ਰੁਦ੍ਰਚਾਪਭਯਾਨ੍ਨਾਹਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਯਂਵਰੇ । ਮਨੋ ਮੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਤਾਵਨ੍ਨਿਮਗ੍ਨਂ ਵਿਰਹਾਤੁਰਮ੍
ਰੁਦਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸਵਯੰਵਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ।
ਵਨੇऽਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਾਨੁਰਾਗਮੋਹਿਤਃ । ਆਗਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਸਿਤਾਪਾਙ੍ਗਿ ਸਫਲਂ ਕੁਰੁ ਮੇ ਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ, ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਏ। ਮੇਰੀ ਮਿਹਨਤ ਸਫਲ ਕਰ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਕृਤਰਾਮਸ਼ੋਕਸਾਨ੍ਤ੍ਵਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਤਦਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਚੋ ਦੁष੍ਟਂ ਜਾਨਕੀ ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਾ । ਵੇਪਮਾਨਾ ਸ੍ਥਿਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਨੋ ਵਾਚਮੁਵਾਚ ਹ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਨਕੀ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਮਨ ਨੂੰ ਥਿਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬੋਲਿਆ।
ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯ ਕਿਮਸਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਥ ਸ੍ਮਰਮੋਹਿਤਃ । ਨਾਹਂ ਵੈ ਸ੍ਵੈਰਿਣੀ ਕਿਨ੍ਤੁ ਜਨਕਸ੍ਯ ਕੁਲੋਦ੍ਭਵਾ
ਪੁਲਸਤਯ ਵੰਸ਼ੀਏ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਇੰਨੇ ਮਾੜੇ ਬਚਨ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ? ਮੈਂ ਕੋਈ ਆਵਾਰਾ ਔਰਤ ਨਹੀਂ, ਜਨਕ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹਾਂ।
ਗਚ੍ਛ ਲਙ੍ਕਾਂ ਦਸ਼ਾਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਰਾਮ ਤ੍ਵਾਂ ਵੈ ਹਨਿष੍ਯਤਿ । ਮਤ੍ਕृਤੇ ਮਰਣਂ ਤਤ੍ਰ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾ, ਦਸ ਸੀਸ ਵਾਲਿਆ। ਰਾਮ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਉੱਥੇ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰ੍ਣਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਗਤਾ ਸਾ ਵਹ੍ਨਿਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਗਚ੍ਛ ਗਚ੍ਛੇਤਿ ਵਦਤੀ ਰਾਵਣਂ ਲੋਕਰਾਵਣਮ੍
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋੰਪੜੀ ਵਿਚ, ਅੱਗ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ 'ਚਲਾ ਜਾ, ਚਲਾ ਜਾ' ਆਖਦੀ ਰਹੀ।
ਸੋऽਥ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਜਂ ਰੂਪਂ ਜਗਾਮੋਟਜਮਨ੍ਤਿਕਮ੍ । ਬਲਾਜ੍ਜਗ੍ਰਾਹ ਤਾਂ ਬਾਲਾਂ ਰੁਦਤੀ ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਾਮ੍
ਫਿਰ, ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਝੋੰਪੜੀ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ, ਉਹ ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਰੋ ਰਹੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਰਾਮਰਾਮੇਤਿ ਕ੍ਰਨ੍ਦਨ੍ਤੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਤਿ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਗਤਃ ਪਾਪੋ ਰਥਮਾਰੋਪ੍ਯ ਸਤ੍ਵਰਃ
ਉਹ 'ਰਾਮਾ, ਰਾਮਾ!' ਤੇ 'ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੁਕਾਰਦੀ ਰਹੀ। ਪਰ ਉਹ ਪਾਪੀ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚਾੜ੍ਹ ਲੈ ਗਿਆ।
ਗਚ੍ਛਨ੍ਨਰੁਣਪੁਤ੍ਰੇਣ ਮਾਰ੍ਗੇ ਰੁਦ੍ਧੋ ਜਟਾਯੁषਾ । ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੋऽਭੂਨ੍ਮਹਾਰੌਦ੍ਰਸ੍ਤਯੋਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਨਾਨ੍ਤਰੇ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਰਸਤਾ ਅਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।
ਹਤ੍ਵਾ ਤਂ ਤਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਚ ਗਤੋऽਸੌ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਃ । ਲਙ੍ਕਾਯਾਂ ਕ੍ਰਨ੍ਦਤੀ ਤਾਤ ਕੁਰਰੀਵ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਾੜੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਹੱਥੋਂ, ਇਕ ਦੁਖੀ ਚੀਲ ਵਾਂਗ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਅਸ਼ੋਕਵਨਿਕਾਯਾਂ ਸਾ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਯੁਤਾ । ਸ੍ਵਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਨੈਵ ਚਲਿਤਾ ਸਾਮਦਾਨਾਦਿਭਿਃ ਕਿਲ
ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸਣਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਯਾਦਾ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਹਿਲੀ, ਚਾਹੇ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂ ਡਰਾਇਆ ਗਿਆ।
ਰਾਮੋऽਪਿ ਤਂ ਮृਗਂ ਹਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮਾਦਾਯ ਨਿਰ੍ਵृਤਃ । ਆਯਾਨ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕਿਂ ਕृਤਂ ਤੇऽਨੁਜਾਸਮਮ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਮ੍ਰਿਗ ਮਾਰ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਨਾਲ ਕੀ ਕੀਤਾ?'
