ਅਸਾਰਤਾਂ ਵਿਜਾਨਨ੍ਤਃ ਸਂਸਾਰਸ੍ਯ ਸੁਮੇਧਸਃ । ਦੇਵਾਂਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਕਥਂ ਚਕੁਰ੍ਨਿਨ੍ਦਿਤਂ ਧਰ੍ਮਤਤ੍ਪਰਾਃ
ਜੋ ਵੱਡੀ ਅਕਲ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਗਤ ਦੀ ਨਿਰਥਕਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਕੰਮ ਕਰ ਬੈਠੇ?
ਕਾਸ੍ਥਾ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਕਿਂ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ । ਚਲਚਿਤ੍ਤੋऽਸ੍ਮਿ ਸਞ੍ਜਾਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚੈਤਤ੍ਕਥਾਨਕਮ੍
ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਧਰਮ ਦੀ ਪੱਕੀ ਪਰੀਖਿਆ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਡੋਲ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਪ੍ਤਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚੇਦਾਪ੍ਤਃ ਕਃ ਪਰਦੇਹਵਾਨ੍ । ਪੁਰੁषੋ ਵਿषਯਾਸਕ੍ਤੋ ਰਾਗੀ ਭਵਤਿ ਸਰ੍ਵਥਾ
ਜੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਮਾਪਦੰਡ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੂਜੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਗੋ ਦ੍ਵੇषੋ ਭਵੇਨ੍ਨੂਨਮਰ੍ਥਨਾਸ਼ਾਦਸਂਸ਼ਯਮ੍ । ਦ੍ਵੇषਾਦਸਤ੍ਯਵਚਨਂ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਦੌਲਤ ਦੇ ਨਾਸ ਨਾਲ ਲਾਲਚ ਤੇ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਵੈਰ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਝੂਠ ਬੋਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜਰਾਸਨ੍ਧਵਿਘਾਤਾਰ੍ਥਂ ਹਰਿਣਾ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮੂਰ੍ਤਿਨਾ । ਛਲੇਨ ਰਚਿਤਂ ਰੂਪਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਵਿਜਾਨਤਾ
ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ, ਹਰੀ ਨੇ ਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਝੂਠੀ ਚਾਲ ਬਣਾਈ।
ਤਦਾਪ੍ਤਃ ਕਃ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਕਿਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮੂਰ੍ਤਿਰਪੀਦृਸ਼ਃ । ਅਰ੍ਜੁਨੋऽਪਿ ਤਥੈਵਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯੇ ਯਜ੍ਞਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤੇ
ਫਿਰ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਕੌਣ ਹੈ, ਮਾਪਦੰਡ ਕੀ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਨੇਕ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਵੀ ਐਸਾ ਕਰੇ? ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਵੀ ਯਜਨ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਇੰਝ ਹੀ ਕੀਤਾ।
ਕੀਦृਸ਼ੋऽਯਂ ਕृਤੋ ਯਜ੍ਞਃ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਸ਼ਮਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਪਰਲੋਕਪਦਾਰ੍ਥਂ ਵਾ ਯਸ਼ਸੇ ਵਾਨ੍ਯਥਾ ਕਿਲ
ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਯਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸ ਲਈ, ਜਦ ਇਹ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ? ਇਹ ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸੀ, ਜਾਂ ਇਜ਼ਤ ਲਈ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਲਈ?
ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪਾਦਃ ਸਤ੍ਯਮੇਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤੇਰ੍ਵਚਃ । ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਤੁ ਤਥਾ ਸ਼ੌਚਂ ਦਯਾ ਪਾਦਸ੍ਤृਤੀਯਕਃ
ਧਰਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸਥੰਭ ਸੱਚ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ; ਦੂਜਾ ਸਥੰਭ ਪਵਿਤਰਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਸਥੰਭ ਦਇਆ ਹੈ।
ਦਾਨਂ ਪਾਦਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਪੁਰਾਣਜ੍ਞਾ ਵਦਨ੍ਤਿ ਵੈ । ਤੈਰ੍ਵਿਹੀਨਃ ਕਥਂ ਧਰ੍ਮਸ੍ਤਿष੍ਠੇਦਿਹ ਸੁਸਮ੍ਮਤਃ
ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਚੌਥਾ ਸਥੰਭ ਦਾਨ ਹੈ; ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਧਰਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਥੇ ਕਿਵੇਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਧਰ੍ਮਹੀਨਂ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਕਥਂ ਤਤ੍ਫਲਦਂ ਭਵੇਤ੍ । ਧਰ੍ਮੇ ਸ੍ਥਿਰਾ ਮਤਿਃ ਕ੍ਵਾਪਿ ਨ ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਪ੍ਰਤੀਯਤੇ
ਜੋ ਕਰਮ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਜ ਕੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਫਲ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਮੱਤ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ।
ਛਲਾਰ੍ਥਞ੍ਚ ਯਦਾ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਾਮਨੋऽਭੂਞ੍ਚਗਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ । ਯੇਨ ਵਾਮਨਰੂਪੇਣ ਵਞ੍ਚਿਤੋऽਸੌ ਬਲਿਰ੍ਨृਪਃ
ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਠੱਗੀ ਲਈ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਉਸ ਰੂਪ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਨੂੰ ਠੱਗਿਆ ਗਿਆ।
ਵਿਹਰ੍ਤਾ ਸ਼ਤਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਵੇਦਾਜ੍ਞਾਪਰਿਪਾਲਕਃ । ਧਰ੍ਮਿष੍ਠੋ ਦਾਨਸ਼ੀਲਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਜੋ ਸੌ ਯਜਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦਾ ਸੀ, ਧਰਮਵਾਨ, ਦਾਨੀ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ਪ੍ਰਭ੍ਰਂਸ਼ਿਤੋऽਕਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ । ਜਿਤਂ ਕੇਨ ਤਯੋਃ ਕृष੍ਣ ਬਲਿਨਾ ਵਾਮਨੇਨ ਵਾ
ਉਹ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਅਚਾਨਕ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ; ਦੱਸੋ, ਕੌਣ ਜਿੱਤਿਆ — ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜਾਂ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਬਲੀ?
ਛਲਕਰ੍ਮਵਿਦਾ ਚਾਯਂ ਸਨ੍ਦੇਹੋऽਤ੍ਰ ਮਹਾਨ੍ਮਮ । ਵਞ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾ ਵਞ੍ਚਿਤੇਨ ਸਤ੍ਯਂ ਵਦ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਇਸ ਠੱਗੀ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ; ਠੱਗ ਕੇ ਤੇ ਠੱਗਿਆ ਜਾ ਕੇ, ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ।
ਪੁਰਾਣਕਰ੍ਤਾ ਤ੍ਵਮਸਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਜਿਤਂ ਵੈ ਬਲਿਨਾ ਰਾਜਨ੍ ਦਤ੍ਤਾ ਯੇਨ ਚ ਮੇਦਿਨੀ
ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਹੋ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣੂ ਹੋ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਮੱਤ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਜਾ, ਬਲੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜਿੱਤਿਆ।
ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮੋऽਪਿ ਨਾਮ੍ਨਾ ਯਃ ਪ੍ਰਥਿਤੋ ਵਾਮਨੋऽਭਵਤ੍ । ਛਲਨਾਰ੍ਥਮਿਦਂ ਰਾਜਨ੍ਵਾਮਨਤ੍ਵਂ ਨਰਾਧਿਪ
ਜੋ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਾ, ਠੱਗੀ ਲਈ ਵਾਮਨ ਬਣਿਆ; ਇਹ ਵਾਮਨ ਰੂਪ ਉਸੀ ਕਾਰਨ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਹਰਿਣਾ ਭੂਯੋ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲਤ੍ਵਮੇਵ ਚ । ਸਤ੍ਯਾਦਨ੍ਯਤਰਨ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਮੂਲਂ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਹਰੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਸੱਚ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਧਰਮ ਦਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮੂਲ ਨਹੀਂ, ਰਾਜਾ।
ਦੁਃਸਾਧ੍ਯਂ ਦੇਹਿਨਾਂ ਰਾਜਨ੍ਸਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਕਿਲ । ਮਾਯਾ ਬਲਵਤੀ ਭੂਪ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾ ਬਹੁਰੂਪਿਣੀ
ਸੱਚ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਉਣਾ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ; ਮਾਇਆ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ।
ਯਯੇਦਂ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਗੁਣੈਃ ਸ਼ਬਲਿਤਂ ਤ੍ਰਿਭਿਃ । ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਲਵਤਾ ਸਤ੍ਯਂ ਕੁਤੋऽਵਿਦ੍ਧਂ ਭਵੇਨ੍ਨृਪ
