ਮਾ ਗਰ੍ਵਂ ਕੁਰੁ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਨ੍ ਯਨ੍ਮੇऽਸ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਰਃ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਧ੍ਯਤ੍ਵੇ ਤ੍ਵਯਾ ਮੂਢ ਪੀਡਿਤਾਃ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਹੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆ, ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਗਰੂਰ ਨਾ ਕਰ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦਾ ਵਰ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਜੁਲਮ ਕਰਕੇ ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਦੇਵਤੇ ਦੁੱਖੀ ਹੋਏ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੈਨੂੰ ਔਰਤ ਵਲੋਂ ਮਰਨ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ।
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਚਨਂ ਧਾਤੁਸ੍ਤੇਨਾਹਂ ਤ੍ਵਾਮੁਪਾਗਤਾ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪਮਤੁਲਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਯਂ ਹਨ੍ਤੁਂ ਕृਤਾਗਸਮ੍
ਜੋ ਧਾਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੋਣਾ ਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਅਤੁੱਲਣੀ ਨਾਰੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਆਈ ਹਾਂ।
ਯਥੇਚ੍ਛਂ ਗਚ੍ਛ ਵਾ ਮੂਢ ਪਾਤਾਲਂ ਪਨ੍ਨਗਾਵृਤਮ੍ । ਹਿਤ੍ਵਾ ਭੂਸੁਰਸਦ੍ਮਾਦ੍ਯ ਜੀਵਿਤੇਚ੍ਛਾ ਯਦਸ੍ਤਿ ਤੇ
ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਉਥੇ ਚਲਾ ਜਾ, ਮੂਰਖਾ—ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਜਿੰਦ ਲਾਡੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਾਤਾਲ ਵੀ ਚਲਾ ਜਾ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਤਤੋ ਦੇਵ੍ਯਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਬਲਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯਾਸੌ ਵਚਨਂ ਹੇਤੁਗਰ੍ਭਿਤਮ੍
ਵਿਆਸ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀ ਵਲੋਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਮੰਤਰੀ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗਾ।
ਦੇਵਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਦृਸ਼ਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂषੇ ਤ੍ਵਂ ਮਦਗਰ੍ਵਿਤਾ । ਕ੍ਵਾਸੌ ਕ੍ਵ ਤ੍ਵਂ ਕਥਂ ਯੁਦ੍ਧਮਸਮ੍ਭਾਵ੍ਯਮਿਦਂ ਕਿਲ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਸੂਭਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਕਰਦੀ ਹੋਈ। ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਤੇ ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ? ਇਹ ਜੰਗ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਏਕਾਕਿਨੀ ਪੁਨਰ੍ਬਾਲਾ ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਯੌਵਨਾ ਮृਦੁਃ । ਮਹਿषੋऽਸੌ ਮਹਾਕਾਯੋ ਦੁਰ੍ਵਿਭਾਵ੍ਯਂ ਹਿ ਸਙ੍ਗਤਮ੍
ਤੂੰ ਇਕੱਲੀ, ਹੁਣੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਕਦਮ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ, ਨਰਮ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਹੈਂ; ਮਹਿਸ਼ਾ ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਇਹ ਮਿਲਾਪ ਸੋਚਣ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹੈ।
ਸੈਨ੍ਯਂ ਬਹੁਵਿਧਂ ਤਸ੍ਯ ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਰਥਸਂਕੁਲਮ੍ । ਪਦਾਤਿਗਣਸਂਵਿਦ੍ਧਂ ਨਾਨਾਯੁਧਵਿਰਾਜਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਬੜੀ ਵੱਡੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲੜੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਕਃ ਸ਼੍ਰਮਃ ਕਰਿਰਾਜਸ੍ਯ ਮਾਲਤੀਪੁष੍ਪਮਰ੍ਦਨੇ । ਮਾਰਣੇ ਤਵ ਵਾਮੋਰੁ ਮਹਿषਸ੍ਯ ਤਥਾ ਰਣੇ
ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਵਿੱਚ ਕੀ ਮਿਹਨਤ ਲੱਗਦੀ ਹੈ? ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕੋਈ ਔਖਾ ਨਹੀਂ।
ਯਦਿ ਤ੍ਵਾਂ ਪਰੁषਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਸ੍ਵਲ੍ਪਮਪ੍ਯਹਮ੍ । ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰੇ ਤਦ੍ਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਹਿ ਰਸਭਙ੍ਗਾਦ੍ਬਿਭੇਮ੍ਯਹਮ੍
ਜੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਤਿੱਖੀ ਗੱਲ ਵੀ ਆਖਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਨ।
ਰਾਜਾਸ੍ਮਾਕਂ ਸੁਰਰਿਪੁਰ੍ਵਰ੍ਤਤੇ ਤ੍ਵਯਿ ਭਕ੍ਤਿਮਾਨ੍ । ਸਾਮਮੇਵ ਮਯਾ ਵਾਚ੍ਯਂ ਦਾਨਯੁਕ੍ਤਂ ਤਥਾ ਵਚਃ
ਸਾਡੇ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਮੋਹਤਾਜ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਨੋਚੇਦ੍ਧਨ੍ਮ੍ਯਹਮਦ੍ਯੈਵ ਬਾਣੇਨ ਤ੍ਵਾਂ ਮृषਾਵਦਾਮ੍ । ਮਿਥ੍ਯਾਭਿਮਾਨਚਤੁਰਾਂ ਰੂਪਯੌਵਨਗਰ੍ਵਿਤਾਮ੍
ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਅੱਜ ਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ, ਤੂੰ ਜੋ ਝੂਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀ, ਰੂਪ ਤੇ ਨੌਜਵਾਨੀ ਉੱਤੇ ਗੁਮਾਨ ਕਰਦੀ ਤੇ ਚਤੁਰਾਈ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈਂ।
ਸ੍ਵਾਮੀ ਮੇ ਮੋਹਿਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰੂਪਂ ਤੇ ਭੁਵਨਾਤਿਗਮ੍ । ਤਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਿਯਂ ਕਾਮਂ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਿ ਯਨ੍ਮਯਾ
ਮੇਰਾ ਮਾਲਕ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ, ਮੋਹ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਅਨੁਕੂਲ ਗੱਲਾਂ ਆਖਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰਾਜ੍ਯਂ ਤਵ ਧਨਂ ਸਰ੍ਵਂ ਦਾਸਸ੍ਤੇ ਮਹਿषਃ ਕਿਲ । ਕੁਰੁ ਭਾਵਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰੋषਂ ਮृਤਿਪ੍ਰਦਮ੍
ਸਾਰਾ ਰਾਜ, ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ—ਮਹਿਸ਼ਾ ਆਪ ਤੇਰਾ ਨੌਕਰ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ; ਹੇ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਆਪਣਾ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦੇ, ਜੋ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰ ਲੈ।
ਪਤਾਮਿ ਪਾਦਯੋਸ੍ਤੇऽਹਂ ਭਕ੍ਤਿਭਾਵੇਨ ਭਾਮਿਨਿ । ਪਟ੍ਟਰਾਜ੍ਞੀ ਮਹਾਰਾਜ੍ਞੋ ਭਵ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤੇ
ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਮੈਂ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਬਣ ਜਾ, ਹੇ ਸੁਚੱਜੀ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਭਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਤ੍ਵਮਨਾਵਿਲਮ੍ । ਸੁਖਂ ਸਂਸਾਰਜਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮਹਿषਸ੍ਯ ਪਰਿਗ੍ਰਹਾਤ੍
ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਔਖੇ ਦੇ ਪਾ ਲਵੇਂਗੀ, ਤੇ ਮਹਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ।
ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਸਾਚਿਵ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਾਕ੍ਯਾਨਾਂ ਸਾਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਦृष੍ਟੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਚਾਤੁਰ੍ਯਮਨੁਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਚ
ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣ, ਹੇ ਮੰਤਰੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਿਸਕਰਸ ਦੱਸਾਂਗੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚਤੁਰਾਈ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਹੈ।
ਮਹਿषਸ੍ਯ ਪ੍ਰਧਾਨਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਯਾ ਜ੍ਞਾਤਂ ਧਿਯਾ ਕਿਲ । ਪਸ਼ੁਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਵਭਾਵੋऽਸਿ ਵਚਨਾਤ੍ਤਵ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍
ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਮੁਤਾਬਕ, ਮੈਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਤੇਰੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੀ ਸੋਚ ਵੀ ਪਸ਼ੂ ਵਰਗੀ ਹੀ ਹੈ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਸ੍ਤ੍ਵਾਦृਸ਼ਾ ਯਸ੍ਯ ਸ ਕਥਂ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ਭਵੇਤ੍ । ਉਭਯੋਃ ਸਦृਸ਼ੋ ਯੋਗਃ ਕृਤੋऽਯਂ ਵਿਧਿਨਾ ਕਿਲ
ਜਿਸਦਾ ਮੰਤਰੀ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਕਲਮੰਦ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਜੋੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਵਭਾਵਾਸਿ ਤਦ੍ਵਿਚਾਰਸ੍ਯ ਮੂਢ ਕਿਮ੍ । ਪੁਮਾਨ੍ਨਾਹਂ ਤਤ੍ਸ੍ਵਭਾਵਾਭਵਂਸ੍ਤ੍ਰੀਵੇषਧਾਰਿਣੀ
ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਸੁਭਾਉ ਔਰਤਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਮੂਰਖਤਾ ਭਰਿਆ ਵਿਚਾਰ ਹੈ। ਨਾ ਮੈਂ ਮਰਦ ਹਾਂ, ਨਾ ਉਹ ਸੁਭਾਉ ਰੱਖਦੀ ਹਾਂ; ਸਿਰਫ ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਾਚਿਤਂ ਮਰਣਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਭੁਣਾ ਯਥਾ । ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਨ੍ਯੇऽਤਿਮੂਰ੍ਖੋऽਸੌ ਨ ਵੀਰਰਸਵਿਤ੍ਤਮਃ
ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਇਕ ਔਰਤ ਕੋਲੋਂ ਮੌਤ ਮੰਗੀ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮੂਰਖ ਸਮਝਦੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਕੋਈ ਵੀਰਤਾ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।
ਕਾਮਿਨ੍ਯਾ ਮਰਣਂ ਕ੍ਲੀਬਰਤਿਦਂ ਸ਼ੂਰਦੁਃਖਦਮ੍ । ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਂ ਪ੍ਰਭੁਣਾ ਤੇਨ ਮਹਿषੇਣਾਤ੍ਮਬੁਦ੍ਧਿਨਾ
ਇਕ ਔਰਤ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮੌਤ ਮੰਗਣੀ ਕਾਇਰਾਂ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਗੱਲ ਮੈਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਚਤੁਰ ਸਮਝ ਕੇ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪਮਾਧਾਯ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤੁਮੁਪਾਗਤਾ । ਕਥਂ ਬਿਭੇਮਿ ਤ੍ਵਦ੍ਵਾਕ੍ਯੈਰ੍ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਰੋਧਕੈਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਆਈ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਉਹਨਾਂ ਬੋਲਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਡਰਾਂ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹਨ?
ਵਿਪਰੀਤਂ ਯਦਾ ਦੈਵਂ ਤृਣਂ ਵਜ੍ਰਸਮਂ ਭਵੇਤ੍ । ਵਿਧਿਸ਼੍ਚੇਤ੍ਸੁਮੁਖਃ ਕਾਮਂ ਕੁਲਿਸ਼ਂ ਤੂਲਵਤ੍ਤਦਾ
ਜਦੋਂ ਕਿਸਮਤ ਉਲਟੀ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਘਾਹ ਵੀ ਵਜਰ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤਕਦੀਰ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵਜਰ ਵੀ ਰੂਈ ਵਰਗਾ ਹਲਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਿਂ ਸੈਨ੍ਯੈਰਾਯੁਧੈਃ ਕਿਂ ਵਾ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚੈਰ੍ਦੁਰ੍ਗਸੇਵਨੈਃ । ਮਰਣਂ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਯਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਸੈਨ੍ਯੈਸ੍ਤੁ ਕਿਂ ਫਲਮ੍
ਫੌਜਾਂ, ਹਥਿਆਰ ਜਾਂ ਕਿਲਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਫੌਜਾਂ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦੀਆਂ?
ਯਦਾਯਂ ਦੇਹਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਜੀਵਸ੍ਯ ਕਾਲਯੋਗਤਃ । ਤਦੈਵ ਲਿਖਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸੁਖਂ ਦੁਃਖਂ ਤਥਾ ਮृਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਜਿੰਦ ਦੇ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਖੁਸ਼ੀ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਮੌਤ—ਸਭ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯ ਯੇਨ ਪ੍ਰਕਾਰੇਣ ਮਰਣਂ ਦੈਵਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਤੇਨੈਵ ਜਾਯੇਤ ਨਾਨ੍ਯਥੇਤਿ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਜਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਓਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦੀਨਾਂ ਯਥਾ ਕਾਲੇ ਨਾਸ਼ੋਤ੍ਪਤ੍ਤੀ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤੇ । ਤਥੈਵ ਭਵਤਃ ਕਾਮਂ ਕਿਮਨ੍ਯੇषਾਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕਾ ਜਨਮ ਤੇ ਮਰਨ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰਾ ਵੀ ਹੈ। ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਯੇ ਮृਤ੍ਯੁਧਰ੍ਮਿਣਸ੍ਤੇषਾਂ ਵਰਦਾਨੇਨ ਦਰ੍ਪਿਤਾਃ । ਮਰਿष੍ਯਾਮੋ ਨ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤੇ ਮੂਢਾ ਮਨ੍ਦਚੇਤਸਃ
ਜੋ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ ਪਰ ਵਰਦਾਨਾਂ ਕਰਕੇ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਮਰਾਂਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਕੱਚੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਗਚ੍ਛ ਨृਪਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਵਚਨਂ ਮਮ ਸਤ੍ਵਰਮ੍ । ਯਦਾਜ੍ਞਾਪਯਤੇ ਭੂਪਸ੍ਤਤ੍ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕਿਲ
ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਜਲਦੀ ਜਾ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇ ਦੇ। ਰਾਜਾ ਜੋ ਹੁਕਮ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਤੂੰ ਕਰੀਂ।
ਮਘਵਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਪ੍ਨੋਤੁ ਦੇਵਾਃ ਸਨ੍ਤੁ ਹਵਿਰ੍ਭੁਜਃ । ਯੂਯਂ ਪ੍ਰਯਾਤ ਪਾਤਾਲਂ ਯਦਿ ਜੀਵਿਤੁਮਿਚ੍ਛਥ
ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਮਿਲੇ, ਦੇਵਤੇ ਹਵਨ ਭੋਗਣ। ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਜੇ ਜਿਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਪਾਤਾਲ ਚਲੇ ਜਾਓ।