ਤਤੋ ਦੁਨ੍ਦੁਭਯੋ ਨੇਦੁਰ੍ਵਾਦਿਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਸਸ੍ਵਨੁਃ । ਜਯਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇषਾਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਂਸਦਿ
ਫਿਰ ਨਗਾਰੇ ਵੱਜੇ ਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਚੱਲੀ। ਉਥੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜੈਕਾਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ।
ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਕਂਸਂ ਪ੍ਰਤਿਮੋਚ੍ਯ ਦੇਵਕੀਂ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ ਸ਼ੂਰਸੁਤਸ੍ਤਦਾਨੀਮ੍ । ਜਗਾਮ ਗੇਹਂ ਸ੍ਵਜਨਾਨੁਵृਤ੍ਤੋ ਨਵੋਢਯਾ ਵੀਤਭਯਸ੍ਤਰਸ੍ਵੀ
ਕੰਸਾ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰਕੇ ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼ੂਰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਨਵੀਂ ਵਿਆਹੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ, ਨਿਡਰ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ।
ਕਂਸੇਨ ਦੇਵਕੀਪ੍ਰਥਮਪੁਤ੍ਰਵਧਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਅਥ ਕਾਲੇ ਤੁ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਦੇਵਰੂਪਿਣੀ । ਗਰ੍ਭਂ ਦਧਾਰ ਵਿਧਿਵਦ੍ਵਸੁਦੇਵੇਨ ਸਙ੍ਗਤਾ
ਕੰਸਾ ਵੱਲੋਂ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਦੇਵਕੀ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਵਸੁਦੇਵ ਨਾਲ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿਲ ਕੇ ਗਰਭ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਪੂਰ੍ਣੇऽਥ ਦਸ਼ਮੇ ਮਾਸੇ ਸੁषੁਵੇ ਸੁਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਰੂਪਾਵਯਵਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦੇਵਕੀ ਪ੍ਰਥਮਂ ਯਦਾ
ਦਸਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਿਆ, ਜੋ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਪੂਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਤਦਾऽऽਹ ਵਸੁਦੇਵਸ੍ਤਾਂ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍ਯਾਨੁਮੋਦਿਤਃ । ਭਾਵਿਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਮਹਾਭਾਗੋ ਦੇਵਕੀਂ ਦੇਵਮਾਤਰਮ੍
ਫਿਰ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ, ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਕੀ, ਜੋ ਦੇਵ ਮਾਤਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਵਰੋਰੁ ਸਮਯਂ ਮੇ ਤ੍ਵਂ ਜਾਨਾਸਿ ਸ੍ਵਸੁਤਾਰ੍ਪਣੇ । ਮੋਚਿਤਾ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਭਾਗੇ ਸ਼ਪਥੇਨ ਮਯਾ ਤਦਾ
ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਪਤ ਨਾਲ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇਮਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸੁਕੇਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਭ੍ਰਾਤृਸੂਨਵੇ । (ਖਲੇ ਕਂਸੇ ਵਿਨਾਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਦੈਵੇ ਕਿਂ ਵਾ ਕਰਿष੍ਯਸਿ ।)
ਇਹ ਸੋਹਣੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਵਾਂਗਾ। (ਕੰਸਾ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਜਾਂ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈਂ?)
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕਿਲ ਜੀਵਾਨਾਂ ਕਾਲਪਾਸ਼ਾਨੁਵਰ੍ਤਿਨਾਮ੍ । ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ੍ਵਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ੁਭ ਵਾ ਯਦਿ ਵਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਸਾਰੇ ਜੀਵ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਫੰਦੇ ਵਿਚ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ, ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਂ ਸਰ੍ਵਥੈਵਾਤ੍ਰ ਜੀਵਸ੍ਯ ਵਿਧਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍ । ਦੇਵਕ੍ਯੁਵਾਚ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਥਾ ਨृਭਿਃ
ਜੀਵ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸਮਤ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਵਾਮੀ, ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਜਰੂਰ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥੈਸ੍ਤਪੋਭਿਰ੍ਦਾਨੈਰ੍ਵਾ ਕਿਂ ਨ ਯਾਤਿ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਹਿ ਤਤ੍ । ਲਿਖਿਤੋ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਵਿਧਿਰ੍ਨृਪ
ਤੀਰਥ, ਤਪ ਜਾਂ ਦਾਨ ਨਾਲ ਉਹ (ਕਰਮ) ਮੁਕਦਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਰਾਜਾ, ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਦਾ ਢੰਗ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਜਿਤਾਨਾਂ ਪਾਪਾਨਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਹੇਮਹਾਰੀ ਚ ਸੁਰਾਪੋ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਮਹਾਨ ਜੀਵਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਿਯਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਹੱਤਿਆਰਾ, ਸੋਨਾ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਵਿਅਭਿਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ—
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਵ੍ਰਤੇ ਚੀਰ੍ਣੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਯਾਤਿ ਯਤਸ੍ਤਤਃ । ਮਨ੍ਵਾਦਿਭਿਰ੍ਯਥੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਿਧਾਨਤਃ
—ਜੇ ਉਹ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮਨੂ ਆਦਿ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਰਃ ਪਾਪਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਵਾ ਨ ਵਾਨਘ । ਵਿਗੀਤਵਚਨਾਸ੍ਤੇ ਕਿਂ ਮੁਨਯਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਨਃ
ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕੀ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸਚਮੁਚ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ! ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੱਚ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਕੀ ਕਿਹਾ ਹੈ?
ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਾਦਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਾਃ । ਭਵਿਤਵ੍ਯਂ ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਯਦ੍ਯੇਵਂ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ਪ੍ਰਭੋ
ਯਾਜ਼ਨਵਲਕ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੇ ਆਚਾਰਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੱਕਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੇ ਐਸਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।
ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਃ ਸ ਮਿਥ੍ਯੈਵ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਾਦਾਸ੍ਤਥਾਖਿਲਾਃ । ਉਦ੍ਯਮਸ੍ਤੁ ਵृਥਾ ਸਰ੍ਵਮੇਵਂ ਚੇਦ੍ਦੈਵਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਜੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਯੁਰਵੇਦ ਝੂਠ ਹੈ, ਮੰਤ੍ਰ ਆਦਿ ਵੀ ਝੂਠੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਹਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
ਭਵਿਤਵ੍ਯਂ ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਸ੍ਤੁ ਨਿਰਰ੍ਥਿਕਾ । ਅਗ੍ਨਿष੍ਟੋਮਾਦਿਕਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਨਿਯਤਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸਾਧਨਮ੍
ਜੇ ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੱਕਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਕਿਰਿਆ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਗਨਿਸ਼ਟੋਮ ਆਦਿ ਜਿਹੜੇ ਸੁਆਰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਬੇਕਾਰ ਹਨ।
ਯਦਾ ਤਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਹਿ ਵृਥੈਵ ਪਰਿਭਾषਿਤਮ੍ । ਵਿਤਥੇ ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣੇ ਤੁ ਧਰ੍ਮੋਚ੍ਛੇਦਃ ਕੁਤੋ ਨ ਹਿ
ਜੇ ਐਸਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਚਰਚਾ ਝੂਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਝੂਠੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ?
ਉਦ੍ਯਮੇ ਚ ਕृਤੇ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਣੈਵ ਸਾਧ੍ਯਤੇ । ਤਸ੍ਮਾਦਤ੍ਰ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਕਲ੍ਪਿਤਃ
ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਫਲਤਾ ਸਿੱਧਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਗਤ ਮਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾਯਂ ਬਾਲਕਃ ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਮ ਪੁਤ੍ਰਕਃ । ਮਿਥ੍ਯਾ ਯਦਿ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਚਨਂ ਸ਼ੁਭਮਿਚ੍ਛਤਾ
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਏ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ', ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਗੱਲ ਝੂਠੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਚੰਗੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਇਹ ਕਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਤਤ੍ਰ ਦੂषਣਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਪਵਦਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ । ਵਸੁਦੇਵ ਉਵਾਚ ਨਿਸ਼ਾਮਯ ਮਹਾਭਾਗੇ ਸਤ੍ਯਮੇਤਦ੍ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਤੇ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾ-ਭਾਗੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਉਦ੍ਯਮਃ ਖਲੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਫਲਂ ਦੈਵਵਸ਼ਾਨੁਗਮ੍ । ਤ੍ਰਿਵਿਧਾਨੀਹ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਸਂਸਾਰੇऽਤ੍ਰ ਪੁਰਾਵਿਦਃ
ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਫਲ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਦੱਸੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤੀਹ ਜੀਵਾਨਾਂ ਪੁਰਾਣੇष੍ਵਾਗਮੇषੁ ਚ । ਸਞ੍ਚਿਤਾਨਿ ਚ ਜੀਰ੍ਣਾਨਿ ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਾਨਿ ਸੁਮਧ੍ਯਮੇ
ਉਹ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਅਤੇ ਆਗਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਸੰਚਿਤ, ਖਤਮ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਏ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ।
ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਨਿ ਵਾਮੋਰੁ ਵਿਵਿਧਾਨੀਹ ਦੇਹਿਨਾਮ੍ । ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਾਨਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਬੀਜਭੂਤਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚ
ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਰਤਮਾਨ ਕਰਮ ਵੀ ਹਨ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ, ਜੋ ਬੀਜ ਵਾਂਗ ਹਨ।
ਬਹੁਜਨ੍ਮਸਮੁਤ੍ਥਾਨਿ ਕਾਲੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਥਾ । ਪੂਰ੍ਵਦੇਹਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਜੀਵਃ ਕਰ੍ਮਵਸ਼ਾਨੁਗਃ
ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਹੋਏ ਕਰਮ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਿਛਲਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜੀਵ ਕਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਵਾ ਨਰਕਂ ਵਾਪਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਵਕृਤੇਨ ਵੈ । ਦਿਵ੍ਯਂ ਦੇਹਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯਾਤਨਾਦੇਹਮਰ੍ਥਜਮ੍
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੁਆਰਗ ਜਾਂ ਨਰਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਿਵਿਆ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਦੁਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਭੁਨਕ੍ਤਿ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ ਭੋਗਾਨ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਵਾ ਨਰਕੇऽਥਵਾ । ਭੋਗਾਨ੍ਤੇ ਚ ਯਦੋਤ੍ਪਤ੍ਤੇਃ ਸਮਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਾਯਤੇ
—ਉਹ ਸੁਆਰਗ ਜਾਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੋਗ ਭੋਗਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਭੋਗ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਨਵੇਂ ਜਨਮ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਲਿਙ੍ਗਦੇਹੇਨ ਸਹਿਤਂ ਜਾਯਤੇ ਜੀਵਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ । ਤਦੈਵ ਸਞ੍ਚਿਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਮਭ੍ਯਃ ਕਰ੍ਮਭਿਃ ਪੁਨਃ
—ਉਹ ਆਪਣੀ ਲਿੰਗ-ਦੇਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਜੀਵ ਨਾਮ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੰਚਿਤ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਕਰਮ ਦੁਬਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਯੋਜਯਤ੍ਯੇਵ ਤਂ ਕਾਲਂ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਪ੍ਰਾਕ੍ਕृਤਾਨਿ ਚ । ਦੇਹੇਨਾਨੇਨ ਭਾਵ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਚਾਸ਼ੁਭਾਨਿ ਚ
—ਉਹ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਫਿਰ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਇਸ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਾਨਿ ਚ ਜੀਵੇਨ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾਨਿ ਸੁਲੋਚਨੇ । ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੇਨ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਰ੍ਤਮਾਨਾਨਿ ਭਾਮਿਨਿ
ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵ ਨੂੰ ਭੋਗਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਕਰਮ ਹੁਣ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੋਹਣੀ।
ਸਞ੍ਚਿਤਾਨਿ ਤਥੈਵਾਸ਼ੁ ਯਥਾਰ੍ਥਂ ਵਿਹਿਤੇਨ ਚ । ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਕਰ੍ਮਣਾਂ ਭੋਗਾਤ੍ਸਂਕ੍ਸ਼ਯੋ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਭਵੇਤ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਕਰਮ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਸਹੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਆ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਮੁਕਦੇ ਨਹੀਂ।