ਮਾਇਆ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ, ਸੱਚ ਕਿਵੇਂ ਠੱਗੀ ਤੋਂ ਅਣਛੁਆ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਮਿਸ਼੍ਰੇਣ ਜਨਿਤਾ ਚੈਵ ਸ੍ਥਿਤਿਰੇषਾ ਸਨਾਤਨੀ । ਵੈਖਾਨਸਾਸ਼੍ਚ ਮੁਨਯੋ ਨਿਃਸਙ੍ਗਾ ਨਿष੍ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਃ
ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਅਵਸਥਾ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ; ਵੈਖਾਨਸ ਮੁਨੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਤੇ ਬਿਨਾ ਲੈਣ ਦੇ ਹਨ।
ਸਤ੍ਯਯੁਕ੍ਤਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਵੀਤਰਾਗਾ ਗਤਸ੍ਪृਹਾਃ । ਦृष੍ਟਾਨ੍ਤਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਾਯ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾਸ੍ਤੇ ਚ ਤਾਦृਸ਼ਾਃ
ਉਹ ਇਥੇ ਸੱਚ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਰਾਗ ਤੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ; ਉਹ ਉਦਾਹਰਨ ਦੇਣ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ਬਲਿਤਂ ਗੁਣੈਰੇਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਨृਪ । ਨੈਕਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪੁਰਾਣੇषੁ ਵੇਦੇषੁ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਬਾਕੀ ਸਭ ਕੁਝ, ਰਾਜਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਪੁਰਾਣਾਂ ਜਾਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵੀ ਵਾਕ ਨਹੀਂ, ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ।
ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਚਾਙ੍ਗੇषੁ ਸਗੁਣੈ ਰਚਿਤੇष੍ਵਿਹ । ਸਗੁਣਃ ਸਗੁਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰ੍ਗੁਣੋ ਨ ਕਰੋਤਿ ਵੈ
ਧਰਮ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬਣੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਨਿਰਗੁਣ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਗੁਣਾਸ੍ਤੇ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨ ਪृਥਗ੍ਭਾਵਸਙ੍ਗਤਾਃ । ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਲੀਕੇ ਸ੍ਥਿਰੇ ਧਰ੍ਮੇ ਮਤਿਃ ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਨ ਸ੍ਥਿਰਾ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਨਹੀਂ; ਪੱਕੇ ਤੇ ਸਾਫ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੱਤ ਪੱਕੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਭਵੋਦ੍ਭਵੇ ਮਹਾਰਾਜ ਮਾਯਯਾ ਮੋਹਿਤਸ੍ਯ ਵੈ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਪ੍ਰਮਾਥੀਨਿ ਤਦਾਸਕ੍ਤਂ ਮਨਸ੍ਤਥਾ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਮਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰੋਤਿ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਭਾਵਾਨ੍ਗੁਣੈਸ੍ਤੈਃ ਪ੍ਰੇਰਿਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਸ੍ਤਮ੍ਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨਃ ਸ੍ਥਿਰਜਙ੍ਗਮਾਃ
ਉਹ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਜੀਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਲਤਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਦੀ ਤਿੰਨਕ ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ।
ਸਰ੍ਵੇ ਮਾਯਾਵਸ਼ਾ ਰਾਜਨ੍ ਸਾਨੁਕ੍ਰੀਡਤਿ ਤੈਰਿਹ । ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵੈ ਮੋਹਯਤ੍ਯੇषਾ ਵਿਕੁਰ੍ਵਤ੍ਯਨਿਸ਼ਂ ਜਗਤ੍
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਮਾਇਆ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਭੁਲਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਰੂਪ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।
ਅਸਤ੍ਯੋ ਜਾਯਤੇ ਰਾਜਨ੍ਕਾਰ੍ਯਵਾਨ੍ਪ੍ਰਥਮਂ ਨਰਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥਾਂਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਨੋ ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯਦਾ ਨਰਃ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮਨੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਝੂਠਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲਗਨ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਨਹੀਂ।
ਤਦਰ੍ਥਂ ਛਲਮਾਦਤ੍ਤੇ ਛਲਾਤ੍ਪਾਪੇ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਕਾਮਃ ਕ੍ਰੋਧਸ਼੍ਚ ਲੋਭਸ਼੍ਚ ਵੈਰਿਣੋ ਬਲਵਤ੍ਤਰਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਠੱਗੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਠੱਗੀ ਤੋਂ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਲਾਲਚ, ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਇੱਛਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਵੈਰੀ ਪੈਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕृਤਾਕृਤਂ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਿਨਸ੍ਤਦ੍ਵਸ਼ਂ ਗਤਾਃ । ਵਿਭਵੇ ਸਤ੍ਯਹਙ੍ਕਾਰਃ ਪ੍ਰਬਲਃ ਪ੍ਰਭਵਤ੍ਯਪਿ
ਜੋ ਜੀਵ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਹ ਸਹੀ ਤੇ ਗਲਤ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ; ਜਦੋਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।