ਆਨਨ੍ਦਂ ਪਰਮਂ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਦੇਵਾਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਪਾਤਿਤੇ
ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਆ ਗਏ।
ਚਂਡਿਕਾऽਪਿ ਰਣਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਭੇ ਦੇਸ਼ੇऽਥ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ 5.18.
ਚੰਡਿਕਾ ਵੀ ਜੰਗ ਛੱਡ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ।
ਦੇਵੀਸਾਨ੍ਤ੍ਵਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਅਥ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਰੋਗਮਾਃ । ਮਹਿषਂ ਨਿਹਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਜਗਦਮ੍ਬਿਕਾਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਮਹੀਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮਰਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸृਜਤ੍ਯਵਤਿ ਵਿष੍ਣੁਰਿਦਂ ਮਹੇਸ਼ਃ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਵੈਵ ਹਰਤੇ ਨਨੁ ਚਾਨ੍ਤਕਾਲੇ
ਦੇਵਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਹੇਸ਼ਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ।
ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਮਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਿਗਤੀ ਕਰੁਣਾ ਦਯਾ ਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਧृਤਿਸ਼੍ਚ ਵਸੁਧਾ ਕਮਲਾਜਪਾ ਚ । ਪੁष੍ਟਿਃ ਕਲਾਥ ਵਿਜਯਾ ਗਿਰਿਜਾ ਜਯਾ ਤ੍ਵਂ ਤੁष੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਮਾ ਤ੍ਵਮਸਿ ਬੁਦ੍ਧਿਰੁਮਾ ਰਮਾ ਚ
ਤੂੰ ਹੀ ਵਡਿਆਈ, ਬੁੱਧੀ, ਯਾਦ, ਸਮਝ, ਦਇਆ, ਮਿਹਰ, ਭਰੋਸਾ, ਹੌਸਲਾ, ਧਰਤੀ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਪਾਲਣ, ਕਲਾ, ਜਿੱਤ, ਗਿਰਿਜਾ, ਜਯ, ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ, ਮਾਪ, ਗਿਆਨ, ਉਮਾ ਤੇ ਰਮਾ ਹੈਂ।
ਵਿਦ੍ਯਾ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਜਗਤਿ ਕਾਨ੍ਤਿਰਪੀਹ ਮੇਧਾ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਮੇਵ ਵਿਦਿਤਾ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ । ਆਭਿਰ੍ਵਿਨਾ ਤਵ ਤੁ ਸ਼ਕ੍ਤਿਭਿਰਾਸ਼ੁ ਕਰ੍ਤੁਂ ਕੋ ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਮਃ ਸਕਲਲੋਕਨਿਵਾਸਭੂਮੇ
ਤੂੰ ਹੀ ਗਿਆਨ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੋਭਾ ਤੇ ਅਕਲ ਹੈਂ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਹੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਆਧਾਰ, ਹੋਰ ਕੌਣ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਤ੍ਵਂ ਧਾਰਣਾ ਨਨੁ ਨ ਚੇਦਸਿ ਕੂਰ੍ਮਨਾਗੌ ਧਰ੍ਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮੌ ਕਥਮਿਲਾਮਪਿ ਤੌ ਭਵੇਤਾਮ੍ । ਪृਥ੍ਵੀ ਨ ਚੇਤ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਵਾ ਗਗਨੇ ਕਥਂ ਸ੍ਥਾ- ਸ੍ਯਤ੍ਯੇਤਦਮ੍ਬ ਨਿਖਿਲਂ ਬਹੁਭਾਰਯੁਕ੍ਤਮ੍
ਤੂੰ ਹੀ ਆਸਰਾ ਹੈਂ; ਜੇ ਤੂੰ ਨਾ ਹੋਵੇਂ, ਤਾਂ ਕੂਰਮ ਤੇ ਅਨੰਤ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਝੱਲ ਸਕਦੇ? ਜੇ ਤੂੰ ਧਰਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਭਾਰੀ ਸੰਸਾਰ ਅੰਬਰ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ, ਮਾਂ?
