ਤਥਾਪਿ ਮੇ ਫਲਂ ਨ ਸ੍ਯਾਦ੍ਬਲਾਦ੍ਭੋਗਸੁਖਂ ਕੁਤਃ । ਪ੍ਰਬ੍ਰਵੀਮਿ ਸੁਕੇਸ਼ਿ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਨਯਾਵਨਤੋ ਯਤਃ
ਫਿਰ ਵੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਅਸਲ ਇਨਾਮ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ, ਤੇ ਜਬਰ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਸੁਖਂ ਨ ਸ੍ਯਾਦृਤੇ ਕਾਨ੍ਤਾਮੁਖਾਮ੍ਬੁਜਾਤ੍ । ਤਤ੍ਤਥੈਵ ਹਿ ਨਾਰੀਣਾਂ ਨ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚ ਪੁਰੁषਂ ਵਿਨਾ
ਮਰਦ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਇਵੇਂ ਹੀ, ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਮਰਦ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ।
ਸਂਯੋਗੇ ਸੁਖਸਮ੍ਭੂਤਿਰ੍ਵਿਯੋਗੇ ਦੁਃਖਸਮ੍ਭਵਃ । ਕਾਨ੍ਤਾਸਿ ਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਿਤਾ
ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਤੂੰ ਸੋਹਣੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈਂ।
ਚਾਤੁਰ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਿ ਕਿਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਯਤੋ ਮਾਂ ਨ ਭਜਸ੍ਯਹੋ । ਤਵੋਪਦਿष੍ਟਂ ਕੇਨੇਦਂ ਭੋਗਾਨਾਂ ਪਰਿਵਰ੍ਜਨਮ੍
ਤੈਨੂੰ ਵਿਚ ਕੌਣਸੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰਦੀ? ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਤਿਆਗ ਕੌਣ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ?
ਵਞ੍ਚਿਤਾਸਿ ਪ੍ਰਿਯਾਲਾਪੇ ਵੈਰਿਣਾ ਕੇਨਚਿਤ੍ਤ੍ਵਿਹ । ਮੁਞ੍ਚਾਗ੍ਰਹਮਿਮਂ ਕਾਨ੍ਤੇ ਕੁਰੁ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸੁਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਕਿਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਤੈਨੂੰ ਵੈਰੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਠੱਗ ਲਿਆ? ਹੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਇਹ ਜਿੱਦ ਛੱਡ ਤੇ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰ।
ਸੁਖਂ ਤਵ ਮਮਾਪਿ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਵਾਹੇ ਵਿਹਿਤੇ ਕਿਲ । ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾ ਸਹਾਭਾਤਿ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾ ਚ ਸਹਾਤ੍ਮਭੂਃ
ਜੇ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਤੈਨੂੰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗੀ; ਵਿਸ਼ਨੁ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨਾਲ।
ਰੁਦ੍ਰੋ ਭਾਤਿ ਚ ਪਾਰ੍ਵਤ੍ਯਾ ਸ਼ਚ੍ਯਾ ਸ਼ਤਮਖਸ੍ਤਥਾ । ਕਾ ਨਾਰੀ ਪਤਿਹੀਨਾ ਚ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਰੁਦਰ ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਲ ਤੇ ਇੰਦਰ ਸ਼ਚੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਕਿਹੜੀ ਔਰਤ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਦੀਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਯੇਨ ਤ੍ਵਮਸਿਤਾਪਾਙ੍ਗਿ ਨ ਕਰੋषਿ ਪਤਿਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਕਾਮਃ ਕ੍ਵਾਦ੍ਯ ਗਤਃ ਕਾਨ੍ਤੇ ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਬਾਣੈਃ ਸੁਕੋਮਲੈਃ
ਹੇ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਪਤੀ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੀ? ਅੱਜ ਕਾਮਦੇਵ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਰਮ ਬਾਣ
ਮਾਦਨੈਃ ਪਞ੍ਚਭਿਃ ਕਾਮਂ ਨ ਤਾਡਯਤਿ ਮਨ੍ਦਧੀਃ । ਮਨ੍ਯੇऽਹਮਿਵ ਕਾਮੋऽਪਿ ਦਯਾਵਾਂਸ੍ਤ੍ਵਯਿ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਪੰਜ ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਕਾਮਦੇਵ, ਜੋ ਮੰਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੱਜਦਾ; ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਕਿ ਕਾਮਦੇਵ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਇਆਵਾਨ ਹੈ।
ਅਬਲੇਤਿ ਚ ਮਨ੍ਵਾਨੋ ਨ ਪ੍ਰੇਰਯਤਿ ਮਾਰ੍ਗਣਾਨ੍ । ਮਨੋਭਵਸ੍ਯ ਵੈਰਂ ਵਾ ਕਿਮਪ੍ਯਸ੍ਤਿ ਮਯਾ ਸਹ
ਤੈਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਬਾਣ ਨਹੀਂ ਚਲਾਉਂਦਾ; ਜਾਂ ਫਿਰ ਸ਼ਾਇਦ ਮਨੋਭਵ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਵੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨ ਚ ਤ੍ਵਯ੍ਯਰਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਨ ਮੁਞ੍ਚਤਿ ਸ਼ਿਲੀਮੁਖਾਨ੍ । ਅਥਵਾ ਮੇऽਹਿਤੈਰ੍ਦੇਵੈਰ੍ਵਾਰਿਤੋऽਸੌ ਝषਧ੍ਵਜਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਬਾਣ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ; ਜਾਂ ਫਿਰ ਮੱਛੀ-ਝੰਡਾ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਵੈਰੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੁਖਵਿਧ੍ਵਂਸਿਭਿਸ੍ਤੇਨ ਤ੍ਵਯਿ ਨ ਪ੍ਰਹਰਤ੍ਯਪਿ । ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਮृਗਸ਼ਾਵਾਕ੍ਸ਼ਿ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਾਪਂ ਕਰਿष੍ਯਸਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਉੱਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਾਣ ਨਹੀਂ ਵੱਜਦਾ; ਪਰ ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂ, ਹੇ ਹਿਰਣ-ਅੱਖੀ, ਤਾਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਛਤਾਵਾ ਕਰੇਗੀ।
ਮਨ੍ਦੋਦਰੀਵ ਤਨ੍ਵਙ੍ਗਿ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸ਼ੁਭਂ ਨृਪਮ੍ । ਅਨੁਕੂਲਂ ਪਤਿਂ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸਾ ਚਕਾਰ ਸ਼ਠਂ ਪਤਿਮ੍ । ਕਾਮਾਰ੍ਤਾ ਚ ਯਦਾ ਜਾਤਾ ਮੋਹੇਨ ਵ੍ਯਾਕੁਲਾਨ੍ਤਰਾ
ਜਿਵੇਂ ਮੰਦੋਦਰੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚੰਗਾ ਪਤੀ ਛੱਡ ਕੇ ਪਿੱਛੋਂ ਇਕ ਚਲਾਕ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਲਿਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਈ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭਟਕ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਵੀ ਐਸਾ ਕੀਤਾ।
ਰਾਜਪੁਤ੍ਰੀਮਨ੍ਦੋਦਰੀਵृਤ੍ਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਕਾ ਸਾ ਮਂਦੋਦਰੀ ਨਾਰੀ ਕੋऽਸੌ ਤ੍ਯਕ੍ਤੋ ਨृਪਸ੍ਤਯਾ
ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਮੰਦੋਦਰੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਇਹ ਮੰਦੋਦਰੀ ਕੌਣ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਕਿਹੜਾ ਰਾਜਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ?
ਸ਼ਠਃ ਕੋ ਵਾ ਨृਪਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਨ੍ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਥਾਨਕਮ੍
ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਚਲਾਕ ਰਾਜਾ ਆਪਣਾ ਲਿਆ? ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਮਹਿष ਉਵਾਚ ਘਨਪਾਦਪਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਧਨਧਾਨ੍ਯਸਮृਦ੍ਧਿਮਾਨ੍
ਮਹਿਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਵੱਡੇ ਹਾਥੀ ਸਨ, ਤੇ ਧਨ-ਧਾਨ ਦੀ ਭਰਪੂਰਤਾ ਸੀ।
ਚਂਦ੍ਰਸੇਨਾऽਭਿਧਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਾਜਾ ਧਰ੍ਮਪਰਾਯਣਃ
ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਚੰਦ੍ਰਸੇਨ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਪਾਸੇ ਸੀ।
ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਮृਦੁਃ ਸ਼ੂਰਸ੍ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਨੀਤਿਸਾਗਰਃ
ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਨਰਮ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ ਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਵਰਾਰੋਹਾ ਸੁਨ੍ਦਰੀ ਸੁਭਗਾ ਸ਼ੁਭਾ
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁੰਦਰ, ਚੰਗੀ ਆਕਰਤੀ ਵਾਲੀ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਸੀ।
ਨਾਮ੍ਨਾ ਗੁਣਵਤੀ ਕਾਂਤਾ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਤਾ
ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਗੁਣਵਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਲਕੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।
ਪਿਤਾ ਚਾਤੀਵ ਸਂਤੁष੍ਟਃ ਪੁਤ੍ਰੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਨੋਰਮਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਐਸੀ ਸੋਹਣੀ ਧੀ ਮਿਲਣ ਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ।
ਇਂਦੋਃ ਕਲੇਵ ਚਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਵृਧੇ ਸਾ ਦਿਨੇਦਿਨੇ
ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਚੰਨ ਦੀ ਵਾਧੀ ਵਾਂਗ ਵਧਦੀ ਗਈ।
ਵਰਾਰ੍ਥਂ ਨृਪਤਿਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਮਵਾਪ ਚ ਦਿਨੇਦਿਨੇ 5.17.
ਰਾਜਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਸ ਦੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋऽਤਿਮੇਧਾਵੀ ਕਂਬੁਗ੍ਰੀਵੋऽਤਿਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਉਸ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਸੀ ਤੇ ਕੰਬੁਗਰੀਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਪਨ੍ਨਃ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥਪਾਰਗਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਲਕੜਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਹਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ।
ਕਂਬੁਗ੍ਰੀਵਾਯ ਕਨ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵਾਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਧੀ ਕੰਬੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ।'
ਵਿਵਾਹਂ ਤੇ ਪਿਤਾ ਕਰ੍ਤੁਂ ਕਂਬੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਵਾਂਛਤਿ
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕੰਬੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ।
ਨਾਹਂ ਪਤਿਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਨੇਚ੍ਛਾ ਮੇऽਸ੍ਤਿ ਪਰਿਗ੍ਰਹੇ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਪਤੀ ਨਹੀਂ ਲਵਾਂਗੀ; ਮੈਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।'
ਸ੍ਵਾਤਂਤ੍ਰ੍ਯਾ ਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਿਤ੍ਯਾਹੁਃ ਪਣ੍ਡਿਤਾਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕੋਵਿਦਾ
ਪੰਡਿਤ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਹੈ।
ਵਿਵਾਹੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਤੁ ਪਾਵਕਸ੍ਯ ਚ ਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਪਰ ਜਦ ਵਿਆਹ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਵੇ,