ਦੈਵਾਦ੍ਯੁਦ੍ਧੇ ਜਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨਿਹਤੋऽਸੌ ਮਹਾਸੁਰਃ । ਆਨੀਤਾ ਚ ਪੁਨਃ ਸੀਤਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਯੋਧ੍ਯਾ ਮਯਾ ਤਥਾ
ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਰਾਖਸ਼ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਸੀਤਾ ਮੁੜ ਲਿਆਈ, ਤੇ ਮੈਂ ਅਯੋਧਿਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਵਰ੍षਾਣਿ ਕਤਿਚਿਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸੁਖਂ ਸਂਸਾਰਸਮ੍ਭਵਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਰਾਜ੍ਯਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਕੋਸਲਾਨਧਿਤਿष੍ਠਤਾ
ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਕੋਸਲ ਦੇ ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ।
ਪੁਰੈਵਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਰਾਜ੍ਯੇਨ ਵੈ ਤਦਾ । ਲੋਕਾਪਵਾਦਭੀਤੇਨ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਸੀਤਾ ਵਨੇ ਮਯਾ
ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਕਾਨ੍ਤਾਵਿਰਹਜਂ ਦੁਃਖਂ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਦੁਰਾਸਦਮ੍ । ਪਾਤਾਲਂ ਸਾ ਗਤਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਧਰਾਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਧਰਾਤ੍ਮਜਾ
ਮੈਂ ਫਿਰ ਪਿਆਰੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦਾ ਅਸਹਿ ਦੁੱਖ ਸਹਿਆ; ਫਿਰ ਧਰਾਤੀ ਦੀ ਧੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ।
ਏਵਂ ਰਾਮਾਵਤਾਰੇऽਪਿ ਦੁਃਖਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ । ਪਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮੇ ਨੂਨਂ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਃ ਕੋ ਭਵੇਤ੍ਤਦਾ
ਇੰਝ ਰਾਮ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਵਿਚ ਵੀ, ਮੈਂ ਲਗਾਤਾਰ ਦੁੱਖ ਹੀ ਪਾਇਆ; ਪਰਾਧੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਕੌਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਾਲਵਸ਼ਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਮੇ ਭ੍ਰਾਤृਭਿਃ ਸਹ । ਪਰਤਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਾ ਵਾਰ੍ਤਾ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਵਿਬੁਧੇਨ ਵੈ
ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਸੁਰਗ ਪਾਇਆ; ਪਰਾਧੀਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ, ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ?
ਪਰਤਨ੍ਤ੍ਰੋऽਤ੍ਮ੍ਯਹਂ ਨੂਨਂ ਪਦ੍ਮਯੋਨੇ ਨਿਸ਼ਾਮਯ । ਤਥਾ ਤ੍ਵਮਪਿ ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਹੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ, ਵੇਖੋ, ਮੈਂ ਵੀ ਹੋਰ ਦੇ ਆਧੀਨ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ, ਸਭ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੀ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਦੇਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿ ਦੇਵੀਵਾਕ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਃ ਪੁਨਰਾਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍ । ਯਨ੍ਮਾਯਾਮੋਹਿਤਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜਾਨਾਤਿ ਨੋ ਜਨਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸਭ ਭਟਕ ਗਏ ਹਨ; ਕੋਈ ਵੀ ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।'
ਵਯਂ ਮਾਯਾਵृਤਾਃ ਕਾਮਂ ਨ ਸ੍ਮਰਾਮੋ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਮ੍ । ਪਰਮਂ ਪੁਰੁषਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸਚ੍ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਮਾਇਆ ਦੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਉਹ ਸਰਵੋਚ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਦਾ-ਅਟੱਲ, ਸੱਚ-ਚਿੱਤ-ਆਨੰਦ ਰੂਪ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਅਹਂ ਵਿष੍ਣੁਰਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ਼ਿਵੋऽਹਮਿਤਿ ਮੋਹਿਤਾਃ । ਨ ਜਾਨੀਮੋ ਵਯਂ ਧਾਤਃ ਪਰਂ ਵਸ੍ਤੁ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਭਟਕ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ, 'ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ,' ਪਰ, ਹੇ ਧਾਤਾ, ਅਸੀਂ ਉਹ ਸਰਵੋਚ, ਸਦੀਵੀ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਯਨ੍ਮਾਯਾਮੋਹਿਤਸ਼੍ਚਾਹਂ ਸਦਾ ਵਰ੍ਤੇ ਪਰਾਤ੍ਮਨਃ । ਪਰਵਾਨ੍ਦਾਰੁਪਾਞ੍ਚਾਲੀ ਮਾਯਿਕਸ੍ਯ ਯਥਾ ਵਸ਼ੇ
ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਟਕ ਕੇ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਜਾਦੂਈ ਪਾਸਿਆਂ ਦੇ ਹਥ ਵਿੱਚ ਸੀ।
ਭਵਤਾਪਿ ਤਥਾ ਦृष੍ਟਾ ਵਿਭੂਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਦ੍ਭੁਤਾ । ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਭਵਯੁਕ੍ਤੇਨ ਮਯਾਪਿ ਚ ਸੁਧਾਰ੍ਣਵੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਅਜੋਬੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ ਹਨ; ਕਲਪ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਚ, ਰਚਨਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਸੀ।
ਮਣਿਦ੍ਵੀਪੇऽਥ ਮਨ੍ਦਾਰਵਿਟਪੇ ਰਾਸਮਣ੍ਡਲੇ । ਸਮਾਜੇ ਤਤ੍ਰ ਸਾ ਦृष੍ਟਾ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਨ ਵਚਸਾਪਿ ਚ
ਫਿਰ, ਮਣੀ ਦੀ ਟਾਪੂ 'ਤੇ, ਮੰਦਾਰ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ, ਰਾਸ ਮੰਡਲ 'ਚ, ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਸਭ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ 'ਚ ਹੋਇਆ—ਉਸ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਸੀ, ਪਰ ਬੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾਂ ਪਰਮਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਸੁਰਾਃ ਸ਼ਿਵਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਾਂ ਮਾਯਾਮਾਦ੍ਯਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਪਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਇਸ ਲਈ, ਅੱਜ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਉਸ ਸਰਵੋਚ, ਮੰਗਲਮਈ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਮੂਲ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਹਰਿਣਾ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦ੍ਯਾ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍ । ਸਸ੍ਮਰੁਰ੍ਮਨਸਾ ਦੇਵੀਂ ਯੋਗਮਾਯਾਂ ਸਨਾਤਨੀਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਰੀ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਭਵਨ-ਇਸ਼ਵਰੀ, ਸਦੀਵੀ ਯੋਗਮਾਇਆ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।
ਸ੍ਮृਤਮਾਤ੍ਰਾ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦਦੌ । ਪਾਸ਼ਾਙ੍ਕੁਸ਼ਵਰਾਭੀਤਿਧਰਾ ਦੇਵੀ ਜਪਾਰੁਣਾ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾ ਦੇਵਾਸ੍ਤੁष੍ਟੁਵੁਸ੍ਤਾਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ; ਪਾਸ, ਅੰਕੁਸ਼, ਵਰ ਅਤੇ ਨਿਡਰਤਾ ਵਾਲੀ, ਜਪਾ-ਰੰਗੀ ਦੇਵੀ ਆਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਰੂਪ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ।
ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ ਊਰ੍ਣਨਾਭਾਦ੍ਯਥਾ ਤਨ੍ਤੁਰ੍ਵਿਸ੍ਫੁਲਿਙ੍ਗਾ ਵਿਭਾਵਸੋਃ । ਤਥਾ ਜਗਦ੍ਯਦੇਤਸ੍ਯਾ ਨਿਰ੍ਗਤਂ ਤਾਂ ਨਤਾ ਵਯਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਿਵੇਂ ਮਕੜੀ ਤੋਂ ਧਾਗਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਤੋਂ ਚਿੰਗਾਰੀਆਂ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਜਗਤ ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਜਿਆ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਯਨ੍ਮਾਯਾਸ਼ਕ੍ਤਿਸਂਕॢਪ੍ਤਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਚਰਾਚਰਮ੍ । ਤਾਂ ਚਿਤਂ ਭੁਵਨਾਧੀਸ਼ਾਂ ਸ੍ਮਰਾਮਃ ਕਰੁਣਾਰ੍ਣਵਾਮ੍
ਜਗਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਚਲਦਾ-ਅਚਲਦਾ ਰੂਪ ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਉਸ ਭਵਨ-ਇਸ਼ਵਰੀ, ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਯਦਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਭਵੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਭਵਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਸਂਵਿਦ੍ਰੂਪਾਂ ਚ ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਸ੍ਮਰਾਮਃ ਸਾ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤ੍
ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ; ਜਿਸ ਤੋਂ ਅਗਿਆਨ ਨਾਲ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਨਾਸ; ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਵੇ।
ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯੈ ਚ ਵਿਦ੍ਮਹੇ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯੈ ਚ ਧੀਮਹਿ । ਤਨ੍ਨੋ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤ੍
ਅਸੀਂ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ, ਸਭ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਉਹ ਦੇਵੀ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਵੇ।
ਮਾਤਰ੍ਨਤਾਃ ਸ੍ਮ ਭੁਵਨਾਰ੍ਤਿਹਰੇ ਪ੍ਰਸੀਦ ਸ਼ਨ੍ਤੋ ਵਿਧੇਹਿ ਕੁਰੁ ਕਾਰ੍ਯਮਿਦਂ ਦਯਾਰ੍ਦ੍ਰੇ । ਭਾਰਂ ਹਰਸ੍ਵ ਵਿਨਿਹਤ੍ਯ ਸੁਰਾਰਿਵਰ੍ਗਂ ਮਹ੍ਯਾ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਿ ਸਤਾਂ ਕੁਰੁ ਸ਼ਂ ਭਵਾਨਿ
ਮਾਂ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜਗਤ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀ; ਦਇਆਲੂ, ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਇਹ ਕੰਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕਰੋ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰੋ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਓ, ਅਤੇ ਚੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦਿਓ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ।
ਯਦ੍ਯਮ੍ਬੁਜਾਕ੍ਸ਼ਿ ਦਯਸੇ ਨ ਸੁਰਾਨ੍ਕਦਾਚਿਤ੍ ਕਿਂ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਰਣਮੁਖੇऽਸਿਸ਼ਰੈਃ ਪ੍ਰਹਰ੍ਤੁਮ੍ । ਏਤਤ੍ਤ੍ਵਯੈਵ ਗਦਿਤਂ ਨਨੁ ਯਕ੍ਸ਼ਰੂਪਂ ਧृਤ੍ਵਾ ਤृਣਂ ਦਹ ਹੁਤਾਸ਼ ਪਦਾਭਿਲਾषੈਃ
ਜੇ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ 'ਤੇ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਜੰਗ 'ਚ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਵਾਰ ਕਿਉਂ ਸਹਿਣੇ? ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਯਕਸ਼ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਘਾਸ ਦੀ ਤਿੰਨਕਾ ਸਾੜਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਖਿਆ ਸੀ?
ਕਂਸਃ ਕੁਜੋऽਥ ਯਵਨੇਨ੍ਦ੍ਰਸੁਤਸ਼੍ਚ ਕੇਸ਼ੀ ਬਾਰ੍ਹਦ੍ਰਥੋ ਬਕਬਕੀਖਰਸ਼ਾਲ੍ਵਮੁਖ੍ਯਾਃ । ਯੇऽਨ੍ਯੇ ਤਥਾ ਨृਪਤਯੋ ਭੁਵਿ ਸਨ੍ਤਿ ਤਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਤ੍ਵਾ ਹਰਸ੍ਵ ਜਗਤੋ ਭਰਮਾਸ਼ੁ ਮਾਤਃ
ਕੰਸ, ਕੁਜ, ਯਵਨ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਕੇਸ਼ੀ, ਬਾਣਾਸੁਰ, ਅਤੇ ਬਕ, ਬਕੀ, ਖਰਾ, ਸ਼ਾਲਵ ਆਦਿ ਮੁਖੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਰਾਜੇ ਵੀ ਹਨ—ਹੇ ਮਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਕਰੋ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਓ।
ਯੇ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਨ ਨਿਹਤਾਃ ਕਿਲ ਸ਼ਙ੍ਕਰੇਣ ਯੇ ਵਾ ਵਿਗृਹ੍ਯ ਜਲਜਾਕ੍ਸ਼ਿ ਪੁਰਨ੍ਦਰੇਣ । ਤੇ ਤੇ ਮੁਖਂ ਸੁਖਕਰਂ ਸੁਸਮੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਃ ੍ ਸਂਖ੍ਯੇ ਸ਼ਰੈਰ੍ਵਿਨਿਹਤਾ ਨਿਜਲੀਲਯਾ ਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ੰਕਰ ਜਾਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ, ਹੇ ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਉਹੀ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੰਗ 'ਚ ਤੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਲੀਲਾ ਦੁਆਰਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਵਿਨਾ ਹਰਿਹਰਪ੍ਰਮੁਖਾਃ ਸੁਰਾਸ਼੍ਚ ॥ ਨੈਵੇਸ਼੍ਵਰਾ ਵਿਚਲਿਤੁਂ ਤਵ ਦੇਵਦੇਵਿ । ਕਿਂ ਧਾਰਣਾਵਿਰਹਿਤਃ ਪ੍ਰਭੁਰਪ੍ਯਨਨ੍ਤੋ ਧਰ੍ਤੁਂ ਧਰਾਞ੍ਚ ਰਜਨੀਸ਼ਕਲਾਵਤਂਸੇ
ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਹਰੀ, ਹਰਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਇਸ਼ਵਰ ਵੀ, ਕੁਝ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਤੇ ਰਾਤ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇ ਸਹਾਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਵਾਚਾ ਵਿਨਾ ਵਿਧਿਰਲਂ ਭਵਤੀਹ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਹਰਿਃ ਕਿਮੁ ਰਮਾਰਹਿਤੋऽਥ ਪਾਤੁਮ੍ । ਸਂਹਰ੍ਤੁਮੀਸ਼ ਉਮਯੋਜ੍ਝਿਤ ਈਸ਼੍ਵਰਃ ਕਿਂ ਤੇ ਤਾਭਿਰੇਵ ਸਹਿਤਾਃ ਪ੍ਰਭਵਃ ਪ੍ਰਜੇਸ਼ਾਃ
ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬੋਲਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਕਿਵੇਂ ਰਚ ਸਕਦਾ? ਹਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੰਭਾਲ ਸਕਦਾ? ਸ਼ਿਵ ਉਮਾ ਦੇ ਬਿਨਾ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ? ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਕਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਨ ਦ੍ਰੁਹਿਣੋ ਨ ਕਦਾਚਨਾਹਂ ਨਾਪੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਤਵ ਕਲਾਰਹਿਤਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਕ੍ਯਾਃ । ਕਰ੍ਤੁਂ ਪ੍ਰਭੁਤ੍ਵਮਨਘੇऽਤ੍ਰ ਤਥਾ ਵਿਹਰ੍ਤੁਂ ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਸਮਸ੍ਤਵਿਭਵੇਸ਼੍ਵਰਿ ਭਾਸਿ ਨੂਨਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨਿਰਮਲ ਮਾਤਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮੈਂ ਜਾਂ ਇਸ਼ਵਰ, ਤੇਰੀ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕੁਝ ਕਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਹੇ ਸਭ ਤਾਕਤਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਤੂੰ ਹੀ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਦੀ ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਾ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਤਾਨਾਹ ਵਿਬੁਧੇਸ਼੍ਵਰਾਨ੍ । ਕਿਂ ਤਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਦਨ੍ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਕਰੋਮਿ ਵਿਗਤਜ੍ਵਰਾਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਕਰਾਂ?'
ਅਸਾਧ੍ਯਮਪਿ ਲੋਕੇऽਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਤ੍ਕਰੋਮਿ ਸੁਰੇਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਸ਼ਂਸਨ੍ਤੁ ਭਵਤਾਂ ਦੁਃਖਂ ਧਰਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਃ
'ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਹੈ, ਜੇ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਵੀ ਕਰ ਦਿਆਂਗੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣਾ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੱਸਣ।'
ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ ਵਸੁਧੇਯਂ ਭਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਵਿਬੁਧਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ । ਰੁਦਤੀ ਵੇਪਮਾਨਾ ਚ ਪੀਡਿਤਾ ਦੁष੍ਟਭੂਭੁਜੈਃ
'ਇਹ ਧਰਤੀ, ਵੱਡੇ ਭਾਰ ਨਾਲ ਦਬੀ ਹੋਈ, ਰੋਂਦੀ ਤੇ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਮੰਦ ਬਾਦਸ਼ਾਹਾਂ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਆਈ ਹੈ।'