ਜਗਤ-ਮਾਤਾ ਦੇ ਲੀਲਾਵਾਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹਨ—ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਮੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਚੈਵ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ਵਸ਼੍ਚ ਸਂਸਾਰਿਣੋ ਰੋਗਯੁਤਾਸ਼੍ਚ ਕੇਚਿਤ੍ । ਤੇषਾਂ ਸਦਾ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਪੁਟੈਸ਼੍ਚ ਪੇਯਂ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਦਂ ਵੇਦਵਿਦੋ ਵਦਨ੍ਤਿ
ਜੋ ਮੁਕਤ ਹਨ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹਨ ਜਾਂ ਰੋਗੀ ਹਨ—ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਕਥਾ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੁਣਣ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲਕੜਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦ-ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਮੁਨੇ ਨृਪਾਣਾਂ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮੇषੁ ਸਦਾ ਰਤਾਨਾਮ੍ । ਮੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਖਲੁ ਤਤ੍ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਕਥਂ ਨ ਪੇਯਂ ਰਹਿਤੈਸ਼੍ਚ ਤੇਭ੍ਯਃ
ਮੂਨਿ, ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੁਕਤ ਲੋਕ ਵੀ ਜਿਹੜੇ ਇਹ ਸੁਣਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਯੈਃ ਪੂਜਿਤਾ ਪੂਰ੍ਵਭਵੇ ਭਵਾਨੀ ਸਤ੍ਕੁਨ੍ਦਪੁष੍ਪੈਰਥ ਚਮ੍ਪਕੈਸ਼੍ਚ । ਬੈਲ੍ਵੈਰ੍ਦਲੈਸ੍ਤੇ ਭੁਵਿ ਭੋਗਯੁਕ੍ਤਾ ਨृਪਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤ੍ਯਨੁਮੇਯਮੇਵਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤਾਜ਼ਾ ਜਾਸਵਾਂ, ਚੰਪਾ ਫੁੱਲਾਂ ਜਾਂ ਬੈਲ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਭੋਗਦੇ ਹਨ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਭਕ੍ਤਿਹੀਨਾ ਸਮਵਾਪ੍ਯ ਦੇਹਂ ਤਂ ਮਾਨੁषਂ ਭਾਰਤਭੂਮਿਭਾਗੇ । ਯੈਰ੍ਨਾਰ੍ਚਿਤਾ ਤੇ ਧਨਧਾਨ੍ਯਹੀਨਾ ਰੋਗਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ਸਨ੍ਤਤਿਵਰ੍ਜਿਤਾਸ਼੍ਚ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਤਾਂ ਲਿਆ, ਪਰ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਰਹੇ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਧਨ-ਧਾਨ ਤੋਂ ਵੰਜੇ, ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਤੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਸੁੰਨੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਿਲ ਦਾਸਭੂਤਾ ਆਜ੍ਞਾਕਰਾਃ ਕੇਵਲਭਾਰਵਾਹਾਃ । ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਂ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਪਰਾਃ ਕਦਾਪਿ ਨੈਵਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤ੍ਯੌਦਰਪੂਰ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਮ੍
ਉਹ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾਸਾਂ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੇ, ਹੁਕਮ ਮੰਨਦੇ ਤੇ ਸਿਰਫ ਭਾਰ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦਿਨ-ਰਾਤ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਵਾਰਥ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਪੇਟ ਭਰਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਅਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਮੂਕਾ ਬਧਿਰਾਸ਼੍ਚ ਖਞ੍ਜਾਃ ਕੁष੍ਠਾਨ੍ਵਿਤਾ ਯੇ ਭੁਵਿ ਦੁਃਖਭਾਜਃ । ਤਤ੍ਰਾਨੁਮਾਨਂ ਕਵਿਭਿਰ੍ਵਿਧੇਯਂ ਨਾਰਾਧਿਤਾ ਤੈਃ ਸਤਤਂ ਭਵਾਨੀ
ਜੋ ਲੋਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ, ਗੂੰਗੇ, ਬਹਿਰੇ, ਲੰਗੜੇ ਜਾਂ ਕੋੜ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਮਾਤਾ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਯੇ ਰਾਜਭੋਗਾਨ੍ਵਿਤऋਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਣਾਃ ਸਂਸੇਵ੍ਯਮਾਨਾ ਬਹੁਭਿਰ੍ਮਨੁष੍ਯੈਃ । ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇ ਵਾ ਵਿਭਵੈਃ ਸਮੇਤਾ- ਸ੍ਤੈਃ ਪੂਜਿਤਾਮ੍ਬੇਤ੍ਯਨੁਮੇਯਮੇਵ
ਜੋ ਲੋਕ ਰਾਜਸੀ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਕਈਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਵਾਲੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੂਨੋ ਦੇਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰਿਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਕਥਯਸ੍ਵ ਕृਪਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਯਾਵਾਨਸਿ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਸਤਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਉੱਚੇ ਕਰਤਬ ਸੁਣਾਓ; ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦਿਆਲੂ ਹੋ।
ਹਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮਹਿषਂ ਪਾਪਂ ਸ੍ਤੁਤਾ ਸਮ੍ਪੂਜਿਤਾ ਸੁਰੈਃ । ਕ੍ਵ ਗਤਾ ਸਾ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਰ੍ਵਤੇਜਃਸਮੁਦ੍ਭਵਾ
ਉਹ ਪਾਪੀ ਮਹਿਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਕਾਰੀ ਤੇ ਪੂਜੀ ਗਈ, ਉਹ ਸਭ ਤੇਜ ਦੀ ਜਨਨੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ?
ਕਥਿਤਂ ਤੇ ਮਹਾਭਾਗ ਗਤਾਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਮਾਸ਼ੁ ਸਾ । ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਵਾ ਮृਤ੍ਯੁਲੋਕੇ ਵਾ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ; ਚਾਹੇ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿਚ, ਮਾਤਾ ਭੂਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਲਯਂ ਗਤਾ ਵਾ ਤਤ੍ਰੈਵ ਵੈਕੁਣ੍ਠੇ ਵਾ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾ । ਅਥਵਾ ਹੇਮਸ਼ੈਲੇ ਸਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤੋ ਮੇ ਵਦਾਧੁਨਾ
ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿਚ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹੇਮਸ਼ੈਲ 'ਤੇ ਹੋਵੇ—ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਸਚ ਦੱਸੋ।