ਏਕਾਕਿਨੀਂ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਮਿਹਾਗਤਃ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਨਂ ਤੁ ਪਾਪਸ੍ਯ ਰਾਘਵਸ੍ਤ੍ਵਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍
'ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਇਕੱਲੀ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆ ਗਿਆ?' ਪਾਪੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਸ੍ਤ੍ਵਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸੀਤਾਵਾਗ੍ਬਾਣਪੀਡਿਤਃ । ਪ੍ਰਭੋऽਤ੍ਰਾਹਂ ਸਮਾਯਾਤਃ ਕਾਲਯੋਗਾਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸੌਮਿਤ੍ਰ ਨੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਖਿਆ, 'ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'
ਤਦਾ ਤੌ ਪਰ੍ਣਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਤਿਦੁਃਖਿਤੌ । ਜਾਨਕ੍ਯਨ੍ਵੇषਣੇ ਯਤ੍ਨਮੁਭੌ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤੌ
ਫਿਰ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਪਰਣਾਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਜਾਨਕੀ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਮਾਰ੍ਗਮਾਣੌ ਤੁ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਯਤ੍ਰਾਸੌ ਪਤਿਤਃ ਖਗਃ । ਜਟਾਯੁਃ ਪ੍ਰਾਣਸ਼ੇषਸ੍ਤੁ ਪਤਿਤਃ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੱਭਦੇ ਲੱਭਦੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਜਿਥੇ ਉਹ ਪੰਛੀ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਟਾਯੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਾਨ ਹਾਲੇ ਬਾਕੀ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਪਿਆ ਸੀ।
ਤੇਨੋਕ੍ਤਂ ਰਾਵਣੇਨਾਦ੍ਯ ਹृਤਾऽਸੌ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ । ਮਯਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਃ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਪਾਤਿਤੋऽਹਂ ਮृਧੇ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, 'ਅੱਜ ਰਾਵਣ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਮਾੜੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਸੌ ਗਤਪ੍ਰਾਣਃ ਸਂਸ੍ਕृਤੋ ਰਾਘਵੇਣ ਵੈ । ਕृਤ੍ਵੌਰ੍ਘ੍ਵਦੈਹਿਕਂ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ ਨਿਰ੍ਗਤੌ ਤਤਃ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।
ਕਬਨ੍ਧਂ ਘਾਤਯਿਤ੍ਵਾਸੌ ਸ਼ਾਪਾਚ੍ਚਾਮੋਚਯਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ । ਵਚਨਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਹਰਿਣਾ ਸਖ੍ਯਂ ਚਕ੍ਰੇऽਥ ਰਾਘਵਃ
ਰਾਮ ਨੇ ਕਬੰਧ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰ ਲਈ।
ਹਤ੍ਵਾ ਚ ਵਾਲਿਨਂ ਵੀਰਂ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਰਾਜ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਯ ਦਦੌ ਰਾਮਃ ਕृਤਸਖ੍ਯਾਯ ਕਾਰ੍ਯਤਃ
ਵੀਰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਿ੍ਸ਼ਕਿੰਧਾ ਰਾਜ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਵਾਰ੍षਿਕਾਨ੍ਮਾਸਾਂਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸਂਯੁਤਃ । ਚਿਨ੍ਤਯਞ੍ਜਾਨਕੀਂ ਚਿਤ੍ਤੇ ਦਸ਼ਾਨਨਹृਤਾਂ ਪ੍ਰਿਯਾਮ੍
ਉਥੇ, ਲਕਸ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਮ ਨੇ ਸਾਵਣ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਗੁਜ਼ਾਰੇ। ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹਰ ਵੇਲੇ ਜਾਨਕੀ ਵੱਲ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦਸ ਸਿਰ ਵਾਲੇ ਨੇ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਸੀ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਪ੍ਰਾਹ ਰਾਮਸ੍ਤੁ ਸੀਤਾਵਿਰਹਪੀਡਿਤਃ । ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਕੈਕਯਸੁਤਾ ਜਾਤਾ ਪੂਰ੍ਣਮਨੋਰਥਾ
ਸੀਤਾ ਦੀ ਜੁਦਾਈ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਸੌਮਿਤ੍ਰ, ਕੈਕਈ ਦੀ ਧੀ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਬੈਠੀ ਹੈ।'
ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਜਾਨਕੀ ਨੂਨਂ ਨਾਹਂ ਜੀਵਾਮਿ ਤਾਂ ਵਿਨਾ । ਨਾਗਮਿष੍ਯਾਮ੍ਯਯੋਧ੍ਯਾਯਾਮृਤੇ ਜਨਕਨਨ੍ਦਿਨੀਮ੍
'ਜੇ ਜਾਨਕੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਦੇ ਬਗੈਰ ਮੈਂ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।'
ਗਤਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਵਨੇ ਵਾਸੋ ਮृਤਸ੍ਤਾਤੋ ਹृਤਾ ਪ੍ਰਿਯਾ । ਪੀਡਯਨ੍ਮਾਂ ਸ ਦੁष੍ਟਾਤ੍ਮਾ ਦੈਵੋऽਗ੍ਰੇ ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ
'ਰਾਜ ਗਿਆ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ ਪਿਆ, ਪਿਉ ਮਰ ਗਿਆ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਚੁੱਕੀ ਗਈ। ਉਹ ਮਾੜੀ ਆਤਮਾ ਮੈਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਹੁਣ ਭਾਗ ਕਿਹੜਾ ਹੋਰ ਦੁੱਖ ਦੇਵੇਗਾ?'
ਦੁਰ੍ਜ੍ਞੇਯਂ ਭਵਿਤਵ੍ਯਂ ਹਿ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਭਰਤਾਨੁਜ । ਆਵਯੋਃ ਕਾ ਗਤਿਸ੍ਤਾਤ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਸੁਦੁਃਖਦਾ
'ਭਾਰਤ ਦੇ ਭਰਾ, ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਦਾ ਭਾਗ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਸਾਡਾ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਿਆਰੇ, ਜੋ ਇੰਨਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਦੇਵੇਗਾ?'
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਜਨ੍ਮ ਮਨੋਰ੍ਵਂਸ਼ੇ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਵੁਭੌ ਕਿਲ । ਵਨੇऽਤਿਦੁਃਖਭੋਕ੍ਤਾਰੌ ਜਾਤੌ ਪੂਰ੍ਵਕृਤੇਨ ਚ
'ਮਨੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਭੋਗ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ।'
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਮਪਿ ਭੋਗਾਂਸ੍ਤੁ ਮਯਾ ਸਹ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਃ । ਦੈਵਯੋਗਾਚ੍ਚ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਭੁਂਕ੍ਸ਼੍ਵ ਦੁਃਖਂ ਦੁਰਤ੍ਯਯਮ੍
ਤੂੰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਾਜ-ਸੁਖ ਛੱਡ ਕੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ; ਹੁਣ ਤਕਦੀਰ ਦੇ ਹਕਮ ਨਾਲ, ਹੇ ਸਉਮਿਤ੍ਰ, ਇਹ ਅਸਹਣੀ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਲੈ।
ਨ ਕੋऽਪ੍ਯਸ੍ਮਤ੍ਕੁਲੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਤ੍ਸਮੋ ਦੁਃਖਭਾਙ੍ਨਰਃ । ਅਕਿਞ੍ਚਨੋऽਕ੍ਸ਼ਮਃ ਕ੍ਲਿष੍ਟੋ ਨ ਭੂਤੋ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਦੁੱਖੀ, ਬੇਸਹਾਰਾ, ਬੇਬਸ ਤੇ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਹੋਇਆ, ਨਾ ਹੋਵੇਗਾ।
ਕਿਂ ਕਰੋਮ੍ਯਦ੍ਯ ਸੌਮਿਤ੍ਰੇ ਮਗ੍ਨੋऽਸ੍ਮਿ ਦੁਃਖਸਾਗਰੇ । ਨ ਚਾਸ੍ਤਿ ਤਰਣੋਪਾਯੋ ਹ੍ਯਸਹਾਯਸ੍ਯ ਮੇ ਕਿਲ
ਹੇ ਸਉਮਿਤ੍ਰ, ਮੈਂ ਅੱਜ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਬੇਸਹਾਰੇ ਲਈ ਇਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਦਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।
ਨ ਵਿਤ੍ਤਂ ਨ ਬਲਂ ਵੀਰ ਤ੍ਵਮੇਕਃ ਸਹਚਾਰਕਃ । ਕੋਪਂ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਕਰੋਮ੍ਯਦ੍ਯ ਭੋਗੇਸ੍ਮਿਨ੍ਸ੍ਵਕृਤੇऽਨੁਜ
ਨ ਧਨ ਬਚਿਆ, ਨ ਤਾਕਤ, ਹੇ ਵੀਰ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਸਾਥੀ ਹੈਂ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਕਿਸ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰਾਂ, ਹੇ ਭਰਾ, ਜਦ ਇਹ ਦੁੱਖ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਬਾਂ ਦੇ ਹਨ?