ਯਨ੍ਮਾਯਾਮੋਹਿਤਸ਼੍ਚਾਹਂ ਸਦਾ ਵਰ੍ਤੇ ਪਰਾਤ੍ਮਨਃ । ਪਰਵਾਨ੍ਦਾਰੁਪਾਞ੍ਚਾਲੀ ਮਾਯਿਕਸ੍ਯ ਯਥਾ ਵਸ਼ੇ
ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕ ਕੇ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਜਾਦੂਈ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਹਥ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਭਵਤਾਪਿ ਤਥਾ ਦृष੍ਟਾ ਵਿਭੂਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਦ੍ਭੁਤਾ । ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਭਵਯੁਕ੍ਤੇਨ ਮਯਾਪਿ ਚ ਸੁਧਾਰ੍ਣਵੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਅਜੋਬੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਹਨ; ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ, ਰਚਨਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।
ਮਣਿਦ੍ਵੀਪੇऽਥ ਮਨ੍ਦਾਰਵਿਟਪੇ ਰਾਸਮਣ੍ਡਲੇ । ਸਮਾਜੇ ਤਤ੍ਰ ਸਾ ਦृष੍ਟਾ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਨ ਵਚਸਾਪਿ ਚ
ਫਿਰ, ਮਣੀ ਦੀ ਟਾਪੂ 'ਤੇ, ਮੰਦਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ, ਰਾਸ ਮੰਡਲ 'ਚ, ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਸਭ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ 'ਚ ਹੋਇਆ—ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਸੀ, ਪਰ ਬੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾਂ ਪਰਮਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਸੁਰਾਃ ਸ਼ਿਵਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਾਂ ਮਾਯਾਮਾਦ੍ਯਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਪਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਸ ਲਈ, ਅੱਜ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਉਸ ਸਰਵੋਚ, ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਮੂਲ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਹਰਿਣਾ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍ । ਸਸ੍ਮਰੁਰ੍ਮਨਸਾ ਦੇਵੀਂ ਯੋਗਮਾਯਾਂ ਸਨਾਤਨੀਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਰੀ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਵਨ-ਇਸ਼ਵਰੀ, ਸਦੀਵੀ ਯੋਗਮਾਇਆ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਮृਤਮਾਤ੍ਰਾ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦਦੌ । ਪਾਸ਼ਾਙ੍ਕੁਸ਼ਵਰਾਭੀਤਿਧਰਾ ਦੇਵੀ ਜਪਾਰੁਣਾ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾ ਦੇਵਾਸ੍ਤੁष੍ਟੁਵੁਸ੍ਤਾਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ; ਪਾਸ, ਅੰਕੁਸ਼, ਵਰ ਅਤੇ ਨਿਡਰਤਾ ਵਾਲੀ, ਜਪਾ-ਰੰਗੀ ਦੇਵੀ ਆਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਰੂਪ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ ਊਰ੍ਣਨਾਭਾਦ੍ਯਥਾ ਤਨ੍ਤੁਰ੍ਵਿਸ੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਾ ਵਿਭਾਵਸੋਃ । ਤਥਾ ਜਗਦ੍ਯਦੇਤਸ੍ਯਾ ਨਿਰ੍ਗਤਂ ਤਾਂ ਨਤਾ ਵਯਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਵੇਂ ਮਕੜੀ ਤੋਂ ਧਾਗਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਤੋਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਜਗਤ ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਯਨ੍ਮਾਯਾਸ਼ਕ੍ਤਿਸਂਕॢਪ੍ਤਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਚਰਾਚਰਮ੍ । ਤਾਂ ਚਿਤਂ ਭੁਵਨਾਧੀਸ਼ਾਂ ਸ੍ਮਰਾਮਃ ਕਰੁਣਾਰ੍ਣਵਾਮ੍
ਜਗਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਚਲਦਾ-ਅਚਲਦਾ ਰੂਪ ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਉਸ ਭਵਨ-ਇਸ਼ਵਰੀ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਯਦਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਭਵੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਭਵਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਸਂਵਿਦ੍ਰੂਪਾਂ ਚ ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਸ੍ਮਰਾਮਃ ਸਾ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤ੍
ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ; ਜਿਸ ਤੋਂ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਨਾਸ; ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਵੇ।
ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯੈ ਚ ਵਿਦ੍ਮਹੇ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯੈ ਚ ਧੀਮਹਿ । ਤਨ੍ਨੋ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤ੍
ਅਸੀਂ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਸਭ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਉਹ ਦੇਵੀ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਵੇ।
ਮਾਤਰ੍ਨਤਾਃ ਸ੍ਮ ਭੁਵਨਾਰ੍ਤਿਹਰੇ ਪ੍ਰਸੀਦ ਸ਼ਨ੍ਤੋ ਵਿਧੇਹਿ ਕੁਰੁ ਕਾਰ੍ਯਮਿਦਂ ਦਯਾਰ੍ਦ੍ਰੇ । ਭਾਰਂ ਹਰਸ੍ਵ ਵਿਨਿਹਤ੍ਯ ਸੁਰਾਰਿਵਰ੍ਗਂ ਮਹ੍ਯਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਿ ਸਤਾਂ ਕੁਰੁ ਸ਼ਂ ਭਵਾਨਿ
ਮਾਂ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜਗਤ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀ; ਦਇਆਲੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਇਹ ਕੰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰੋ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਓ, ਅਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿਓ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ।
ਯਦ੍ਯਮ੍ਬੁਜਾਕ੍ਸ਼ਿ ਦਯਸੇ ਨ ਸੁਰਾਨ੍ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕਿਂ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਰਣਮੁਖੇऽਸਿਸ਼ਰੈਃ ਪ੍ਰਹਰ੍ਤੁਮ੍ । ਏਤਤ੍ਤ੍ਵਯੈਵ ਗਦਿਤਂ ਨਨੁ ਯਕ੍ਸ਼ਰੂਪਂ ਧृਤ੍ਵਾ ਤृਣਂ ਦਹ ਹੁਤਾਸ਼ ਪਦਾਭਿਲਾषੈਃ
ਜੇ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ 'ਤੇ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਜੰਗ 'ਚ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਵਾਰ ਕਿਉਂ ਸਹਿਣੇ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਯਕਸ਼ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਘਾਸ ਦੀ ਤਿੰਨਕਾ ਸਾੜਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ ਸੀ?
ਕਂਸਃ ਕੁਜੋऽਥ ਯਵਨੇਨ੍ਦ੍ਰਸੁਤਸ਼੍ਚ ਕੇਸ਼ੀ ਬਾਰ੍ਹਦ੍ਰਥੋ ਬਕਬਕੀਖਰਸ਼ਾਲ੍ਵਮੁਖ੍ਯਾਃ । ਯੇऽਨ੍ਯੇ ਤਥਾ ਨृਪਤਯੋ ਭੁਵਿ ਸਨ੍ਤਿ ਤਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਤ੍ਵਾ ਹਰਸ੍ਵ ਜਗਤੋ ਭਰਮਾਸ਼ੁ ਮਾਤਃ
ਕੰਸ, ਕੁਜ, ਯਵਨ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕੇਸ਼ੀ, ਬਾਣਾਸੁਰ, ਅਤੇ ਬਕ, ਬਕੀ, ਖਰਾ, ਸ਼ਾਲਵ ਆਦਿ ਮੁਖੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਵੀ ਹਨ—ਹੇ ਮਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਕਰੋ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਓ।
ਯੇ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਨ ਨਿਹਤਾਃ ਕਿਲ ਸ਼ਙ੍ਕਰੇਣ ਯੇ ਵਾ ਵਿਗृਹ੍ਯ ਜਲਜਾਕ੍ਸ਼ਿ ਪੁਰਨ੍ਦਰੇਣ । ਤੇ ਤੇ ਮੁਖਂ ਸੁਖਕਰਂ ਸੁਸਮੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਃ ੍ ਸਂਖ੍ਯੇ ਸ਼ਰੈਰ੍ਵਿਨਿਹਤਾ ਨਿਜਲੀਲਯਾ ਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ੰਕਰ ਜਾਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਉਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੰਗ 'ਚ ਤੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਲੀਲਾ ਦੁਆਰਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਵਿਨਾ ਹਰਿਹਰਪ੍ਰਮੁਖਾਃ ਸੁਰਾਸ਼੍ਚ ॥ ਨੈਵੇਸ਼੍ਵਰਾ ਵਿਚਲਿਤੁਂ ਤਵ ਦੇਵਦੇਵਿ । ਕਿਂ ਧਾਰਣਾਵਿਰਹਿਤਃ ਪ੍ਰਭੁਰਪ੍ਯਨਨ੍ਤੋ ਧਰ੍ਤੁਂ ਧਰਾਞ੍ਚ ਰਜਨੀਸ਼ਕਲਾਵਤਂਸੇ
ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਹਰੀ, ਹਰਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਇਸ਼ਵਰ ਵੀ, ਕੁਝ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਤੇ ਰਾਤ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਵਾਚਾ ਵਿਨਾ ਵਿਧਿਰਲਂ ਭਵਤੀਹ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਹਰਿਃ ਕਿਮੁ ਰਮਾਰਹਿਤੋऽਥ ਪਾਤੁਮ੍ । ਸਂਹਰ੍ਤੁਮੀਸ਼ ਉਮਯੋਜ੍ਝਿਤ ਈਸ਼੍ਵਰਃ ਕਿਂ ਤੇ ਤਾਭਿਰੇਵ ਸਹਿਤਾਃ ਪ੍ਰਭਵਃ ਪ੍ਰਜੇਸ਼ਾਃ
ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬੋਲਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਰਚ ਸਕਦਾ? ਹਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ? ਸ਼ਿਵ ਉਮਾ ਦੇ ਬਿਨਾ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ? ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਨ ਦ੍ਰੁਹਿਣੋ ਨ ਕਦਾਚਨਾਹਂ ਨਾਪੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਤਵ ਕਲਾਰਹਿਤਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਕ੍ਯਾਃ । ਕਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਭੁਤ੍ਵਮਨਘੇऽਤ੍ਰ ਤਥਾ ਵਿਹਰ੍ਤੁਂ ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਸਮਸ੍ਤਵਿਭਵੇਸ਼੍ਵਰਿ ਭਾਸਿ ਨੂਨਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨਿਰਮਲ ਮਾਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮੈਂ ਜਾਂ ਇਸ਼ਵਰ, ਤੇਰੀ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕੁਝ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਹੇ ਸਭ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਦੀ ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਾ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਤਾਨਾਹ ਵਿਬੁਧੇਸ਼੍ਵਰਾਨ੍ । ਕਿਂ ਤਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਦਨ੍ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਕਰੋਮਿ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਾਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਕਰਾਂ?'
ਅਸਾਧ੍ਯਮਪਿ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਤ੍ਕਰੋਮਿ ਸੁਰੇਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਸ਼ਂਸਨ੍ਤੁ ਭਵਤਾਂ ਦੁਃਖਂ ਧਰਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਃ
'ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਵੀ ਕਰ ਦਿਆਂਗੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੱਸਣ।'
ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ ਵਸੁਧੇਯਂ ਭਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਵਿਬੁਧਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ । ਰੁਦਤੀ ਵੇਪਮਾਨਾ ਚ ਪੀਡਿਤਾ ਦੁष੍ਟਭੂਭੁਜੈਃ
'ਇਹ ਧਰਤੀ, ਵੱਡੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਦਬੀ ਹੋਈ, ਰੋਂਦੀ ਤੇ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਮੰਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਆਈ ਹੈ।'
ਭਾਰਾਪਹਰਣਂ ਚਾਸ੍ਯਾਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰਿ । ਦੇਵਾਨਾਮੀष੍ਮਿਤ ਕਾਰ੍ਯਮੇਤਦੇਵਾਧੁਨਾ ਸ਼ਿਵੇ
'ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਇਸ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਇਹ ਹੁਣ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।'
ਘਾਤਿਤਸ੍ਤੁ ਪੁਰਾ ਮਾਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਮਹਿषਰੂਪਭृਤ੍ । ਦਾਨਵੋऽਤਿਬਲਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਸਹਾਯਾਸ਼੍ਚ ਕੋਟਿਸ਼ਃ
'ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਮਾਤਾ, ਤੂੰ ਮਹਿਸ਼ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਤੇ ਉਸਦੇ ਅਣਗਿਣਤ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ।'
ਤਥਾ ਸ਼ੁਮ੍ਭੋ ਨਿਸ਼ੁਮ੍ਭਸ਼੍ਚ ਰਕ੍ਤਬੀਜਸ੍ਤਥਾਪਰਃ । ਚਣ੍ਡਮੁਣ੍ਡੌ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੌ ਤਥੈਵ ਧੂਮ੍ਰਲੋਚਨਃ
'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ੁੰਭ, ਨਿਸ਼ੁੰਭ, ਰਕਤਬੀਜ, ਚੰਡ ਤੇ ਮੁੰਡ, ਅਤੇ ਧੂਮਰਲੋਚਨ — ਇਹ ਸਭ ਮਹਾਂਵੀਰ ਵੀ।'
ਦੁਰ੍ਮੁਖੋ ਦੁਃਸਹਸ਼੍ਚੈਵ ਕਰਾਲਸ਼੍ਚਾਤਿ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ । ਅਨ੍ਯੇ ਚ ਬਹਵਃ ਕ੍ਰੂਰਾਸ੍ਤ੍ਵਯੈਵ ਚ ਨਿਪਾਤਿਤਾਃ
'ਦੁਰਮੁਖ, ਦੁੱਸਹ ਤੇ ਕਰਾਲਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਨ ਸਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਕ੍ਰੂਰ ਦਾਨਵ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਮਾਰੇ।'
ਤਥੈਵ ਚ ਸੁਰਾਰੀਂਸ਼੍ਚ ਜਹਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਮਹੀਸ਼੍ਵਰਾਨ੍ । (ਭਾਰਂ ਹਰ ਧਰਾਯਾਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਧਰਂ ਦੁष੍ਟਭੂਭੁਜਾਮ੍ ।)
'ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ। ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਮੰਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰ, ਜੋ ਬੜਾ ਭਾਰੀ ਹੈ, ਹਟਾ।'
ਸਮ੍ਪ੍ਰਹਸ੍ਯਾਸਿਤਾਪਾਙ੍ਗੀ ਮੇਘਗਮ੍ਭੀਰਯਾ ਗਿਰਾ । ਸ਼੍ਰੀਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ ਮਯੇਦਂ ਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਪੂਰ੍ਵਮਂਸ਼ਾਵਤਰਣਂ ਸੁਰਾਃ
ਕਾਜਲ ਵਰਗੇ ਕਾਲੇ ਨੇਤਰਾਂ ਤੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੰਭੀਰ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ, ਭਗਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਲਿਆ ਹੈ।'
ਭਾਰਾਵਤਰਣਂ ਚੈਵ ਯਥਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੁष੍ਟਭੂਭੁਜਾਮ੍ । ਮਯਾ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਹਨ੍ਤਵ੍ਯਾ ਦੈਤ੍ਯੇਸ਼ਾ ਯੇ ਮਹੀਭੁਜਃ
'ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਮੰਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦਾ ਭਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹਟਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਦੈਤ-ਪਤੀ ਜੋ ਰਾਜੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਹੀ ਮਾਰਾਂਗੀ।'
ਮਾਗਧਾਦ੍ਯਾ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਨ੍ਦਤੇਜਸਃ । ਭਵਦ੍ਭਿਰਪਿ ਸ੍ਵੈਰਂਸ਼ੈਰਵਤੀਰ੍ਯ ਧਰਾਤਲੇ
'ਮਾਗਧ ਆਦਿ ਵੱਡੇ ਪਰੰਤੂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਾਜੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰੋ।'
ਮਚ੍ਛਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤੈਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਭਾਰਾਵਤਰਣਂ ਸੁਰਾਃ । ਕਸ਼੍ਯਪੋ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਦਿਵਿਜਾਨਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਹੀ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਸ਼ਯਪ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ—'
ਯਾਦਵਾਨਾਂ ਕੁਲੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਭਵਿਤਾऽऽਨਕਦੁਨ੍ਦੁਭਿਃ । ਤਥੈਵ ਭृਗੁਸ਼ਾਪਾਦ੍ਵੈ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਰਵ੍ਯਯਃ
'ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਅਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਅਟੱਲ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੁ ਵੀ—'