ਮਮਾਜ੍ਞਾਂ ਪੁਰਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਗਤਕਲ੍ਮषਾਃ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਸਾਤਲਮ੍
ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਓ। (ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:) ਦੇਵੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, 'ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ' ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਰਸਾਤਲ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ—
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਦਾਨਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗਤਾਃ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਭਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਦਧੇ ਤਤੋ ਦੇਵੀ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਵਭੁਵਨਂ ਗਤਾਃ
—ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ; ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਲੁਕ ਗਈ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵੈਰਂ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਤਦਾ ਦੇਵਦਾਨਵਾਃ । ਏਤਦਾਖ੍ਯਾਨਮਖਿਲਂ ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਵਦਤ੍ਯਥ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਆਪਣੇ ਵੈਰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ—
ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਪਦਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਰੇਰ੍ਨਾਨਾਵਤਾਰਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ ਭृਗੁਸ਼ਾਪਾਨ੍ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਹਰੇਰਦ੍ਭੁਤਕਰ੍ਮਣਃ । ਅਵਤਾਰਾਃ ਕਥਂ ਜਾਤਾਃ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਵਿਭੋ
ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਅਚੰਭੇ ਭਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਰੀ ਕਿਵੇਂ ਅਵਤਾਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ?
ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਵਦ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਅਵਤਾਰਕਥਾ ਹਰੇਃ । ਪਾਪਨਾਸ਼ਕਰੀਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਛ੍ਰੁਤਾਂ ਸਰ੍ਵਸੁਖਾਵਹਾਮ੍
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਭ ਸੁਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਅਵਤਾਰਾਨ੍ ਹਰੇਰ੍ਯਥਾ । ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਜਾਤਾ ਯੁਗੇ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਰਾਧਿਪ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਕਿਹੜੇ ਮਨਵੰਤਰ ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਆਏ।
ਯੇਨ ਰੂਪੇਣ ਯਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਨਾਰਾਯਣੇਨ ਵੈ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਨृਪ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪੇਣ ਤਵਾਧੁਨਾ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਧਰ੍ਮਸ੍ਯੈਵਾਵਤਾਰੋऽਭੂਚ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇ ਮਨੁਸਮ੍ਭਵੇ । ਨਰਨਾਰਾਯਣੌ ਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰੌ ਖ੍ਯਾਤੌ ਮਹੀਤਲੇ
ਚਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੋਇਆ। ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ।
ਅਥ ਵੈਵਸ੍ਵਤਾਖ੍ਯੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਤੁ ਯੁਗੇ ਪੁਨਃ । ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਰੇਯਾਵਤਾਰੋऽਤ੍ਰੇਃ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਮਗਮਦ੍ਧਰਿਃ
ਫਿਰ, ਇਸ ਦੂਜੇ ਯੁੱਗ ਨੂੰ ਵੈਵਸਵਤ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਨੇ ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਥਾ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰਯੋऽਮੀ ਦੇਵਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਮਗਮਨ੍ਦੇਵਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਰੇਰ੍ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਵृਤਾਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ—ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ—ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਚੁਣਿਆ।
ਅਨਸੂਯਾਤ੍ਰਿਪਤ੍ਨੀ ਚ ਸਤੀਨਾਮੁਤ੍ਤਮਾ ਸਤੀ । ਯਯਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਾ ਦੇਵਾਃ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਮਗਮਂਸ੍ਤ੍ਰਯਃ
ਅਨਸੂਯਾ, ਅਤ੍ਰਿ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਸਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਨਾਲ ਤਿੰਨੋ ਦੇਵਤਾ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਭੂਤ੍ਸੋਮਰੂਪਸ੍ਤੁ ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਰੇਯੋ ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਦੁਰ੍ਵਾਸਾ ਰੁਦ੍ਰਰੂਪੋऽਸੌ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਤੇ ਪ੍ਰਪੇਦਿਰੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਸੋਮਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯਾ ਹਰੀ ਆਪ ਸੀ, ਤੇ ਦੁर्वਾਸਾ ਰੁਦ੍ਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਤਿੰਨੋ ਪੁੱਤਰ ਬਣੇ।
ਨृਸਿਂਹਸ੍ਯਾਵਤਾਰਸ੍ਤੁ ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ । ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਤੁ ਯੁਗੇ ਜਾਤੋ ਦ੍ਵਿਧਾਰੂਪੋ ਮਨੋਹਰਃ
ਨਰਸਿੰਘ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸਿਧੀ ਲਈ ਚੌਥੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆਕਰਸ਼ਕ ਜਨਮਿਆ।
ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੋਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਧਾਯ ਭਗਵਾਨ੍ ਹਰਿਃ । ਚਕ੍ਰੇ ਰੂਪਂ ਨਾਰਸਿਂਹਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਵਿਸ੍ਮਯਪ੍ਰਦਮ੍
ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਾਰਣ ਲਈ, ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨੇ ਨਰਸਿੰਘ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਗਿਆ।
ਬਲੇਰ੍ਨਿਯਮਨਾਰ੍ਥਾਯ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਤਥਾ । ਚਕਾਰ ਰੂਪਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਾਮਨਂ ਕਸ਼੍ਯਪਾਨ੍ਮੁਨੇਃ
ਬਲੀ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਨ ਲਈ, ਵਧੀਆ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ।
ਛਲਯਿਤ੍ਵਾ ਮਖੇ ਭੂਪਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਜਹਾਰ ਹ । ਪਾਤਾਲੇ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਬਲਿਂ ਵਾਮਨਰੂਪਧृਕ੍
ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਠੱਗ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵਸਾ ਦਿੱਤਾ।
ਯੁਗੇ ਚੈਕੋਨਵਿਂਸ਼ੇऽਥ ਤ੍ਰੇਤਾਖ੍ਯੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਹਰਿਃ । ਜਮਦਗ੍ਨਿਸੁਤੋ ਜਾਤੋ ਰਾਮੋ ਨਾਮ ਮਹਾਬਲਃ
ਉਨੀਵੀਂ ਯੁੱਗ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਜਮਦਗਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਰਾਮ ਨਾਮ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਜਨਮਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਨ੍ਤਕਰਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ । ਦਤ੍ਤਵਾਨ੍ਮੇਦਿਨੀਂ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਾਂ ਕਸ਼੍ਯਪਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ
ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਮਹਾਨ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਯੋ ਵੈ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮਾਖ੍ਯੋ ਹਰੇਰਦ੍ਭੁਤਕਰ੍ਮਣਃ । ਅਵਤਾਰਸ੍ਤੁ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਥਿਤਃ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਃ
ਹਰੀ ਦਾ ਇਹ ਅਵਤਾਰ, ਜੋ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਨਾਮ ਤੇ ਅਚੰਭੇ ਭਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਰਘੋਰ੍ਵਂਸ਼ੇ ਰਾਮੋ ਦਸ਼ਰਥਾਤ੍ਮਜਃ । ਨਰਨਾਰਾਯਣਾਂਸ਼ੌ ਦ੍ਵੌ ਜਾਤੌ ਭੁਵਿ ਮਹਾਬਲੌ
ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਰਘੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਦਸਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਜੀ ਜਨਮ ਲਏ। ਉਹ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਭਰਾ ਦੋਵੇਂ ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਸੀ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ।
ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ੇ ਯੁਗੇ ਸ਼ਸ੍ਤੌ ਦ੍ਵਾਪਰੇऽਰ੍ਜੁਨਸ਼ੌਰਿਣੌ । ਧਰਾਭਾਰਾਵਤਾਰਾਰ੍ਥਂ ਜਾਤੌ ਕृष੍ਣਾਰ੍ਜੁਨੌ ਭੁਵਿ
ਅਠਾਈਂ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਅਰਜੁਨ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਨਮ ਲਏ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਉਣ ਲਈ।
ਕृਤਵਨ੍ਤੌ ਮਹਾਯੁਦ੍ਧਂ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇऽਤਿਦਾਰੁਣਮ੍ । ਏਵਂ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ਰਾਜਨ੍ਨਵਤਾਰਾ ਹਰੇਃ ਕਿਲ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਭਵਨ੍ਤਿ ਬਹਵਃ ਕਾਮਂ ਪ੍ਰਕृਤੇਰਨੁਰੂਪਤਃ । ਪ੍ਰਕृਤੇਰਖਿਲਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵਸ਼ਮੇਤਜ੍ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍
ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਅਵਤਾਰ ਹੋਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਯਥੇਚ੍ਛਤਿ ਤਥੈਵੇਯਂ ਭ੍ਰਾਮਯਤ੍ਯਨਿਸ਼ਂ ਜਗਤ੍ । ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਂ ਸਾ ਰਚਯਤ੍ਯਖਿਲਂ ਜਗਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਇਹ ਜਗਤ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਘੁੰਮਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਖਾਤਰ ਉਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਰਚਦੀ ਹੈ।
ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਰਾ ਹਿ ਭਗਵਾਞ੍ਜਗਦੇਤਚ੍ਚਰਾਚਰਮ੍ । ਸਰ੍ਵਾਦਿਃ ਸਰ੍ਵਗਸ਼੍ਚਾਸੌ ਦੁਰ੍ਜ੍ਞੇਯਃ ਪਰਮੋऽਵ੍ਯਯਃ
ਜਦ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਇਹ ਜਗਤ, ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ, ਰਚਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਜਾਣਨਾ ਔਖਾ, ਸਰਵੋਤਮ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ।
ਨਿਰਾਲਮ੍ਬੋ ਨਿਰਾਕਾਰੋ ਨਿਃਸ੍ਪृਹਸ਼੍ਚ ਪਰਾਤ੍ਪਰਃ । ਉਪਾਧਿਤਸ੍ਤ੍ਰਿਧਾ ਭਾਤਿ ਯਸ੍ਯਾਃ ਸਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਪਰਾ
ਉਹ ਬਿਨਾ ਆਸਰੇ, ਬਿਨਾ ਰੂਪ, ਬਿਨਾ ਇੱਛਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਪਰ ਉਪਾਧੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ।
ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਲਯੋਗਾਤ੍ਸਾ ਭਿਨ੍ਨਾ ਭਾਤਿ ਸ਼ਿਵਾ ਤਦਾ । ਸਾ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਕੁਰੁਤੇ ਕਾਮਂ ਸਾ ਪਾਲਯਤਿ ਕਾਮਦਾ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਉਹ ਵੱਖਰੀ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਗਤ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਸਂਹਰਤ੍ਯੇਵ ਤ੍ਰਿਰੂਪਾ ਵਿਸ਼੍ਵਮੋਹਿਨੀ । ਤਯਾ ਯੁਕ੍ਤੋऽਸृਜ ਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪਾਤਿ ਤਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਤੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਕੁਝ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਚਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਜਗਤ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਃ ਸਂਹਰਤੇ ਕਾਮਂ ਤਯਾ ਸਮ੍ਮਿਲਿਤਃ ਸ਼ਿਵਃ । ਸਾ ਚੈਵੋਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥਂ ਪੁਰਾ ਵੈ ਨृਪਸਤ੍ਤਮਮ੍
ਰੁਦਰ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵੀ ਕਕੁਤਸਥ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜਾ, ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਕੇ—