ਤਤ੍ਰੈਵ ਵਾਰ੍षਿਕਾਨ੍ਮਾਸਾਂਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸਂਯੁਤਃ । ਚਿਨ੍ਤਯਞ੍ਜਾਨਕੀਂ ਚਿਤ੍ਤੇ ਦਸ਼ਾਨਨਹृਤਾਂ ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਉਥੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹਰ ਵੇਲੇ ਜਾਨਕੀ ਵੱਲ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਸ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਨੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਸੀ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਪ੍ਰਾਹ ਰਾਮਸ੍ਤੁ ਸੀਤਾਵਿਰਹਪੀਡਿਤਃ । ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਕੈਕਯਸੁਤਾ ਜਾਤਾ ਪੂਰ੍ਣਮਨੋਰਥਾ
ਸੀਤਾ ਦੀ ਜੁਦਾਈ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਕੈਕਈ ਦੀ ਧੀ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਬੈਠੀ ਹੈ।'
ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਜਾਨਕੀ ਨੂਨਂ ਨਾਹਂ ਜੀਵਾਮਿ ਤਾਂ ਵਿਨਾ । ਨਾਗਮਿष੍ਯਾਮ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਯਾਮृਤੇ ਜਨਕਨਨ੍ਦਿਨੀਮ੍
'ਜੇ ਜਾਨਕੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਬਗੈਰ ਮੈਂ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।'
ਗਤਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਨੇ ਵਾਸੋ ਮृਤਸ੍ਤਾਤੋ ਹृਤਾ ਪ੍ਰਿਯਾ । ਪੀਡਯਨ੍ਮਾਂ ਸ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਦੈਵੋऽਗ੍ਰੇ ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
'ਰਾਜ ਗਿਆ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ ਪਿਆ, ਪਿਉ ਮਰ ਗਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਚੁੱਕੀ ਗਈ। ਉਹ ਮਾੜੀ ਆਤਮਾ ਮੈਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਹੁਣ ਭਾਗ ਕਿਹੜਾ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਦੇਵੇਗਾ?'
ਦੁਰ੍ਜ੍ਞੇਯਂ ਭਵਿਤਵ੍ਯਂ ਹਿ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਭਰਤਾਨੁਜ । ਆਵਯੋਃ ਕਾ ਗਤਿਸ੍ਤਾਤ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸੁਦੁਃਖਦਾ
'ਭਾਰਤ ਦੇ ਭਰਾ, ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਦਾ ਭਾਗ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਸਾਡਾ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਿਆਰੇ, ਜੋ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਦੇਵੇਗਾ?'
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਜਨ੍ਮ ਮਨੋਰ੍ਵਂਸ਼ੇ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਵੁਭੌ ਕਿਲ । ਵਨੇऽਤਿਦੁਃਖਭੋਕ੍ਤਾਰੌ ਜਾਤੌ ਪੂਰ੍ਵਕृਤੇਨ ਚ
'ਮਨੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਭੋਗ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ।'
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਮਪਿ ਭੋਗਾਂਸ੍ਤੁ ਮਯਾ ਸਹ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਃ । ਦੈਵਯੋਗਾਚ੍ਚ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਭੁਂਕ੍ਸ਼੍ਵ ਦੁਃਖਂ ਦੁਰਤ੍ਯਯਮ੍
ਤੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਾਜ-ਸੁਖ ਛੱਡ ਕੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਹੁਣ ਤਕਦੀਰ ਦੇ ਹਕਮ ਨਾਲ, ਹੇ ਸਉਮਿਤ੍ਰ, ਇਹ ਅਸਹਣੀ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਲੈ।
ਨ ਕੋऽਪ੍ਯਸ੍ਮਤ੍ਕੁਲੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਤ੍ਸਮੋ ਦੁਃਖਭਾਙ੍ਨਰਃ । ਅਕਿਞ੍ਚਨੋऽਕ੍ਸ਼ਮਃ ਕ੍ਲਿष੍ਟੋ ਨ ਭੂਤੋ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਦੁੱਖੀ, ਬੇਸਹਾਰਾ, ਬੇਬਸ ਤੇ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕਿਂ ਕਰੋਮ੍ਯਦ੍ਯ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਮਗ੍ਨੋऽਸ੍ਮਿ ਦੁਃਖਸਾਗਰੇ । ਨ ਚਾਸ੍ਤਿ ਤਰਣੋਪਾਯੋ ਹ੍ਯਸਹਾਯਸ੍ਯ ਮੇ ਕਿਲ
ਹੇ ਸਉਮਿਤ੍ਰ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਬੇਸਹਾਰੇ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।
ਨ ਵਿਤ੍ਤਂ ਨ ਬਲਂ ਵੀਰ ਤ੍ਵਮੇਕਃ ਸਹਚਾਰਕਃ । ਕੋਪਂ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਕਰੋਮ੍ਯਦ੍ਯ ਭੋਗੇਸ੍ਮਿਨ੍ਸ੍ਵਕृਤੇऽਨੁਜ
ਨ ਧਨ ਬਚਿਆ, ਨ ਤਾਕਤ, ਹੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ ਹੈਂ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਭਰਾ, ਜਦ ਇਹ ਦੁੱਖ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੇ ਹਨ?
ਗਤਂ ਹਸ੍ਤਗਤਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦਿਨ੍ਦ੍ਰਾਸਨੋਪਮਮ੍ । ਵਨੇ ਵਾਸਸ੍ਤੁ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਕੋ ਵੇਦ ਵਿਧਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍
ਰਾਜ, ਜੋ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਲੁੱਟ ਗਿਆ; ਹੁਣ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਆ ਗਿਆ—ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਤਕਦੀਰ ਨੇ ਕੀ ਲਿਖਿਆ?
ਬਾਲਭਾਵਾਚ੍ਚ ਵੈਦੇਹੀ ਚਲਿਤਾ ਚਾਵਯੋਃ ਸਹ । ਨੀਤਾ ਦੈਵੇਨ ਦੁष੍ਟੇਨ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਦੁਃਖਤਰਾਂ ਦਸ਼ਾਮ੍
ਉਮਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਵੈਦੇਹੀ ਵੀ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਭਟਕ ਗਈ; ਮੰਦ ਤਕਦੀਰ ਨੇ ਉਸ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।
ਲਙ੍ਕੇਸ਼ਸ੍ਯ ਗृਹੇ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਕਥਂ ਦੁਃਖਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਚ ਮਯਿ ਪ੍ਰੀਤਿਯੁਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਲੰਕਾ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਕਿਵੇਂ ਦੁੱਖ ਸਹੇਗੀ? ਉਹ ਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਸੱਚੀ, ਚੰਗੀ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਨ ਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ ਵੈਦੇਹੀ ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਵਸ਼ਗਾ ਭਵੇਤ੍ । ਸ੍ਵੈਰਿਣੀਵ ਵਰਾਰੋਹਾ ਕਥਂ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ
ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਵੈਦੇਹੀ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ; ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਇੱਤਫ਼ਾਕੀ ਤੇ ਉੱਚੀ ਹੈ, ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਖੋ ਦੇਵੇ?
ਤ੍ਯਜੇਤ੍ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਨਿਯਨ੍ਤृਤ੍ਵੇ ਮੈਥਿਲੀ ਭਰਤਾਨੁਜ । ਨ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਵਸ਼ਗਾ ਭਵੇਦਿਤਿ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਹੇ ਭਰਤ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਮੈਥਿਲੀ ਰਾਵਣ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆਉਣ ਦੀ ਬਜਾਏ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗੀ—ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਹੈ।
ਮृਤਾ ਚੇਜ੍ਜਾਨਕੀ ਵੀਰ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍ । ਮृਤਾ ਚੇਦਸਿਤਾਪਾਙ੍ਗੀਂ ਕਿਂ ਮੇ ਦੇਹੇਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣ
ਜੇ ਜਾਨਕੀ ਮਰ ਗਈ, ਹੇ ਵੀਰ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ; ਜੇ ਕਾਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਮਰ ਗਈ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਸਰੀਰ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦਾ, ਹੇ ਲਕਸ਼ਮਣ?
ਏਵਂ ਵਿਲਪਮਾਨਂ ਤਂ ਰਾਮਂ ਕਮਲਲੋਚਨਮ੍ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਾਹ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸਾਨ੍ਤ੍ਵਯਨ੍ਨृਤਯਾ ਗਿਰਾ
ਜਦ ਰਾਮ, ਕਮਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਧਰਮਵਾਨ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਧੀਰਜ ਦਿਵਾਈ।
ਧੈਰ੍ਯਂ ਕੁਰੁ ਮਹਾਬਾਹੋ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਾਤਰਤਾਮਿਹ । ਆਨਯਿष੍ਯਾਮਿ ਵੈਦੇਹੀਂ ਹਤ੍ਵਾ ਤਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਮਮ੍
ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੂ, ਹੌਸਲਾ ਰੱਖ ਤੇ ਡਰ ਛੱਡ; ਮੈਂ ਉਹ ਮੰਦ ਰਾਖਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ।
ਆਪਦਿ ਸਮ੍ਪਦਿ ਤੁਲ੍ਯਾ ਧੈਰ੍ਯਾਦ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ ਧੀਰਾਃ । ਅਲ੍ਪਧਿਯਸ੍ਤੁ ਨਿਮਗ੍ਨਾਃ ਕष੍ਟੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਿਭਵੇऽਪਿ
ਜੋ ਧੀਰਜ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੋਚ ਛੋਟੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਸੁਖ ਹੋਵੇ।
