ਸਤ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਵੀਤਰਾਗਾ ਗਤਸ੍ਪृਹਾਃ । ਦृष੍ਟਾਨ੍ਤਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਾਯ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਸ੍ਤੇ ਚ ਤਾਦृਸ਼ਾਃ
ਉਹ ਇਥੇ ਸੱਚ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰਾਗ ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ; ਉਹ ਉਦਾਹਰਨ ਦੇਣ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਬਲਿਤਂ ਗੁਣੈਰੇਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਨृਪ । ਨੈਕਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪੁਰਾਣੇषੁ ਵੇਦੇषੁ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ, ਰਾਜਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਪੁਰਾਣਾਂ ਜਾਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵੀ ਵਾਕ ਨਹੀਂ, ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ।
ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਚਾਙ੍ਗੇषੁ ਸਗੁਣੈ ਰਚਿਤੇष੍ਵਿਹ । ਸਗੁਣਃ ਸਗੁਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗੁਣੋ ਨ ਕਰੋਤਿ ਵੈ
ਧਰਮ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਰਗੁਣ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਗੁਣਾਸ੍ਤੇ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨ ਪृਥਗ੍ਭਾਵਸਙ੍ਗਤਾਃ । ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਲੀਕੇ ਸ੍ਥਿਰੇ ਧਰ੍ਮੇ ਮਤਿਃ ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਨ ਸ੍ਥਿਰਾ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ; ਪੱਕੇ ਤੇ ਸਾਫ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੱਤ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਭਵੋਦ੍ਭਵੇ ਮਹਾਰਾਜ ਮਾਯਯਾ ਮੋਹਿਤਸ੍ਯ ਵੈ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਪ੍ਰਮਾਥੀਨਿ ਤਦਾਸਕ੍ਤਂ ਮਨਸ੍ਤਥਾ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਮਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰੋਤਿ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਭਾਵਾਨ੍ਗੁਣੈਸ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰੇਰਿਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਸ੍ਤਮ੍ਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨਃ ਸ੍ਥਿਰਜਙ੍ਗਮਾਃ
ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਜੀਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਲਤਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਦੀ ਤਿੰਨਕ ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ।
ਸਰ੍ਵੇ ਮਾਯਾਵਸ਼ਾ ਰਾਜਨ੍ ਸਾਨੁਕ੍ਰੀਡਤਿ ਤੈਰਿਹ । ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵੈ ਮੋਹਯਤ੍ਯੇषਾ ਵਿਕੁਰ੍ਵਤ੍ਯਨਿਸ਼ਂ ਜਗਤ੍
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਮਾਇਆ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਰੂਪ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।
ਅਸਤ੍ਯੋ ਜਾਯਤੇ ਰਾਜਨ੍ਕਾਰ੍ਯਵਾਨ੍ਪ੍ਰਥਮਂ ਨਰਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾਂਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਨੋ ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਦਾ ਨਰਃ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਝੂਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲਗਨ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।
ਤਦਰ੍ਥਂ ਛਲਮਾਦਤ੍ਤੇ ਛਲਾਤ੍ਪਾਪੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਕਾਮਃ ਕ੍ਰੋਧਸ਼੍ਚ ਲੋਭਸ਼੍ਚ ਵੈਰਿਣੋ ਬਲਵਤ੍ਤਰਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਠੱਗੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਠੱਗੀ ਤੋਂ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਲਾਲਚ, ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਇੱਛਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਵੈਰੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕृਤਾਕृਤਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਿਨਸ੍ਤਦ੍ਵਸ਼ਂ ਗਤਾਃ । ਵਿਭਵੇ ਸਤ੍ਯਹਙ੍ਕਾਰਃ ਪ੍ਰਬਲਃ ਪ੍ਰਭਵਤ੍ਯਪਿ
ਜੋ ਜੀਵ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਸਹੀ ਤੇ ਗਲਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ; ਜਦੋਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਦ੍ਭਵੇਨ੍ਮੋਹੋ ਮੋਹਾਨ੍ਮਰਣਮੇਵ ਚ । ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾ ਬਹਵਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਕਲ੍ਪਾਃ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤਿ ਚ
ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਭੁਲੇਖਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਭੁਲੇਖੇ ਤੋਂ ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਕਈ ਇਰਾਦੇ ਤੇ ਸੰਦੇਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਈਰ੍ष੍ਯਾਸੂਯਾ ਤਥਾ ਦ੍ਵੇषਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵਤਿ ਚੇਤਸਿ । ਆਸ਼ਾ ਤृष੍ਣਾ ਤਥਾ ਦੈਨ੍ਯਂ ਦਮ੍ਭੋऽਧਰ੍ਮਮਤਿਸ੍ਤਥਾ
ਮਨ ਵਿੱਚ ਈਰਖਾ, ਜਲਨ ਤੇ ਨਫ਼ਰਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਆਸ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਉਦਾਸੀ, ਦਿਖਾਵਾ ਤੇ ਅਧਰਮ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਵੀ।
ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਭਾਵਾ ਮੋਹਸਮੁਦ੍ਭਵਾਃ । ਯਜ੍ਞਦਾਨਾਨਿ ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਨਿਯਮਾਸ੍ਤਥਾ
ਇਹ ਹਾਲਤਾਂ, ਜੋ ਭੁਲੇਖੇ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਯੱਗ, ਦਾਨ, ਤੀਰਥ, ਵਰਤ ਤੇ ਨਿਯਮ ਵੀ।
ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਭਿਭੂਤਸ੍ਤੁ ਕਰੋਤਿ ਪੁਰੁषੋऽਨ੍ਵਹਮ੍ । ਅਹਂਭਾਵਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਭਵੇਦ੍ਵੈ ਨ ਸ਼ੌਚਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਅਹੰਕਾਰ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੁਝ 'ਮੈਂ' ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
ਰਾਗਲੋਭਾਤ੍ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਥਮਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਾ ਵਿਬੁਧੈਃ ਕਿਲ
ਜੋ ਕੰਮ ਰਾਗ ਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਹਿਲਾਂ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵੇਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਦ੍ਰੋਹੇਣਾਰ੍ਜਿਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਧਰ੍ਮਕਰ੍ਮਣਿ । ਦ੍ਰੋਹਾਰ੍ਜਿਤੇਨ ਦ੍ਰਵ੍ਯੇਣ ਯਤ੍ਕਰੋਤਿ ਸ਼ੁਭਂ ਨਰਃ
ਜੋ ਧਨ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਏ ਬਿਨਾਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਧਨ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਨਾਲ ਕਮਾਏ ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰੇ—
ਵਿਪਰੀਤਂ ਭਵੇਤ੍ਤਤ੍ਤੁ ਫਲਕਾਲੇ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ । ਮਨੋऽਤਿਨਿਰ੍ਮਲਂ ਯਸ੍ਯ ਸ ਸਮ੍ਯਕ੍ਫਲਭਾਗ੍ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਫਲ ਦੇ ਸਮੇਂ ਉਹ ਉਲਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਉਹ ਸਹੀ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿਕਾਰਯੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਨ ਯਥਾਰ੍ਥਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ । ਕਰ੍ਤਾਰਃ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਸਰ੍ਵੇ ਆਚਾਰ੍ਯऋਤ੍ਵਿਜਾਦਯਃ
ਜੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਘਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਹੀ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਸਾਰੇ ਕਰਤਾ—ਅਧਿਆਪਕ, ਯਜਮਾਨ ਤੇ ਹੋਰ—
ਸ੍ਯੁਸ੍ਤੇ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਮਨਸਸ੍ਤਦਾ ਪੂਰ੍ਣਂ ਭਵੇਤ੍ਫਲਮ੍ । ਦੇਸ਼ਕਾਲਕ੍ਰਿਯਾਦ੍ਰਵ੍ਯਕਰ੍ਤॄਣਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਤਾ ਯਦਿ
ਜੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਫਲ ਪੂਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਥਾਂ, ਸਮਾਂ, ਢੰਗ, ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇ ਕਰਤਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ—
ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਤਦਾ ਪੂਰ੍ਣਂ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਫਲਮਸ਼੍ਨੁਤੇ । ਸ਼ਤ੍ਰੂਣਾਂ ਨਾਸ਼ਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਸ੍ਵਵृਦ੍ਧਿਂ ਪਰਮਾਂ ਤਥਾ
ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਵਾਧੂ ਲਈ ਕਰੇ—
