ਰਾਜੋਵਾਚ ਸ੍ਵਸ੍ਵਮਤ੍ਯਨੁਸਾਰੇਣ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ । ਯੇषਾਂ ਹਿ ਯਾਦृਸ਼ੋ ਭਾਵਸ੍ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਜ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਮੁਤਾਬਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸੇ। ਜਿਸ ਦਾ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਚਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਸੋਚਾਂਗਾ।
ਬਹੂਨਾਂ ਮਤਮਾਜ੍ਞਾਯ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਯਚ੍ਛ੍ਰੇਯਸ੍ਤਦ੍ਧਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣੈਃ
ਕਈਆਂ ਦੀ ਰਾਏ ਜਾਣ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚ ਕੇ, ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੰਮ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹਾਬਲਃ । ਉਵਾਚ ਤਰਸਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਞ੍ਜਯਨ੍ਪृਥਿਵੀਪਤਿਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ ਉਵਾਚ ਰਾਜਨ੍ਨਾਰੀ ਵਰਾਕੀਯਂ ਸਾ ਬ੍ਰੂਤੇ ਮਦਗਰ੍ਵਿਤਾ । ਵਿਭੀषਿਕਾਮਾਤ੍ਰਮਿਦਂ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਂ ਵਚਨਂ ਤ੍ਵਯਾ
ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ ਜੀ, ਉਹ ਔਰਤ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣ ਲਵੋ।
ਕੋ ਬਿਭੇਤਿ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਦੁਰੁਕ੍ਤੈ ਰਣਦੁਰ੍ਮਦੈਃ । ਅਨृਤਂ ਸਾਹਸਂ ਚੇਤਿ ਜਾਨਨ੍ਨਾਰੀਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਕੌਣ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕੜੀਆਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਬੇਕਾਬੂ? ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ—ਝੂਠ ਤੇ ਬੇਪਰਵਾਹੀ—ਜਾਣ ਕੇ, ਕੌਣ ਡਰਦਾ?
ਜਿਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਂ ਰਾਜਨ੍ਨਦ੍ਯ ਕਾਨ੍ਤਾਭਯੇਨ ਵੈ । ਦੀਨਤ੍ਵੇऽਪ੍ਯਯਸ਼ੋ ਨੂਨਂ ਵੀਰਸ੍ਯ ਭੁਵਨੇ ਭਵੇਤ੍
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਜੇ ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਔਰਤ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਡਰ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀਰ ਨੂੰ ਦੁਖ ਵਿਚ ਵੀ ਬਦਨਾਮੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਾਮ੍ਯਹਮੇਕਾਕੀ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਚਣ੍ਡਿਕਾਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਹਨਿष੍ਯੇ ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਨਿਰ੍ਭਯੋ ਭਵ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਚੰਡਿਕਾ ਨਾਲ ਲੜਨ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਮਹਾਰਾਜਾ—ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਨਿਡਰ ਹੋ ਜਾਓ।
ਸੇਨਾਵृਤੋऽਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਃ ਕਿਲ । ਨਿषੂਦਯਾਮਿ ਦੁਰ੍ਮਰ੍षਾਂ ਚਣ੍ਡਿਕਾਂ ਚਣ੍ਡਵਿਕ੍ਰਮਾਮ੍
ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਕਠੋਰ ਤੇ ਔਖੀ ਚੰਡਿਕਾ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।
ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਰ੍ਪਮਯੈਃ ਪਾਸ਼ੈਰਾਨਯਿष੍ਯੇ ਤਵਾਨ੍ਤਿਕਮ੍ । ਵਸ਼ਗਾ ਤੁ ਸਦਾ ਤੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਸ਼੍ਯ ਰਾਜਨ੍ ਬਲਂ ਮਮ
ਸੱਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬਾਂਧ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਵਾਂਗਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰਹੇਗੀ—ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖੋ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੁਰ੍ਧਰੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਵਚੋ ਰਾਜਨ੍ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਧੀਮਤਾ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁर्धਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ ਜੀ, ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਨੇ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ।
ਮਮਾਪਿ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ ਧੀਮਤਾ ਤ੍ਵਯਾ । ਕਾਮਾਤੁਰੈषਾ ਸੁਦਤੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇऽਪ੍ਯਨੁਮਾਨਤਃ
ਤੂੰ ਵੀ, ਬੁਧੀਮਾਨ, ਮੇਰੇ ਨਰਮ ਬੋਲ ਸੁਣ। ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਜ਼ਨਾਨੀ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਵਤ੍ਯੇਵਂਵਿਧਾ ਕਾਮਂ ਨਾਯਿਕਾ ਰੂਪਗਰ੍ਵਿਤਾ । ਭੀषਯਿਤ੍ਵਾ ਵਰਾਰੋਹਾ ਤ੍ਵਾਂ ਵਸ਼ੇ ਕਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਾਇਕਾ, ਤੈਨੂੰ ਡਰਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਵਾਲੇ।
ਹਾਵੋऽਯਂ ਮਾਨਿਨੀਨਾਂ ਵੈ ਤਂ ਵੇਤ੍ਤਿ ਰਸਵਿਤ੍ਤਮਃ । ਵਕ੍ਰੋਕ੍ਤਿਰੇषਾ ਕਾਮਿਨ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪ੍ਰਤਿ ਪਰਾਯਣਮ੍
ਮਾਣੀ ਜਨਾਨੀਆਂ ਦਾ ਇਹੀ ਤਰੀਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਰਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਇੱਛਾਵਾਨ ਜਨਾਨੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵੱਲ ਇੰਝ ਪਿੱਛਲੇ ਬੋਲ ਹੀ ਆਖਦੀ ਹੈ।
ਵੇਤ੍ਤਿ ਕੋऽਪਿ ਨਰਃ ਕਾਮਂ ਕਾਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਨਾਮ ਬਾਣੈਸ੍ਤ੍ਵਾ ਵਧਿष੍ਯੇ ਰਣਮੂਰ੍ਧਨਿ
ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਮਰਦ ਜੋ ਕਾਮ-ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਾਂਗਾ', ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ।
ਹੇਤੁਗਰ੍ਭਮਿਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਂ ਹੇਤੁਵਿਤ੍ਤਮੈਃ । ਬਾਣਾਸ੍ਤੁ ਮਾਨਿਨੀਨਾਂ ਵੈ ਕਟਾਕ੍ਸ਼ਾ ਏਵ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਮਾਣੀ ਜਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਤੀਰ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਜ਼ਰਾਂ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪਾਞ੍ਜਲਿਮਯਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਵ੍ਯਂਗ੍ਯਾਨਿ ਵਚਨਾਨਿ ਚ । ਕਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਨ੍ਯਬਾਣਾਨਾਂ ਪ੍ਰੇਰਣੇ ਤ੍ਵਯਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਹੋਰ ਬੋਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਵਾਂਗ, ਇਸ਼ਾਰੇ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੀਰ ਦੀ ਤੈਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਦੀ ਕੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ?
ਤਾਦृਸ਼ੀਨਾਂ ਨ ਸਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਹਰਾਦਿषੁ । ਯਯੋਕ੍ਤਂ ਨੇਤ੍ਰਬਾਣੈਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਹਨਿष੍ਯੇ ਮਨ੍ਦ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਹੋਰਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੂਰਖ ਰਾਜਾ ਮਾਰਾਂਗਾ।'
ਵਿਪਰੀਤਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਂ ਤੇਨਾਰਸਵਿਦਾ ਕਿਲ । ਪਾਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਯ੍ਯਾਯਾਂ ਰਣਮਯ੍ਯਾਂ ਪਤਿਂ ਤਵ
ਇਸ ਨੂੰ ਰਸ ਦੇ ਜਾਣੂ ਨੇ ਉਲਟ ਸਮਝਿਆ ਹੈ। 'ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸੈਜ 'ਤੇ ਡਿੱਗਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।'
ਵਿਪਰੀਤਰਤਿਕੀਡਾਭਾषਣਂ ਜ੍ਞੇਯਮੇਵ ਤਤ੍ । ਕਰਿष੍ਯੇ ਵਿਗਤਪ੍ਰਾਣਂ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਵਚਨਂ ਤਯਾ
ਇਹ ਬੋਲ ਉਲਟ ਕਾਮ-ਖੇਡ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਜਾਨ ਦੇ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ', ਉਹੀ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ।
ਵੀਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣਾ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਦ੍ਵਿਹੀਨਂ ਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ । ਵ੍ਯਂਗ੍ਯਾਧਿਕ੍ਯੇਨ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਵਰਯਤ੍ਯੁਤ੍ਤਮਾ ਨृਪ
ਤਾਕਤ ਤੇ ਜਾਨ ਇਕੋ ਹੀ ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਬਿਨਾ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ਼ਾਰੇ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਨਾਨੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚੁਣਦੀ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵੈ ਵਿਚਾਰਤੋ ਜ੍ਞੇਯਂ ਰਸਗ੍ਰਨ੍ਥਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣੈਃ । ਇਤਿ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮਹਾਰਾਜ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਰਸਸਂਯੁਤਮ੍
ਇਸ ਨੂੰ ਰਸ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਜਾਣੂ ਨੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਰਸ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਾਮਦਾਨਦ੍ਵਯਂ ਤਸ੍ਯਾ ਨਾਨ੍ਯੋਪਾਯੋऽਸ੍ਤਿ ਭੂਪਤੇ । ਰੁष੍ਟਾ ਵਾ ਗਰ੍ਵਿਤਾ ਵਾਪਿ ਵਸ਼ਗਾ ਮਾਨਿਨੀ ਭਵੇਤ੍
ਉਸ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਦਾਨ ਹੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾਣੀ, ਮਾਣੀ ਜਨਾਨੀ ਆਖਰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਾਦृਸ਼ੈਰ੍ਮਧੁਰੈਰ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰਾਨਯਿष੍ਯੇ ਤਵਾਨ੍ਤਿਕਮ੍ । ਕਿਂ ਬਹੂਕ੍ਤੇਨ ਮੇ ਰਾਜਨ੍ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨੀ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਲਿਆਵਾਂਗਾ। ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਬੋਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰਨਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਤ੍ਵਾ ਮਯਾਧੁਨੈਵੇਯਂ ਕਿਙ੍ਕਰੀਵ ਸਦੈਵ ਤੇ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਵ ਇਤ੍ਥਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਤਾਮ੍ਰਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਨੌਕਰ ਬਣਾਵਾਂਗਾ। ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਾਮਰਾ ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਸੀ,
ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਰਾਜਨ੍ਨਿਸ਼ਾਮਯ ਮਯੋਦਿਤਮ੍ । ਹੇਤੁਮਦ੍ਧਰ੍ਮਸਹਿਤਂ ਰਸਯੁਕ੍ਤਂ ਨਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬੋਲ ਆਖੇ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੇਰੇ ਆਖੇ ਸੁਣ। ਇਹ ਕਾਰਨ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਨਾਲ, ਰਸ ਨਾਲ ਤੇ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨੈषਾ ਕਾਮਾਤੁਰਾ ਬਾਲਾ ਨਾਨੁਰਕ੍ਤਾ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾ । ਵ੍ਯਂਗ੍ਯਾਨਿ ਨੈਵ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਤਯੋਕ੍ਤਾਨਿ ਤੁ ਮਾਨਦ
ਉਹ ਕਾਮ-ਭਰੀ ਕੁੜੀ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ। ਜੋ ਇਸ਼ਾਰੇ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਉਸ ਨੇ ਆਖੇ, ਉਹ ਮਾਣੀ ਜਨਾਨੀ ਦੇ ਨਹੀਂ।
ਚਿਤ੍ਰਮਤ੍ਰ ਮਹਾਬਾਹੋ ਯਦੇਕਾ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ । ਨਿਰਾਲਮ੍ਬਾ ਸਮਾਯਾਤਿ ਚਿਤ੍ਰਰੂਪਾ ਮਨੋਹਰਾ
ਇੱਥੇ ਵਡਾ ਅਜੀਬ ਹੈ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਕਿ ਇਕ ਹੀ ਸੋਹਣੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਜਨਾਨੀ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਅਨੋਖੀ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਆਈ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਭੁਜਾ ਨਾਰੀ ਨ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਨ ਚ ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤਾ । ਕੇਨਾਪਿ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਪਰਾਕ੍ਰਮਵਤੀ ਸ਼ੁਭਾ
ਅਠਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਜਨਾਨੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਨਾ ਸੁਣੀ, ਨਾ ਵੇਖੀ, ਹੇ ਸ਼ੁਭਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਹੈ।
ਆਯੁਧਾਨ੍ਯਪਿ ਤਾਵਨ੍ਤਿ ਧृਤਾਨਿ ਬਲਵਨ੍ਤਿ ਚ । ਵਿਪਰੀਤਮਿਦਂ ਮਨ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵਂ ਕਾਲਕृਤਂ ਨृਪ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਲਟ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨਿ ਦੁਰ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾਨਿ ਵੈ ਨਿਸ਼ਿ । ਤੇਨ ਜਾਨਾਮ੍ਯਹਂ ਨੂਨਂ ਵੈਸ਼ਸਂ ਸਮੁਪਾਗਤਮ੍
ਮੈਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੰਦ ਸੁਪਨੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਸ਼ਗਨ ਵੇਖੇ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੁਸੀਬਤ ਆ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।