ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਉਵਾਚ ਨਮੋ ਦੇਵ੍ਯੈ ਮਹਾਮਾਯੇ ਸृष੍ਟਿਸ੍ਥਿਤ੍ਯਨ੍ਤਕਾਰਿਣਿ । ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਚਤੁਰੇ ਕਾਮਦੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦੇ ਸ਼ਿਵੇ
ਹਯਗਰੀਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮਹਾ ਮਾਇਆ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸਥਿਤੀ ਤੇ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੁਭਾ।'
ਧਰਾਮ੍ਬੁਤੇਜਃਪਵਨਖਪਞ੍ਚਾਨਾਂ ਚ ਕਾਰਣਮ੍ । ਤ੍ਵਂ ਗਨ੍ਧਰਸਰੂਪਾਣਾਂ ਕਾਰਣਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼ਬ੍ਦਯੋਃ
ਤੂੰ ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈ; ਤੂੰ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰੂਪਾਂ, ਤੇ ਛੂਹ ਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਦੀ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਘ੍ਰਾਣਂ ਚ ਰਸਨਾ ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ੍ਤ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ । ਕਰ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚਾਨ੍ਯਾਨਿ ਤ੍ਵਤ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਿ
ਘਰਾਨਾ, ਰਸਨਾ, ਅੱਖਾਂ, ਚਮੜੀ, ਕੰਨ — ਇਹ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ — ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ।
ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ ਕਿਂ ਤੇऽਭੀष੍ਟਂ ਵਰਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਯਦ੍ਦਦਾਮਿ ਤਤ੍ । ਪਰਿਤੁष੍ਟਾਸ੍ਮਿ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੇ ਤਪਸਾ ਚਾਦ੍ਭੁਤੇਨ ਚ
ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੂੰ ਜੋ ਵਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਦੱਸ; ਜੋ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗੀ। ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਅਸਧਾਰਣ ਤਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ।'
ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਉਵਾਚ ਯਥਾ ਮੇ ਮਰਣਂ ਮਾਤਰ੍ਨ ਭਵੇਤ੍ਤਤ੍ਤਥਾ ਕੁਰੁ । ਭਵੇਯਮਮਰੋ ਯੋਗੀ ਤਥਾਜੇਯਃ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ
ਹਯਗਰੀਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਮਾਂ, ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਨਾ ਆਵੇ, ਐਸਾ ਕਰ; ਮੈਂ ਅਮਰ, ਯੋਗੀ ਤੇ ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਤੋਂ ਅਜੈ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।'
ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ ਜਾਤਸ੍ਯ ਹਿ ਧ੍ਰੁਵਂ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਧ੍ਰੁਵਂ ਜਨ੍ਮ ਮृਤਸ੍ਯ ਚ । ਮਰ੍ਯਾਦਾ ਚੇਦृਸ਼ੀ ਲੋਕੇ ਭਵੇਚ੍ਚ ਕਥਮਨ੍ਯਥਾ
ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜੋ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਪੱਕੀ ਹੈ; ਜੋ ਮਰ ਗਿਆ, ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਪੱਕਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਕਾਇਦਾ ਹੈ — ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।'
ਏਵਂ ਤ੍ਵਂ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਰਣੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋਤ੍ਤਮ । ਵਰਂ ਵਰਯ ਚੇष੍ਟਂ ਤੇ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਮਨਸਾ ਕਿਲ
ਇਸ ਲਈ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੌਤ ਬਾਰੇ ਇਹ ਨਿਸਚੇ ਕਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰ ਮੰਗੋ।
ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਉਵਾਚ ਹਯਗ੍ਰੀਵਾਚ੍ਚ ਮੇ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਮਾਜ੍ਜਗਦਮ੍ਬਿਕੇ । ਇਤਿ ਮੇ ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਕਾਮਂ ਪੂਰਯਸ੍ਵ ਮਨੋਗਤਮ੍
ਹਯਗਰੀਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ, ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਸਿਰਫ ਹਯਗਰੀਵ ਤੋਂ ਹੋਵੇ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਨਹੀਂ। ਮੇਰੀ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ।'
ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ ਗृਹਂ ਗਚ੍ਛ ਮਹਾਭਾਗ ਕੁਰੁ ਰਾਜ੍ਯਂ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ । ਹਯਗ੍ਰੀਵਾਦृਤੇ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਨ ਤੇ ਨੂਨਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਦੇਵੀ ਨੇ فرمایا: ਘਰ ਜਾ, ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸੁਖੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਕਰ। ਹਯਗਰੀਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੌਤ ਨਿਸਚਿਤ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ।
ਇਤਿ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰਂ ਤਸ੍ਮਾ ਅਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਂ ਗਤਾ ਤਥਾ । ਮੁਦਂ ਪਰਮਿਕਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੋऽਪਿ ਸ੍ਵਭਵਨਂ ਗਤਃ
ਇਹ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਉਹ ਵੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ।
ਸ ਪੀਡਯਤਿ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਮੁਨੀਨ੍ ਵੇਦਾਂਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਨ ਕੋऽਪਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਹਨ੍ਤਾਦ੍ਯ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇ
ਉਹ ਮਾੜਾ ਮਨ ਵਾਲਾ ਸਾਧੂਆਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅੱਜ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛੀਰ੍षਂ ਹਯਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਮਨੋਹਰਮ੍ । ਦੇਹੇऽਤ੍ਰ ਵਿਸ਼ਿਰੋਵਿष੍ਣੋਸ੍ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਸਂਯੋਜਯਿष੍ਯਤਿ
ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਘੋੜੇ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਸਿਰ ਲੈ ਕੇ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੋੜੇਗਾ।
ਹਯਗ੍ਰੀਵੋऽਥ ਭਗਵਾਨ੍ਹਨਿष੍ਯਤਿ ਤਮਾਸੁਰਮ੍ । ਪਾਪਿष੍ਠਂ ਦਾਨਵਂ ਕ੍ਰੂਰਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਹਿਤਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਫਿਰ ਹਯਗਰੀਵ, ਭਗਵਾਨ, ਉਸ ਪਾਪੀ ਤੇ ਕਰੂੜ ਦਾਨਵ ਨੂੰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹ ਕੇ, ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਏਵਂ ਸੁਰਾਂਸ੍ਤਦਾਭਾष੍ਯ ਸ਼ਰ੍ਵਾਣੀ ਵਿਰਰਾਮ ਹ । ਦੇਵਾਸ੍ਤਦਾਤਿਸਨ੍ਤੁष੍ਟਾਸ੍ਤਮੂਚੁਰ੍ਦੇਵਸ਼ਿਲ੍ਪਿਨਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ فرمایا: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਰਵਾਣੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ। ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇਵ ਸ਼ਿਲਪੀ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।
ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ ਕੁਰੁ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸੁਰਾਣਾਂ ਵੈ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ਼ੀਰ੍षਾਭਿਯੋਜਨਮ੍ । ਦਾਨਵਪ੍ਰਵਰਂ ਦੈਤ੍ਯਂ ਹਯਗ੍ਰੀਵੋ ਹਨਿष੍ਯਤਿ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ—ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਘੋੜੇ ਦਾ ਸਿਰ ਜੋੜ। ਹਯਗਰੀਵ ਉਸ ਮੁੱਖ ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤੇषਾਂ ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਚਾਤਿਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਵਾਜਿਸ਼ੀਰ੍षਂ ਚਕਰ੍ਤਾਸ਼ੁ ਖਡ੍ਗੇਨ ਸੁਰਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਸੂਤ ਨੇ فرمایا: ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਵੱਡੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਘੋੜੇ ਦਾ ਸਿਰ ਤੁਰੰਤ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ਼ਰੀਰੇ ਤੇਨਾਸ਼ੁ ਯੋਜਿਤਂ ਵਾਜਿਮਸ੍ਤਕਮ੍ । ਹਯਗ੍ਰੀਵੋ ਹਰਿਰ੍ਜਾਤੋ ਮਹਾਮਾਯਾਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਉਹ ਘੋੜੇ ਦਾ ਸਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ; ਮਹਾ ਮਾਇਆ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹਰੀ ਹਯਗਰੀਵ ਬਣ ਗਿਆ।
ਕਿਯਤਾ ਤੇਨ ਕਾਲੇਨ ਦਾਨਵੋ ਮਦਦਰ੍ਪਿਤਃ । ਨਿਹਤਸ੍ਤਰਸਾ ਸਂਖ੍ਯੇ ਦੇਵਾਨਾਂ ਰਿਪੁਰੋਜਸਾ
ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦਾਨਵ, ਨਸ਼ੇ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਯ ਇਦਂ ਸ਼ੁਭਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਭੁਵਿ ਮਾਨਵਾਃ । ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਮਹਾਮਾਯਾਚਰਿਤ੍ਰਞ੍ਚ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਪਠਤਾਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਕਮ੍
ਮਹਾ ਮਾਇਆ ਦੀ ਕਥਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਚੰਗੀ ਦੌਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਮਧੁਕੈਟਭਯੋਰ੍ਯੁਦ੍ਧੋਦ੍ਯੋਗਵਰ੍ਣਨਮ੍ ऋषਯ ਊਚੁਃ ਸੌਮ੍ਯ ਯਚ੍ਚ ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ਼ੌਰੇਰ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਮਹਾਰ੍ਣਵੇ । ਮਧੁਕੈਟਭਯੋਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਪਞ੍ਚਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਕਮ੍
ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੀ ਲੜਾਈ ਤੇ ਤਿਆਰੀ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣਿਆ, ਜੋ ਤੂੰ ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਰੀ ਦੀ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਚੱਲੀ।
ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤੌ ਦਾਨਵੌ ਜਾਤੌ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਕਾਰ੍ਣਵੇ ਜਲੇ । ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੋ ਦੁਰਾਧਰ੍षੌ ਦੇਵੈਰਪਿ ਸੁਦੁਰ੍ਜਯੌ
ਉਹ ਦੋ ਦਾਨਵ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣਾ ਔਖਾ ਸੀ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਜਿੱਤਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਸੀ?
ਕਥਂ ਤਾਵਸੁਰੌ ਜਾਤੌ ਕਥਂ ਚ ਹਰਿਣਾ ਹਤੌ । ਤਦਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਚਰਿਤਂ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਉਹ ਦੋ ਅਸੁਰ ਕਿਵੇਂ ਜੰਮੇ, ਤੇ ਹਰੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ? ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ।
ਸ਼੍ਰੋਤੁਕਾਮਾ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਤ੍ਵਂ ਵਕ੍ਤਾ ਚ ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਦੈਵਾਚ੍ਚਾਤ੍ਰੈਵ ਸਂਜਾਤਃ ਸਂਯੋਗਸ਼੍ਚ ਤਥਾਵਯੋਃ
ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ। ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ, ਇਹ ਮਿਲਾਪ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਤੇਰਾ ਸੰਗਤ ਮਿਲਿਆ।
ਮੂਰ੍ਖੇਣ ਸਹ ਸਂਯੋਗੋ ਵਿषਾਦਪਿ ਸੁਦੁਰ੍ਜਰਃ । ਵਿਜ੍ਞੇਨ ਸਹ ਸਂਯੋਗਃ ਸੁਧਾਰਸਸਮਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਮੂਰਖ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਰਸ ਵਰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਪਸ਼ਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਖਾਦਨ੍ਤਿ ਮੇਹਯਨ੍ਤਿ ਚ । ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਵਿषਯਾਕਾਰਂ ਵ੍ਯਵਾਯਸੁਖਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਸਾਰੇ ਜਾਨਵਰ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਖਾਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਮਿਲਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਨ ਤੇषਾਂ ਸਦਸਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਵੇਕੋ ਨ ਚ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਃ । ਪਸ਼ੁਭਿਸ੍ਤੇ ਸਮਾ ਜ੍ਞੇਯਾ ਯੇषਾਂ ਨ ਸ਼੍ਰਵਣਾਦਰਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੀ ਪਹਚਾਨ ਨਹੀਂ, ਵੱਖਰਾ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਂਗ ਸਮਝੋ।
ਮृਗਾਦ੍ਯਾਃ ਪਸ਼ਵਃ ਕੇਚਿਜ੍ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਸ਼੍ਰਾਵਣਂ ਸੁਖਮ੍ । ਅਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਃ ਫਣਿਨਸ਼੍ਚੈਵ ਮੁਮੁਹੁਰ੍ਨਾਦਪਾਨਤਃ
ਕੁਝ ਪਸ਼ੂ, ਜਿਵੇਂ ਹਿਰਣ ਆਦਿ, ਸੁਣਨ ਦੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਸੱਪ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੰਨ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਦੇ ਆਨੰਦ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਞ੍ਚਾਨਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਵੈ ਸ਼ੁਭੇ ਸ਼੍ਰਵਣਦਰ੍ਸ਼ਨੇ । ਸ਼੍ਰਵਣਾਦ੍ਵਸ੍ਤੁਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਚ੍ਚਿਤ੍ਤਰਞ੍ਜਨਮ੍
ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਸੁਣਨਾ ਤੇ ਵੇਖਣਾ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਮਨ ਨੂੰ ਰਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਂ ਰਾਜਸਂ ਤਥਾ । ਤਾਮਸਂ ਚ ਮਹਾਭਾਗ ਸੁਜ੍ਞੋਕ੍ਤਂ ਨਿਸ਼੍ਚਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਸਾਤਵਿਕ, ਰਾਜਸ, ਤੇ ਤਾਮਸ; ਇਹ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਪੱਕੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ।