ਅਹਙ੍ਕਾਰਵਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਣੀ ਕਰੋਤਿ ਚ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍ । ਵਿਮੂਢੋ ਮੋਹਜਾਲੇਨ ਤਤ੍ਕृਤੇਨਾਤਿਪਾਤਿਨਾ
ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੂੜਤਾ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕਰ ਬੈਠਦਾ ਹੈ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਦ੍ਧਿ ਸਞ੍ਜਾਤਮਿਦਂ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍ । ਮੂਲਾਦ੍ਧਰਿਹਰਾਦੀਨਾਮੁਗ੍ਰਾਤ੍ਪ੍ਰਕृਤਿਸਮ੍ਭਵਾਤ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਲਦਾ-ਫਿਰਦਾ ਤੇ ਅਡੋਲ ਜਗਤ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਿਆ ਹੈ। ਬਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿਕ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵੀ ਉਸੀ ਤੀਬਰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਹੈ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੋ ਯਦਾ ਭਵਤਿ ਪਦ੍ਮਜਃ । ਤਦਾ ਵਿਮੁਕ੍ਤੋ ਭਵਤਿ ਨੋਚੇਤ੍ਸਂਸਾਰਕਰ੍ਮਕृਤ੍
ਜਦੋਂ ਬਰਹਮਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਵਿਮੁਕ੍ਤੋ ਹਿ ਬਦ੍ਧਸ੍ਤਦ੍ਵਸ਼ਤਾਂ ਗਤਃ । ਨ ਨਾਰੀ ਨ ਧਨਂ ਗੇਹਂ ਨ ਪੁਤ੍ਰਾ ਨ ਸਹੋਦਰਾਃ
ਜੋ ਉਸ ਤੋਂ ਛੁਟ ਗਿਆ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਵਿਚ ਆਜ਼ਾਦ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਹ ਔਰਤ, ਨਾਹ ਧਨ, ਨਾਹ ਘਰ, ਨਾਹ ਪੁੱਤਰ, ਨਾਹ ਭਰਾ — ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।
ਬਨ੍ਧਨਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਰਾਜਨ੍ਨਹਙ੍ਕਾਰਸ੍ਤੁ ਬਨ੍ਧਕਃ । ਅਹਂ ਕਰ੍ਤਾ ਮਯਾ ਚੇਦਂ ਕृਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਬਲੀਯਸਾ
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਬੰਨ੍ਹਣੀ ਅਹੰਕਾਰ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਉਹੀ ਹੈ। 'ਮੈਂ ਕਰਤਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਹ ਕੰਮ ਹੋਇਆ' — ਇਹੀ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ।
ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਕਰੋਮ੍ਯੇਵਂ ਸ੍ਵਯਂ ਬਧ੍ਨਾਤਿ ਪ੍ਰਾਣਭृਤ੍ । ਕਾਰਣੇਨ ਵਿਨਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨ ਸਮ੍ਭਵਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
'ਮੈਂ ਇਹ ਕਰਾਂਗਾ, ਮੈਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ' — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਦੇ, ਕੋਈ ਕੰਮ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਯਥਾ ਨ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਜਾਤੋ ਮृਤ੍ਪਿਣ੍ਡੇਨ ਵਿਨਾ ਘਟਃ । ਵਿष੍ਣੁਃ ਪਾਲਯਿਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯਾਹਙ੍ਕਾਰਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਗੋਲੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਘੜਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਉਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਜਗਤ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਸਰ੍ਵਦਾ ਚਿਨ੍ਤਾਮ੍ਬੁਧੌ ਮਗ੍ਨਃ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਵਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਯਦਾ ਭਵਤਿ ਮਾਨਵਃ
ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਚਿੰਤਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਅਵਤਾਰਪ੍ਰਵਾਹੇषੁ ਕਥਂ ਮਜ੍ਜੇਚ੍ਛੁਭਾਸ਼ਯਃ । ਮੋਹਮੂਲਮਹਙ੍ਕਾਰਃ ਸਂਸਾਰਸ੍ਤਤ੍ਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਜਿਸ ਦੀ ਨੀਅਤ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਡੁੱਬ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅਹੰਕਾਰ ਹੀ ਮੋਹ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਦਾ ਹੈ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਵਿਹੀਨਾਨਾਂ ਨ ਮੋਹੋ ਨ ਚ ਸਂਸृਤਿਃ । ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ ਪੁਰੁषਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੋ ਰਾਜਸਸ੍ਤਥਾ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਹ ਮੋਹ ਹੈ ਤੇ ਨਾਹ ਜਨਮ ਮਰਨ। ਤਿੰਨ ਕਿਸਮ ਦੇ ਮਨੁੱਖ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ: ਸਤੋਗੁਣੀ, ਰਜੋਗੁਣੀ ਤੇ ਤਮੋਗੁਣੀ।
ਤਾਮਸਸ੍ਤੁ ਮਹਾਰਾਜ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਦਿषੁ । ਤ੍ਰਿਵਿਧਸ੍ਤ੍ਰਿषੁ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਾਜੇਸ਼ਾਦਿषੁ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜੇ! ਤਮੋਗੁਣੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਬਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਸਦਾ ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਃ ਸਦਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਮੁਨਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ । ਅਹਙ੍ਕਾਰੇਣ ਤੇਨੈਵ ਬਦ੍ਧਾ ਏਤੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਦਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਮਾਯਾਵਿਮੋਹਿਤਾ ਮਨ੍ਦਾਃ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ । ਕਰੋਤਿ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਵਿष੍ਣੁਰਵਤਾਰਾਨਨੇਕਸ਼ਃ
ਮਾਇਆ ਦੇ ਭਰਮ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੁ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਨੇਕਾਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨ੍ਦੋऽਪਿ ਦੁਃਖਗਹਨੇ ਗਰ੍ਭਵਾਸੇऽਤਿਸਙ੍ਕਟੇ । ਨ ਕਰੋਤਿ ਮਤਿਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਕਥਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ ਚਕ੍ਰਭृਤ੍
ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ, ਜਦੋਂ ਗਰਭ ਦੇ ਗਹਿਰੀ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਤਾਂ ਚਕਰ ਧਾਰੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ?
ਕੌਸਲ੍ਯਾਦੇਵਕੀਗਰ੍ਭੇ ਵਿष੍ਠਾਮਲਸਮਾਕੁਲੇ । ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤ੍ਯਦ੍ਧਾ ਗਤੋ ਹਿ ਮਧੁਸੂਦਨਃ
ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੌਸਲਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ, ਜੋ ਮੈਲ ਅਤੇ ਗੰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ, ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਵੈਕੁਣ੍ਠਸਦਨਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਰ੍ਭਵਾਸੇ ਸੁਖਂ ਨੁ ਕਿਮ੍ । ਚਿਨ੍ਤਾਕੋਟਿਸਮੁਤ੍ਥਾਨੇ ਦੁਃਖਦੇ ਵਿषਸਮ੍ਮਿਤੇ
ਵੈਕੁੰਠ ਦਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੱਖਾਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ ਵਾਂਗ ਪੀੜਾ ਹੈ?
ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰਤੂਨ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਦਾਨਾਨ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ । ਨ ਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਯਤੋ ਲੋਕਾ ਗਰ੍ਭਵਾਸਂ ਸੁਦੁਃਖਦਮ੍
ਤਪ ਕਰਕੇ, ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਵੀ ਲੋਕ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ।
ਸ ਕਥਂ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ੍ਵਵਸ਼ਸ਼੍ਚੇਜ੍ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਗਰ੍ਭਵਾਸਰੁਚਿਰ੍ਭੂਯਾਦ੍ਭਵੇਤ੍ਸ੍ਵਵਸ਼ਤਾ ਯਦਿ
ਜੇ ਜਨਾਰਦਨ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੁ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ?
ਜਾਨੀਹਿ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਰਾਜ ਯੋਗਮਾਯਾਵਸ਼ੇ ਜਗਤ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਸ੍ਤਮ੍ਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਦੇਵਮਾਨੁषਤਿਰ੍ਯਗਮ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਤੂੰ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਯੋਗ ਮਾਇਆ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹੈ—ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਦੀ ਟਿੱਪ ਤਕ, ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਸਾਰੇ।
ਮਾਯਾਤਨ੍ਤ੍ਰੀਨਿਬਦ੍ਧਾ ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਹਰਾਦਯਃ । ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਬਨ੍ਧਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਲੀਲਯਾ ਚੋਰ੍ਣਨਾਭਵਤ੍
ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਤੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਅਤੇ ਹਰਾ, ਉਹ ਮਾਇਆ ਦੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਭਟਕਦੇ, ਬੰਨ੍ਹਦੇ ਅਤੇ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਹਿषਾਸੁਰੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਰਾਜੋਵਾਚ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਭਾਵੋऽਯਂ ਕਥਿਤਸ਼੍ਚਾਤਿਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ । ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਚ੍ਚਰਿਤਂ ਸ੍ਵਾਮਿਞ੍ਛ੍ਰੋਤੁਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਮਮ
ਮਹਿਸਾਸੁਰ ਦੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਕਥਾ।
ਮਹਾਦੇਵੀਪ੍ਰਭਾਵਂ ਵੈ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਕੋ ਨਾਭਿਵਾਞ੍ਛਤਿ । ਯੋ ਜਾਨਾਤਿ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਦੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਚਰਾਚਰਮ੍
ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ, ਚਲਦੀ ਤੇ ਅਚਲ, ਮਹਾਦੇਵੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ?
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਮਹਾਮਤੇ । ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਾਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਯ ਨ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ਸ ਤੁ ਮਨ੍ਦਧੀਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇਹ ਗੱਲ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।
ਪੁਰਾ ਯੁਦ੍ਧਮਭੂਦ੍ ਘੋਰਂ ਦੇਵਦਾਨਵਸੇਨਯੋਃ । ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਪृਥਿਵੀਪਾਲ ਮਹਿषਾਖ੍ਯੇ ਮਹੀਪਤੌ
ਇਕ ਵਾਰੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮਹਿਸਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੀ ਫੌਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਹੋਈ।
ਮਹਿषੋ ਨਾਮ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਚਕਾਰ ਤਪ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਗਤ੍ਵਾ ਹੇਮਗਿਰੌ ਚੋਗ੍ਰਂ ਦੇਵਵਿਸ੍ਮਯਕਾਰਕਮ੍
ਮਹਿਸਾ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਤਨਾ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
ਵਰ੍षਾਣਾਮਯੁਤਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਹृਦਿ ਦੇਵਤਾਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਤੁष੍ਟੋ ਮਹਾਰਾਜ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ
ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰਾਗਤ੍ਯਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਹਂਸਾਰੂਢਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ । ਵਰਂ ਵਰਯ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਨ੍ਦਦਾਮਿ ਤਵ ਵਾਚ੍ਛਿਤਮ੍
ਉਥੇ, ਹੰਸ ਤੇ ਸਵਾਰ ਚਾਰ ਮੁਹਾਂ ਵਾਲਾ ਆਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ: ਧਰਮਵਾਨ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਮੰਗ ਲੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਮਹਿष ਉਵਾਚ ਅਮਰਤ੍ਵਂ ਦੇਵਦੇਵ ਵਾਞ੍ਛਾਮਿ ਦ੍ਰੁਹਿਣ ਪ੍ਰਭੋ । ਯਥਾ ਮृਤ੍ਯੁ ਭਯਂ ਨ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਕੁਰੁ ਪਿਤਾਮਹ
ਮਹਿਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਦ੍ਰੁਹਿਨਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਅਮਰ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਪਿਤਾਮਾ, ਐਸਾ ਕਰ ਕਿ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਨਾ ਰਹੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਯ ਧ੍ਰੁਵਂ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਧ੍ਰੁਵਂ ਜਨ੍ਮ ਮृਤਸ੍ਯ ਚ । ਸਰ੍ਵਥਾ ਮਰਣੋਤ੍ਪਤ੍ਤੀ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਕਿਲ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮੌਤ ਪੱਕੀ ਹੈ; ਜੋ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਜਨਮ ਪੱਕਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਜਨਮ ਤੇ ਮੌਤ ਆਉਣੇ ਹੀ ਹਨ।
ਨਾਸ਼ਃ ਕਾਲੇਨ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਦੈਤ੍ਯਪੁਙ੍ਗਵ । ਮਹਾਮਹੀਧਰਾਣਾਂ ਚ ਸਮੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵਥਾ
ਕਾਲ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ, ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।