ਚਿਤ੍ਤੇ ਯਸ੍ਯ ਭਵੇਤ੍ਤਂ ਤੁ ਬਾਧਿਤੁਂ ਕੋऽਪਿ ਨ ਕ੍ਸ਼ਮਃ । ਮਾਯਯਾ ਮੋਹਿਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਭੂਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬੀਜ ਪੱਕੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਤੰਗ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇੰਦਰ ਵੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਵਹਮ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਤੁਂ ਕਾਮਵਸਨ੍ਤੌ ਤੁ ਸਮਾਹੂਯਾਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਃ । ਮਨੋਭਵ ਵਸਨ੍ਤੇਨ ਰਤ੍ਯਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਵ੍ਰਜਾਧੁਨਾ
ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਾਮ ਤੇ ਵਸੰਤ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਕਾਮ, ਤੂੰ ਵਸੰਤ ਤੇ ਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹੁਣ ਜਾ—'
ਅਪ੍ਸਰੋਭਿਃ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਰਸਾ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਮ੍ । ਨਰਨਾਰਾਯਣੌ ਤਤ੍ਰ ਪੁਰਾਣਾਵृषਿਸਤ੍ਤਮੌ
'ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਤੇ ਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ—'
ਕੁਰੁਤਸ੍ਤਪ ਏਕਾਨ੍ਤੇ ਸ੍ਥਿਤੌ ਬਦਰਿਕਾਸ਼੍ਰਮੇ । ਗਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਸਮੀਪੇ ਤੁ ਤਯੋਰ੍ਮਨ੍ਮਥ ਮਾਰ੍ਗਣੈਃ
'ਬਦਰੀਕਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੇ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ—'
ਚਿਤ੍ਤਂ ਕਾਮਾਤੁਰਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕੁਰੁ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਮਾਧੁਨਾ । ਮੋਹਯਿਤ੍ਵੋਚ੍ਚਾਟਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ਿਖੈਸ੍ਤਾਡਯਾਸ਼ੁ ਚ
'ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰ ਦੇ। ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਤੁਰੰਤ ਕਰ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ, ਦੂਰ ਕਰ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜਲਦੀ ਵੱਜ।'
ਵਸ਼ੀਕੁਰੁ ਮਹਾਭਾਗ ਮੁਨੀ ਧਰ੍ਮਸੁਤਾਵਪਿ । ਕੋ ਹ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਰ੍ਵਸਂਸਾਰੇ ਦੇਵੋ ਦੈਤ੍ਯੋऽਥ ਮਾਨਵਃ
'ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੌਣ—ਦੇਵਤਾ, ਦੈਤ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ—'
ਯਸ੍ਤੇ ਬਾਣਵਸ਼ਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨ ਯਾਤਿ ਭृਸ਼ਤਾਡਿਤਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਹਂ ਗਿਰਿਜਾਨਾਥਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਵਿਮੋਹਿਤਃ
'ਤੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵੱਜਣ ਤੇ ਵੀ, ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ? ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮੈਂ, ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਚੰਦ ਤੇ ਅੱਗ—all ਤੇਰੇ ਵਹਮ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।'
ਗਣਨਾ ਕਾਨਯੋਃ ਕਾਮ ਤ੍ਵਦ੍ਬਾਣਾਨਾਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮੇ । ਵਾਰਾਙ੍ਗਨਾਗਣੋऽਯਂ ਤੇ ਸਹਾਯਾਰ੍ਥਂ ਮਯੇਰਿਤਃ
'ਹੇ ਕਾਮ, ਤੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਕੌਣ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਸਵਰਗੀ ਨਾਰੀਆਂ ਦਾ ਜਥਾ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਦਦ ਲਈ ਭੇਜਿਆ ਹੈ।'
ਆਗਮਿष੍ਯਤਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਰਮ੍ਭਾਦੀਨਾਂ ਮਨੋਰਮਃ । ਏਕਾ ਤਿਲੋਤ੍ਤਮਾ ਰਮ੍ਭਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਾਧਯਿਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾ
'ਉਥੇ ਤਿਲੋਤਮਾ ਤੇ ਰੰਭਾ ਆਉਣਗੀਆਂ। ਰੰਭਾ ਹੀ ਇਹ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ।'
ਤ੍ਵਮੇਵੈਕਃ ਕ੍ਸ਼ਮਃ ਕਾਮਂ ਮਿਲਿਤੈਃ ਕਸ੍ਤੁ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਕੁਰੁ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਹਾਭਾਗ ਦਦਾਮਿ ਤਵ ਵਾਚ੍ਛਿਤਮ੍
'ਤੂੰ ਹੀ, ਕਾਮ, ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਕੰਮ ਕਰ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਪ੍ਰਲੋਭਿਤੌ ਮਯਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਰਦਾਨੈਸ੍ਤਪਸ੍ਵਿਨੌ । ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਨ ਚਲਿਤੌ ਸ਼ਾਨ੍ਤੌ ਵृਥਾਯਂ ਮੇ ਗਤਃ ਸ਼੍ਰਮਃ
'ਮੈਂ ਉਹ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਵਰੇ ਦੇ ਕੇ ਲਲਚਾਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਹਲੇ, ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹੇ। ਮੇਰੀ ਮਿਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਗਈ।'
