ਤਤੋ ਵਿष੍ਣੁਸ਼ਰੀਰਾਤ੍ਤੁ ਤੇਜੋਰਾਸ਼ਿਮਿਵਾਪਰਮ੍ । ਨੀਲਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਗੁਣੋਪੇਤਂ ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿ
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਹੋਰ ਤੇਜ ਦਾ ਡੇਰ ਨਿਕਲਿਆ, ਜੋ ਨੀਲਾ ਸੀ, ਸਤੋਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਬੜੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਤਤਸ਼੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ਰੀਰਾਤ੍ਤੁ ਚਿਤ੍ਰਰੂਪਂ ਦੁਰਾਸਦਮ੍ । ਆਵਿਰਾਸੀਤ੍ਸੁਸਂਵृਤ੍ਤਂ ਤੇਜਃ ਸਰ੍ਵਗੁਣਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਜੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗਾ, ਡਰਾਉਣਾ, ਸੋਹਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇਜ ਨਿਕਲਿਆ।
ਕੁਬੇਰਯਮਵਹ੍ਨੀਨਾਂ ਸ਼ਰੀਰੇਭ੍ਯਃ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਨਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਾਮ ਮਹਤ੍ਤੇਜੋ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਤਥੈਵ ਚ
ਕੁਬੇਰ, ਯਮ, ਅੱਗ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਡਾ ਤੇਜ ਨਿਕਲਿਆ।
ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਚੈਵ ਦੇਵਾਨਾਂ ਸ਼ਰੀਰੇਭ੍ਯੋऽਤਿਭਾਸ੍ਵਰਮ੍ । ਨਿਰ੍ਗਤਂ ਤਨ੍ਮਹਾਤੇਜੋਰਾਸ਼ਿਰਾਸੀਨ੍ਮਹੋਜ੍ਜ੍ਵਲਃ
ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਬੜਾ ਹੀ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇਜ ਨਿਕਲਿਆ। ਉਹ ਵੱਡਾ ਤੇਜ ਦਾ ਡੇਰ ਬੜੀ ਜੋਰ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾ ਵਿष੍ਣੁਪੁਰੋਗਮਾਃ । ਤੇਜੋਰਾਸ਼ਿਂ ਮਹਾਦਿਵ੍ਯਂ ਹਿਮਾਚਲਮਿਵਾਪਰਮ੍
ਉਹ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ, ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਉਹ ਵੱਡਾ ਦਿਵਿਆ ਤੇਜ ਦਾ ਡੇਰ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਹਿਮਾਚਲ ਪਹਾੜ ਹੋਵੇ।
ਪਸ਼੍ਯਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਾਨਾਂ ਤੇਜਃਪੁਞ੍ਜਸਮੁਦ੍ਭਵਾ । ਬਭੂਵਾਤਿਵਰਾ ਨਾਰੀ ਸੁਨ੍ਦਰੀ ਵਿਸ੍ਮਯਪ੍ਰਦਾ
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਸ ਤੇਜ ਦੇ ਗੁੱਛੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਬੜੀ ਹੀ ਸੋਹਣੀ, ਵਧੀਆ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਨਾਰੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ।
ਤ੍ਰਿਗੁਣਾ ਸਾ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਸ਼ਰੀਰਜਾ । ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਭੁਜਾ ਰਮ੍ਯਾ ਤ੍ਰਿਵਰ੍ਣਾ ਵਿਸ਼੍ਵਮੋਹਿਨੀ
ਉਹ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜੰਮੀ, ਅਠਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨ ਰੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।
ਸ਼੍ਵੇਤਾਨਨਾ ਕृष੍ਣਨੇਤ੍ਰਾ ਸਂਰਕ੍ਤਾਧਰਪਲ੍ਲਵਾ । ਤਾਮ੍ਰਪਾਣਿਤਲਾ ਕਾਨ੍ਤਾ ਦਿਵ੍ਯਭੂषਣਭੂषਿਤਾ
ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਚਿੱਟਾ, ਅੱਖਾਂ ਕਾਲੀਆਂ, ਹੋਠ ਲਾਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ, ਹਥੇਲੀਆਂ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗੀਆਂ, ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਭੁਜਾ ਦੇਵੀ ਸਹਸ੍ਰਭੁਜਮਣ੍ਡਿਤਾ । ਸਮ੍ਭੂਤਾਸੁਰਨਾਸ਼ਾਯ ਤੇਜੋਰਾਸ਼ਿਸਮੁਦ੍ਭਵਾ
ਉਹ ਅਠਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਐਵੇਂ ਲੱਗਦੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਤੇਜ ਦੇ ਡੇਰ ਵਿਚੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ।
ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ ਕृष੍ਣ ਦੇਵ ਮਹਾਭਾਗ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ । ਵਿਸ੍ਤਰਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।
ਏਕੀਭੂਤਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਤੇਜਃ ਕਿਂ ਵਾ ਪृਥਕ੍ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਅਙ੍ਗਾਨਿ ਚੈਵ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਤੇਜੋਮਯਾਨਿ ਵਾ
ਕੀ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਜੋਤ ਇਕਠੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਜਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਹੀ? ਅਤੇ ਕੀ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਪੂਰੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਕੁਝ ਹਿੱਸੇ ਹੀ?
ਭਿਨ੍ਨਭਾਗਵਿਭਾਗੇਨ ਜਾਤਾਨ੍ਯਙ੍ਗਾਨਿ ਯਾਨਿ ਤੁ । ਮੁਖਨਾਸਾਕ੍ਸ਼ਿਭੇਦੇਨ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈਕਭਵਾਨਿ ਚ
ਜੋ ਅੰਗ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਬਣੇ, ਉਹ ਮੂੰਹ, ਨੱਕ, ਅੱਖਾਂ ਆਦਿ ਵਾਂਗ ਵੱਖਰੇ-ਵੱਖਰੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਭ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਦ੍ਵਿਸ੍ਤਰਂ ਵ੍ਯਾਸ ਸ਼ਰੀਰਾਙ੍ਗਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍ । ਬਭੂਵ ਯਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਤੇਜਸੋऽਙ੍ਗਂ ਯਦਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਹੇ ਵਿਆਸ, ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਸ ਦੇਹ ਦੇ ਅੰਗ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ—ਕਿਹੜਾ ਅਚੰਭਤ ਅੰਗ ਕਿਹੜੇ ਦੇਵਤੇ ਦੀ ਜੋਤ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ।
ਆਯੁਧਾਭਰਣਾਦੀਨਿ ਦਤ੍ਤਾਨਿ ਯੈਰ੍ਯਥਾ ਯਥਾ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਕਾਮੋऽਸ੍ਮਿ ਤ੍ਵਨ੍ਮੁਖਾਮ੍ਬੁਜਨਿਰ੍ਗਤਮ੍
ਕਿਹੜਿਆਂ ਨੇ, ਕਿਵੇਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਥਿਆਰ, ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ? ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੌਲ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ।
ਨ ਹਿ ਤृਪ੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸੁਧਾਮਯਰਸਂ ਪਿਬਨ੍ । ਚਰਿਤਞ੍ਚ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਮੁਖਾਮ੍ਭੋਜਨਿਃਸृਤਮ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਕਦੇ ਰੱਜਦਾ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਰਸ ਪੀਂਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹ ਦੇ ਕੌਲ ਤੋਂ ਸੁਣਦਾ ਹਾਂ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ । ਉਵਾਚ ਮਧੁਰਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰੀਣਯਨ੍ਨਿਵ ਭੂਪਤਿਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਮਹਾਭਾਗ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਤੇ । ਯਥਾਮਤਿ ਕੁਰੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤਸ੍ਯਾ ਦੇਹਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣੋ ਰਾਜਨ, ਵੱਡੀ ਕismet ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਦੇਹ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨ ਹਰਿਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਨ ਰੁਦ੍ਰੋ ਨ ਚ ਵਾਸਵਃ । ਯਾਥਾਤਥ੍ਯੇਨ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਵਕ੍ਤੁਮੀਸ਼ਃ ਕਦਾਚਨ
ਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨਾ ਹਰਿ, ਨਾ ਰੁਦ੍ਰ, ਨਾ ਵਾਸਵ—ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਜਿਵੇਂ ਦਾ ਤਿਵੇਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ।
ਕਥਂ ਜਾਨਾਮ੍ਯਹਂ ਦੇਵ੍ਯਾ ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਯਾਦृਸ਼ਂ ਯਤਃ । ਵਾਚਾਰਮ੍ਭਣਮਾਤ੍ਰਂ ਤਦੁਤ੍ਪਨ੍ਨੇਤਿ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਯਤ੍
ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਦੇਵੀ ਦਾ ਰੂਪ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ? ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਬੋਲਣ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਹੀ ਹੈ।
ਸਾ ਨਿਤ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਦੈਵਾਸ੍ਤੇ ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ । ਨਾਨਾਰੂਪਾ ਤ੍ਵੇਕਰੂਪਾ ਜਾਯਤੇ ਕਾਰ੍ਯਗੌਰਵਾਤ੍
ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਸਦਾ ਦੇਵੀ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਕ ਹੀ ਹੈ, ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਵਾਸਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਨਟੋ ਰਙ੍ਗਗਤੋ ਨਾਨਾਰੂਪੋ ਭਵਤ੍ਯਸੌ । ਏਕਰੂਪਸ੍ਵਭਾਵੋऽਪਿ ਲੋਕਰਞ੍ਜਨਹੇਤਵੇ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵੀ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਦੀ ਹੈ।
ਤਥੈषਾ ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਮਰੂਪਾਪਿ ਸ੍ਵਲੀਲਯਾ । ਕਰੋਤਿ ਬਹੁਰੂਪਾਣਿ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾ ਸਗੁਣਾਨਿ ਚ
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਖੇਡ ਨਾਲ, ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ—ਕਦੇ ਗੁਣ ਰਹਿਤ, ਕਦੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ।
ਕਾਰ੍ਯਕਰ੍ਮਾਨੁਸਾਰੇਣ ਨਾਮਾਨਿ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤਿ ਹਿ । ਧਾਤ੍ਵਰ੍ਥਗੁਣਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਗੌਣਾਨਿ ਸੁਬਹੂਨ੍ਯਪਿ
ਜਿਵੇਂ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਈ ਨਾਂ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਰਥ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਗੌਣ ਨਾਂ ਹਨ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਦ੍ਵੈ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਨੁਸਾਰੇਣ ਪ੍ਰਬ੍ਰਵੀਮਿ ਨਰਾਧਿਪ । ਯਥਾ ਤੇਜਃਸਮੁਦ੍ਭੂਤਂ ਰੂਪਂ ਤਸ੍ਯਾ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਜੋਤ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਸੀ।
ਸ਼ਙ੍ਕਰਸ੍ਯ ਚ ਯਤ੍ਤੇਜਸ੍ਤੇਨ ਤਨ੍ਮੁਖਪਙ੍ਕਜਮ੍ । ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਂ ਸ਼ੁਭਾਕਾਰਮਜਾਯਤ ਮਹਤ੍ਤਰਮ੍
ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਜੋਤ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਕੌਲ ਜਿਹਾ, ਚਿੱਟਾ ਰੰਗ, ਸੁਭਾਵਲਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਉਪਜਿਆ।
ਕੇਸ਼ਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਯਾਮ੍ਯੇਨ ਤੇਜਸਾਭਵਨ੍ । ਵਕ੍ਰਾਗ੍ਰਾਸ਼੍ਚਾਤਿਦੀਰ੍ਘਾ ਵੈ ਮੇਘਵਰ੍ਣਾ ਮਨੋਹਰਾਃ
ਉਸ ਦੇ ਵਾਲ ਯਮ ਦੀ ਜੋਤ ਤੋਂ ਬਣੇ, ਚਮਕਦਾਰ, ਮੁੜੇ ਹੋਏ ਸਿਰਿਆਂ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ, ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਦੇ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਸਨ।
ਨਯਨਤ੍ਰਿਤਯਂ ਤਸ੍ਯਾ ਜਜ੍ਞੇ ਪਾਵਕਤੇਜਸਾ । ਕृष੍ਣਂ ਰਕ੍ਤਂ ਤਥਾ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਵਰ੍ਣਤ੍ਰਯਵਿਭੂषਿਤਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗ ਦੀ ਜੋਤ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ, ਕਾਲੀਆਂ, ਲਾਲੀਆਂ ਤੇ ਚਿੱਟੀਆਂ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ।
ਵਕ੍ਰੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੇ ਕृष੍ਣਵਰ੍ਣੇ ਸਨ੍ਧ੍ਯਯੋਸ੍ਤੇਜਸਾ ਭ੍ਰੁਵੌ । ਜਾਤੇ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਸੁਤੇਜਸ੍ਕੇ ਕਾਮਸ੍ਯ ਧਨੁषੀਵ ਤੇ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਭਾਵੇਂ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਕਾਲੀਆਂ, ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਜੋਤ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ, ਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਵਾਂਗ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਦਿਸਦੀਆਂ ਸਨ।
ਵਾਯੋਸ਼੍ਚ ਤੇਜਸਾ ਸ਼ਸ੍ਤੌ ਸ਼੍ਰਵਣੌ ਸਮ੍ਬਭੂਵਤੁਃ । ਨਾਤਿਦੀਰ੍ਘੋ ਨਾਤਿਹ੍ਰਸ੍ਵੌ ਦੋਲਾਵਿਵ ਮਨੋਭੁਵਃ
ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਵਾਯੂ ਦੀ ਜੋਤ ਤੋਂ ਬਣੇ, ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਸੋਹਣੇ, ਨਾ ਵਧੇਰੇ ਲੰਮੇ, ਨਾ ਘੱਟ ਛੋਟੇ, ਮਨ ਦੀ ਝੂਲੇ ਵਾਂਗ ਹਲੇ ਹੋਏ।
ਤਿਲਪੁष੍ਪਸਮਾਕਾਰਾ ਨਾਸਿਕਾ ਸੁਮਨੋਹਰਾ । ਸਞ੍ਜਾਤਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਵਰ੍ਣਾ ਵੈ ਧਨਦਸ੍ਯ ਚ ਤੇਜਸਾ
ਉਸ ਦੀ ਨੱਕ ਤਿਲ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੀ, ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਨਿਕਰਦੀ ਤੇ ਚਿੱਟੀ।