ਮਾਦृਸ਼ਾਨਾਂ ਕਲਾਵਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾ ਕਥਾ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵੈ ਕਾਰਣਾਦ੍ਭਿਨ੍ਨਂ ਕਥਂ ਭਵਤਿ ਭਾਰਤ
ਮੇਰੇ ਵਰਗਿਆਂ ਲਈ ਤਾਂ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਕੀ ਕਹਿਣਾ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ? ਵਿਆਸ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਹੇ ਭਾਰਤ, ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਫਲ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਕਟਕਂ ਕੁਣ੍ਡਲਞ੍ਚੈਵ ਸੁਵਰ੍ਣਸਦृਸ਼ਂ ਭਵੇਤ੍ । ਅਹਙ੍ਕਾਰੋਦ੍ਭਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍
ਕੜਾ ਜਾਂ ਕੰਨ ਵਾਲਾ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ, ਚਾਹੇ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਡੋਲ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਟਸ੍ਤਨ੍ਤੁਵਸ਼ਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤਦ੍ਵਿਯੁਕ੍ਤਃ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍ । ਮਾਯਾਗੁਣੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸਰ੍ਵਂ ਰਚਿਤਂ ਸ੍ਥਿਰਜਙ੍ਗਮਮ੍
ਕੱਪੜਾ ਧਾਗਿਆਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮਾਇਆ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਚਾਹੇ ਅਡੋਲ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਤृਣਸ੍ਤਮ੍ਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਕਾ ਤਤ੍ਰ ਪਰਿਦੇਵਨਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਥਾ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤੇ ਚਾਹਙ੍ਕਾਰਮੋਹਿਤਾਃ
ਘਾਹ ਦੇ ਤਣੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਥੰਮ ਤੱਕ, ਉੱਥੇ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਰੁਦਰ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਭ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਗਾਧੇ ਸਂਸਾਰੇ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ । ਵਸਿष੍ਠਨਾਰਦਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮੁਨਯੋ ਜ੍ਞਾਨਿਨਃ ਪਰਮ੍
ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਇਸ ਵੱਡੇ ਤੇ ਡੂੰਘੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਵਸੀਸ਼ਠ, ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ ਮੁਨੀ ਵੀ।
ਤੇऽਭਿਭੂਤਾਃ ਸਂਸਰਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਨ ਕੋऽਪ੍ਯਸ੍ਤਿ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਦੇਹਭृਤ੍
ਉਹ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਨਹੀਂ।
ਏਭਿਰ੍ਮਾਯਾਗੁਣੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤ ਆਤ੍ਮਸੁਖੇ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਕਾਮਕ੍ਰੋਧੌ ਤਥਾ ਲੋਭੋ ਮੋਹੋऽਹਙ੍ਕਾਰਸਮ੍ਭਵਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਾਇਆ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਠੰਢੇ ਮਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਸੁਖ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਮੋਹ ਸਾਰੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤਿ ਨਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਦੇਹਵਨ੍ਤਂ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ । ਅਧੀਤ੍ਯ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਚ
ਇਹ ਸਾਰੇ (ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ ਆਦਿ) ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੇ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ। ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਵੀ ਕਰ ਲਵੇ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਤੀਰ੍ਥਾਟਨਂ ਦਾਨਂ ਧ੍ਯਾਨਞ੍ਚੈਵ ਸੁਰਾਰ੍ਚਨਮ੍ । ਕਰੋਤਿ ਵਿषਯਾਸਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਕਰ੍ਮ ਚ ਚੌਰਵਤ੍
ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਲੈ, ਦਾਨ ਦੇ ਦੇਵੇ, ਧਿਆਨ ਕਰ ਲਵੇ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਲਵੇ, ਪਰ ਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਚੋਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਯਤਿ ਨੋ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕਾਮਮੋਹਮਦਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਕृਤੇ ਯੁਗੇऽਪਿ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਕੁਰੁਨਨ੍ਦਨ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਮ, ਮੋਹ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਚਦਾ ਨਹੀਂ। ਕਲਿਜੁਗ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਤਿਯੁਗ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਤੇ ਦੁਆਪਰ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹੀ ਹਾਲ ਰਹੀ।
ਵਿਦ੍ਧੋऽਤ੍ਰਾਸ੍ਤਿ ਚ ਧਰ੍ਮੋऽਪਿ ਕਾ ਕਥਾਦ੍ਯ ਕਲੌ ਪੁਨਃ । ਸ੍ਪਰ੍ਧਾ ਸਦੈਵ ਸਦ੍ਰੋਹਾ ਲੋਭਾਮਰ੍षੌ ਚ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਵੀ ਧਰਮ ਘਾਇਲ ਸੀ, ਤਾਂ ਹੁਣ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ ਕੀ ਕਹੀਏ? ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਈਰਖਾ, ਵੈਰ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਵਧੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂਵਿਧੋऽਸ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰੋ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਸਾਧਵੋ ਵਿਰਲਾ ਲੋਕੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਗਤਮਤ੍ਸਰਾਃ
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਸੰਸਾਰ ਹੈ—ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਨਿਰਮੋਹ ਤੇ ਨੇਕ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਜਿਤਕ੍ਰੋਧਾ ਜਿਤਾਮਰ੍षਾ ਦृष੍ਟਾਨ੍ਤਾਰ੍ਥਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਰਾਜੋਵਾਚ ਤੇ ਧਨ੍ਯਾਃ ਕृਤਪੁਣ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਮਦਮੋਹਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਵੈਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਮਿਸਾਲ ਬਣੇ, ਉਹ ਸਚਮੁੱਚ ਧੰਨ ਹਨ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮੋਹ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਃ ਸਦਾਚਾਰਾ ਜਿਤਂ ਤੈਰ੍ਭੁਵਨਤ੍ਰਯਮ੍ । ਦੁਨੋਮਿ ਪਾਤਕਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਪਿਤੁਰ੍ਮਮ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ ਤੇ ਚੰਗਾ ਚਲਣ ਰੱਖਿਆ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕृਤਸ੍ਤਪਸ੍ਵਿਨਃ ਕਣ੍ਠੇ ਮृਤਸਰ੍ਪੋ ਹ੍ਯਘਂ ਵਿਨਾ । ਅਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਭਵਿਤਾ ਕਿਂ ਮਮਾਗ੍ਰਤਃ
ਇਸ ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਗਲ ਵਿਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਸੱਪ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਕੋਈ ਅਸਲ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੁਣ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਨ ਜਾਨੇ ਬੁਦ੍ਧਿਸਮ੍ਮੋਹਾਤ੍ਕਿਂ ਵਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਮਧੁ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਮੂਢਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਪਾਤਂ ਨੈਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਮਨ ਦੇ ਭਟਕਣ ਕਰਕੇ, ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਹਦ ਨੂੰ ਤਾਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਖੱਡ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
ਕਰੋਤਿ ਨਿਨ੍ਦਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਨਰਕਾਨ੍ਨ ਬਿਭੇਤਿ ਚ । ਕਥਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਪੁਰਾ ਵृਤ੍ਤਂ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ
ਉਹ ਨਿੰਦਾ ਜੋਗ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਰਕ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਨਹੀਂ। ਪੁਰਾਣਾ ਯੁੱਧ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੇਨ ਯਥਾ ਚੋਗ੍ਰਂ ਨਰਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਵੈ । ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਸ੍ਤੁ ਕਥਂ ਯਾਤਃ ਪਾਤਾਲਾਤ੍ਤਦ੍ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ
ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਨਰ-ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ? ਤੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਗਿਆ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਸਾਰਸ੍ਵਤੇ ਮਹਾਤੀਰ੍ਥੇ ਪੁਣ੍ਯੇ ਬਦਰਿਕਾਸ਼੍ਰਮੇ । ਨਰਨਾਰਾਯਣੌ ਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਤਾਪਸੌ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮੌ
ਸਾਰਸਵਤੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਤੇ, ਬਦਰੀਕਾਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ, ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਤਪਸਵੀ, ਮੁਨੀ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਕृਤਵਨ੍ਤੌ ਤਥਾ ਯੁਦ੍ਧਂ ਹੇਤੁਨਾ ਕੇਨ ਮਾਨਦ । ਵੈਰਂ ਭਵਤਿ ਵਿਤ੍ਤਾਰ੍ਥਂ ਦਾਰਾਰ੍ਥਂ ਵਾ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਮਾਨਯੋਗ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਲੜਾਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ? ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਦੌਲਤ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ਹੀ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਏषਣਾਰਹਿਤੌ ਕਸ੍ਮਾਚ੍ਚਕ੍ਰਤੁਃ ਪ੍ਰਧਨਂ ਮਹਤ੍ । ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋऽਪਿ ਚ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦੇਵੌ ਸਨਾਤਨੌ
ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ? ਤੇ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਦੀਵੀ ਦੇਵਤਾ ਜਾਣ ਕੇ—
ਕृਤਵਾਨ੍ਸ ਕਥਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਨਰਨਾਰਾਯਣੌ ਮੁਨੀ । ਏਤਦ੍ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਕਾਰਣਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਨਰ-ਨਾਰਾਇਣ ਮੁਨੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਤੀਰ੍ਥਯਾਤ੍ਰਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਪृष੍ਟਸ੍ਤਦਾ ਵਿਪ੍ਰੋ ਰਾਜ੍ਞਾ ਪਾਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤੇਨ ਵੈ । ਉਵਾਚ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਸਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਾ ਪਾਰਿਕਸ਼ਿਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ।
ਜਨਮੇਜਯੋऽਪਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਨਿਰ੍ਵੇਦਂ ਪਰਮਂ ਗਤਃ । ਚਿਤ੍ਤਂ ਦੁਸ਼੍ਚਰਿਤਂ ਮਤ੍ਵਾ ਵੈਰਾਟੀਤਨਯਸ੍ਯ ਵੈ
ਜਨਮੇਜਯ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਉਹ ਵਿਰਾਗ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੇ ਵਿਰਾਟ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮੰਦ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਿਆ।
ਤਸ੍ਯੈਵੋਦ੍ਧਰਣਾਰ੍ਥਾਯ ਚਕਾਰ ਸਤਤਂ ਮਨਃ । ਵਿਪ੍ਰਾਵਮਾਨਪਾਪੇਨ ਯਮਲੋਕਂ ਗਤਸ੍ਯ ਵੈ
ਉਸ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਲਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਦੇ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਯਮਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ—
ਪੁਨ੍ਨਾਮਨਰਕਾਦ੍ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਰਾਯਤੇ ਪਿਤਰਂ ਸ੍ਵਕਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰੇਤਿ ਨਾਮ ਸਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤੇਨ ਤਸ੍ਯ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪੁੱਨ, ਆਦਿ ਨਰਕਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ 'ਪੁੱਤਰ' ਨਾਮ ਸਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਮੁਨੀਵਰੋ।
ਸਰ੍ਪਦष੍ਟਂ ਨृਪਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਰ੍ਮ੍ਯੋਪਰਿ ਮृਤਂ ਤਥਾ । ਵਿਪ੍ਰਸ਼ਾਪਾਦੌਤ੍ਤਰੇਯਂ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਸੱਪ ਦੇ ਡਸਣ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ, ਜੋ ਮਹਲ ਦੀ ਛਤ ਤੇ ਸੀ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਨਾ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।
ਪਿਤੁਰ੍ਗਤਿਂ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯਾਸੌ ਨਿਰ੍ਵੇਦਂ ਗਤਵਾਨ੍ਨृਪਃ । ਪਾਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਮਹਾਭਾਗਃ ਸਨ੍ਤਪ੍ਤੋ ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਃ
ਪਿਤਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲਾ ਪਾਰਿਕਸ਼ਿਤ, ਦੁਖ ਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਿਰਾਗ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛਾਥ ਮੁਨਿਂ ਵ੍ਯਾਸਂ ਗृਹਾਗਤਮਨਿਨ੍ਦਿਤਃ । ਨਰਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯੇਮਾਂ ਕਥਾਂ ਪਰਮਵਿਸ੍ਮृਤਾਮ੍
ਫਿਰ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਏ ਵਿਅਾਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਨਰ-ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਇਹ ਅਸਚਰਜ ਭਰੀ ਕਥਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਸ ਯਦਾ ਨਿਹਤੋ ਰੌਦ੍ਰੋ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਰ੍ਨृਪ । ਅਭਿषਿਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਰਾਜ੍ਯੇ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ਨਾਮ ਤਤ੍ਸੁਤਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਰੌਦਰ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।