ਕਰੋਤਿ ਸੁਕृਤਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਿਪਰੀਤਂ ਭਵੇਤ੍ਕਿਲ । ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਾਸਕ੍ਤਃ ਪੁਮਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਜੇ ਉਹ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਵੀ ਐਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਫਲ ਉਲਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥ ਨਾਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਗਾ ਤੇ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦਾ।
ਦੈਵਾਧੀਨਃ ਸਦਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪਾਪਮੇਵ ਨ ਸਤ੍ਕृਤਮ੍ । ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਾਃ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਹ੍ਯਸੁਰਾਸ਼੍ਚ ਤਦੁਦ੍ਭਵਾਃ
ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਾਗ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ; ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ।
ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਨਿਰਤਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਵਿਰੋਧਿਨਃ । ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਦ੍ਭਵਾਃ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇऽਪ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਵੇਦੇषੁ ਮਾਨੁषਾਃ
ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਹੀ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਹਨ। ਸਤਵ ਗੁਣ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਦੇਵਤੇ, ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਰਜੋਦ੍ਭਵਾਸ੍ਤਾਮਸਾਸ੍ਤੁ ਤਿਰ੍ਯਂਚਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਦ੍ਭਵਾਨਾਂ ਤੈਰ੍ਵੈਰਂ ਪਰਸ੍ਪਰਮਨਾਰਤਮ੍
ਰਜ ਗੁਣ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਅਤੇ ਤਮ ਗੁਣ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਜੀਵ ਜਾਨਵਰ ਹੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵਿਚ ਸਦਾ ਵੈਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਿਰਸ਼੍ਚਾਮਤ੍ਰ ਕਿਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਜਾਤਿਵੈਰਸਮੁਦ੍ਭਵੇ । ਸਦਾ ਦ੍ਰੋਹਪਰਾ ਦੇਵਾਸ੍ਤਪੋਵਿਘ੍ਨਕਰਾਸ੍ਤਥਾ
ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿਚ ਜਾਤੀ ਦੇ ਵੈਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣ 'ਚ ਕੀ ਅਜੀਬ ਹੈ? ਦੇਵਤੇ ਤਾਂ ਸਦਾ ਵੈਰ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਤਪ ਕਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਰੋਕ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਅਸਨ੍ਤੁष੍ਟਾ ਦ੍ਵੇषਪਰਾਃ ਪਰਸ੍ਪਰਵਿਰੋਧਿਨਃ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਸਮੁਦ੍ਭੂਤਃ ਸਂਸਾਰੋऽਯਂ ਯਤੋ ਨृਪ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਤਿ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟ, ਵੈਰ ਵਿਚ ਲੱਗਾ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਰਾਜਾ।
ਰਾਗਦ੍ਵੇषਵਿਹੀਨਸ੍ਤੁ ਸ ਕਥਂ ਜਾਯਤੇ ਨृਪ
ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨਰਨਾਰਾਯਣਕਥਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਅਥ ਕਿਂ ਬਹੁਨੋਕ੍ਤੇਨ ਸਂਸਾਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨृਪੋਤ੍ਤਮ । ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾਦ੍ਰੋਹਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤੁ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਭਵਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਹੁਣ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਧੇਰੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਵੈਰ ਰਹਿਤ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਬਹੁਤ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਰਾਗਦ੍ਵੇषਾਵृਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍ । ਆਦ੍ਯੇ ਯੁਗੇऽਪਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਿਮਦ੍ਯ ਕਲਿਦੂषਿਤੇ
ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਪਹਿਲੇ ਯੁਗ ਵਿਚ ਵੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਕਲਿਜੁਗ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਦੇਵਾਃ ਸੇਰ੍ष੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਦ੍ਰੋਹਾਸ਼੍ਛਲਕਰ੍ਮਰਤਾਃ ਸਦਾ । ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਤਿਰਸ਼੍ਚਾਂ ਚ ਕਾ ਵਾਰ੍ਤਾ ਨृਪ ਗਣ੍ਯਤੇ
ਦੇਵਤੇ ਸਦਾ ਈਰਖਾ ਕਰਦੇ, ਵੈਰ ਵਿਚ ਲੱਗੇ, ਤੇ ਛਲ-ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਤਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀ ਕਰੀਏ, ਰਾਜਾ?