ਸਂਯੋਗੋ ਵਿਪ੍ਰਯੋਗਸ਼੍ਚ ਦੈਵਾਧੀਨਾਵੁਭਾਵਪਿ । ਸ਼ੋਕਸ੍ਤੁ ਕੀਦृਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦੇਹੇਨਾਤ੍ਮਨਿ ਚ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਵਿਛੋੜਾ ਦੋਵੇਂ ਤਕਦੀਰ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਸਰੀਰ ਜਾਂ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਰਾਜ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾ ਵਨੇ ਵਾਸੋ ਵੈਦੇਹ੍ਯਾ ਹਰਣਂ ਯਥਾ । ਤਥਾ ਕਾਲੇ ਸਮੀਚੀਨੇ ਸਂਯੋਗੋऽਪਿ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਜਾਂ ਵੈਦੇਹੀ ਦਾ ਲੈ ਜਾਣਾ ਸਮੇਂ ਤੇ ਹੋਇਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਮਿਲਾਪ ਵੀ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਹੋਵੇਗਾ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸੁਖਦੁਃਖਾਨਾਂ ਭੋਗਾਨ੍ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਜਾਨਕੀਜਾਨੇ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛੋਕਂ ਤ੍ਯਜਾਧੁਨਾ
ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਜਿਵੇਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਭੋਗਣੇ ਹੀ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਜਾਨਕੀ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ—ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਗਮ ਛੱਡ ਦੇ।
ਵਾਨਰਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਭੂਯਾਂਸੋ ਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਚਤੁਰ੍ਦਿਸ਼ਮ੍ । ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਜਨਕਨਨ੍ਦਿਨ੍ਯਾ ਆਨਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਕਿਲ
ਬਹੁਤ ਵਾਨਰ ਹਨ, ਉਹ ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਜਾਣਗੇ; ਉਹ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਤੈਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਦੇਣਗੇ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮਾਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤਿਂ ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਹਤ੍ਵਾ ਤਂ ਪਾਪਕਰ੍ਮਾਣਮਾਨਯਿष੍ਯਾਮਿ ਮੈਥਿਲੀਮ੍
ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਮੈਂ ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ੌਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਉਸ ਮੰਦ ਕਰਤੂਤ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੈਥਿਲੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਵਾਂਗਾ।
ਸਸੈਨ੍ਯਂ ਭਰਤਂ ਵਾऽਪਿ ਸਮਾਹੂਯ ਸਹਾਨੁਜਮ੍ । ਹਨਿष੍ਯਾਮੋ ਵਯਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਂ ਕਿਂ ਸ਼ੋਚਸਿ ਵृਥਾਗ੍ਰਜ
ਅਸੀਂ ਭਰਤ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਬੁਲਾਵਾਂਗੇ, ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਰਘੁਣੈਕਰਥੇਨੈਵ ਜਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਦਿਸ਼ਃ ਪੁਰਾ । ਤਦ੍ਵਂਸ਼ਜਃ ਕਥਂ ਸ਼ੋਕਂ ਕਰ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਰਾਘਵ
ਰਘੁ ਨੇ ਇੱਕ ਰਥ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਜਿੱਤ ਲਏ ਸਨ। ਤੂੰ ਉਸ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਾਰਿਸ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਘਵ, ਕਿਵੇਂ ਦੁਖ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
ਏਕੋऽਹਂ ਸਕਲਾਞ੍ਜੇਤੁਂ ਸਮਰ੍ਥੋऽਸ੍ਮਿ ਸੁਰਾਸੁਰਾਨ੍ । ਕਿਂ ਪੁਨਃ ਸਸਹਾਯੋ ਵੈ ਰਾਵਣਂ ਕੁਲਪਾਂਸਨਮ੍
ਮੈਂ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਸਾਥੀ ਵੀ ਹਨ, ਰਾਵਣ ਵਰਗੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਬਦਨਾਮੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਤਾਂ ਆਸਾਨ ਹੈ।
ਜਨਕਂ ਵਾ ਸਮਾਨੀਯ ਸਾਹਾਯ੍ਯੇ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ । ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਦੁਰਾਚਾਰਂ ਰਾਵਣਂ ਸੁਰਕਣ੍ਟਕਮ੍
ਜਨਕ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਥ ਲਈ ਆ ਕੇ, ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਰਾਵਣ — ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਕਾਂਟਾ ਹੈ ਤੇ ਬੁਰਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ — ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਸੁਖਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਦੁਃਖਂ ਦੁਃਖਸ੍ਯਾਨਨ੍ਤਰਂ ਸੁਖਮ੍ । ਚਕ੍ਰਨੇਮਿਰਿਵੈਕਂ ਯਨ੍ਨ ਭਵੇਦ੍ਰਘੁਨਨ੍ਦਨ
ਸੁਖ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਦੁੱਖ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਪਿੱਛੋਂ ਸੁਖ। ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਜੋ ਚੱਕ ਦੇ ਗੇੜ ਵਾਂਗ ਸਦਾ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਰਹੇ।
ਮਨੋऽਤਿਕਾਤਰਂ ਯਸ੍ਯ ਸੁਖਦੁਃਖਸਮੁਦ੍ਭਵੇ । ਸ ਸ਼ੋਕਸਾਗਰੇ ਮਗ੍ਨੋ ਨ ਸੁਖੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਦਾਚਨ
ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਆਉਣ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘਬਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ੋਕ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।