ਯੇ ਵਾ ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਿ ਮਨੁਜਾ ਅਮਰਾਨ੍ਵਿਮੂਢਾ ਮਾਯਾਗੁਣੈਸ੍ਤਵ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਵਿष੍ਣੁਰੁਦ੍ਰਾਨ੍ । ਸ਼ੁਭ੍ਰਾਂਸ਼ੁਵਹ੍ਨਿਯਮਵਾਯੁਗਣੇਸ਼ਮੁਖ੍ਯਾਨ੍ ਕਿਂ ਤ੍ਵਾਮृਤੇ ਜਨਨਿ ਤੇ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤਿ ਕਾਰ੍ਯੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੇਰੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਰੁਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਚਮਕਦੇ ਦੇਵਤੇ—ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਯਮ, ਹਵਾ, ਗਣੇਸ਼—ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਾਂ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਉਹ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਤਾਕਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ।
ਯੇ ਜੁਹ੍ਵਤਿ ਪ੍ਰਵਿਤਤੇऽਲ੍ਪਧਿਯੋऽਮ੍ਬ ਯਜ੍ਞੇ ਵਹ੍ਨੌ ਸੁਰਾਨ੍ਸਮਧਿਕृਤ੍ਯ ਹਵਿਃ ਸਮृਦ੍ਧਮ੍ । ਸ੍ਵਾਹਾ ਨ ਚੇਤ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਤੇ ਕਥਮਾਪੁਰਦ੍ਧਾ ਤ੍ਵਾਮੇਵ ਕਿਂ ਨ ਹਿ ਯਜਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਹਿ ਮੂਢਾਃ
ਜੋ ਥੋੜੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ, ਜੇ ਤੂੰ, ਸਵਾਹਾ, ਨਾ ਹੋਵੇਂ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੀ ਹੋ ਸਕਦੀ? ਫਿਰ, ਮੂਰਖ ਤੇਰੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ?
ਭੋਗਪ੍ਰਦਾਸਿ ਭਵਤੀਹ ਚਰਾਚਰਾਣਾਂ ਸ੍ਵਾਂਸ਼ੈਰ੍ਦਦਾਸਿ ਖਲੁ ਜੀਵਨਮੇਵ ਨਿਤ੍ਯਮ੍ । ਸ੍ਵੀਯਾਨ੍ਸੁਰਾਞ੍ਜਨਨਿ ਪੋषਯਸੀਹ ਯਦ੍ਵ- ਤ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਪਰਾਨਪਿ ਚ ਪਾਲਯਸੀਤਿ ਹੇਤੋਃ
ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ; ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਸਦਾ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ; ਮਾਂ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈਂ।
ਮਾਤਃ ਸ੍ਵਯਂਵਿਰਚਿਤਾਨ੍ਵਿਪਿਨੇ ਵਿਨੋਦਾ- ਦ੍ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਨ੍ਪਲਾਸ਼ਰਹਿਤਾਂਸ਼੍ਚ ਕਟੂਂਸ਼੍ਚ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ । ਨੋਚ੍ਛੇਦਯਨ੍ਤਿ ਪੁਰੁषਾ ਨਿਪੁਣਾਃ ਕਥਞ੍ਚਿ- ਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਪ੍ਯਤਿਤਰਾਂ ਪਰਿਪਾਸਿ ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍
ਮਾਂ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਬਣਾਏ ਬੇਫਲ, ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤੇ ਕੜਵੇ ਰੁੱਖ ਵੀ, ਹੋਸ਼ਿਆਰ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਕੱਟਦੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਦੈਤਾਂ ਦੀ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈਂ।
ਯਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਹਂਸਿ ਰਣਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸ਼ਰੈਰਰਾਤੀ- ਨ੍ਦੇਵਾਙ੍ਗਨਾਸੁਰਤਕੇਲਿਮਤੀਨ੍ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ । ਦੇਹਾਨ੍ਤਰੇऽਪਿ ਕਰੁਣਾਰਸਮਾਦਦਾਨਾ ਤਤ੍ਤੇ ਚਰਿਤ੍ਰਮਿਦਮੀਪ੍ਸਿਤਪੂਰਣਾਯ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੀ ਹੈਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਦਇਆ ਦਾ ਰਸ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈਂ—ਇਹ ਤੇਰਾ ਚਲਣ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚਿਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਮੀ ਯਦਸੁਭੀ ਰਹਿਤਾ ਨ ਸਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਚ੍ਚਿਨ੍ਤਿਤੇਨ ਦਨੁਜਾਃ ਪ੍ਰਥਿਤਪ੍ਰਭਾਵਾਃ । ਯੇषਾਂ ਕृਤੇ ਜਨਨਿ ਦੇਹਨਿਬਨ੍ਧਨਂ ਤੇ ਕ੍ਰੀਡਾਰਸਸ੍ਤਵ ਨ ਚਾਨ੍ਯਤਰੋऽਤ੍ਰ ਹੇਤੁਃ
ਇਹ ਅਜੀਬ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੈਤ, ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਤੇਰੇ ਚਿੰਤਨ ਨਾਲ ਗਾਇਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੂੰ ਸਰੀਰ ਧਾਰਦੀ ਹੈਂ—ਤੇਰੀ ਖੇਡ ਹੀ ਇਕੋ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕਲਾਵਹਹ ਦੁष੍ਟਤਰੇ ਚ ਕਾਲੇ ਨ ਤ੍ਵਾਂ ਭਜਨ੍ਤਿ ਮਨੁਜਾ ਨਨੁ ਵਞ੍ਚਿਤਾਸ੍ਤੇ । ਧੂਰ੍ਤੈਃ ਪੁਰਾਣਚਤੁਰੈਰ੍ਹਰਿਸ਼ਙ੍ਕਰਾਣਾਂ ਸੇਵਾਪਰਾਸ਼੍ਚ ਵਿਹਿਤਾਸ੍ਤਵ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਨਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਕਲਿਜੁਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜਾ ਸਮਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਠੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਚਾਰ ਪੁਰਾਣੇ—ਹਰੀ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ—ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਸੇਵਾ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹੀ ਬਣਾਏ ਰਸਤੇ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸੁਰਾਂਸ੍ਤਵ ਵਸ਼ਾਨਸੁਰਾਰ੍ਦਿਤਾਂਸ਼੍ਚ ਯੇ ਵੈ ਭਜਨ੍ਤਿ ਭੁਵਿ ਭਾਵਯੁਤਾ ਵਿਭਗ੍ਨਾਨ੍ । ਧृਤ੍ਵਾ ਕਰੇ ਸੁਵਿਮਲਂ ਖਲੁ ਦੀਪਕਂ ਤੇ ਕੂਪੇ ਪਤਨ੍ਤਿ ਮਨੁਜਾ ਵਿਜਲੇऽਤਿਘੋਰੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਤੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹਨ ਤੇ ਦੈਤ ਪੀੜਤ ਹਨ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰਾ ਪਵਿੱਤਰ ਦੀਵਾ ਹੱਥ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਡਰਾਉਣੇ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਕੂਏ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਦ੍ਯਾ ਤ੍ਵਮੇਵ ਸੁਖਦਾਸੁਖਦਾਪ੍ਯਵਿਦ੍ਯਾ ਮਾਤਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਜਨਨਾਰ੍ਤਿਹਰਾ ਨਰਾਣਾਮ੍ । ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਿਭਿਸ੍ਤੁ ਕਲਿਤਾ ਕਿਲ ਮਨ੍ਦਧੀਭਿ- ਰ੍ਨਾਰਾਧਿਤਾ ਜਨਨਿ ਭੋਗਪਰੈਸ੍ਤਥਾਜ੍ਞੈਃ
ਤੂੰ ਹੀ ਗਿਆਨ ਹੈਂ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਵੀ; ਮਾਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜਨਮ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਮਾਂ, ਭੋਗ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਹਰਸ਼੍ਚ ਹਰਿਰਪ੍ਯਨਿਸ਼ਂ ਸ਼ਰਣ੍ਯਂ ਪਾਦਾਮ੍ਬੁਜਂ ਤਵ ਭਜਨ੍ਤਿ ਸੁਰਾਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੇ । ਤਦ੍ਵੈ ਨ ਯੇऽਲ੍ਪਮਤਯੋ ਮਨਸਾ ਭਜਨ੍ਤਿ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ ਪਤਨ੍ਤਿ ਸਤਤਂ ਭਵਸਾਗਰੇ ਤੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਹਰਿ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਵੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਚਣ੍ਡਿ ਤ੍ਵਦਙ੍ਘ੍ਰਿਜਲਜੋਤ੍ਥਰਜਃਪ੍ਰਸਾਦੈ- ਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕਰੋਤਿ ਸਕਲਂ ਭੁਵਨਂ ਭਵਾਦੌ । ਸ਼ੌਰਿਸ਼੍ਚ ਪਾਤਿ ਖਲੁ ਸਂਹਰਤੇ ਹਰਸ੍ਤੁ ਤ੍ਵਾਂ ਸੇਵਤੇ ਨ ਮਨੁਜਸ੍ਤ੍ਵਿਹ ਦੁਰ੍ਭਗੋऽਸੌ
ਚੰਡੀ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਥੇ ਮਨੁੱਖ ਬੇਨਸੀਬ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਵਾਗ੍ਦੇਵਤਾ ਤ੍ਵਮਸਿ ਦੇਵਿ ਸੁਰਾਸੁਰਾਣਾਂ ਵਕ੍ਤੁਂ ਨ ਤੇऽਮਰਵਰਾਃ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤਿ ਸ਼ਕ੍ਤਾਃ । ਤ੍ਵਂ ਚੇਨ੍ਮੁਖੇ ਵਸਸਿ ਨੈਵ ਯਦੈਵ ਤੇषਾਂ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਮਨੁਜਾ ਨ ਹਿ ਤਦ੍ਵਿਹੀਨਾਃ
ਤੂੰ ਵਾਕ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈਂ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦੀ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਉਹ ਸਮਰਥਾ ਲੈ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਹਰਿਸ੍ਤੁ ਭृਗੁਣਾ ਕੁਪਿਤੇਨ ਕਾਮਂ ਮੀਨੋ ਬਭੂਵ ਕਮਠਃ ਖਲੁ ਸੂਕਰਸ੍ਤੁ । ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨृਸਿਂਹ ਇਤਿ ਯਸ਼੍ਛਲਕृਦ੍ਧਰਾਯਾਂ ਤਾਨ੍ਸੇਵਤਾਂ ਜਨਨਿ ਮृਤ੍ਯੁਭਯਂ ਨ ਕਿਂ ਸ੍ਯਾਤ੍
ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਹਰਿ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਮੱਛੀ, ਕਛੂਆ ਤੇ ਸੂਅਰ ਬਣਿਆ; ਫਿਰ ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਲਈ ਚਲਾਕੀ ਕੀਤੀ। ਮਾਂ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸ਼ਮ੍ਭੋਃ ਪਪਾਤ ਭੁਵਿ ਲਿਙ੍ਗਮਿਦਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ ਸ਼ਾਪੇਨ ਤੇਨ ਚ ਭृਗੋਰ੍ਵਿਪਿਨੇ ਗਤਸ੍ਯ । ਤਂ ਯੇ ਨਰਾ ਭੁਵਿ ਭਜਨ੍ਤਿ ਕਪਾਲਿਨਂ ਤੁ ਤੇषਾਂ ਸੁਖਂ ਕਥਮਿਹਾਪਿ ਪਰਤ੍ਰ ਮਾਤਃ
ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਲਿੰਗ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਜਦ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਿਆ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਧਰਤੀ ਤੇ ਕਪਾਲਧਾਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਥੇ ਜਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਸੁਖ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯੋऽਭੂਦ੍ ਗਜਾਨਨਗਣਾਧਿਪਤਿਰ੍ਮਹੇਸ਼ਾ- ਤ੍ਤਂ ਯੇ ਭਜਨ੍ਤਿ ਮਨੁਜਾ ਵਿਤਥਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਃ । ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਤੇ ਨ ਸਕਲਾਰ੍ਥਫਲਪ੍ਰਦਾਤ੍ਰੀਂ ਤ੍ਵਾਂ ਦੇਵਿ ਵਿਸ਼੍ਵਜਨਨੀਂ ਸੁਖਸੇਵਨੀਯਾਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਹੇਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਗਜਾਨਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਤੈਨੂੰ, ਦੇਵੀ, ਸਭ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਵਿਸ਼ਵ ਮਾਤਾ, ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਸੇਵਾ ਯੋਗੀ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਚਿਤ੍ਰਂ ਤ੍ਵਯਾਰਿਜਨਤਾਪਿ ਦਯਾਰ੍ਦ੍ਰਭਾਵਾ- ਦ੍ਧਤ੍ਵਾ ਰਣੇ ਸ਼ਿਤਸ਼ਰੈਰ੍ਗਮਿਤਾ ਦ੍ਯੁਲੋਕਮ੍ । ਨੋਚੇਤ੍ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਨਿਚਿਤੇ ਨਿਰਯੇ ਨਿਤਾਨ੍ਤਂ ਦੁਃਖਾਤਿਦੁਃਖਗਤਿਮਾਪਦਮਾਪਤੇਤ੍ਸਾ
ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਦਇਆ ਕਰਦੀ ਹੈਂ; ਜੰਗ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰਗ ਭੇਜਦੀ ਹੈਂ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਹਰਸ਼੍ਚ ਹਰਿਰਪ੍ਯੁਤ ਗਰ੍ਵਭਾਵਾ- ਜ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਤੇऽਪਿ ਵਿਬੁਧਾ ਨ ਤਵ ਪ੍ਰਭਾਵਮ੍ । ਕੇऽਨ੍ਯੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਮਨੁਜਾ ਵਿਦਿਤੁਂ ਸਮਰ੍ਥਾਃ ਸਮ੍ਮੋਹਿਤਾਸ੍ਤਵ ਗੁਣੈਰਮਿਤਪ੍ਰਭਾਵੈਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਹਰਿ ਵੀ, ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਹੋਰ ਕੌਣ ਮਨੁੱਖ ਤੇਰੀ ਅਥਾਹ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ?
ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇऽਪਿ ਮੁਨਯਸ੍ਤਵ ਦੁਰ੍ਵਿਭਾਵ੍ਯਂ ਪਾਦਾਮ੍ਬੁਜਂ ਨ ਹਿ ਭਜਨ੍ਤਿ ਵਿਮੂਢਚਿਤ੍ਤਾਃ । ਸੂਰ੍ਯਾਗ੍ਨਿਸੇਵਨਪਰਾਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਤਂ ਨ ਤੈਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ਼ਤੈਰਪਿ ਵੇਦਸਾਰਮ੍
ਮੁਨੀ ਵੀ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿਚ ਔਖਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੂੜ ਹਨ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚੀ ਸਤਿ ਨੂੰ ਜਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਨੂੰ, ਸੈਂਕੜੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਮਨ੍ਯੇ ਗੁਣਾਸ੍ਤਵ ਭੁਵਿ ਪ੍ਰਥਿਤਪ੍ਰਭਾਵਾਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਯੇ ਹਿ ਵਿਮੁਖਾਨ੍ਨਨੁ ਭਕ੍ਤਿਭਾਵਾਤ੍ । ਲੋਕਾਨ੍ਸ੍ਵਬੁਦ੍ਧਿਰਚਿਤੈਰ੍ਵਿਵਿਧਾਗਮੈਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣ੍ਵੀਸ਼ਭਾਸ੍ਕਰਗਣੇਸ਼ਪਰਾਨ੍ਵਿਧਾਯ
ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰੇ ਗੁਣ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਵਿਰਲੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਯੇ ਤਵ ਪਦਾਦ੍ਵਿਮੁਖਾਨ੍ਨਰਾਗ੍ਰ੍ਯਾ- ਨ੍ਸ੍ਵੋਕ੍ਤਾਗਮੈਰ੍ਹਰਿਹਰਾਰ੍ਚਨਭਕ੍ਤਿਯੋਗੈਃ । ਤੇषਾਂ ਨ ਕੁਪ੍ਯਸਿ ਦਯਾਂ ਕੁਰੁषੇऽਮ੍ਬਿਕੇ ਤ੍ਵਂ ਤਾਨ੍ਮੋਹਮਨ੍ਤ੍ਰਨਿਪੁਣਾਨ੍ਪ੍ਰਥਯਸ੍ਯਲਂ ਚ
ਜੋ ਚੋਟੀ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਰਲੇ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ-ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅੰਬਿਕਾ, ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਕਦੇ ਗੁੱਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ; ਤੂੰ ਦਇਆ ਕਰਦੀ ਹੈਂ ਤੇ ਮੋਹ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ।
ਤੁਰ੍ਯੇ ਯੁਗੇ ਭਵਤਿ ਚਾਤਿਬਲਂ ਗੁਣਸ੍ਯ ਤੁਰ੍ਯਸ੍ਯ ਤੇਨ ਮਥਿਤਾਨ੍ਯਸਦਾਗਮਾਨਿ । ਤ੍ਵਾਂ ਗੋਪਯਨ੍ਤਿ ਨਿਪੁਣਾਃ ਕਵਯਃ ਕਲੌ ਵੈ ਤ੍ਵਤ੍ਕਲ੍ਪਿਤਾਨ੍ਸੁਰਗਣਾਨਪਿ ਸਂਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਿ
ਚੌਥੇ ਯੁਗ ਵਿਚ ਚੌਥੇ ਗੁਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਝੂਠੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ ਚਤੁਰ ਕਵੀ ਤੈਨੂੰ ਲੁਕਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਸਤਕਾਰਦੇ ਹਨ।
ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਮੁਕ੍ਤਿਫਲਦਾਂ ਭੁਵਿ ਯੋਗਸਿਦ੍ਧਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਪਰਾਞ੍ਚ ਮੁਨਯੋऽਤਿਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਾਃ । ਤੇ ਨਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਜਨਨੀਜਠਰੇ ਤੁ ਦੁਃਖਂ ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤ ਏਵ ਮਨੁਜਾਸ੍ਤ੍ਵਯਿ ਯੇ ਵਿਲੀਨਾਃ
ਬਹੁਤ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਤੈਨੂੰ, ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਸਿਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਉੱਚੀ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜਨਮ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦੇ। ਸੱਚਮੁੱਚ ਧਨਿਆ ਹਨ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਚਿਚ੍ਛਕ੍ਤਿਰਸ੍ਤਿ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ ਯੇਨ ਸੋऽਪਿ ਵ੍ਯਕ੍ਤੋ ਜਗਤ੍ਸੁ ਵਿਦਿਤੋ ਭਵਕृਤ੍ਯਕਰ੍ਤਾ । ਕੋऽਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਰਹਿਤਃ ਪ੍ਰਭਵਤ੍ਯਮੁष੍ਮਿਨ੍ ਕਰ੍ਤੁਂ ਵਿਹਰ੍ਤੁਮਪਿ ਸਞ੍ਚਲਿਤੁਂ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ
ਚਿੱਤ-ਸ਼ਕਤੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਚ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਵੀ ਜਗਤ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ, ਰਚਨਾ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਖੇਡ ਸਕਦਾ ਜਾਂ ਹਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?