ਮਾ ਦੇਵੇਭ੍ਯੋ ਭਯਂ ਤੇषਾਂ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਭਵੇਦਿਤਿ । ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਸ੍ਥਾਯ ਜਯਨ੍ਤੀਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਡਰ ਨਾ ਲੱਗੇ,' ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ, ਜਯੰਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਦੇਵਾਨੇਵੋਪਸਂਯਾਨ੍ਤਿ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮੇ ਚਾਰੁਲੋਚਨੇ । ਸਮਯਸ੍ਤੇऽਦ੍ਯ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣੋ ਜਾਤੋऽਯਂ ਦਸ਼ਵਾਰ੍षਿਕਃ
'ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਦੇਵਤੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਮੇਰਾ ਦੱਸ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਵਚਨ ਹੁਣ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਗਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਦੇਵਿ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਯਾਜ੍ਯਾਨ੍ਸੁਮਧ੍ਯਮੇ । ਪੁਨਰੇਵਾਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਤਵਾਨ੍ਤਿਕਮਨੁਦ੍ਰੁਤਃ
'ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਫਿਰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਜਲਦੀ ਵਾਪਸ ਆਵਾਂਗਾ।'
ਤਥੇਤਿ ਤਮੁਵਾਚਾਥ ਜਯਨ੍ਤੀ ਧਰ੍ਮਵਿਤ੍ਤਮਾ । ਯਥੇष੍ਟਂ ਗਚ੍ਛ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਨ ਤੇ ਧਰ੍ਮਂ ਵਿਲੋਪਯੇ
ਫਿਰ ਜਯੰਤੀਆਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦੀ ਸੀ, ਆਖਿਆ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ, ਜਾ, ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕਰਤੱਬ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਪਾਵਾਂਗੀ।'
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਕਾਵ੍ਯੋ ਜਗਾਮ ਤ੍ਵਰਿਤਸ੍ਤਤਃ । ਅਪਸ਼੍ਯਦ੍ਦਾਨਵਾਨਾਂ ਚ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਵਾਚਸ੍ਪਤਿਂ ਤਦਾ
ਉਸਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਵ੍ਯ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਗਿਆ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਕੋਲ ਵਾਚਸਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਛਦ੍ਮਰੂਪਧਰਂ ਸੌਮ੍ਯਂ ਬੋਧਯਨ੍ਤਂ ਛਲੇਨ ਤਾਨ੍ । ਜੈਨਂ ਧਰ੍ਮਂ ਕृਤਂ ਸ੍ਵੇਨ ਯਜ੍ਞਨਿਨ੍ਦਾਪਰਂ ਤਥਾ
ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਿੱਠੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਭੇਖ ਧਾਰ ਕੇ, ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਆਪਣਾ ਜੈਨ ਧਰਮ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜੋ ਯਜਨਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸੀ।
ਭੋ ਦੇਵਰਿਪਵਃ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਭਵਤਾਂ ਹਿਤਮ੍ । ਅਹਿਂਸਾ ਪਰਮੋ ਧਰ੍ਮੋऽਹਨ੍ਤਵ੍ਯਾ ਹ੍ਯਾਤਤਾਯਿਨਃ
'ਓ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਓ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਭਲੇ ਲਈ ਸੱਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ: ਅਹਿੰਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ; ਕੇਵਲ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
ਦ੍ਵਿਜੈਰ੍ਭੋਗਰਤੈਰ੍ਵੇਦੇ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਂ ਹਿਂਸਨਂ ਪਸ਼ੋਃ । ਜਿਹ੍ਵਾਸ੍ਵਾਦਪਰੈਃ ਕਾਮਮਹਿਂਸੈਵ ਪਰਾ ਮਤਾ
'ਦੁਜਿਆਂ ਨੇ, ਜੋ ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਪਸ਼ੂ ਬਲੀ ਦਿਖਾਈ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਜੀਭ ਦੇ ਸੁਆਦ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।'
ਏਵਂਵਿਧਾਨਿ ਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪਰਾਣਿ ਚ । ਬ੍ਰੁਵਾਣਂ ਗੁਰੁਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਿਸ੍ਮਿਤੋऽਸੌ ਭृਗੋਃ ਸੁਤਃ
ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਐਸੇ ਬੋਲ, ਵੇਦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੋਂ ਵੀ, ਆਖਦੇ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਮਨਸਾ ਮਮ ਦ੍ਵੇष੍ਯੋ ਗੁਰੁਃ ਕਿਲ । ਵਞ੍ਚਿਤਾਃ ਕਿਲ ਧੂਰ੍ਤੇਨ ਯਾਜ੍ਯਾ ਮੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, 'ਮੇਰਾ ਗੁਰੂ ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਯਜਮਾਨ ਤਾਂ ਇਸ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਵਲੋਂ ਜ਼ਰੂਰ ਫਸ ਗਏ ਹਨ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'
ਧਿਗ੍ਲੋਭਂ ਪਾਪਬੀਜਂ ਵੈ ਨਰਕਦ੍ਵਾਰਮੂਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਗੁਰੁਰਪ੍ਯਨृਤਂ ਬ੍ਰੂਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤੋ ਯੇਨ ਪਾਪ੍ਮਨਾ
'ਲਾਲਚ ਉੱਤੇ ਫਿਟਕਾਰ, ਜੋ ਪਾਪ ਦਾ ਬੀਜ ਤੇ ਨਰਕ ਦਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਹੈ! ਪਾਪ ਦੇ ਚਲਦੇ, ਗੁਰੂ ਵੀ ਝੂਠ ਬੋਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।'
ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਵਚਨਂ ਯਸ੍ਯ ਸੋऽਪਿ ਪਾਖਣ੍ਡਧਾਰਕਃ । ਗੁਰੁਃ ਸੁਰਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਃ
'ਜਿਸਦੇ ਬੋਲ ਸੱਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਹੁਣ ਪਾਖੰਡੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ; ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।'
ਕਿਂ ਕਿਂ ਨ ਲਭਤੇ ਲੋਭਾਨ੍ਮਲਿਨੀਕृਤਮਾਨਸਃ । ਅਨ੍ਯੋऽਪਿ ਗੁਰੁਰਪ੍ਯੇਵਂ ਜਾਤਃ ਪਾਖਣ੍ਡਪਣ੍ਡਿਤਃ
'ਜਦੋਂ ਮਨ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਮੈਲਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ? ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ, ਇ enven ਗੁਰੂ ਵੀ, ਐਸੇ ਹੀ ਪਾਖੰਡੀ ਵਿਦਵਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।'
ਸ਼ੈਲੂषਚੇष੍ਟਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪਰਿਗृਹ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਵਞ੍ਜਯਤ੍ਯਤਿਸਮ੍ਮੂਢਾਨ੍ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ਯਾਜ੍ਯਾਨ੍ਮਮਾਪ੍ਯਸੌ
ਉਹ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਨਾਟਕੀਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਚਾਲਾਂ ਅਪਣਾਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇ ਮੇਰੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਧੋਖਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੇਨ ਸ਼ੁਕ੍ਰਕੋਪਸਾਨ੍ਤ੍ਵਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਵਂਚਿਤਾ ਮਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਦੈਤ੍ਯਾਃ ਕਿਂ ਗੁਰੁਣਾ ਕਿਲ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਦੈਤਿਆ ਮੇਰੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆਏ ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਏ—ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਕੀ ਸੀ?'
ਅਹਂ ਕਾਵ੍ਯੋ ਗੁਰੁਸ਼੍ਚਾऽਯਂ ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਪ੍ਰਸਾਦਕਃ
'ਮੈਂ ਕਾਵ੍ਯ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਹ ਮੇਰਾ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।'
ਮਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਧ੍ਵਂ ਵਚੋऽਸ੍ਯਾऽऽਰ੍ਯਾ ਦਾਭਿਕੋऽਯਂ ਮਦਾ ਕृਤਿਃ
ਇਸ ਔਰਤ ਦੀ ਗੱਲ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾ ਕਰੋ; ਇਹ ਧੋਖੇਬਾਜ਼ ਹੈ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੌ ਸਦृਸ਼ੌ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਫਿਰੋਂ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਵੇਖ ਕੇ,
ਸ ਤਾਨ੍ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸੁਸਂਭ੍ਰਾਤਾਨ੍ਗੁਰੁਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਹ
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਗੁਰੂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਂਚਯਿਤੁਂ ਯੁष੍ਮਾਨ੍ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੱਗਣ ਆਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਕੰਮ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵੇ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਮਯਾ ਸ਼ਂਭੋਰ੍ਯੁष੍ਮਾਨਧ੍ਯਾਪ ਯਾਮਿ ਤਾਮ੍
ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਗਿਆਨ ਸ਼ੰਭੂ ਤੋਂ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗੁਰੋਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਕਾਵ੍ਯਂ ਰੂਪਧਰਸ੍ਯ ਤੇ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਲੋਕ ਕਾਵਿਆ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ—
ਕਾਵ੍ਯੇਨ ਬਹੁਧਾ ਤਤ੍ਰ ਬੋਧਿਤਾਃ ਕਿਲ ਦਾਨਵਾਃ
ਉਥੇ ਕਾਵਿਆ ਨੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, ਤੇ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਮਝ ਗਏ।
ਏਵਂ ਤੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਭਾਰ੍ਗਵਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ 4.14.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ।
ਦਸ਼ਵਰ੍षਾਣਿ ਸਤਤਮਯਂ ਨਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਭਾਰ੍ਗਵਃ
ਦਸ ਸਾਲ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਭਾਰਗਵ ਸਾਡੀ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਾਰ੍ਗਵਂ ਮੂਢਾ ਨਿਰ੍ਭਰ੍ਤ੍ਸ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਵਾਰ ਵਾਰ ਭਾਰਗਵ ਨੂੰ ਡਾਂਟਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਕਾਵ੍ਯਸ੍ਤੁ ਤਨ੍ਮਯਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚੁਕੋਪਾऽਥ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਚ
ਪਰ ਕਾਵਿਆ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਵੇਖ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਮਯਾ ਬੋਧਿਤਾ ਵੈ ਗृਹ੍ਣੀਯੁਰ੍ਨ ਚ ਮੇ ਵਚਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ—
ਮਦਵਜ੍ਞਾਫਲਂ ਕਾਮਂ ਸ੍ਵਲ੍ਪੇ ਕਾਲੇ ਹ੍ਯਵਾਪ੍ਸ੍ਯਥ
ਮੇਰੀ ਬੇਅਦਬੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਤੁਸੀਂ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਰੂਰ ਭੋਗੋਗੇ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰ੍ਮੁਦਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਸ੍ਥੌ ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲੀ ਤੇ ਉਹ ਉਥੇ ਚਿੱਤ ਲਾ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ।