ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਾਲੇਨਾਪਾਦਿਤਂ ਚ ਯਤ੍ । ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਪ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਵਾਪਿ ਦੈਵਂ ਕੋऽਤਿਕ੍ਰਮੇਤ੍ਪੁਨਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜੋ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਰੂਰ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾੜਾ; ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਕੌਣ ਪਾਰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਦੇਹਵਾਨ੍ਸੁਖਦੁਃਖਾਨਾਂ ਭੋਕ੍ਤਾ ਨੈਵਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਯਥਾ ਕਾਲਵਸ਼ਾਤ੍ਕृਤ੍ਤਂ ਸ਼ਿਰੋ ਮੇ ਸ਼ਮ੍ਭੁਨਾ ਪੁਰਾ
ਜਿਸਦੇ ਕੋਲ ਸਰੀਰ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਖ-ਦੁੱਖ ਭੋਗਣੇ ਹੀ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਸ਼ਿਵ ਨੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ, ਕੱਟਿਆ ਸੀ।
ਤਥੈਵ ਲਿਙ੍ਗਪਾਤਸ਼੍ਚ ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਯ ਸ਼ਾਪਤਃ । ਤਥੈਵਾਦ੍ਯ ਹਰੇਰ੍ਮੂਰ੍ਧਾ ਪਤਿਤੋ ਲਵਣਾਮ੍ਭਸਿ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਵੀ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ। ਤੇ ਅੱਜ, ਹਰੀ ਦਾ ਸਿਰ ਲਵਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।
ਸਹਸ੍ਰਭਗਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ਦੁਃਖਂ ਚੈਵ ਸ਼ਚੀਪਤੇਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦ੍ਭ੍ਰਂਸ਼ਸ੍ਤਥਾ ਵਾਸਃ ਕਮਲੇ ਮਾਨਸੇ ਸਰੇ
ਹਜ਼ਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਹੋਣਾ, ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦਾ ਦੁੱਖ, ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣਾ, ਤੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਾਨਸ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਵਸਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਹੋ ਚੁੱਕਾ।
ਏਤੇ ਦੁਃਖਸ੍ਯ ਭੋਕ੍ਤਾਰਃ ਕੇਨ ਦੁਃਖਂ ਨ ਭੁਜ੍ਯਤੇ । ਸਂਸਾਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਭਾਗਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛੋਕਂ ਤ੍ਯਜਨ੍ਤੁ ਵੈ
ਇਹ ਸਭ ਦੁੱਖ ਭੋਗਣ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਸਹਿੰਦਾ? ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਿਆਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਗਮ ਛੱਡ ਦੇਣ।
ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤੁ ਮਹਾਮਾਯਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦੇਵੀਂ ਸਨਾਤਨੀਮ੍ । ਸਾ ਵਿਧਾਸ੍ਯਤਿ ਨਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਪਰਾ
ਉਹ ਮਹਾ ਮਾਇਆ, ਸਦੀਵੀ ਗਿਆਨ ਦੀ ਦੇਵੀ, ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਣ। ਉਹ, ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਤੇ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰੇਗੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾਂ ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਜਨਨੀਂ ਤਥਾ । ਯਯਾ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰਾ ਤ੍ਰਿਲੋਕ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਤ ਹਨ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵੈ ਸੁਰਾਨ੍ਵੇਧਾ ਨਿਗਮਾਨਾਦਿਦੇਸ਼ ਹ । ਦੇਹਯੁਕ੍ਤਾਨ੍ਸ੍ਥਿਤਾਨਗ੍ਰੇ ਸੁਰਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਨੇ embodied ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤੁ ਪਰਮਾਂ ਦੇਵੀਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾਂ ਸਨਾਤਨੀਮ੍ । ਗੂਢਾਙ੍ਗੀਂ ਚ ਮਹਾਮਾਯਾਂ ਸਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਸਾਧਨੀਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਪਰਮ ਦੇਵੀ, ਸਦੀਵੀ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ, ਲੁਕਵੇਂ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਾ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਹਰ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰੋ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਵੇਦਾਃ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਾਃ । ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਜ੍ਞਾਨਗਮ੍ਯਾਂ ਤਾਂ ਮਹਾਮਾਯਾਂ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰ ਵੇਦਾਂ ਨੇ, ਉਸ ਮਹਾ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਟਿਕਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਵੇਦਾ ਊਚੁਃ ਨਮੋ ਦੇਵਿ ਮਹਾਮਾਯੇ ਵਿਸ਼੍ਵੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਕਰੇ ਸ਼ਿਵੇ । ਨਿਰ੍ਗੁਣੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਸ਼ਿ ਮਾਤਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰਕਾਮਦੇ
ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਮਹਾ ਮਾਇਆ, ਹੇ ਸ਼ੁਭਾ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਗੁਣ ਰਹਿਤ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਮਾਂ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਤ੍ਵਂ ਭੂਮਿਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਪ੍ਰਾਣਵਤਾਂ ਤਥਾ । ਧੀਃ ਸ਼੍ਰੀਃ ਕਾਨ੍ਤਿਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਮੇਧਾ ਧृਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਿਃ
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੋ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਅਕਲ, ਧਨ, ਸੋਭਾ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਭਰੋਸਾ, ਬੁਧੀ, ਹੌਸਲਾ ਤੇ ਯਾਦ ਹੋ।
ਤ੍ਵਮੁਦ੍ਗੀਥੇऽਰ੍ਧਮਾਤ੍ਰਾਸਿ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਵ੍ਯਾਹृਤਿਸ੍ਤਥਾ । ਜਯਾ ਚ ਵਿਜਯਾ ਧਾਤ੍ਰੀ ਲਜ੍ਜਾ ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਸ੍ਪृਹਾ ਦਯਾ
ਤੁਸੀਂ ਉਦਗੀਥ ਦੀ ਅੱਧ ਮਾਤਰਾ, ਗਾਇਤਰੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਉਚਾਰਣ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਤ, ਵਿਜੈ, ਪਾਲਣਹਾਰ, ਲੱਜਾ, ਇੱਜ਼ਤ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਦਇਆ ਹੋ।
ਤ੍ਵਾਂ ਸਂਸ੍ਤੁਮੋऽਮ੍ਬ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯਸਂਵਿਧਾਨ- ਦਕ੍ਸ਼ਾਂ ਦਯਾਰਸਯੁਤਾਂ ਜਨਨੀਂ ਜਨਾਨਾਮ੍ । ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਸ਼ਿਵਾਂ ਸਕਲਲੋਕਹਿਤਾਂ ਵਰੇਣ੍ਯਾਂ ਵਾਗ੍ਬੀਜਵਾਸਨਿਪੁਣਾਂ ਭਵਨਾਸ਼ਕਰ੍ਤ੍ਰੀਮ੍
ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਾਂ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੰਚਾਲਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਰੂਪ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਗਿਆਨ, ਸ਼ੁਭ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਬੋਲ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਤੇ ਭੈ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਹਰਃ ਸ਼ੌਰਿਸਹਸ੍ਰਨੇਤ੍ਰ- ਵਾਗ੍ਵਹ੍ਨਿਸੂਰ੍ਯਾ ਭੁਵਨਾਧਿਨਾਥਾਃ । ਤੇ ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਨ ਮੁਖ੍ਯਾ ਮਾਤਾ ਯਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਥਿਰਜਙ੍ਗਮਾਨਾਮ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹਰਾ, ਸ਼ੌਰੀ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਬੋਲ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਅੱਗ, ਸੂਰਜ, ਤੇ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ—ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਡੇ ਕਰਕੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮੁੱਖ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਥਿਰ ਤੇ ਚਲਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੋ।
ਸਕਲਭੁਵਨਮੇਤਤ੍ਕਰ੍ਤੁਕਾਮਾ ਯਦਾ ਤ੍ਵਂ ਸृਜਸਿ ਜਨਨਿ ਦੇਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਰੁਦ੍ਰਾਜਮੁਖ੍ਯਾਨ੍ । ਸ੍ਥਿਤਿਲਯਜਨਨਂ ਤੈਃ ਕਾਰਯਸ੍ਯੇਕਰੂਪਾ ਨ ਖਲੁ ਤਵ ਕਥਂਚਿਦ੍ਦੇਵਿ ਸਂਸਾਰਲੇਸ਼ਃ
ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਮਾਂ, ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤਾੰ ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤੇ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹੋ; ਉਹਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਰਚਨਾ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਹੀ ਹੋ—ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰਕ ਬੰਨ੍ਹ ਦਾ ਰਤਾ ਭੀ ਨਹੀਂ।
ਨ ਤੇ ਰੂਪਂ ਵੇਤ੍ਤੁਂ ਸਕਲਭੁਵਨੇ ਕੋऽਪਿ ਨਿਪੁਣੋ ਨ ਨਾਮ੍ਨਾਂ ਸਂਖ੍ਯਾਂ ਤੇ ਕਥਿਤੁਮਿਹ ਯੋਗ੍ਯੋऽਸ੍ਤਿ ਪੁਰੁषਃ । ਯਦਲ੍ਪਂ ਕੀਲਾਲਂ ਕਲਯਿਤੁਮਸ਼ਕ੍ਤਃ ਸ ਤੁ ਨਰਃ ਕਥਂ ਪਾਰਾਵਾਰਾਕਲਨਚਤੁਰਃ ਸ੍ਯਾਦृਤਮਤਿਃ
ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਤੁਹਾਡਾ ਰੂਪ ਜਾਣਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ? ਕੌਣ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸਣ ਯੋਗ ਹੈ? ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਭਾਗ ਵੀ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਤੁਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਮਾਪ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨ ਦੇਵਾਨਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਭਗਵਤਿ ਤਵਾਨਨ੍ਤਵਿਭਵਂ ਵਿਜਾਨਾਤ੍ਯੇਕੋऽਪਿ ਤ੍ਵਮਿਹ ਭੁਵਨੈਕਾਸਿ ਜਨਨੀ । ਕਥਂ ਮਿਥ੍ਯਾ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸਕਲਮਪਿ ਚੈਕਾ ਰਚਯਸਿ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤ੍ਵੇਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਗਮਵਚਨਂ ਦੇਵਿ ਵਿਹਿਤਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਭਗਵਤੀ, ਕੋਈ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਅਨੰਤ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਮਿਥਿਆ ਵਿਸ਼ਵ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋ? ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਿਰੀਹੈਵਾਸਿ ਤ੍ਵਂ ਨਿਖਿਲਜਗਤਾਂ ਕਾਰਣਮਹੋ ਚਰਿਤ੍ਰਂ ਤੇ ਚਿਤ੍ਰਂ ਭਗਵਤਿ ਮਨੋ ਨੋ ਵ੍ਯਥਯਤਿ । ਕਥਂਕਾਰਂ ਵਾਚ੍ਯਃ ਸਕਲਨਿਗਮਾਗੋਚਰਗੁਣ- ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਸ੍ਵਂ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਵਯਮਪਿ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਪਰਮਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਭ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੋ—ਹੇ ਭਗਵਤੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਚਰਿਤਰ ਅਜੀਬ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਡਾ ਮਨ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਗੁਣ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਸਭ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ, ਕਿਵੇਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਸਰੂਪਤਾ ਨੂੰ ਆਪ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਨ ਕਿਂ ਜਾਨਾਸਿ ਤ੍ਵਂ ਜਨਨਿ ਮਧੁਜਿਨ੍ਮੌਲਿਪਤਨਂ ॥ ਸ਼ਿਵੇ ਕਿਂ ਵਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵਿਵਿਦਿषਸਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਮਧੁਜਿਤਃ । ਹਰੇਃ ਕਿਂ ਵਾ ਮਾਤਰ੍ਦੁਰਿਤਤਤਿਰੇषਾ ਬਲਵਤੀ
ਹੇ ਮਾਂ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮਧੁ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਦੇ ਮੌਲੀ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ? ਹੇ ਸ਼ੁਭਾ, ਜਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਮਧੁ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਰਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਜਾਂ, ਹੇ ਮਾਂ, ਇਹ ਹਰੀ ਉੱਤੇ ਆਈ ਬਿਪਤਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ?
ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਾ ਕਿਂ ਚੇਯਂ ਤਵ ਸੁਰਸਮੂਹੇऽਤਿਵਿषਮਾ ॥ ਹਰੇਰ੍ਮੂਰ੍ਧ੍ਨੋ ਨਾਸ਼ੋ ਮਤਮਿਹ ਮਹਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਜਨਕਮ੍ । ਮਹਦ੍ਦੁਃਖਂ ਮਾਤਸ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਜਨਨਚ੍ਛੇਦਕੁਸ਼ਲਾ
ਕੀ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਉਪੇਖਾ ਹੈ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਖਤ ਹੈ? ਹਰੀ ਦੇ ਸਿਰ ਦਾ ਨਾਸ, ਸਾਡੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਜਨਮ ਦੀ ਡੋਰ ਕੱਟਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ, ਪਰ ਇਹ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦੋषਂ ਸਕਲਸੁਰਤਾਪਾਦਿਤਂ ਦੇਵਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਕਿਂ ਵਾ ਵਿष੍ਣਾਵਮਰਜਨਿਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਪਾਤਿਤਂ ਤੇ । ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਾ ਕਿਂ ਸਮਰਜਨਿਤਃ ਕੋऽਪਿ ਗਰ੍ਵੋऽਤਿਵੇਗਾ- ਚ੍ਛੇਤ੍ਤੁਂ ਮਾਤਸ੍ਤਵ ਵਿਲਸਿਤਂ ਨੈਵ ਵਿਦ੍ਮੋऽਤ੍ਰ ਭਾਵਮ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਦੋਸ਼ ਜਾਣ ਕੇ, ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਵੱਲੋਂ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਕੋਈ ਪਾਪ ਇਸ ਡਿੱਗਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ, ਜਾਂ, ਹੇ ਮਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਹੰਕਾਰ ਸੀ? ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਹੇ ਮਾਂ, ਇਸ ਵਿਚ ਤੁਹਾਡੀ ਲੀਲਾ ਦਾ ਭਾਵ ਕੀ ਹੈ।
ਕਿਂ ਵਾ ਦੈਤ੍ਯੈਃ ਸਮਰਵਿਜਿਤੈਸ੍ਤੀਰ੍ਥਦੇਸ਼ੇ ਸੁਰਮ੍ਯੇ ਘੋਰਂ ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਤਿ ਵਰਂ ਲਬ੍ਧਵਦ੍ਭਿਰ੍ਭਵਤ੍ਯਾਃ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਂ ਗਮਿਤਮਧੁਨਾ ਵਿष੍ਣੁਸ਼ੀਰ੍षਂ ਭਵਾਨਿ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਕਿਂ ਵਾ ਵਿਗਤਸ਼ਿਰਸਂ ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਵਿਨੋਦਃ
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਣ ਜਾਂ ਸੁੰਦਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜਦ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਕਠੋਰ ਤਪस्या ਕਰਕੇ, ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅੱਜ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ ਹਨ? ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸਿਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਗਿਆ—ਕੀ ਉਹ ਲੁਕ ਗਿਆ, ਜਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਸਿਰ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਖੁਸ਼ੀ ਹੈ?
ਸਿਨ੍ਧੋਃ ਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾਂ ਰੋषਿਤਾ ਕਿਂ ਤ੍ਵਮਾਦ੍ਯੇ ਕਸ੍ਮਾਦੇਨਾਂ ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਸੇ ਨਾਥਹੀਨਾਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ਤੇ ਸ੍ਵਾਂਸ਼ਜਾਤਾਪਰਾਧੋ ਵ੍ਯੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯੈਨਂ ਮੋਦਿਤਾ ਮਾਂ ਕੁਰੁष੍ਵ
ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਧੀ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਪਹਿਲੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਰੱਖਵਾਲੇ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ ਹੋ ਗਈ, ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਿਹਾਰ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਆਪਣੀ ਭਾਗ ਤੋਂ ਹੋਈ ਗਲਤੀ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਜੀਵੰਤ ਕਰ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ।
ਏਤੇ ਸੁਰਾਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸਤਤਂ ਨਮਨ੍ਤਿ ਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਮੁਖ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਥਿਤਪ੍ਰਭਾਵਾਃ । ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਣਵਾਤ੍ਤਾਰਯ ਦੇਵਿ ਦੇਵਾ- ਨੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਦੇਵਂ ਸਕਲਾਧਿਨਾਥਮ੍
ਇਹ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਬਚਾ।
ਮੂਰ੍ਧਾ ਗਤਃ ਕ੍ਵਾਮ੍ਬ ਹਰੇਰ੍ਨ ਵਿਦ੍ਮੋ ਨਾਨ੍ਯੋऽਸ੍ਤ੍ਯੁਪਾਯਃ ਖਲੁ ਜੀਵਨੇऽਦ੍ਯ । ਯਥਾ ਸੁਧਾ ਜੀਵਨਕਰ੍ਮਦਕ੍ਸ਼ਾ ਤਥਾ ਜਗਜ੍ਜੀਵਿਤਦਾਸਿ ਦੇਵਿ
ਮਾਂ, ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਹਰੀ ਦਾ ਸਿਰ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈਂ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਾ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਗੁਣਾਤੀਤਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੀ । ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਪਰਮਾ ਮਾਯਾ ਵੇਦੈਃ ਸਾਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚ ਸਾਮਗੈਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਮਹਾਂਇਸ਼ਵਰੀ, ਪਰਮ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ।
ਤਾਨੁਵਾਚ ਤਦਾ ਵਾਣੀ ਚਾਕਾਸ਼ਸ੍ਥਾਸ਼ਰੀਰਿਣੀ । ਦੇਵਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ ਸੁਖੈਃ ਸ਼ਬ੍ਦੈਰ੍ਜਨਾਨਨ੍ਦਕਰੀ ਸ਼ੁਭਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ, ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖਦਾਇਕ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਮਾ ਕੁਰੁਧ੍ਵਂ ਸੁਰਾਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੁ ਚਾਮਰਾਃ । ਸ੍ਤੁਤਾਹਂ ਨਿਗਮੈਃ ਕਾਮਂ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਾਸ੍ਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੋ; ਅਮਰ ਲੋਕ ਸੁਖੀ ਰਹੋ। ਮੈਂ ਵੇਦਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹਿਆ, ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਇਆ ਹੈ—ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ਮਾਨੁषੇ ਲੋਕੇ ਸ੍ਤੌਤ੍ਯੇਤਾਂ ਮਾਮਕੀਂ ਸ੍ਤੁਤਿਮ੍ । ਪਤਿष੍ਯਤਿ ਸਦਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੀ ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰੇਗਾ।