ਦੇਵਾਸੁਰੈਰਯਂ ਸਿਨ੍ਧੁਰ੍ਮਥਿਤਃ ਸਮਯੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਵਿਹਿਤੋ ਭੇਦਃ ਸੁਧਾਰਤ੍ਨਚ੍ਛਲੇਨ ਵੈ
ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੇਵ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਿਆ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਸੁਧਾ ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਵੰਡ ਬਣਾਈ।
ਤ੍ਵਯਾਸੌ ਕਲ੍ਪਿਤਃ ਸ਼ੌਰਿਃ ਪਾਲਕਤ੍ਵੇ ਜਗਦ੍ਗੁਰੁਃ । ਤੇਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸ੍ਵਯਂ ਲੋਭਾਦ੍ ਗृਹੀਤਾਮਰਸੁਨ੍ਦਰੀ
ਤੂੰ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਜਗਤ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਲਾਇਆ, ਮਾਲਕਾ। ਉਸ ਨੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸੁੰਦਰ ਦੇਵੀ, ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਕਰ ਲਿਆ।
ਐਰਾਵਤਸ੍ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਪਾਰਿਜਾਤੋऽਥ ਕਾਮਧੁਕ੍ । ਉਚ੍ਚੈਃਸ਼੍ਰਵਾਃ ਸੁਰੈਃ ਸਰ੍ਵਂ ਗृਹੀਤਂ ਵੈष੍ਣਵੇਚ੍ਛਯਾ
ਇੰਦਰ ਨੇ ਐਰਾਵਤ ਹਾਥੀ ਲਿਆ, ਪਾਰਿਜਾਤ ਰੁੱਖ ਤੇ ਕਾਮਧੇਨੁ ਵੀ। ਉੱਚੈਸ਼ਰਵਾ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਆ।
ਅਨਯਂ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਾਤਾ ਦੇਵਾਸ੍ਤੁ ਸਾਧਵਃ । (ਅਨ੍ਯਾਯਿਨਃ ਸੁਰਾ ਨੂਨਂ ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ।)
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਸਾਧੂ ਬਣ ਗਏ। (ਪਰ, ਦੇਵੀ, ਦੇਖ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਕਿੰਨਾ ਅਨਿਆਇ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਹੀ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।)
ਨੂਨਂ ਦੈਤ੍ਯਾਃ ਪਰਾਭੂਵਨ੍ਪਸ਼੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਕ੍ਵ ਧਰ੍ਮਃ ਕੀਦृਸ਼ੋ ਧਰ੍ਮਃ ਕ੍ਵ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਚ ਸਾਧੁਤਾ
ਨਿਸਚਿਤ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਹਾਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ—ਤੂੰ ਆਪ ਧਰਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵੇਖ। ਧਰਮ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਫਰਜ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਤੇ ਨੇਕੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?
ਕਥਯਾਮਿ ਚ ਕਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਸਿਦ੍ਧਂ ਮੈਮਾਂਸਿਕਂ ਮਤਮ੍ । ਤਾਰ੍ਕਿਕਾ ਯੁਕ੍ਤਿਵਾਦਜ੍ਞਾ ਵਿਧਿਜ੍ਞਾ ਵੇਦਵਾਦਕਾਃ
ਮੈਂ ਇਹ ਮੀਮਾਂਸਾ ਵਾਲਾ ਮਤ ਕਿਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖਾਂ? ਤਰਕ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਾਦ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਰਿਵਾਜ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਵੇਦ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—
ਉਕ੍ਤਾਃ ਸਕਰ੍ਤृਕਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਵਿਵਦਨ੍ਤੇ ਜਡਾਤ੍ਮਕਾਃ । ਕਰ੍ਤਾ ਭਵਤਿ ਚੇਦਸ੍ਮਿਨ੍ਸਂਸਾਰੇ ਵਿਤਤੇ ਕਿਲ
ਇਹ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਤਾ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹੀ ਇਹ ਮੂੜ੍ਹ ਤਰਕ ਕਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਇਸ ਵੱਡੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਰਤਾ ਹੈ—
ਵਿਰੋਧਃ ਕੀਦृਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚੈਕਕਰ੍ਮਣਿ ਵੈ ਮਿਥਃ । ਵੇਦੇ ਨੈਕਮਤਿਃ ਕਸ੍ਮਾਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰੇष੍ਵਪਿ ਤਥਾ ਪੁਨਃ
—ਤਾਂ ਇੱਕ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਹੀ ਰਾਏ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ।
ਨੈਕਵਾਕ੍ਯਂ ਵਚਸ੍ਤੇषਾਮਪਿ ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਪੁਨਃ । ਯਤਃ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਪਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍
ਵੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਨਹੀਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ, ਚਲਦੀ ਤੇ ਅਚਲ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਵਾਰਥ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਨਿਃਸ੍ਪृਹਃ ਕੋऽਪਿ ਸਂਸਾਰੇ ਨ ਭਵੇਨ੍ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਸ਼ਸ਼ਿਨਾਥ ਗੁਰੋਰ੍ਭਾਰ੍ਯਾ ਹृਤਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਬਲਾਦਪਿ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਸੀ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ—
ਗੌਤਮਸ੍ਯ ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਜਾਨਤਾ ਧਰ੍ਮਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ । ਗੁਰੁਣਾਨੁਜਭਾਰ੍ਯਾ ਚ ਭੁਕ੍ਤਾ ਗਰ੍ਭਵਤੀ ਬਲਾਤ੍
—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੌਤਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਨੇ, ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਲੈ ਲਿਆ; ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਭੋਗਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ—
ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਗਰ੍ਭਗਤੋ ਬਾਲਃ ਕृਤਸ਼੍ਚਾਨ੍ਧਸ੍ਤਥਾ ਪੁਨਃ । ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਚ ਸ਼ਿਰਸ਼੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਰਾਹੋਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇਣ ਵੈ ਬਲਾਤ੍
—ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਿਆ ਬੱਚਾ ਸ਼ਾਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਅੰਧਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਰਾਹੂ ਦਾ ਸਿਰ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ—
ਅਪਰਾਧਂ ਵਿਨਾ ਕਾਮਂ ਤਦਾ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਤਾਮ੍ਬਿਕੇ । ਪੌਤ੍ਰੋ ਧਰ੍ਮਵਤਾਂ ਸ਼ੂਰਃ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਪਰਾਯਣਃ
—ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਗਲਤੀ ਦੇ, ਹੇ ਅੰਬਿਕਾ, ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਐਸਾ ਕੀਤਾ; ਧਰਮਵਾਨਾਂ ਦਾ ਪੌਤਰਾ, ਜੋ ਸਚ ਦੇ ਪੱਖੀ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ—
ਯਜ੍ਵਾ ਦਾਨਪਤਿਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਪੂਜਕਃ । ਕृਤ੍ਵਾਥ ਵਾਮਨਂ ਰੂਪਂ ਹਰਿਣਾ ਛਲਵੇਦਿਨਾ
—ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਾਨ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸ਼ਾਂਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਹਰੀ ਨੇ ਵਾਮਨ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਚਲ ਨਾਲ—
ਵਞ੍ਚਿਤੋऽਸੌ ਬਲਿਃ ਸਰ੍ਵਂ ਹृਤਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਪੁਰਾ ਕਿਲ । ਤਥਾਪਿ ਦੇਵਾਨ੍ਧਰ੍ਮਸ੍ਥਾਨ੍ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ
—ਬਲੀ ਨੂੰ ਠੱਗ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਲੈ ਲਿਆ ਸੀ; ਫਿਰ ਵੀ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਦਨ੍ਤਿ ਚਾਟੁਵਾਦਾਂਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਵਾਦਾਜ੍ਜਯਂ ਗਤਾਃ । ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਜਗਨ੍ਮਾਤਰ੍ਯਥੇਚ੍ਛਸਿ ਤਥਾ ਕੁਰੁ
ਤੇ ਜੋ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਜਿੱਤ ਗਏ, ਉਹ ਵੀ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਜਗਤ ਮਾਤਾ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਕਰ।
ਸ਼ਰਣਾ ਦਾਨਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਜਹਿ ਵਾ ਰਕ੍ਸ਼ ਵਾ ਪੁਨਃ । ਸ਼੍ਰੀਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ ਸਰ੍ਵੇ ਗਚ੍ਛਤ ਪਾਤਾਲਂ ਤਤ੍ਰ ਵਾਸਂ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ—ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਚਾਹੇ ਬਚਾ ਲੈ। (ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ:) ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਜਾਓ ਤੇ ਉੱਥੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਸੋ।
ਕੁਰੁਧ੍ਵਂ ਦਾਨਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਰ੍ਭਯਾ ਗਤਮਨ੍ਯਵਃ । ਕਾਲਃ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼੍ਯੋ ਯੁष੍ਮਾਭਿਃ ਕਾਰਣਂ ਸ ਸ਼ੁਭੇऽਸ਼ੁਭੇ
ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਉੱਥੇ ਨਿਡਰ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਕੇ ਵਸੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਪਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਸੁਨਿਰ੍ਵੇਦਪਰਾਣਾਂ ਹਿ ਸੁਖਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਰਾਜ੍ਯੇऽਪਿ ਨ ਸੁਖਂ ਲੋਭਚੇਤਸਾਮ੍
ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੈਰਾਗੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੁਖ ਹੈ; ਪਰ ਲੋਭੀ ਲਈ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ।
ਕृਤੇऽਪਿ ਨ ਸੁਖਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਸਸ੍ਪृਹਾਣਾਂ ਫਲੈਰਪਿ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਹੀਮੇਤਾਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਮਹੀਤਲਮ੍
ਚਾਹਵਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਫਲ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੀ, ਪੂਰਾ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਅੱਜ ਹੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਭਾਗ ਵਿਚ ਜਾਓ।
ਮਮਾਜ੍ਞਾਂ ਪੁਰਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਗਤਕਲ੍ਮषਾਃ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਸਾਤਲਮ੍
ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਓ। (ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ:) ਦੇਵੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, 'ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ' ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਰਸਾਤਲ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ—
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਦਾਨਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗਤਾਃ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਭਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾਃ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਦਧੇ ਤਤੋ ਦੇਵੀ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਵਭੁਵਨਂ ਗਤਾਃ
—ਸਾਰੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਚਲੇ ਗਏ; ਫਿਰ ਦੇਵੀ ਲੁਕ ਗਈ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵੈਰਂ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਤਦਾ ਦੇਵਦਾਨਵਾਃ । ਏਤਦਾਖ੍ਯਾਨਮਖਿਲਂ ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਵਦਤ੍ਯਥ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵ ਆਪਣੇ ਵੈਰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਪੂਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਦੱਸਦਾ ਹੈ—
ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਪਦਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹਰੇਰ੍ਨਾਨਾਵਤਾਰਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ ਭृਗੁਸ਼ਾਪਾਨ੍ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਹਰੇਰਦ੍ਭੁਤਕਰ੍ਮਣਃ । ਅਵਤਾਰਾਃ ਕਥਂ ਜਾਤਾਃ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਵਿਭੋ
ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਅਚੰਭੇ ਭਰੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਰੀ ਕਿਵੇਂ ਅਵਤਾਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ?
ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਵਦ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਅਵਤਾਰਕਥਾ ਹਰੇਃ । ਪਾਪਨਾਸ਼ਕਰੀਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਛ੍ਰੁਤਾਂ ਸਰ੍ਵਸੁਖਾਵਹਾਮ੍
ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਹਰੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ। ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸਭ ਸੁਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਅਵਤਾਰਾਨ੍ ਹਰੇਰ੍ਯਥਾ । ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਜਾਤਾ ਯੁਗੇ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਰਾਧਿਪ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰੀ ਦੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਾਂਗਾ—ਕਿਹੜੇ ਮਨਵੰਤਰ ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਆਏ।
ਯੇਨ ਰੂਪੇਣ ਯਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਨਾਰਾਯਣੇਨ ਵੈ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਨृਪ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪੇਣ ਤਵਾਧੁਨਾ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਲਈ, ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਧਰ੍ਮਸ੍ਯੈਵਾਵਤਾਰੋऽਭੂਚ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ੁषੇ ਮਨੁਸਮ੍ਭਵੇ । ਨਰਨਾਰਾਯਣੌ ਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰੌ ਖ੍ਯਾਤੌ ਮਹੀਤਲੇ
ਚਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦਾ ਅਵਤਾਰ ਹੋਇਆ। ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਏ।
ਅਥ ਵੈਵਸ੍ਵਤਾਖ੍ਯੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਤੁ ਯੁਗੇ ਪੁਨਃ । ਦਤ੍ਤਾਤ੍ਰੇਯਾਵਤਾਰੋऽਤ੍ਰੇਃ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਮਗਮਦ੍ਧਰਿਃ
ਫਿਰ, ਇਸ ਦੂਜੇ ਯੁੱਗ ਨੂੰ ਵੈਵਸਵਤ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਨੇ ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।