ਯੋਗਮਾਯਾਵਸ਼ੇ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਸ੍ਤਮ੍ਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਗ੍ਰਥਿਤਂ ਗੁਣਸੂਤ੍ਰਤਃ
ਯੋਗਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੇਠਾਂ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਚਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਦੀ ਤਿੰਨ ਤੱਕ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਥਾ ਸਾ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਤਿ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਤਥਾ ਕਰੋਤਿ ਸੁਹਿਤਾ ਵਯਂ ਸਰ੍ਵੇऽਪਿ ਤਦ੍ਵਸ਼ਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ; ਅਸੀਂ ਸਭ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹਾਂ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਯਦ੍ਯਹਂ ਸ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰੋ ਵੈ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤੁ ਧਿਯਾ ਕਿਲ । ਕੁਤੋऽਭਵਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਵਪੁਃ ਕਚ੍ਛਪੋ ਵਾ ਮਹਾਰ੍ਣਵੇ
ਜੇ ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋਵਾਂ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣ: ਮੈਂ ਮਹਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਮੱਛੀ ਜਾਂ ਕਛੂਆ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਗਿਆ?
ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਯੋਨਿषੁ ਕੋ ਭੋਗਃ ਕਾ ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਕਿਂ ਸੁਖਂ ਪੁਨਃ । ਕਿਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਕਿਂ ਫਲਂ ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਯੋਨਿਗਤਸ੍ਯ ਮੇ
ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਸੁਖ, ਕੀ ਇਜ਼ਤ, ਕੀ ਆਨੰਦ, ਕੀ ਪੁੰਨ, ਕੀ ਫਲ? ਜਦ ਮੈਂ ਐਸੀਆਂ ਘੱਟ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿਚ ਆਇਆ?
ਕੋਲੋ ਵਾਥ ਨृਸਿਂਹੋ ਵਾ ਵਾਮਨੋ ਵਾਭਵਂ ਕੁਤਃ । ਜਮਦਗ੍ਨਿਸੁਤਃ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮ੍ਭਵੇਯਂ ਪਿਤਾਮਹ
ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਸੂਰ, ਨਰਸਿੰਘ ਜਾਂ ਵਾਮਨ ਬਣਿਆ? ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਮੈਂ ਜਮਦਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ?
ਨृਸ਼ਂਸਂ ਵਾ ਕਥਂ ਕਰ੍ਮ ਕृਤਵਾਨਸ੍ਮਿ ਭੂਤਲੇ । ਕ੍ਸ਼ਤਜੈਸ੍ਤੁ ਹ੍ਰਦਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪੂਰਯੇਯਂ ਕਥਂ ਪੁਨਃ
ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਐਸਾ ਨਿਰਦਈ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ? ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਝੀਲਾਂ ਨੂੰ ਖੂਨ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਭਰ ਦਿੱਤਾ?
ਤਤ੍ਕਥਂ ਜਮਦਗ੍ਨੇਸ਼੍ਚ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਨ੍ਹਤਵਾਨਾਜੌ ਨਿਰ੍ਦਯੋ ਗਰ੍ਭਗਾਨਪਿ
ਤਾਂ, ਜਮਦਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਕੇ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਜੰਗ ਵਿਚ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦਈ ਹੋ ਕੇ, ਗਰਭ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ?
ਰਾਮੋ ਭੂਤ੍ਵਾਥ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਦ੍ਦਣ੍ਡਕਂ ਵਨਮ੍ । ਪਦਾਤਿਸ਼੍ਚੀਰਵਾਸਾਸ਼੍ਚ ਜਟਾਵਲ੍ਕਲਵਾਨ੍ਪੁਨਃ
ਰਾਮ ਬਣ ਕੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰ, ਮੈਂ ਦੰਡਕ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਪੈਦਲ ਗਿਆ, ਚੀਰਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਜਟਾਂ ਅਤੇ ਵਲਕਲ ਲਾ ਕੇ, ਫਿਰ।
ਅਸਹਾਯੋ ਹ੍ਯਪਾਥੇਯੋ ਭੀषਣੇ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਵਨੇ । ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਾਖੇਟਕਂ ਤਤ੍ਰ ਵ੍ਯਚਰਂ ਵਿਗਤਤ੍ਰਪਃ
ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ, ਬਿਨਾ ਰਸਦ ਦੇ, ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਫਿਰਦਾ ਸੀ।
ਨ ਜ੍ਞਾਤਵਾਨ੍ਮृਗਂ ਹੈਮਂ ਮਾਯਯਾ ਪਿਹਿਤਸ੍ਤਦਾ । ਉਟਜੇ ਜਾਨਕੀਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਗਤਸ੍ਤਤ੍ਪਦਾਨੁਗਃ
ਮੈਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹਿਰਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਿਆ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋऽਪਿ ਚ ਤਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਗਤੋ ਮਤ੍ਪਦਾਨੁਗਃ । ਵਾਰਿਤੋऽਪਿ ਮਯਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਮੋਹਿਤਃ ਪ੍ਰਾਕृਤੈਰ੍ਗੁਣੈਃ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਵੀ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚਲਿਆ; ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ, ਪਰ ਆਮ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਉਹ ਫਸ ਗਿਆ।
ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਰੂਪਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਵਣਃ ਕਪਟਾਕृਤਿਃ । ਜਹਾਰ ਤਰਸਾ ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਜਾਨਕੀਂ ਸ਼ੋਕਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਭਿਖਾਰੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਛਲ ਕਰਕੇ, ਦੁਖੀ ਜਾਨਕੀ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਅ攀ਣ ਲਿਆ।
ਦੁਃਖਾਰ੍ਤੇਨ ਮਯਾ ਤਤ੍ਰ ਰੁਦਿਤਞ੍ਚ ਵਨੇ ਵਨੇ । ਸੁਗ੍ਰੀਵੇਣ ਚ ਮਿਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਕृਤਂ ਕਾਰ੍ਯਵਸ਼ਾਨ੍ਮਯਾ
ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪ ਕੇ, ਮੈਂ ਜੰਗਲ-ਜੰਗਲ ਰੋਂਦਾ ਰਿਹਾ; ਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੇ, ਸੁਗਰੀਵ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕੀਤੀ।
ਅਨ੍ਯਾਯੇਨ ਹਤੋ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਪਾਚ੍ਚੈਵ ਨਿਵਾਰਿਤਃ । ਸਹਾਯਾਨ੍ਵਾਨਰਾਨ੍ ਕृਤ੍ਵਾ ਲਙ੍ਕਾਯਾਂ ਚਲਿਤਃ ਪੁਨਃ
ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਨਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ; ਵਾਨਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਥੀ ਬਣਾਕੇ, ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਮੁੜ ਚਲਿਆ।
ਬਦ੍ਧੋऽਹਂ ਨਾਗਪਾਸ਼ੈਸ਼੍ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼੍ਚ ਮਮਾਨੁਜਃ । ਵਿਸਂਜ੍ਞੌ ਪਤਿਤੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਨਰਾ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਗਤਾਃ
ਮੈਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਫਸ ਗਏ; ਅਸੀਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ, ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਵਾਨਰ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
ਗਰੁਡੇਨ ਤਦਾऽऽਗਤ੍ਯ ਮੋਚਿਤੌ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਕਿਲ । ਚਿਨ੍ਤਾ ਮੇ ਮਹਤੀ ਜਾਤਾ ਦੈਵਂ ਕਿਂ ਵਾ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਫਿਰ ਗਰੁੜ ਆਇਆ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੁਡਾਇਆ; ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਕਿ ਹੁਣ ਭਾਗ ਕਿੰਝ ਕਰੇਗਾ।
ਹृਤਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਨੇ ਵਾਸੋ ਮृਤਸ੍ਤਾਤਃ ਪ੍ਰਿਯਾ ਹृਤਾ । ਯੁਦ੍ਧਂ ਕष੍ਟਂ ਦਦਾਤ੍ਯੇਵਮਗ੍ਰੇ ਕਿਂ ਵਾ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
ਰਾਜ ਲੈ ਗਿਆ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਿਆ, ਪਿਤਾ ਮਰ ਗਿਆ, ਪਿਆਰੀ ਅ攀ਣ ਲੈ ਗਈ; ਇੰਝ ਕਠਨ ਯੁੱਧ ਮਿਲਿਆ—ਅੱਗੇ ਭਾਗ ਕੀ ਕਰੇਗਾ?
ਪ੍ਰਥਮਂ ਤੁ ਮਹਦ੍ਦੁਃਖਮਰਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਵਨਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ । ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ੍ਯਾਨ੍ਵਿਤਸ੍ਯੈਵ ਧਨਹੀਨਸ੍ਯ ਮੇ ਸੁਰਾਃ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਰਾਜ ਬਿਨਾ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਨਿਕਲਿਆ, ਸਿਰਫ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਧਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ।
ਵਰਾਟਿਕਾਪਿ ਪਿਤ੍ਰਾ ਮੇ ਨ ਦਤ੍ਤਾ ਵਨਨਿਰ੍ਗਮੇ । ਪਦਾਤਿਰਸਹਾਯੋऽਹਂ ਧਨਹੀਨਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਗਤਃ
ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਨਿਕਲਦੇ ਸਮੇਂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਰੁਪਇਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ; ਮੈਂ ਪੈਦਲ, ਇਕੱਲਾ ਤੇ ਧਨ ਬਿਨਾ ਨਿਕਲਿਆ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ੈਵ ਵਰ੍षਾਣਿ ਨੀਤਾਨਿ ਚ ਤਦਾ ਮਯਾ । ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰਂ ਧਰ੍ਮਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਵ੍ਯਾਧਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਮਹਾਵਨੇ
ਮੈਂ ਚੌਦਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰੇ, ਸ਼ੂਰਾ ਦਾ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਜੀ ਕੇ।
ਦੈਵਾਦ੍ਯੁਦ੍ਧੇ ਜਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨਿਹਤੋऽਸੌ ਮਹਾਸੁਰਃ । ਆਨੀਤਾ ਚ ਪੁਨਃ ਸੀਤਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਯੋਧ੍ਯਾ ਮਯਾ ਤਥਾ
ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਰਾਖਸ਼ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ; ਸੀਤਾ ਮੁੜ ਲਿਆਈ, ਤੇ ਮੈਂ ਅਯੋਧਿਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਵਰ੍षਾਣਿ ਕਤਿਚਿਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸੁਖਂ ਸਂਸਾਰਸਮ੍ਭਵਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਰਾਜ੍ਯਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਂ ਕੋਸਲਾਨਧਿਤਿष੍ਠਤਾ
ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਕੋਸਲ ਦੇ ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ।
ਪੁਰੈਵਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਰਾਜ੍ਯੇਨ ਵੈ ਤਦਾ । ਲੋਕਾਪਵਾਦਭੀਤੇਨ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਸੀਤਾ ਵਨੇ ਮਯਾ
ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਕਾਨ੍ਤਾਵਿਰਹਜਂ ਦੁਃਖਂ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਦੁਰਾਸਦਮ੍ । ਪਾਤਾਲਂ ਸਾ ਗਤਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਧਰਾਂ ਭਿਤ੍ਤ੍ਵਾ ਧਰਾਤ੍ਮਜਾ
ਮੈਂ ਫਿਰ ਪਿਆਰੀ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦਾ ਅਸਹਿ ਦੁੱਖ ਸਹਿਆ; ਫਿਰ ਧਰਾਤੀ ਦੀ ਧੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ।
ਏਵਂ ਰਾਮਾਵਤਾਰੇऽਪਿ ਦੁਃਖਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ । ਪਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮੇ ਨੂਨਂ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਃ ਕੋ ਭਵੇਤ੍ਤਦਾ
ਇੰਝ ਰਾਮ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਵਿਚ ਵੀ, ਮੈਂ ਲਗਾਤਾਰ ਦੁੱਖ ਹੀ ਪਾਇਆ; ਪਰਾਧੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਕੌਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਾਲਵਸ਼ਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਮੇ ਭ੍ਰਾਤृਭਿਃ ਸਹ । ਪਰਤਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਾ ਵਾਰ੍ਤਾ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਵਿਬੁਧੇਨ ਵੈ
ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਸੁਰਗ ਪਾਇਆ; ਪਰਾਧੀਨ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ, ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ?
ਪਰਤਨ੍ਤ੍ਰੋऽਤ੍ਮ੍ਯਹਂ ਨੂਨਂ ਪਦ੍ਮਯੋਨੇ ਨਿਸ਼ਾਮਯ । ਤਥਾ ਤ੍ਵਮਪਿ ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਹੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ, ਵੇਖੋ, ਮੈਂ ਵੀ ਹੋਰ ਦੇ ਆਧੀਨ ਹਾਂ; ਤੁਸੀਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ, ਸਭ ਕੋਈ ਹੋਰ ਦੀ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਦੇਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਤਿ ਦੇਵੀਵਾਕ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਃ ਪੁਨਰਾਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍ । ਯਨ੍ਮਾਯਾਮੋਹਿਤਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਜਾਨਾਤਿ ਨੋ ਜਨਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸਭ ਭਟਕ ਗਏ ਹਨ; ਕੋਈ ਵੀ ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।'
ਵਯਂ ਮਾਯਾਵृਤਾਃ ਕਾਮਂ ਨ ਸ੍ਮਰਾਮੋ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਮ੍ । ਪਰਮਂ ਪੁਰੁषਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸਚ੍ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਮਵ੍ਯਯਮ੍
ਮਾਇਆ ਦੀ ਚਾਦਰ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ, ਉਹ ਸਰਵੋਚ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਦਾ-ਅਟੱਲ, ਸੱਚ-ਚਿੱਤ-ਆਨੰਦ ਰੂਪ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਅਹਂ ਵਿष੍ਣੁਰਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ਼ਿਵੋऽਹਮਿਤਿ ਮੋਹਿਤਾਃ । ਨ ਜਾਨੀਮੋ ਵਯਂ ਧਾਤਃ ਪਰਂ ਵਸ੍ਤੁ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਭਟਕ ਕੇ ਅਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ, 'ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ,' ਪਰ, ਹੇ ਧਾਤਾ, ਅਸੀਂ ਉਹ ਸਰਵੋਚ, ਸਦੀਵੀ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।