ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਰਾਜ੍ਞੋ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹੇਤੁਗਰ੍ਭਂ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਬਿਡਾਲਾਖ੍ਯੋ ਮਹਾਰਾਜਮਿਤ੍ਯੁਵਾਚ ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜੇ ਦੇ ਤਰਕ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਬਿਡਾਲਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ।
ਰਾਜਨ੍ਨੇषਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਾ ਯਤ੍ਨਤਃ ਪੁਨਃ । ਕਿਮਰ੍ਥਮਿਹ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਕੁਤਃ ਕਸ੍ਯ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਰਾਜੇ, ਇਹ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਫਿਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਈ, ਕਿੱਥੋਂ ਆਈ, ਤੇ ਕਿਸ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ?
ਮਰਣਂ ਤੇ ਪਰਿਜ੍ਞਾਯ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਸੁਰੈਃ । ਪ੍ਰੇषਿਤਾ ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ੀ ਸਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਸ੍ਵਤੇਜਸਾ
ਤੇਰੇ ਮਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇਸ ਪਦਮ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।
ਤੇऽਪਿ ਛਨ੍ਨਾਃ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਖੇऽਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇ ਯੁਦ੍ਧਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਵਃ । ਸਮਯੇऽਸ੍ਯਾਃ ਸਹਾਯਾਸ੍ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੁਯੁਤ੍ਸਵਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਇੱਥੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਲੁਕ ਕੇ, ਲੜਾਈ ਦੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਉਹ ਇਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਣ ਕੇ ਲੜਨਗੇ।
ਪੁਰਤਃ ਕਾਮਿਨੀਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੇ ਵੈ ਵਿष੍ਣੁਪੁਰੋਗਮਾਃ । ਵਧਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਨਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸਾ ਤ੍ਵਾਂ ਯੁਦ੍ਧੇ ਹਨਿष੍ਯਤਿ
ਉਹ ਔਰਤ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ, ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ। ਤੇ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਮਾਰੇਗੀ।
ਏਤਚ੍ਚਿਕੀਰ੍षਿਤਂ ਤੇषਾਂ ਮਯਾ ਜ੍ਞਾਤਂ ਨਰਾਧਿਪ । ਭਵਿਤਵ੍ਯਸ੍ਯ ਨ ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਮਮ ਸਰ੍ਵਥਾ
ਰਾਜੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨੀਅਤ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ।
ਯੋਦ੍ਧਵ੍ਯਂ ਨ ਤ੍ਵਯਾਦ੍ਯੇਤਿ ਨਾਹਂ ਵਕ੍ਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ ਪ੍ਰਭੋ । ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਰਾਜ ਕਾਰ੍ਯੇऽਤ੍ਰ ਦੇਵਨਿਰ੍ਮਿਤੇ
ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਆਖ ਸਕਦਾ ਕਿ ਅੱਜ ਤੂੰ ਲੜਾਈ ਕਰ। ਮਹਾਰਾਜ, ਇਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਤੂੰ ਹੀ ਮੂਲ ਹੈ।
ਤਦਰ੍ਥੇऽਸ੍ਮਾਭਿਰਨਿਸ਼ਂ ਮਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਗੌਰਵਾਤ੍ । ਵਿਹਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸਾਰ੍ਧਮੇष ਧਰ੍ਮੋऽਨੁਜੀਵਿਨਾਮ੍
ਇਸ ਕਾਰਨ, ਅਸੀਂ ਕੰਮ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਕਰਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰ—ਇਹ ਸੇਵਕਾਂ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰੋऽਤ੍ਰ ਮਹਾਨਸ੍ਤਿ ਯਦੇਕਾ ਕਾਮਿਨੀ ਨृਪ । ਯੁਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਤੇऽਸ੍ਮਾਭਿਃ ਸਸੈਨ੍ਯੈਰ੍ਬਲਦਰ੍ਪਿਤੈਃ
ਇੱਥੇ ਵੱਡਾ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ ਮਾਮਲਾ ਹੈ, ਰਾਜੇ, ਕਿ ਇੱਕ ਔਰਤ ਸਾਡੇ, ਜੋ ਫੌਜ ਤੇ ਤਾਕਤ 'ਤੇ ਗਰਵ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉੱਤੇ ਲੜਾਈ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਮੁਖ ਉਵਾਚ ਰਾਜਨ੍ ਯੁਦ੍ਧੇ ਜਯੋ ਨੋऽਦ੍ਯ ਭਵਿਤਾ ਵੇਦ੍ਮ੍ਯਹਂ ਕਿਲ । ਪਲਾਯਨਂ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਸ਼ੋਹਾਨਿਕਰਂ ਨृਣਾਮ੍
ਦੁਰਮੁਖ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਜੇ, ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਸਾਡੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਪਰ ਭੱਜਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਆਦਮੀਆਂ ਲਈ ਬਦਨਾਮੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਸਂਯੁਗੇऽਪਿ ਨ ਕृਤਂ ਯਜ੍ਜੁਗੁਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਏਕਾਕਿਨੀਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕੋ ਹਿ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਲਾਯਨਮ੍
ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦੇ ਕੋਈ ਲਾਜ਼ ਭਰਿਆ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇੱਕਲੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਕੌਣ ਭੱਜਦਾ?
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਮਰਣਂ ਵਾ ਰਣੇ ਜਯਃ । ਯਦ੍ਭਾਵਿ ਤਦ੍ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਕਾਤ੍ਰ ਚਿਨ੍ਤਾ ਵਿਪਸ਼੍ਯਤਃ
ਇਸ ਲਈ ਜੰਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਮਰਨ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਜਿੱਤ। ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋ ਕੇ ਰਹੇਗਾ, ਸਮਝਦਾਰ ਨੂੰ ਫਿਕਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਮਰਣੇऽਤ੍ਰ ਯਸ਼ਃਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ਜੀਵਨੇ ਚ ਤਥਾ ਸੁਖਮ੍ । ਉਭਯਂ ਮਨਸਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯੁਦ੍ਧਮਦ੍ਯ ਵੈ
ਮਰਨ ਨਾਲ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੀਊਂਦੇ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਅੱਜ ਜੰਗ ਲੜਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪਲਾਯਨੇ ਯਸ਼ੋਹਾਨਿਰ੍ਮਰਣਂ ਚਾਯੁषਃ ਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛੋਕੋ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਜੀਵਿਤੇ ਮਰਣੇ ਵृਥਾ
ਭੱਜਣ ਨਾਲ ਇਜ਼ਤ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਰਨ ਨਾਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮੁੱਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੀਊਂਦੇ ਜਾਂ ਮਰਦੇ ਵਿਅਰਥ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਦੁਰ੍ਮੁਖਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਬਾष੍ਕਲੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਪ੍ਰਣਤਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾਨਂ ਵਾਕ੍ਯਕੋਵਿਦਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੁਰਮੁਖ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਬਾਸਕਲ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਮਝਦਾਰ ਬੋਲ ਆਖੇ।
ਬਾष੍ਕਲ ਉਵਾਚ ਰਾਜਂਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਕਾਰ੍ਯੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਤਰਪ੍ਰਿਯੇ । ਅਹਮੇਕੋ ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਚਣ੍ਡੀਂ ਚਞ੍ਚਲਲੋਚਨਾਮ੍
ਬਾਸਕਲ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਜੇ, ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਜਾਂ ਡਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਚੰਡੀ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚਲਾਕ ਹਨ, ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਉਤ੍ਸਾਹਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸ੍ਥਾਯੀਭਾਵੋ ਰਸਸ੍ਯ ਚ । ਭਯਾਨਕੋ ਭਵੇਦ੍ਵੈਰੀ ਵੀਰਸ੍ਯ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਉਤਸ਼ਾਹ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਵੀ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਡਰਾਉਣਾ ਕੇਵਲ ਡਰਪੋਕ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਰਲੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਯਂ ਭੂਪ ਕਰਿष੍ਯੇ ਯੁਦ੍ਧਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਨਯਿष੍ਯਾਮਿ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਾਹਂ ਚਣ੍ਡਿਕਾਂ ਯਮਸਾਦਨਮ੍
ਇਸ ਲਈ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਰਾਜੇ, ਮੈਂ ਅਜੀਬ ਜੰਗ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਚੰਡੀ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਨ ਬਿਭੇਮਿ ਯਮਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਾਤ੍ਕੁਬੇਰਾਦ੍ਵਰੁਣਾਦਪਿ । ਵਾਯੋਰ੍ਵਹ੍ਨੇਸ੍ਤਥਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਚ੍ਛਸ਼ਿਨੋ ਰਵੇਃ
ਮੈਂ ਯਮ, ਇੰਦਰ, ਕੁਬੇਰ, ਵਰੁਣ, ਵਾਯੂ, ਅੱਗ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ੰਕਰ, ਚੰਦ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ।
ਏਕਾਕਿਨੀ ਤਥਾ ਨਾਰੀ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਮਦਗਰ੍ਵਿਤਾ । ਅਹਂ ਤਾਂ ਨਿਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਵਿਸ਼ਿਖੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਲਾਸ਼ਿਤੈਃ
ਉਹ ਇਕੱਲੀ ਹੈ, ਔਰਤ ਹੈ—ਫਿਰ ਵੀ, ਜਦ ਉਹ ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਘਮੰਡ ਵਿਚ ਹੈ? ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਤੇ ਨੁੱਕਦਾਰ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਾਂਗਾ।
ਪਸ਼੍ਯ ਬਾਹੁਬਲਂ ਮੇऽਦ੍ਯ ਵਿਹਰਸ੍ਵ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ । ਭਵਤਾਤ੍ਰ ਨ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇऽਪ੍ਯਨਯਾ ਸਮਮ੍
ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖੋ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੋ ਆਰਾਮ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਉਥੇ ਨਾ ਜਾਓ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਏਵਂ ਬ੍ਰੁਵਤਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਬਾष੍ਕਲੇ ਮਦਗਰ੍ਵਿਤੇ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਨृਪਤਿਂ ਤਤ੍ਰ ਦੁਰ੍ਧਰੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਬਾਸਕਲ, ਆਪਣੇ ਘਮੰਡ ਵਿਚ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੁਰਧਰ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬੋਲ ਆਖੇ।
ਦੁਰ੍ਧਰ ਉਵਾਚ ਮਹਿषਾਹਂ ਵਿਜੇष੍ਯਾਮਿ ਦੇਵੀਂ ਦੇਵਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾਮ੍ । ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਭੁਜਾਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਕਾਰਣਾਚ੍ਚ ਸਮਾਗਤਾਮ੍
ਦੁਰਧਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਹਿਸ਼ਾ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਅਠਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਸੋਹਣੀ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਆਈ ਹੈ, ਜਿੱਤ ਲਵਾਂਗਾ।
ਰਾਜਨ੍ ਭੀषਯਿਤੁਂ ਤ੍ਵਾਂ ਵੈ ਮਾਯੈषਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ਸੁਰੈਃ । ਵਿਭੀषਿਕੇਯਂ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਤ੍ਯਜ ਮੋਹਂ ਮਨੋਗਤਮ੍
ਰਾਜੇ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਈ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲਈ ਹੈ। ਇਹ ਡਰ ਪਛਾਣ ਕੇ, ਮਨ ਵਿਚੋਂ ਮੋਹ ਛੱਡ ਦੇ।
ਰਾਜਨੀਤਿਰਿਯਂ ਰਾਜਨ੍ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਕृਤ੍ਯਂ ਤਥਾ ਸ਼ृਣੁ । ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਾ ਰਾਜਸਾਃ ਕੇਚਿਤ੍ਤਾਮਸਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾਪਰੇ
ਇਹ ਰਾਜ ਨੀਤੀ ਹੈ, ਰਾਜੇ; ਮੰਤਰੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਸੁਣੋ। ਕੁਝ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਰਜ ਗੁਣ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਤਮ ਗੁਣ ਵਾਲੇ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਸ੍ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਲੋਕੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਦਾਨਵਾਧਿਪ । ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਾਃ ਪ੍ਰਭੁਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸਾਧਯਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਭਿਃ
ਮੰਤਰੀ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ। ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਲਕ ਦੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਆਤ੍ਮਕृਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਾਮਿਕਾਰ੍ਯਾਵਿਰੋਧਤਃ । ਏਕਚਿਤ੍ਤਾ ਧਰ੍ਮਪਰਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ
ਉਹ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਾਲਕ ਦੇ ਕੰਮ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇੱਕ-ਮਨ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ-ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ।
ਰਾਜਸਾ ਭਿਨ੍ਨਚਿਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਕਾਰ੍ਯਨਿਰਤਾਃ ਸਦਾ । ਕਦਾਚਿਤ੍ਸ੍ਵਾਮਿਕਾਰ੍ਯਂ ਤੇ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ
ਰਜ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ। ਕਦੇ-ਕਦੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮੌਕਾ ਆਵੇ।
ਤਾਮਸਾ ਲੋਭਨਿਰਤਾਃ ਸ੍ਵਕਾਰ੍ਯਨਿਰਤਾਃ ਸਦਾ । ਪ੍ਰਭੁਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਨਾਸ਼੍ਯੈਵ ਸ੍ਵਕਾਰ੍ਯਂ ਸਾਧਯਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਜੋ ਤਾਮਸੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਮਾਲਕ ਦੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਹੀ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਮਯੇ ਤੇ ਵਿਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਰੈਸ੍ਤੁ ਪਰਿਵਞ੍ਚਿਤਾਃ । ਸ੍ਵਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਪਕ੍ਸ਼ੀਯਾਨ੍ਨਿਰ੍ਦਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਗृਹਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਵਲੋਂ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਠੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਵੈਰੀ ਪਾਸੇ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।