ਪ੍ਰਥਮਂ ਚੇਨ੍ਮਨਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਜਾਤਂ ਪਾਪਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਤਦਾ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਪਾਵਨਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵੈ
ਜੇ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗਙ੍ਗਾਤੀਰੇ ਹਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਸਨ੍ਤਿ ਨਗਰਾਣਿ ਚ । ਵ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚੈਵਾਕਰਾ ਗ੍ਰਾਮਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਖੇਟਾਸ੍ਤਥਾਪਰੇ
ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਸੇਬੇ, ਪਿੰਡ ਤੇ ਹੋਰ ਵਸਤਰਾਂ ਹਨ।
ਨਿषਾਦਾਨਾਂ ਨਿਵਾਸਾਸ਼੍ਚ ਕੈਵਰ੍ਤਾਨਾਂ ਤਥਾਪਰੇ । ਹੂਣਬਙ੍ਗਖਸਾਨਾਂ ਚ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਨਾਂ ਦੈਤ੍ਯਸਤ੍ਤਮ
ਉਥੇ ਨਿਸ਼ਾਦ, ਕੈਵਰਤ, ਹੂਣ, ਬੰਗ, ਖਸ, ਮਲੇਛ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਸੇਬੇ ਵੀ ਹਨ, ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।
ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ ਗਾਙ੍ਗਂ ਜਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਪਮਂ ਸਦਾ । ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤ੍ਰਿਕਾਲਂ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਜਨਾਃ
ਉਹ ਸਦਾ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਤਤ੍ਰੈਕੋऽਪਿ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਤ੍ਮਾ ਨ ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਮਾਰਿष । ਕਿਂ ਫਲਂ ਤਰ੍ਹਿ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਵਿषਯੋਪਹਤਾਤ੍ਮਸੁ
ਪਰ ਉਥੇ ਇੱਕ ਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼; ਫਿਰ ਜਿਹੜਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤੀਰਥ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ?
ਕਾਰਣਂ ਮਨ ਏਵਾਤ੍ਰ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ਰਾਜਨ੍ਵਿਚਿਨ੍ਤਯ । ਮਨਃਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਸਤਤਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਮਿਚ੍ਛਤਾ
ਇਥੇ ਕਾਰਨ ਮਨ ਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੋਚ; ਜਿਹੜਾ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤੀਰ੍ਥਵਾਸੀ ਮਹਾਪਾਪੀ ਭਵੇਤ੍ਤਤ੍ਰਾਤ੍ਮਵਞ੍ਚਨਾਤ੍ । ਤਤ੍ਰੈਵਾਚਰਿਤਂ ਪਾਪਮਾਨਨ੍ਤ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਤੇ
ਤੀਰਥ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਅੰਤਹੀਣ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥੇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣਂ ਪਕ੍ਵਂ ਮਿष੍ਟਂ ਨੈਵੋਪਜਾਯਤੇ । ਭਾਵਦੁष੍ਟਸ੍ਤਥਾ ਤੀਰ੍ਥੇ ਕੋਟਿਸ੍ਤਾਤੋ ਨ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਖਾਰਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸਿੰਚਿਆ ਰੁੱਖ ਮਿੱਠਾ ਪੱਕਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਲੈ ਆਉਂਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਮੰਦੇ ਭਾਵ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਤੀਰਥ ਤੇ ਕਰੋੜ ਵਾਰੀ ਜਾਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਮਨਸਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਸ਼ੁਭਮਿਚ੍ਛਤਾ । ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਮਨਸਿ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਜੋ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜਦ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਦਾਰਥ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਹੀਂ।
ਤਥੈਵਾਚਾਰਸ਼ੁਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤਸ੍ਤੀਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਸਿਧ੍ਯਤਿ । ਅਨ੍ਯਥਾ ਤੁ ਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਭਵਤਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਲਣ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵੀ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਤੀਰਥ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
(ਹੀਨਵਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸਂਸਰ੍ਗਂ ਤੀਰ੍ਥੇ ਗਤ੍ਵਾ ਸਦਾ ਤ੍ਯਜੇਤ੍ ।) ॥ ਭੂਤਾਨੁਕਮ੍ਪਨਂ ਚੈਵ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮਣਾ ਧਿਯਾ । ਯਦਿ ਪृਚ੍ਛਸਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
(ਤੀਰਥ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੰਦੇ ਚਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।) ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕੰਮ ਤੇ ਸੋਚ ਵਿਚ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਪ੍ਰਥਮਂ ਨੈਮਿषਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਚਕ੍ਰਤੀਰ੍ਥਂ ਚ ਪੁष੍ਕਰਮ੍ । ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਚੈਵ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸਂਖ੍ਯਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮਹੀਤਲੇ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਨੈਮੀਸ਼ਾ, ਫਿਰ ਚਕ੍ਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ।
ਪਾਵਨਾਨਿ ਚ ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਬਹੂਨਿ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਰਾਜਾ ਨੈਮਿषਂ ਗਨ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ
ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੈਮੀਸ਼ਾ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨੋਦਯਾਮਾਸ ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ਵੈ ਹਰ੍षਨਿਰ੍ਭਰਮਾਨਸਃ । ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦ ਉਵਾਚ ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੁ ਮਹਾਭਾਗਾ ਗਮਿष੍ਯਾਮੋऽਦ੍ਯ ਨੈਮਿषਮ੍
ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਉਠੋ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਸੀਂ ਅੱਜ ਨੈਮੀਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗੇ।'
ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਃ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ਂ ਪੀਤਵਾਸਸਮਚ੍ਯੁਤਮ੍ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤੇਨ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਦਾਨਵਾਸ੍ਤਦਾ
'ਅਸੀਂ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਚਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖਾਂਗੇ।' ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਵਲੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ—
ਤੇਨੈਵ ਸਹ ਪਾਤਾਲਾਨ੍ਨਿਰ੍ਯਯੁਃ ਪਰਯਾ ਮੁਦਾ । ਤੇ ਸਮੇਤ੍ਯ ਚ ਦੈਤੇਯਾ ਦਾਨਵਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਾਃ
ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ; ਉਹ ਦੈਤੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਾਨਵ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਨੈਮਿषਾਰਣ੍ਯਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਚਰਨ੍ਦੈਤ੍ਯੈਃ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਨੈਮੀਸ਼ਾ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਨ੍ਹਾਏ; ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਥੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸਰਸ੍ਵਤੀਂ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਾਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਵਿਮਲੋਦਕਾਮ੍ । ਤੀਰ੍ਥੇ ਤਤ੍ਰ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਨਿਰਮਲ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਥੇ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ।
ਮਨਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਂ ਸਞ੍ਜਾਤਂ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਸਾਰਸ੍ਵਤੇ ਜਲੇ । ਵਿਧਿਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦਿਕਂ ਸ਼ੁਭੇ
ਸਾਰਸਵਤੀ ਦਰਿਆ 'ਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਬੜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਓਥੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਦਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ।
ਚਕਾਰਾਤਿਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਤੀਰ੍ਥੇ ਪਰਮਪਾਵਨੇ
ਉਹ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਨਾਰਾਯਣਯੋਰ੍ਯੁਦ੍ਧੇ ਵਿष੍ਣੋਰਾਗਮਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਕੁਰ੍ਵਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥਵਿਧਿਂ ਤਤ੍ਰ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੋਃ ਸੁਤਃ । ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਂ ਸੁਮਹਚ੍ਛਾਯਮਪਸ਼੍ਯਤ੍ਪੁਰਤਸ੍ਤਦਾ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦਾ ਪੁੱਤ ਤੀਰਥ ਦੇ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਕ ਵੱਡਾ ਬੋਹੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸਦੀ ਛਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਸੀ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਬਾਣਾਨਪਰਾਨ੍ਨਾਨਾਜਾਤੀਯਕਾਂਸ੍ਤਦਾ । ਗृਧ੍ਰਪਕ੍ਸ਼ਯੁਤਾਂਸ੍ਤੀਵ੍ਰਾਚ੍ਛਿਲਾਧੌਤਾਨ੍ਮਹੋਜ੍ਵਲਾਨ੍
ਉਸਨੇ ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਤੀਰ ਵੇਖੇ, ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਚ ਗਿੱਧ ਦੇ ਪਰ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਚਟਕਦਾਰ, ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋਏ ਹੋਏ।
ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਮਨਸਾ ਕਸ੍ਯੇਮੇ ਵਿਸ਼ਿਖਾਸ੍ਤ੍ਵਿਹ । ऋषੀਣਾਮਾਸ਼੍ਰਮੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਤੀਰ੍ਥੇ ਪਰਮਪਾਵਨੇ
ਉਹ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਇਹ ਤੀਰ ਇਥੇ ਕਿਹੜਿਆਂ ਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਕਿ ਇਹ ਥਾਂ ਤਾੰ ਰਿਸੀਆਂ ਦਾ ਆਸ਼ਰਮ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ?'
ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤਾਨੇਨ ਕृष੍ਣਾਜਿਨਧਰੌ ਮੁਨੀ । ਸਮੁਨ੍ਨਤਜਟਾਭਾਰੌ ਦृष੍ਟੌ ਧਰ੍ਮਸੁਤੌ ਤਦਾ
ਜਦ ਉਹ ਇਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਦੋ ਰਿਸੀ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤ ਸਨ, ਕਾਲੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਜਟਾਵਾਂ ਉੱਚੀਆਂ ਬੱਧੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ।
ਤਯੋਰਗ੍ਰੇ ਧृਤੇ ਸ਼ੁਭ੍ਰੇ ਧਨੁषੀ ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਨ੍ਵਿਤੇ । ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਮਾਜਗਵਞ੍ਚੈਵ ਤਥਾਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯੌ ਮਹੇषੁਧੀ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਦੋ ਸੁਤੰਤਰ, ਚੰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ ਧਨੁੱਖ ਪਏ ਸਨ—ਸ਼ਾਰੰਗ ਤੇ ਅਜਾਗਵ—ਅਤੇ ਦੋ ਅਖੁੱਟ ਤਰਕਸ਼ ਵੀ ਪਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਧ੍ਯਾਨਸ੍ਥੌ ਤੌ ਮਹਾਭਾਗੌ ਨਰਨਾਰਾਯਣਾਵृषੀ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਸੁਤੌ ਤਤ੍ਰ ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਮਧਿਪਸ੍ਤਦਾ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸੀ, ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸਨ। ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਉਥੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ...
ਕ੍ਰੋਧਰਕ੍ਤੇਕ੍ਸ਼ਣਸ੍ਤੌ ਤੁ ਪ੍ਰੋਵਾਚਾਸੁਰਪਾਲਕਃ । ਕਿਂ ਭਵਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਸਮਾਰਬ੍ਧੋ ਦਮ੍ਭੋ ਧਰ੍ਮਵਿਨਾਸ਼ਨਃ
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਕੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਪਖੰਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਧਰਮ ਨਾਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?'
ਨ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਨੈਵ ਦृष੍ਟਂ ਹਿ ਸਂਸਾਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਕਦਾਪਿ ਹਿ । ਤਪਸਸ਼੍ਚਰਣਂ ਤੀਵ੍ਰਂ ਤਥਾ ਚਾਪਸ੍ਯ ਧਾਰਣਮ੍
'ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਨਾ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਕੋਈ ਤੀਬਰ ਤਪ ਕਰੇ ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਧਨੁੱਖ ਵੀ ਚੁੱਕੇ ਹੋਵੇ।'
ਵਿਰੋਧੋऽਯਂ ਯੁਗੇ ਚਾਦ੍ਯੇ ਕਥਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਕਲਿਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਤਪੋ ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਰ ਕਿਂ ਚਾਪਧਾਰਣਮ੍
'ਇਹ ਵਿਰੋਧ ਪਹਿਲੇ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਲਿਯੁਗ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਵੇ? ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਤਾੰ ਤਪ ਠੀਕ ਹੈ, ਪਰ ਇਥੇ ਧਨੁੱਖ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?'
ਕ੍ਵ ਜਟਾਧਾਰਣਂ ਦੇਹੇ ਕ੍ਵੇषੁਧੀ ਚ ਵਿਡਮ੍ਬਨੌ । ਧਰ੍ਮਸ੍ਯਾਚਰਣਂ ਯੁਕ੍ਤਂ ਯੁਵਯੋਰ੍ਦਿਵ੍ਯਭਾਵਯੋਃ
'ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਜਟਾਵਾਂ ਰੱਖਣੀਆਂ ਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਣੇ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਇਕ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ? ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ਦਿਵ੍ਯ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਧਰਮ ਦੀ ਹੀ ਚਾਲ ਠੀਕ ਹੈ।'