ਰਸਭਙ੍ਗਂ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯੈਵ ਨ ਯੁਦ੍ਧਂ ਤੁ ਮਯਾ ਕृਤਮ੍ । ਆਜ੍ਞਾਂ ਵਿਨਾ ਤਵਾਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਕਥਂ ਕੁਰ੍ਯਾਂ ਵृਥੋਦ੍ਯਮਮ੍
ਵਿਗਨ ਆਉਣ ਦੀ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੈਂ ਲੜਾਈ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ; ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਵਿਅਰਥ ਉਪਰਾਲਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਸਾਤੀਵ ਚ ਬਲੋਨ੍ਮਤ੍ਤਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਭੂਪ ਭਾਮਿਨੀ । ਭਵਿਤਵ੍ਯਂ ਨ ਜਾਨਾਮਿ ਕਿਂ ਵਾ ਭਾਵਿ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਰਾਜਨ, ਸੋਹਣੀਏ; ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕੀ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕਾਰ੍ਯੇऽਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਨੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਤੀਵ ਦੁਰਾਸਦਃ । ਯੁਦ੍ਧਂ ਪਲਾਯਨਂ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਨ ਜਾਨੇऽਹਂ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਅਸਲ ਹਕਦਾਰ ਹੋ, ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ। ਮੰਤ੍ਰ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ। ਲੜਾਈ ਕਰੀਏ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਈਏ—ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਤਾਮ੍ਰਕृਤਂ ਦੇਵੀਂ ਪ੍ਰਤਿ ਵਿਸ੍ਰਂਸਨਵਚਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹਿषੋ ਮਦਵਿਹ੍ਵਲਃ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਵृਦ੍ਧਾਨ੍ ਸਮਾਹੂਯ ਰਾਜਾ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਤਾਮ੍ਰਕ੍ਰਿਤ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਣ ਦੀ ਗੱਲ ਕਹੀ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਿਸ਼ਾ ਨਸ਼ੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਰਾਜੋਵਾਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ ਕਿਂ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਿਸ਼੍ਰਬ੍ਧਂ ਬ੍ਰੂਤ ਮਾ ਚਿਰਮ੍ । ਆਗਤਾ ਦੇਵਵਿਹਿਤਾ ਮਾਯੇਯਂ ਸ਼ਾਮ੍ਬਰੀਵ ਕਿਮ੍
ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੰਤਰੀਓ, ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ। ਇਹ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਈ ਹੈ, ਆ ਗਈ—ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਸ਼ੰਬਰ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਰਗੀ?
ਕਾਰ੍ਯੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਪੁਣਾ ਯੂਯਮੁਪਾਯੇषੁ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾਃ । ਸਾਮਾਦਿषੁ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਕੋऽਤ੍ਰ ਮਹ੍ਯਂ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤੁ ਚ
ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਤੇ ਚਤੁਰ ਹੋ। ਮਿਲਾਪ ਆਦਿ ਰਾਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣ ਊਚੁਃ ਸਤ੍ਯਂ ਸਦੈਵ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਿਯਞ੍ਚ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ । ਕਾਰ੍ਯਂ ਹਿਤਕਰਂ ਨੂਨਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਵਿਬੁਧੈਃ ਕਿਲ
ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੱਚ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਗੱਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਜੀ। ਜੋ ਕੰਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਫਾਇਦੇਵੰਦ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੋਚ ਕੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਹਿਤਕृਦ੍ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਿਯਂ ਚਾਹਿਤਕृਦ੍ਭਵੇਤ੍ । ਯਥੌषਧਂ ਨृਣਾਂ ਲੋਕੇ ਹ੍ਯਪ੍ਰਿਯਂ ਰੋਗਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਫਾਇਦਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਪਰ ਸਿਰਫ ਪਿਆਰੀ ਗੱਲ ਕਈ ਵਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ, ਕੜਵੀ ਦਵਾਈ ਬੀਮਾਰੀ ਖਤਮ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਮਨ੍ਤਾ ਚ ਦੁਰ੍ਲਭਃ ਪृਥਿਵੀਪਤੇ । ਵਕ੍ਤਾਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਃ ਕਾਮਂ ਬਹਵਸ਼੍ਚਾਟੁਭਾषਕਾਃ
ਸੱਚ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਰਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਮਾਲਕ। ਸੱਚ ਕਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਚਾਪਲੂਸੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਹਨ।
ਕਥਂ ਬ੍ਰੂਮੋऽਤ੍ਰ ਨृਪਤੇ ਵਿਚਾਰੇ ਗਹਨੇ ਤ੍ਵਿਹ । ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਪ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਵਾਪਿ ਕੋ ਵੇਤ੍ਤਿ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇ
ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕਰੀਏ? ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ, ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਚੰਗਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਮਾੜਾ?
ਰਾਜੋਵਾਚ ਸ੍ਵਸ੍ਵਮਤ੍ਯਨੁਸਾਰੇਣ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ । ਯੇषਾਂ ਹਿ ਯਾਦृਸ਼ੋ ਭਾਵਸ੍ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅੱਜ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਮੁਤਾਬਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੱਸੇ। ਜਿਸ ਦਾ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਚਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਂ ਸੋਚਾਂਗਾ।
ਬਹੂਨਾਂ ਮਤਮਾਜ੍ਞਾਯ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਯਚ੍ਛ੍ਰੇਯਸ੍ਤਦ੍ਧਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣੈਃ
ਕਈਆਂ ਦੀ ਰਾਏ ਜਾਣ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚ ਕੇ, ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੰਮ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹਾਬਲਃ । ਉਵਾਚ ਤਰਸਾ ਵਾਕ੍ਯਂ ਰਞ੍ਜਯਨ੍ਪृਥਿਵੀਪਤਿਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ ਉਵਾਚ ਰਾਜਨ੍ਨਾਰੀ ਵਰਾਕੀਯਂ ਸਾ ਬ੍ਰੂਤੇ ਮਦਗਰ੍ਵਿਤਾ । ਵਿਭੀषਿਕਾਮਾਤ੍ਰਮਿਦਂ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਂ ਵਚਨਂ ਤ੍ਵਯਾ
ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ ਜੀ, ਉਹ ਔਰਤ, ਜੋ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਿਰਫ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਜਾਣ ਲਵੋ।
ਕੋ ਬਿਭੇਤਿ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਦੁਰੁਕ੍ਤੈ ਰਣਦੁਰ੍ਮਦੈਃ । ਅਨृਤਂ ਸਾਹਸਂ ਚੇਤਿ ਜਾਨਨ੍ਨਾਰੀਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍
ਕੌਣ ਔਰਤ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਕੜੀਆਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਲੜਾਈ ਵਿਚ ਬੇਕਾਬੂ? ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਲਾਂ—ਝੂਠ ਤੇ ਬੇਪਰਵਾਹੀ—ਜਾਣ ਕੇ, ਕੌਣ ਡਰਦਾ?
ਜਿਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਂ ਰਾਜਨ੍ਨਦ੍ਯ ਕਾਨ੍ਤਾਭਯੇਨ ਵੈ । ਦੀਨਤ੍ਵੇऽਪ੍ਯਯਸ਼ੋ ਨੂਨਂ ਵੀਰਸ੍ਯ ਭੁਵਨੇ ਭਵੇਤ੍
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਜੇ ਅੱਜ ਤੁਸੀਂ ਔਰਤ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਡਰ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀਰ ਨੂੰ ਦੁਖ ਵਿਚ ਵੀ ਬਦਨਾਮੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਾਮ੍ਯਹਮੇਕਾਕੀ ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਚਣ੍ਡਿਕਾਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਹਨਿष੍ਯੇ ਤਾਂ ਮਹਾਰਾਜ ਨਿਰ੍ਭਯੋ ਭਵ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਚੰਡਿਕਾ ਨਾਲ ਲੜਨ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਮਹਾਰਾਜਾ—ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਨਿਡਰ ਹੋ ਜਾਓ।
ਸੇਨਾਵृਤੋऽਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਤਾਂ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਃ ਕਿਲ । ਨਿषੂਦਯਾਮਿ ਦੁਰ੍ਮਰ੍षਾਂ ਚਣ੍ਡਿਕਾਂ ਚਣ੍ਡਵਿਕ੍ਰਮਾਮ੍
ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਕਠੋਰ ਤੇ ਔਖੀ ਚੰਡਿਕਾ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।
ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸਰ੍ਪਮਯੈਃ ਪਾਸ਼ੈਰਾਨਯਿष੍ਯੇ ਤਵਾਨ੍ਤਿਕਮ੍ । ਵਸ਼ਗਾ ਤੁ ਸਦਾ ਤੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਸ਼੍ਯ ਰਾਜਨ੍ ਬਲਂ ਮਮ
ਸੱਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬਾਂਧ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਲਿਆਵਾਂਗਾ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਰਹੇਗੀ—ਰਾਜਾ ਜੀ, ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖੋ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੁਰ੍ਧਰੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਵਚੋ ਰਾਜਨ੍ ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਧੀਮਤਾ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੁर्धਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ ਜੀ, ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਨੇ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕਹੀ ਹੈ।
ਮਮਾਪਿ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ ਧੀਮਤਾ ਤ੍ਵਯਾ । ਕਾਮਾਤੁਰੈषਾ ਸੁਦਤੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇऽਪ੍ਯਨੁਮਾਨਤਃ
ਤੂੰ ਵੀ, ਬੁਧੀਮਾਨ, ਮੇਰੇ ਨਰਮ ਬੋਲ ਸੁਣ। ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਜ਼ਨਾਨੀ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲ ਵੀ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭਵਤ੍ਯੇਵਂਵਿਧਾ ਕਾਮਂ ਨਾਯਿਕਾ ਰੂਪਗਰ੍ਵਿਤਾ । ਭੀषਯਿਤ੍ਵਾ ਵਰਾਰੋਹਾ ਤ੍ਵਾਂ ਵਸ਼ੇ ਕਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ 'ਤੇ ਮਾਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਨਾਇਕਾ, ਤੈਨੂੰ ਡਰਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਉੱਚ ਜਾਤੀ ਵਾਲੇ।
ਹਾਵੋऽਯਂ ਮਾਨਿਨੀਨਾਂ ਵੈ ਤਂ ਵੇਤ੍ਤਿ ਰਸਵਿਤ੍ਤਮਃ । ਵਕ੍ਰੋਕ੍ਤਿਰੇषਾ ਕਾਮਿਨ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਪ੍ਰਤਿ ਪਰਾਯਣਮ੍
ਮਾਣੀ ਜਨਾਨੀਆਂ ਦਾ ਇਹੀ ਤਰੀਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਰਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਇੱਛਾਵਾਨ ਜਨਾਨੀ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਵੱਲ ਇੰਝ ਪਿੱਛਲੇ ਬੋਲ ਹੀ ਆਖਦੀ ਹੈ।
ਵੇਤ੍ਤਿ ਕੋऽਪਿ ਨਰਃ ਕਾਮਂ ਕਾਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਨਾਮ ਬਾਣੈਸ੍ਤ੍ਵਾ ਵਧਿष੍ਯੇ ਰਣਮੂਰ੍ਧਨਿ
ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਮਰਦ ਜੋ ਕਾਮ-ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਉਹ ਆਖਦੀ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਾਂਗਾ', ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਮਤਲਬ ਹੈ।
ਹੇਤੁਗਰ੍ਭਮਿਦਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਂ ਹੇਤੁਵਿਤ੍ਤਮੈਃ । ਬਾਣਾਸ੍ਤੁ ਮਾਨਿਨੀਨਾਂ ਵੈ ਕਟਾਕ੍ਸ਼ਾ ਏਵ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਮਾਣੀ ਜਨਾਨੀਆਂ ਦੇ ਤੀਰ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਜ਼ਰਾਂ ਹੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪਾਞ੍ਜਲਿਮਯਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਵ੍ਯਂਗ੍ਯਾਨਿ ਵਚਨਾਨਿ ਚ । ਕਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਨ੍ਯਬਾਣਾਨਾਂ ਪ੍ਰੇਰਣੇ ਤ੍ਵਯਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਹੋਰ ਬੋਲ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਵਾਂਗ, ਇਸ਼ਾਰੇ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੀਰ ਦੀ ਤੈਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਦੀ ਕੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ?
ਤਾਦृਸ਼ੀਨਾਂ ਨ ਸਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਹਰਾਦਿषੁ । ਯਯੋਕ੍ਤਂ ਨੇਤ੍ਰਬਾਣੈਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਹਨਿष੍ਯੇ ਮਨ੍ਦ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਹੋਰਾਂ 'ਤੇ ਕੋਈ ਅਸਰ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਨੇ ਨਜ਼ਰਾਂ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੂਰਖ ਰਾਜਾ ਮਾਰਾਂਗਾ।'
ਵਿਪਰੀਤਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਂ ਤੇਨਾਰਸਵਿਦਾ ਕਿਲ । ਪਾਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਸ਼ਯ੍ਯਾਯਾਂ ਰਣਮਯ੍ਯਾਂ ਪਤਿਂ ਤਵ
ਇਸ ਨੂੰ ਰਸ ਦੇ ਜਾਣੂ ਨੇ ਉਲਟ ਸਮਝਿਆ ਹੈ। 'ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਸੈਜ 'ਤੇ ਡਿੱਗਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।'
ਵਿਪਰੀਤਰਤਿਕੀਡਾਭਾषਣਂ ਜ੍ਞੇਯਮੇਵ ਤਤ੍ । ਕਰਿष੍ਯੇ ਵਿਗਤਪ੍ਰਾਣਂ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਵਚਨਂ ਤਯਾ
ਇਹ ਬੋਲ ਉਲਟ ਕਾਮ-ਖੇਡ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਜਾਨ ਦੇ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ', ਉਹੀ ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ।
ਵੀਰ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣਾ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਦ੍ਵਿਹੀਨਂ ਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ । ਵ੍ਯਂਗ੍ਯਾਧਿਕ੍ਯੇਨ ਵਾਕ੍ਯੇਨ ਵਰਯਤ੍ਯੁਤ੍ਤਮਾ ਨृਪ
ਤਾਕਤ ਤੇ ਜਾਨ ਇਕੋ ਹੀ ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਬਿਨਾ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ਼ਾਰੇ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜਨਾਨੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਚੁਣਦੀ ਹੈ।