ਤਥਾ ਵੈ ਮਾਯਯਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੀषਿਤੌ ਤਾਪਸੌ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਤਥਾਪਿ ਨੋਤ੍ਥਿਤੌ ਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ਦੇਹਰਕ੍ਸ਼ਾਪਰੌ ਨ ਤੌ
'ਮੈਂ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਹ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਇਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਉਠੇ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੀ ਦੇਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ।'
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਹ ਮਨੋਭਵਃ । ਵਾਸਵਾਦ੍ਯ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤੇ ਮਨਸੇਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨੋਭਵ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਯਦਿ ਵਿष੍ਣੁਂ ਮਹੇਸ਼ਂ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਵਾ ਦਿਵਾਕਰਮ੍ । ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤੌ ਤੌ ਤਦਾਸ੍ਮਾਕਂ ਭਵਿਤਾਰੌ ਵਸ਼ੌ ਮੁਨੀ
'ਜੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਹੇਸ਼, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਣਗੇ।'
ਦੇਵੀਭਕ੍ਤਂ ਵਸ਼ੀਕਰ੍ਤੁਂ ਨਾਹਂ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਕਥਞ੍ਚਨ । ਕਾਮਰਾਜ ਮਹਾਬੀਜਂ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤਂ ਮਨਸ੍ਯਲਮ੍
'ਪਰ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਦੇ ਮਹਾਂ ਬੀਜ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਵੇ।'
ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਚੇਨ੍ਮਹਾਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤੌ ਭਕ੍ਤਿਭਾਵਤਃ । ਨ ਤਦਾ ਮਮ ਬਾਣਾਨਾਂ ਗੋਚਰੌ ਤਾਪਸੌ ਕਿਲ
'ਜੇ ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।'
ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਚ ਮਹਾਭਾਗ ਸਰ੍ਵੈਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮੁਦ੍ਯਤੈਃ । ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਮਾਤਿਦੁਃਸਾਧ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤਾ ਹਿਤਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇੰਦਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ, ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਜਾ; ਮੇਰਾ ਕੰਮ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਕਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾ ਲਿਆ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਤੇਨ ਸਮਾਦਿष੍ਟਾ ਯਯੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਮੁਦ੍ਯਤਾਃ । ਯਤ੍ਰ ਤੌ ਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰੌ ਦ੍ਵੌ ਤੇਪਾਤੇ ਦੁष੍ਕਰਂ ਤਪਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਸਾਰੇ ਤਿਆਰ ਹੋਏ ਉਥੇ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਅਪ੍ਸਰਾਂ ਨਾਰਾਯਣਸਮੀਪੇ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨਾਕਰਣਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤਤ੍ਰ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਸਨ੍ਤਃ ਪਰ੍ਵਤੋਤ੍ਤਮੇ । ਪੁष੍ਪਿਤਾਃ ਪਾਦਪਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦ੍ਵਿਰੇਫਾਲਿਵਿਰਾਜਿਤਾਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਸੰਤ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਆਇਆ; ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਆਮ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਬਕੁਲਾ ਰਮ੍ਯਾਸ੍ਤਿਲਕਾਃ ਕਿਂਸ਼ੁਕਾਃ ਸ਼ੁਭਾ । ਸਾਲਾਸ੍ਤਾਲਾਸ੍ਤਮਾਲਾਸ਼੍ਚ ਮਧੂਕਾਃ ਪੁष੍ਪਿਤਾ ਬਭੁਃ
ਅੰਬ, ਸੋਹਣੇ ਬਕੁਲ, ਤਿਲਕ, ਸ਼ੁਭ ਕਿੰਸ਼ੁਕ, ਸਾਲ, ਤਾਲ, ਤਮਾਲ ਤੇ ਮਧੂਕ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੁੱਖ ਫੁੱਲੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਬਭੂਵੁਃ ਕੋਕਿਲਾਲਾਪਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਗ੍ਰੇषੁ ਮਨੋਹਰਾਃ । ਵਲ੍ਲ੍ਯੋऽਪਿ ਪੁष੍ਪਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਆਲਿਲਿਙ੍ਗੁਰ੍ਨਗੋਤ੍ਤਮਾਨ੍
ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਪੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੋਇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਮਨ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਸਾਰੀਆਂ ਫੁੱਲੀ ਹੋਈ ਲਤਾਵਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਾਹਾਂ ਵਿਚ ਲੈ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਾਣਿਨਃ ਸ੍ਵਾਸੁ ਭਾਰ੍ਯਾਸੁ ਪ੍ਰੇਮਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸ੍ਮਰਾਤੁਰਾਃ । ਬਭੂਵੁਸ਼੍ਚਾਤਿਮਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਰੀਡਾਸਕ੍ਤਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਜੀਵ, ਆਪਣੀਆਂ ਭਾਰੀਆਂ 'ਚ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ, ਬਹੁਤ ਮਸਤ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਖੇਡਾਂ 'ਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ।
ਵਵੁਰ੍ਮਨ੍ਦਾਃ ਸੁਗਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਸੁਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਨਿਲਾਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਪ੍ਰਮਾਥੀਨਿ ਮੁਨੀਨਾਮਪਿ ਚਾਭਵਨ੍
ਹੌਲੀ, ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣੀ ਦੱਖਣੀ ਹਵਾ ਵਹੀ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੂਨੀਆਂ ਦੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਰਤਿਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤਃ ਕਾਮਃ ਪੂਰਯਨ੍ਪਞ੍ਚਮਾਰ੍ਗਣਾਨ੍ । ਚਕਾਰ ਤ੍ਵਰਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਾਸਂ ਬਦਰਿਕਾਸ਼੍ਰਮੇ
ਫਿਰ ਕਾਮ, ਰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਦਰੀਕਾ ਆਸ਼ਰਮ 'ਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਵੱਸਿਆ ਤੇ ਪੰਜ ਤੀਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।
ਰਮ੍ਭਾ ਤਿਲੋਤ੍ਤਮਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਗਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਵਰਾਸ਼੍ਰਮੇ । ਗਾਨਂ ਚਕੁਃ ਸੁਗੀਤਜ੍ਞਾਃ ਸ੍ਵਰਤਾਨਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਰੰਭਾ, ਤਿਲੋਤਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਆਸ਼ਰਮ 'ਚ ਗਈਆਂ ਤੇ ਸੁਰੀਲੀ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਗੀਤ ਗਾਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਾਉਣ ਦੀ ਸਮਝ ਸੀ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਧੁਰੋਦ੍ਗੀਤਂ ਕੋਕਿਲਾਨਾਞ੍ਚ ਕੂਜਿਤਮ੍ । ਭ੍ਰਮਰਾਲਿਵਿਰਾਵਞ੍ਚ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੌ ਤੌ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰੌ
ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਗੀਤ, ਕੋਇਲਾਂ ਦੀ ਕੂਕ ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੋ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ ਜਾਗ ਪਏ।
ऋਤੁਰਾਜਮਕਾਲੇ ਤੁ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੌ ਪੁष੍ਪਿਤਂ ਵਨਮ੍ । ਜਾਤੌ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰੌ ਤਤ੍ਰ ਨਰਨਾਰਾਯਣਾਵृषੀ
ਮੌਸਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਜੰਗਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਮੁਨੀ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ 'ਚ ਪੈ ਗਏ।
ਕਿਮਦ੍ਯ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਪਾਯਃ ਸਂਭृਤਃ ਸਮਯਂ ਵਿਨਾ । ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਵਿਹ੍ਵਲਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇऽਤਿਸ੍ਮਰਾਤੁਰਾਃ
ਕੀ ਅੱਜ ਬਿਨਾ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਰਦੀ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ? ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇੱਛਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬੇ ਤੇ ਬੇਚੈਨ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਕਾਲਧਰ੍ਮਵਿਪਰ੍ਯਾਸਃ ਕਥਮਦ੍ਯ ਦੁਰਾਸਦਃ । ਨਰਂ ਨਾਰਾਯਣਃ ਪ੍ਰਾਹ ਵਿਸ੍ਮਯੋਤ੍ਕੁਲ੍ਲਲੋਚਨਃ
ਕਾਲ ਦਾ ਨਿਯਮ ਉਲਟ ਕੇ ਅੱਜ ਇਹ ਔਖਾ ਹਾਲ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਿਆ? ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਵਿਸਮਾਦ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
ਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਪਸ਼੍ਯ ਭ੍ਰਾਤਰਿਮੇ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪੁष੍ਪਿਤਾਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਨ੍ਤਿ ਵੈ । ਕੋਕਿਲਾਲਾਪਸਙ੍ਘੁष੍ਟਾ ਭ੍ਰਮਰਾਲਿਵਿਰਾਜਿਤਾਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਰਾ, ਇਹ ਰੁੱਖ ਵੇਖ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਖਿੜੇ ਹੋਏ, ਕੋਇਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜ ਰਹੇ ਤੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ।