ਅਭਿਜਗ੍ਮੁਰ੍ਗृਹੇ ਤਸ੍ਯ ਮੁਦਿਤਾਸ੍ਤੇ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਵਃ । ਨਾਪਸ਼੍ਯਨ੍ ਰਮਮਾਣਂ ਤੇ ਜਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਸਹ ਸਂਯੁਤਮ੍
ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸਦੇ ਘਰ ਆਏ, ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਪਰ ਉਹ ਜਯੰਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮੌਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ।
ਤਦਾ ਵਿਮਨਸਃ ਸਰ੍ਵੇ ਜਾਤਾ ਭਗ੍ਨੋਦ੍ਯਮਾਸ਼੍ਚ ਤੇ । ਚਿਨ੍ਤਾਪਰਾਤਿਦੀਨਾਸ਼੍ਚ ਵੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣਾਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਿਰਾਸ ਹੋ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਰਹਿ ਗਈ। ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਲੱਭਦੇ ਰਹੇ।
ਅਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਤੁ ਸਂਵृਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਮੁਰ੍ਯਥਾਗਤਮ੍ । ਸ੍ਵਗृਹਾਨ੍ਦੈਤ੍ਯਵਰ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਚਿਨ੍ਤਾਵਿष੍ਟਾ ਭਯਾਤੁਰਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਵਧੀਆ ਦੈਤ, ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਗਏ।
ਰਮਮਾਣਂ ਤਥਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਂ ਗੁਰੁਮ੍ । ਬृਹਸ੍ਪਤਿਂ ਮਹਾਭਾਗ ਕਿਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤਃ ਪਰਮ੍
ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਜ ਕਰਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਗਚ੍ਛਾਦ੍ਯ ਦਾਨਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਮਾਯਯਾ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਲੋਭਯ । ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਕੁਰੁ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤ੍ਵਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਾਨਦ
ਹੁਣ ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਲੁਭਾ ਲੈ। ਅਕਲ ਨਾਲ ਸੋਚ ਕੇ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹਾ, ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਕਾਵ੍ਯਂ ਰਮਮਾਣਂ ਸੁਸਂਵृਤਮ੍ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਾਯ ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ਮਤਿ ਯਯੌ ਗੁਰੁਃ
ਉਹ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਲੁਕੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਰਥ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਅਧਿਆਪਕ ਉਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਗਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰਾਤਿਭਕ੍ਤ੍ਯਾਸੌ ਦਾਨਵਾਨ੍ਸਮੁਪਾਹ੍ਵਯਤ੍ । ਆਗਤਾਸ੍ਤੇऽਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦਦृਸ਼ੁਃ ਕਾਵ੍ਯਮਗ੍ਰਤਃ
ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਆ ਗਏ ਤੇ ਕਾਵ੍ਯ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੱਗੇ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕਾਵ੍ਯਂ ਮਤ੍ਵਾਤਿਮੋਹਿਤਾਃ । ਨ ਵਿਦੁਸ੍ਤੇ ਗੁਰੋਰ੍ਮਾਯਾਂ ਕਾਵ੍ਯਰੂਪਵਿਭਾਵਿਨੀਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਬਹੁਤ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਕਾਵ੍ਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਕਾਵ੍ਯ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ।
ਤਾਨੁਵਾਚ ਗੁਰੁਃ ਕਾਵ੍ਯਰੂਪਃ ਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨਮਾਯਯਾ । ਸ੍ਵਾਗਤਂ ਮਮ ਯਾਜ੍ਯਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਹਂ ਵੋ ਹਿਤਾਯ ਵੈ
ਅਧਿਆਪਕ, ਕਾਵ੍ਯ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਤੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਲੁਕ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ: 'ਮੇਰੇ ਯਾਜਕੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ।'
ਅਹਂ ਵੋ ਬੋਧਯਿष੍ਯਾਮਿ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਮਮਾਯਯਾ । ਤਪਸਾ ਤੋषਿਤਃ ਸ਼ਮ੍ਭੁਰ੍ਯੁष੍ਮਤ੍ਕਲ੍ਯਾਣਹੇਤਵੇ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹ ਵਿਦਿਆ ਸਿਖਾਵਾਂਗਾ ਜੋ ਮੈਂ ਠੱਗੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸ਼ੰਭੂ ਮੇਰੇ ਤਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੀਤਮਨਸੋ ਜਾਤਾਸ੍ਤੇ ਦਾਨਵੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਕृਤਕਾਰ੍ਯਂ ਗੁਰੁਂ ਮਤ੍ਵਾ ਜਹृषੁਸ੍ਤੇ ਵਿਮੋਹਿਤਾਃ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਚੋਟੀ ਦੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਪ੍ਰਣੇਮੁਸ੍ਤੇ ਮੁਦਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਨਿਰਾਤਙ੍ਕਾ ਗਤਵ੍ਯਥਾਃ । ਦੇਵੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭਯਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਥੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਰਾਮਯਾਃ
ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਡਰ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਨਿਰੋਗ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਗਏ।
ਸ਼ੁਕ੍ਰਰੂਪੇਣ ਗੁਰੁਣਾ ਦੈਤ੍ਯਵਞ੍ਚਨਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਰਾਜੋਵਾਚ ਕਿਂ ਕृਤਂ ਗੁਰੁਣਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭृਗੁਰੂਪੇਣ ਵਰ੍ਤਤਾ । ਛਲੇਨੈਵ ਹਿ ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਂ ਪੌਰੋਹਿਤ੍ਯੇਨ ਧੀਮਤਾ
ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਲੋਂ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਠੱਗਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਫਿਰ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਭਰਗੂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਉਹ ਤਾਂ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣ ਕੇ, ਸਿਰਫ ਠੱਗੀ ਹੀ ਵਰਤਦਾ ਸੀ।'
ਗੁਰੁਃ ਸੁਰਾਣਾਮਨਿਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਨਿਧਿਸ੍ਤਥਾ । ਸੁਤੋऽਙ੍ਗਿਰਸ ਏਵਾਸੌ ਸ ਕਥਂ ਛਲਕृਨ੍ਮੁਨਿਃ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਗਿਰਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਐਸਾ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਠੱਗ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਗਿਆ?
ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਸਤ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍ । ਕਥਿਤਂ ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਯੇਨ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਪਿ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਸਾਰੇ ਧਰਮ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਚ ਨੂੰ ਧਰਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਾਚਸ੍ਪਤਿਸ੍ਤਥਾ ਮਿਥ੍ਯਾਵਕ੍ਤਾ ਚੇਦ੍ਦਾਨਵਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ । ਕਃ ਸਤ੍ਯਵਕ੍ਤਾ ਸਂਸਾਰੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਗृਹਾਸ਼੍ਰਮੀ
ਜੇ ਵਾਕ ਦੇ ਮਾਲਕ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਆਪ ਹੀ ਦਾਨਵਾਂ ਨਾਲ ਝੂਠ ਬੋਲਣ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਤੀ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਸੱਚ ਬੋਲੇਗਾ?
ਆਹਾਰਾਦਧਿਕਂ ਭੋਜ੍ਯਂ ਜ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਵਿਭਵੇऽਪਿ ਨ । ਤਦਰ੍ਥਂ ਮੁਨਯੋ ਮਿਥ੍ਯਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਕਥਂ ਮੁਨੇ
ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਖਜਾਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਖਾਣ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਵਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਤਾਂ ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਲੋਕ ਇਸ ਲਈ ਝੂਠ ਕਿਵੇਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਮੂਲ ਰਿਸ਼ੀ?
ਸ਼ਬ੍ਦਪ੍ਰਮਾਣਮੁਚ੍ਛੇਦਂ ਸ਼ਿष੍ਟਾਭਾਵੇ ਗਤਂ ਨ ਕਿਮ੍ । ਛਲਕਰ੍ਮਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ ਵਾਵਿਗੀਤਤ੍ਵਂ ਗੁਰੌ ਕਥਮ੍
ਜੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਬੋਲੀ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਠੱਗੀ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਨਿੰਦਿਆ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਦੇਵਾਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾ ਰਾਜਸਾ ਮਾਨਵਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਤਿਰ੍ਯਞ੍ਚਸ੍ਤਾਮਸਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤੌ ਮੁਨਿਭਿਃ ਕਿਲ
ਦੇਵਤੇ ਸਤ੍ਵ ਤੋਂ, ਮਨੁੱਖ ਰਜੋ ਗੁਣ ਤੋਂ, ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਤਮੋ ਗੁਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ—ਇਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਬਾਰੇ ਆਖਿਆ ਹੈ।
ਅਮਰਾਣਾਂ ਗੁਰੁਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮਿਥ੍ਯਾਵਾਦੀ ਸ੍ਵਯਂ ਯਦਿ । ਤਦਾ ਕਃ ਸਤ੍ਯਵਕ੍ਤਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਰਾਜਸਸ੍ਤਾਮਸਃ ਪੁਨਃ
ਜੇ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ ਆਪ ਹੀ ਝੂਠ ਬੋਲਣ, ਤਾਂ ਰਜੋ ਜਾਂ ਤਮੋ ਗੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਸੱਚ ਬੋਲੇਗਾ?
ਕ੍ਵ ਸ੍ਥਿਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਸਨ੍ਦੇਹੋऽਯਂ ਮਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਕਾ ਗਤਿਃ ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਮਿਥ੍ਯਾਭੂਤੇ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ
ਫਿਰ ਧਰਮ ਦੀ ਥਾਂ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ। ਜੇ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਝੂਠ ਹੀ ਵਧ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਕੀ ਹਾਲਤ ਹੋਵੇਗੀ?
ਹਰਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ਼ਚੀਕਾਨ੍ਤਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਸਰ੍ਵੇ ਛਲਵਿਧੌ ਦਕ੍ਸ਼ਾ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਞ੍ਚ ਕਾ ਕਥਾ
ਹਰਿ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਚੀ ਪਤੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤੇ—ਸਾਰੇ ਠੱਗੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ। ਫਿਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ?
ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਾਭਿਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾ ਲੋਭੋਪਹਤਚੇਤਸਃ । ਛਲੇ ਦਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮੁਨਯਸ਼੍ਚ ਤਪੋਧਨਾਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਸੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਲਾਲਚ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਉੱਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਓਹ ਚਲਾਕੀ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।
ਵਸਿष੍ਠੋ ਵਾਮਦੇਵਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਗੁਰੁਸ੍ਤਥਾ । ਏਤੇ ਪਾਪਰਤਾਃ ਕਾਤ੍ਰ ਗਤਿਰ੍ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਮਾਨਦ
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ, ਵਾਮਦੇਵ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਮਾੜੇ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਫਿਰ ਧਰਮ ਦਾ ਰਾਹ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਗਿਆ?
ਇਨ੍ਦ੍ਰੋऽਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਵੇਧਾਃ ਪਰਦਾਰਾਭਿਲਮ੍ਪਟਾਃ । ਆਰ੍ਯਤ੍ਵਂ ਭੁਵਨੇष੍ਵੇषੁ ਸ੍ਥਿਤਂ ਕੁਤ੍ਰ ਮੁਨੇ ਵਦ
ਇੰਦਰ, ਅੱਗ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ—all ਪਰਾਈਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲ ਲਾਲਚੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ; ਹੇ ਮੁਨੀ, ਦੱਸੋ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਅਸਲ ਵਡਿਆਈ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿ ਗਈ?
ਵਚਨਂ ਕਸ੍ਯ ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਮੁਪਦੇਸ਼ਧਿਯਾਨਘ । ਸਰ੍ਵੇ ਲੋਭਾਭਿਭੂਤਾਸ੍ਤੇ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਮੁਨਯਸ੍ਤਦਾ
ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀ, ਸਿੱਖਿਆ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕਿਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ ਜਾਵੇ? ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਤਾਂ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਕਿਂ ਵਿष੍ਣੁਃ ਕਿਂ ਸ਼ਿਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਮਘਵਾ ਕਿਂ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ । ਦੇਹਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭਵਤ੍ਯੇਵ ਵਿਕਾਰੈਃ ਸਂਯੁਤਸ੍ਤਦਾ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ ਜਾਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ—ਜਦੋਂ ਦੇਹ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਰਾਗੀ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ਼ਿਵੋ ਰਾਗੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਪਿ ਰਾਗਸਂਯੁਤਃ । (ਰਾਗਵਾਨ੍ਕਿਮਕृਤ੍ਯਂ ਵੈ ਨ ਕਰੋਤਿ ਨਰਾਧਿਪ)
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵਿਚ ਭੀ ਮੋਹ ਹੈ, ਸ਼ਿਵ ਵਿਚ ਭੀ ਮੋਹ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਮੋਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; (ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਮੋਹੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ?)
ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸਂਕਟੇ ਸੋऽਪਿ ਗੁਣੈਃ ਸਮ੍ਬਾਧ੍ਯਤੇ ਕਿਲ । ਕਾਰਣਾਦ੍ਰਹਿਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਥਂ ਭਵਿਤੁਮਰ੍ਹਤਿ
ਜਦੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੋਈ ਕੰਮ ਵੀ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦੀਨਾਂ ਚ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਗੁਣਾ ਏਵ ਹਿ ਕਾਰਣਮ੍ । ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤ੍ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾ ਦੇਹਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਗੁਣ ਹੀ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਪੱਚੀ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ।