ਯਾ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾ ਹਰਿਹਰਾਦਿਭਿਰਪ੍ਯਲਭ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਸਤਾਂ ਪ੍ਰਿਯਤਮਾਥ ਸਮਾਧਿਗਮ੍ਯਾ । ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤਕੁਹਰੇ ਪ੍ਰਕਰੋਤਿ ਭਾਵਂ ਯਃ ਸਂਸ਼ृਣੋਤਿ ਸਤਤਂ ਤੁ ਸਤੀਪੁਰਾਣਮ੍
ਉਹ ਗਿਆਨ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਹਰੀ, ਹਰਾ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਦੀ, ਜੋ ਚੰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ ਤੇ ਸਮਾਧੀ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਾਨੁषਭਵਂ ਸਕਲਾਙ੍ਗਯੁਕ੍ਤਂ ਪੋਤਂ ਭਵਾਰ੍ਣਵਜਲੋਤ੍ਤਰਣਾਯ ਕਾਮਮ੍ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਾਚਕਮਹੋ ਨ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਮੂਢਃ ਸ ਵਞ੍ਚਿਤੋऽਤ੍ਰ ਵਿਧਿਨਾ ਸੁਖਦਂ ਪੁਰਾਣਮ੍
ਜਦ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ, ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਨੌਕਾ, ਤੇ ਪਾਠਕ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਜੋ ਮੂਰਖ ਸੁਣਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਿਸਮਤ ਵੱਲੋਂ ਠੱਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਪੁਰਾਣਾ ਗਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਰ੍ਣਯੁਗਲਂ ਪਟੁਮਾਨੁषਤ੍ਵੇ ਰਾਗੀ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਸਤਤਂ ਚ ਪਰਾਪਵਾਦਾਨ੍ । ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਦਂ ਰਸਨਿਧਿਂ ਵਿਮਲਂ ਪੁਰਾਣਂ ਨष੍ਟਃ ਕੁਤੋ ਨ ਸ਼ृਣੁਤੇ ਭੁਵਿ ਮਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧਿਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੰਨ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਾਰੇ ਲਕੜਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਖਜਾਨਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ, ਉਹ ਮੰਦਬੁਧੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਨਾ ਗੁੰਮ ਹੋਵੇ?
ਦੇਵੀਸਰ੍ਵੋਤ੍ਤਮੇਤਿਕਥਨਮ੍ ऋषਯ ਊਚੁਃ ਸੌਮ੍ਯ ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਯਾਂ ਕਸ੍ਯਾਂ ਜਾਤਃ ਸੁਤਃ ਸ਼ੁਕਃ । ਕਥਂ ਵਾ ਕੀਦृਸ਼ੋ ਯੇਨ ਪਠਿਤੇਯਂ ਸੁਸਂਹਿਤਾ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਜਨ, ਵਿਅਸ ਦੀ ਕਿਸ ਭਰਵਾਂ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁਕ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ? ਤੇ ਕਿਵੇਂ, ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ, ਕਿਸ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਵਧੀਆ ਸੰਹਿਤਾ ਪੜ੍ਹੀ ਗਈ?
ਅਯੋਨਿਜਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਚਾਰਣਿਜਃ ਸ਼ੁਕਃ । ਸਨ੍ਦੇਹੋऽਸ੍ਤਿ ਮਹਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਥਯਾਦ੍ਯ ਮਹਾਮਤੇ
ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ੁਕ ਮਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਆਰਣੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ — ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ।
ਗਰ੍ਭਯੋਗੀ ਸ਼੍ਰੁਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ੁਕੋ ਨਾਮ ਮਹਾਤਪਾਃ । ਕਥਂ ਚ ਪਠਿਤਂ ਤੇਨ ਪੁਰਾਣਂ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁਕ, ਵੱਡਾ ਤਪਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਯੋਗੀ ਸੀ; ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਪੁਰਾਣਾ ਪੜ੍ਹਿਆ?
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਪੁਰਾ ਸਰਸ੍ਵਤੀਤੀਰੇ ਵ੍ਯਾਸਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ । ਆਸ਼੍ਰਮੇ ਕਲਵਿਂਕੌ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ੍ਮਯਮਾਗਤਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਅਾਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਜਾਤਮਾਤ੍ਰਂ ਸ਼ਿਸ਼ੁਂ ਨੀਡੇ ਮੁਕ੍ਤਮਣ੍ਡਾਨ੍ਮਨੋਹਰਮ੍ । ਤਾਮ੍ਰਾਸ੍ਯਂ ਸ਼ੁਭਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਂ ਪਿਚ੍ਛਾਂਕੁਰਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਘੋਂਸਲੇ ਵਿੱਚ ਇਕ ਨਵਾਂ ਜਨਮਿਆ ਚਿੜਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਖੋਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣਾ, ਉਸ ਦੀ ਚੋਚ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗੀ ਸੀ, ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਚੰਗੇ ਤੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਸੀ।
ਤੌ ਤੁ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਰ੍ਥਮਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਰਤੌ ਸ਼੍ਰਮਪਰਾਯਣੌ । ਸ਼ਿਸ਼ੋਸ਼੍ਚਂਚੁਪੁਟੇ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ਤੌ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਦੋ ਪੰਛੀ ਖਾਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਉੱਤਸੁਕ ਤੇ ਮਿਹਨਤੀ ਰਹੇ, ਤੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਚਿੜੇ ਦੀ ਖੁੱਲੀ ਚੋਚ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਪਾ ਰਹੇ ਸਨ।
ਅਙ੍ਗੇਨਾਙ੍ਗਾਨਿ ਬਾਲਸ੍ਯ ਘਰ੍षਯਨ੍ਤੌ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤੌ । ਚੁਮ੍ਬਨ੍ਤੌ ਚ ਮੁਖਂ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਕਲਵਿਂਕੌ ਸ਼ਿਸ਼ੋਃ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਉਹ ਪੰਛੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਚਿੜੇ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਰਗੜਦੇ, ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਚਿੜੇ ਦੇ ਮੁਖ ਨੂੰ ਚੁੰਮਦੇ ਸਨ।
ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰੇਮਾਦ੍ਭੁਤਂ ਤਤ੍ਰ ਬਾਲੇ ਚਟਕਯੋਸ੍ਤਦਾ । ਵ੍ਯਾਸਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਤੁਰਃ ਕਾਮਂ ਮਨਸਾ ਸਮਚਿਨ੍ਤਯਤ੍
ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਦਾ ਅਜੀਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਿਅਾਸ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ।
ਤਿਰਸ਼੍ਚਾਮਪਿ ਯਤ੍ਪ੍ਰੇਮ ਪੁਤ੍ਰੇ ਸਮਭਿਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ । ਕਿਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਯਨ੍ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਸੇਵਾਫਲਮਭੀਪ੍ਸਤਾਮ੍
ਜੇ ਤਿਰਛੇ ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਐਸਾ ਪਿਆਰ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਸੇਵਾ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨਾ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।
ਕਿਮੇਤੌ ਚਟਕੌ ਚਾਸ੍ਯ ਵਿਵਾਹਂ ਸੁਖਸਾਧਨਮ੍ । ਵਿਰਚ੍ਯ ਸੁਖਿਨੌ ਸ੍ਯਾਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਧ੍ਵਾ ਮੁਖਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਕੀ ਇਹ ਦੋ ਪੰਛੀ ਆਪਣੇ ਚਿੜੇ ਲਈ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣਗੇ, ਜੋ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਤੇ ਵਧੂ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਮੁਖ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਣਗੇ?
ਅਥਵਾ ਵਾਰ੍ਧਕੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪਰਿਚਰ੍ਯਾਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ । ਪੁਤ੍ਰਃ ਪਰਮਧਰ੍ਮਿष੍ਠਃ ਪੁਣ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਕਲਵਿਂਕਯੋਃ
ਜਾਂ ਵਧਾਪੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਧਰਮਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੰਛੀਆਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾਥਵਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਪਿਤਰੌ ਤਰ੍ਪਯਿष੍ਯਤਿ । ਅਥਵਾ ਪ੍ਰੇਤਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਜਾਂ ਉਹ ਧਨ ਕਮਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰੇਗਾ, ਜਾਂ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਆਦਿ ਕਰਮ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇਗਾ।
ਅਥਵਾ ਕਿਂ ਗਯਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸਂਵਿਤਰਿष੍ਯਤਿ । ਨੀਲੋਤ੍ਸਰ੍ਗਂ ਚ ਵਿਧਿਵਤ੍ਪ੍ਰਕਰਿष੍ਯਤਿ ਬਾਲਕਃ
ਜਾਂ ਉਹ ਗਯਾ ਜਾ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰੇਗਾ, ਤੇ ਨੀਲੋਤਸਰਗ ਦੀ ਰਸਮ ਵੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰੇਗਾ।
ਸਂਸਾਰੇऽਤ੍ਰ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਸੁਖਾਨਾਮੁਤ੍ਤਮਂ ਸੁਖਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰਗਾਤ੍ਰਪਰਿष੍ਵਂਗੋ ਲਾਲਨਞ੍ਚ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਉਣ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਗਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਨੈਵ ਚ ਨੈਵ ਚ । ਪੁਤ੍ਰਾਦਨ੍ਯਤਰਨ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਪਰਲੋਕਸ੍ਯ ਸਾਧਨਮ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਮੰਜਿਲ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਰਗ ਮਿਲਦਾ; ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਕੋਈ ਸਾਧਨ ਨਹੀਂ।
ਮਨ੍ਵਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਭਾषਿਤਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰਵਾਨ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਾਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਕਥਞ੍ਚਨ
ਮਨੂ ਆਦਿ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ: ਜਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਦृਸ਼੍ਯਤੇऽਤ੍ਰ ਸਮਕ੍ਸ਼ਂ ਤਨ੍ਨਾਨੁਮਾਨੇਨ ਸਾਧ੍ਯਤੇ । ਪੁਤ੍ਰਵਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪਾਪਾਦਾਪ੍ਤਵਾਕ੍ਯਂ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਇੱਥੇ ਸਿੱਧੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਨੁਮਾਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ; ਪੁੱਤਰ ਵਾਲਾ ਪਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਦਾ ਲਈ ਸੱਚੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।
ਆਤੁਰੇ ਮृਤ੍ਯੁਕਾਲੇऽਪਿ ਭੂਮਿਸ਼ਯ੍ਯਾਗਤੋ ਨਰਃ । ਕਰੋਤਿ ਮਨਸਾ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਦੁਃਖਿਤਃ ਪੁਤ੍ਰਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਵੇਲੇ, ਜਦੋਂ ਆਦਮੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿਆ ਹੋਵੇ, ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਧਨਂ ਮੇ ਵਿਪੁਲਂ ਗੇਹੇ ਪਾਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ । ਮਨ੍ਦਿਰਂ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਚੈਤਤ੍ਕੋऽਸ੍ਯ ਸ੍ਵਾਮੀ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, 'ਮੇਰੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਧਨ ਹੈ, ਕਈ ਕਿਸਮ ਦੇ ਬਰਤਨ ਹਨ; ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਮੰਦਰ—ਇਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ?'
ਮृਤ੍ਯੁਕਾਲੇ ਮਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦੁਃਖੇਨ ਭ੍ਰਮਤੇ ਯਤਃ । ਅਤੋऽਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਗਤਿਰ੍ਨੂਨਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਥਾ
ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਦੁਖ ਨਾਲ ਭਟਕਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਮੰਜਿਲ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮਾੜੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਟਕ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਬਹੁਵਿਧਾਂ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ । ਨਿਃਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਬਹੁਧਾ ਚੋष੍ਣਂ ਵਿਮਨਾਃ ਸਮ੍ਬਭੂਵ ਹ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਕਰ ਕੇ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵਾਰੀ ਗਰਮ ਆਹ ਭਰੀ ਤੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਮਨਸਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਨਸਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ । ਜਗਾਮ ਚ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤੁਂ ਮੇਰੁਪਰ੍ਵਤਸਨਿਧੌ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਕਰਕੇ, ਪੱਕਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਤੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਮਨਸਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਕਂ ਦੇਵਂ ਸਮੁਪਾਸ੍ਮਹੇ । ਵਰਪ੍ਰਦਾਨਨਿਪੁਣਂ ਵਾਞ੍ਛਿਤਾਰ੍ਥਪ੍ਰਦਂ ਤਥਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ—ਕਿਹੜਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪੂਜਾਂ, ਜੋ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਨ ਚਾਹੀ ਦਾਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ?
ਵਿष੍ਣੁਂ ਰੁਦ੍ਰਂ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਵਾ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । ਗਣੇਸ਼ਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਂ ਚ ਪਾਵਕਂ ਵਰੁਣਂ ਤਥਾ
ਕੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸੂਰਜ, ਗਣੇਸ਼, ਕਾਰਤਿਕੇ, ਅੱਗ ਜਾਂ ਵਰੁਣ?
ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਾਰਦੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ਸਮਾਯਾਤੋ ਵੀਣਾਪਾਣਿਃ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਨਾਰਦ ਜੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਵੀਣਾ ਫੜੇ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸ਼ਾਂਤ, ਅਚਾਨਕ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤੋ ਵ੍ਯਾਸਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ । ਕृਤ੍ਵਾਰ੍ਘ੍ਯਮਾਸਨਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੁਸ਼ਲਂ ਮੁਨਿਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਤਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ; ਪਾਣੀ ਤੇ ਆਸਨ ਦੇ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਦੀ ਖੇਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਥ ਕੁਸ਼ਲਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਚਿਨ੍ਤਾਤੁਰੋऽਸਿ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ
ਖੇਰੀਅਤ ਦੀ ਪੁੱਛ ਗੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ—ਦਵੈਪਾਯਨ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਦੱਸ ਮੈਨੂੰ।