ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਦ੍ਭਵੇਨ੍ਮੋਹੋ ਮੋਹਾਨ੍ਮਰਣਮੇਵ ਚ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾ ਬਹਵਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਕਲ੍ਪਾਃ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤਿ ਚ
ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਭੁਲੇਖੇ ਤੋਂ ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਕਈ ਇਰਾਦੇ ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਈਰ੍ष੍ਯਾਸੂਯਾ ਤਥਾ ਦ੍ਵੇषਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵਤਿ ਚੇਤਸਿ । ਆਸ਼ਾ ਤृष੍ਣਾ ਤਥਾ ਦੈਨ੍ਯਂ ਦਮ੍ਭੋऽਧਰ੍ਮਮਤਿਸ੍ਤਥਾ
ਮਨ ਵਿੱਚ ਈਰਖਾ, ਜਲਨ ਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਆਸ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਉਦਾਸੀ, ਦਿਖਾਵਾ ਤੇ ਅਧਰਮ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਵੀ।
ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਭਾਵਾ ਮੋਹਸਮੁਦ੍ਭਵਾਃ । ਯਜ੍ਞਦਾਨਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਨਿਯਮਾਸ੍ਤਥਾ
ਇਹ ਹਾਲਤਾਂ, ਜੋ ਭੁਲੇਖੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਯੱਗ, ਦਾਨ, ਤੀਰਥ, ਵਰਤ ਤੇ ਨਿਯਮ ਵੀ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਭਿਭੂਤਸ੍ਤੁ ਕਰੋਤਿ ਪੁਰੁषੋऽਨ੍ਵਹਮ੍ । ਅਹਂਭਾਵਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਭਵੇਦ੍ਵੈ ਨ ਸ਼ੌਚਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ 'ਮੈਂ' ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਰਾਗਲੋਭਾਤ੍ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਥਮਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਾ ਵਿਬੁਧੈਃ ਕਿਲ
ਜੋ ਕੰਮ ਰਾਗ ਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵੇਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਦ੍ਰੋਹੇਣਾਰ੍ਜਿਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਧਰ੍ਮਕਰ੍ਮਣਿ । ਦ੍ਰੋਹਾਰ੍ਜਿਤੇਨ ਦ੍ਰਵ੍ਯੇਣ ਯਤ੍ਕਰੋਤਿ ਸ਼ੁਭਂ ਨਰਃ
ਜੋ ਧਨ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ ਬਿਨਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਧਨ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨਾਲ ਕਮਾਏ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰੇ—
ਵਿਪਰੀਤਂ ਭਵੇਤ੍ਤਤ੍ਤੁ ਫਲਕਾਲੇ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ । ਮਨੋऽਤਿਨਿਰ੍ਮਲਂ ਯਸ੍ਯ ਸ ਸਮ੍ਯਕ੍ਫਲਭਾਗ੍ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਫਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਉਲਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਕਾਰਯੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਨ ਯਥਾਰ੍ਥਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । ਕਰ੍ਤਾਰਃ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਸਰ੍ਵੇ ਆਚਾਰ੍ਯऋਤ੍ਵਿਜਾਦਯਃ
ਜੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਹੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਸਾਰੇ ਕਰਤਾ—ਅਧਿਆਪਕ, ਯਜਮਾਨ ਤੇ ਹੋਰ—
ਸ੍ਯੁਸ੍ਤੇ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਮਨਸਸ੍ਤਦਾ ਪੂਰ੍ਣਂ ਭਵੇਤ੍ਫਲਮ੍ । ਦੇਸ਼ਕਾਲਕ੍ਰਿਯਾਦ੍ਰਵ੍ਯਕਰ੍ਤॄਣਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਤਾ ਯਦਿ
ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਫਲ ਪੂਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਥਾਂ, ਸਮਾਂ, ਢੰਗ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਕਰਤਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ—
ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਤਦਾ ਪੂਰ੍ਣਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । ਸ਼ਤ੍ਰੂਣਾਂ ਨਾਸ਼ਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਸ੍ਵਵृਦ੍ਧਿਂ ਪਰਮਾਂ ਤਥਾ
ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਵਾਧੂ ਲਈ ਕਰੇ—
ਕਰੋਤਿ ਸੁਕृਤਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਿਪਰੀਤਂ ਭਵੇਤ੍ਕਿਲ । ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਾਸਕ੍ਤਃ ਪੁਮਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਜੇ ਉਹ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਵੀ ਐਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਫਲ ਉਲਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਗਾ ਤੇ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ।
ਦੈਵਾਧੀਨਃ ਸਦਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਾਪਮੇਵ ਨ ਸਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਾਃ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਹ੍ਯਸੁਰਾਸ਼੍ਚ ਤਦੁਦ੍ਭਵਾਃ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਾਗ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ; ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ।
ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਨਿਰਤਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਵਿਰੋਧਿਨਃ । ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਦ੍ਭਵਾਃ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇऽਪ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਵੇਦੇषੁ ਮਾਨੁषਾਃ
ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਹੀ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ। ਸਤਵ ਗੁਣ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਦੇਵਤੇ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਰਜੋਦ੍ਭਵਾਸ੍ਤਾਮਸਾਸ੍ਤੁ ਤਿਰ੍ਯਂਚਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਦ੍ਭਵਾਨਾਂ ਤੈਰ੍ਵੈਰਂ ਪਰਸ੍ਪਰਮਨਾਰਤਮ੍
ਰਜ ਗੁਣ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਤਮ ਗੁਣ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਜੀਵ ਜਾਨਵਰ ਹੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿਚ ਸਦਾ ਵੈਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਿਰਸ਼੍ਚਾਮਤ੍ਰ ਕਿਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਜਾਤਿਵੈਰਸਮੁਦ੍ਭਵੇ । ਸਦਾ ਦ੍ਰੋਹਪਰਾ ਦੇਵਾਸ੍ਤਪੋਵਿਘ੍ਨਕਰਾਸ੍ਤਥਾ
ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਵੈਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ 'ਚ ਕੀ ਅਜੀਬ ਹੈ? ਦੇਵਤੇ ਤਾਂ ਸਦਾ ਵੈਰ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤਪ ਕਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰੋਕ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਅਸਨ੍ਤੁष੍ਟਾ ਦ੍ਵੇषਪਰਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਵਿਰੋਧਿਨਃ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਸਮੁਦ੍ਭੂਤਃ ਸਂਸਾਰੋऽਯਂ ਯਤੋ ਨृਪ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਤਿ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਵੈਰ ਵਿਚ ਲੱਗਾ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਰਾਜਾ।
ਰਾਗਦ੍ਵੇषਵਿਹੀਨਸ੍ਤੁ ਸ ਕਥਂ ਜਾਯਤੇ ਨृਪ
ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨਰਨਾਰਾਯਣਕਥਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਅਥ ਕਿਂ ਬਹੁਨੋਕ੍ਤੇਨ ਸਂਸਾਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨृਪੋਤ੍ਤਮ । ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾਦ੍ਰੋਹਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੁ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਭਵਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਹੁਣ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਧੇਰੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਵੈਰ ਰਹਿਤ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਰਾਗਦ੍ਵੇषਾਵृਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍ । ਆਦ੍ਯੇ ਯੁਗੇऽਪਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਿਮਦ੍ਯ ਕਲਿਦੂषਿਤੇ
ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਪਹਿਲੇ ਯੁਗ ਵਿਚ ਵੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਕਲਿਜੁਗ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਦੇਵਾਃ ਸੇਰ੍ष੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਦ੍ਰੋਹਾਸ਼੍ਛਲਕਰ੍ਮਰਤਾਃ ਸਦਾ । ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਤਿਰਸ਼੍ਚਾਂ ਚ ਕਾ ਵਾਰ੍ਤਾ ਨृਪ ਗਣ੍ਯਤੇ
ਦੇਵਤੇ ਸਦਾ ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ, ਵੈਰ ਵਿਚ ਲੱਗੇ, ਤੇ ਛਲ-ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀ ਕਰੀਏ, ਰਾਜਾ?
ਦ੍ਰੋਹਪਰੇ ਦ੍ਰੋਹਪਰੋ ਭਵੇਦਿਤਿ ਸਮਾਨਤਾ । ਅਦ੍ਰੋਹਿਣਿ ਤਥਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤੇ ਵਿਦ੍ਵੇषਃ ਖਲਤਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਜੋ ਵੈਰ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੋਰ ਵੈਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਰਾਬਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਵੈਰ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਨਾ ਮੰਦਤਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਾਪਸਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤੋ ਜਪਧ੍ਯਾਨਪਰਾਯਣਃ । ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਜਪੇ ਵਿਘ੍ਨਕਰ੍ਤਾ ਵੈ ਮਘਵਾ ਪਰਮ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਤਪस्वੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜਪ-ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਜਪ ਵਿਚ ਮਘਵਾਨ ਆਪ ਰੋਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਤਾਂ ਸਤ੍ਯਯੁਗਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸਰ੍ਵਦੈਵਾਸਤਾਂ ਕਲਿਃ । ਮਧ੍ਯਮੋ ਮਧ੍ਯਮਾਨਾਂ ਤੁ ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗੌ ਯੁਗੇ ਸ੍ਮृਤੌ
ਚੰਗਿਆਂ ਲਈ ਸਤਯੁਗ ਸਦਾ ਹੀ ਹੈ; ਮੰਦਾਂ ਲਈ ਕਲਿਜੁਗ ਹੀ ਹੈ। ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵਿਚਲੇ ਯੁਗ ਕਰਮ ਤੇ ਰੀਤਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕਦਾਚਿਦ੍ਭਵਤਿ ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਾਨੁਵਰ੍ਤਕਃ । ਅਨ੍ਯਥਾਨ੍ਯਯੁਗਾਨਾਂ ਵੈ ਸਰ੍ਵੇ ਧਰ੍ਮਪਰਾਯਣਾਃ
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਹੀ ਕੋਈ ਸਚ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਸਨਾ ਕਾਰਣਂ ਰਾਜਨ੍ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਸਂਸ੍ਥਿਤੌ । ਤਸ੍ਯਾਂ ਵੈ ਮਲਿਨਾਯਾਂ ਤੁ ਧਰ੍ਮੋऽਪਿ ਮਲਿਨੋ ਭਵੇਤ੍
ਰਾਜਾ, ਵਾਸਨਾ ਹੀ ਹਰ ਥਾਂ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ; ਜਦ ਵਾਸਨਾ ਮਲੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਧਰਮ ਵੀ ਮਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਲਿਨਾ ਵਾਸਨਾ ਸਤ੍ਯਂ ਵਿਨਾਸ਼ਾਯੇਤਿ ਸਰ੍ਵਥਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਹृਦਯਾਞ੍ਚਾਤਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਧਰ੍ਮ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਮਲੀਨ ਵਾਸਨਾ ਸਦਾ ਹੀ ਸਚ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਧਰਮ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸਤ੍ਯਸਮ੍ਪਨ੍ਤੋ ਵੇਦਧਰ੍ਮਰਤਃ ਸਦਾ । ਦਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਦੁਹਿਤਾਰੋ ਹਿ ਵृਤਾ ਦਸ਼ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਚ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਸਦਾ ਵੇਦ-ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਉਸ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਦੀਆਂ ਦਸ ਧੀਆਂ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆ।
ਵਿਵਾਹਵਿਧਿਨਾ ਸਮ੍ਯਙ੍ਮੁਨਿਨਾ ਗृਹਧਰ੍ਮਿਣਾ । ਤਾਸ੍ਵਜੀਜਨਯਤ੍ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਧਰ੍ਮਃ ਸਤ੍ਯਵਤਾਂ ਵਰਃ
ਸਹੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਰੀਤ ਨਾਲ, ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ, ਜੋ ਘਰ-ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ—ਧਰਮ, ਜੋ ਸਚ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ।
ਹਰਿਂ ਕृष੍ਣਂ ਨਰਂ ਚੈਵ ਤਥਾ ਨਾਰਾਯਣਂ ਨृਪ । ਯੋਗਾਭ੍ਯਾਸਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਹਰਿਃ ਕृष੍ਣੋ ਬਭੂਵ ਹ
ਹਰੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਨਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਰਾਜਾ, ਜਨਮ ਲਏ; ਹਰੀ ਸਦਾ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਣਿਆ।
ਨਰਨਾਰਾਯਣੌ ਚੈਵ ਚੇਰਤੁਸ੍ਤਪ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪ੍ਰਾਲੇਯਾਦ੍ਰਿਂ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਤੀਰ੍ਥੇ ਬਦਰਿਕਾਸ਼੍ਰਮੇ
ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ, ਪ੍ਰਾਲੇਯ ਪਹਾੜ ਤੇ ਬਦਰੀਕਾਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਤੀਰਥ 'ਤੇ ਆ ਕੇ, ਉੱਚਾ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।