ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੋऽਪਿ ਪੁਨਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਵਂ ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਗਤੋऽਧੁਨਾ । ਤਯੋਰ੍ਬਾਹੁਬਲਾਦਤ੍ਰ ਨਿਰ੍ਭਯਾऽਹਂ ਵਸਾਮਿ ਵੈ
ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੇ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਮੁੜ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਹੁਣ ਇੱਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ।
ਮਯੇਦਂ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਵਨਵਾਸਕੇ । ਤੇऽਤ੍ਰਾਗਤ੍ਯਾਰ੍ਹਣਾਂ ਤੇ ਵੈ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰਾ ਵਨਵਾਸ ਦਾ ਹਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਇੱਥੇ ਆਉਣਗੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣਗੇ।
ਯਤਿਰ੍ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਵਰੂਪੋऽਸਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪੂਜਿਤੋ ਮਯਾ । ਆਸ਼੍ਰਮੋ ਵਿਪਿਨੇ ਘੋਰੇ ਕृਤੋऽਸ੍ਤਿ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਕੁਲੇ
ਤੂੰ ਇਕ ਤਪस्वੀ ਹੈਂ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਇਕ ਆਸ਼ਰਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਮਾਗ੍ਰਤਃ । ਕੋऽਸਿ ਤ੍ਰਿਦਣ੍ਡਿਰੂਪੇਣ ਵਿਪਿਨੇ ਤ੍ਵਂ ਸਮਾਗਤਃ
ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦੀ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਚ ਦੱਸ: ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਦੰਡ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵੀ ਵਾਂਗ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈਂ?
ਆਗਤੋऽਹਂ ਵਰਾਰੋਹੇ ਭਗਿਨ੍ਯਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤੋऽਤ੍ਰ ਵੈ । ਜਨਸ੍ਥਾਨੇ ਹਤੌ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭ੍ਰਾਤਰੌ ਖਰਦੂषਣੌ
ਹੰ ਸੋਹਣੀ ਭਵਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਵਲੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਜਨਸਥਾਨ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਖਰ ਤੇ ਦੂਸ਼ਣ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਅਙ੍ਗੀਕੁਰੁ ਨृਪਂ ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮਾਨੁषਂ ਪਤਿਮ੍ । ਹृਤਰਾਜ੍ਯਂ ਗਤਸ਼੍ਰੀਕਂ ਨਿਰ੍ਬਲਂ ਵਨਵਾਸਿਨਮ੍
ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਰਾਜਾ ਮੰਨ ਲੈ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਪਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਜੋ ਰਾਜ ਗਵਾ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਲਹਿ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਬੇਸਹਾਰਾ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਪਟ੍ਟਰਾਜ੍ਞੀ ਭਵ ਤ੍ਵਂ ਮੇ ਮਨ੍ਦੋਦਰ੍ਯੁਪਰਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍ । ਦਾਸੋऽਸ੍ਮਿ ਤਵ ਤਨ੍ਵਙ੍ਗਿ ਸ੍ਵਾਮਿਨੀ ਭਵ ਭਾਮਿਨਿ
ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਬਣ ਜਾ, ਮੰਦੋਦਰੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ। ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਾਸ ਹਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਅੰਗ ਵਾਲੀਏ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਲਕਣ ਬਣ ਜਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੋਹਣੀਏ।
ਜੇਤਾऽਹਂ ਲੋਕਪਾਲਾਨਾਂ ਪਤਾਮਿ ਤਵ ਪਾਦਯੋਃ । ਕਰਂ ਗृਹਾਣ ਮੇऽਦ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਸਨਾਥਂ ਕੁਰੁ ਜਾਨਕਿ
ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲੈ, ਜਾਨਕੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਰ ਲੈ, ਮੈਨੂੰ ਆਸਰਾ ਦੇ।
ਪਿਤਾ ਤੇ ਯਾਚਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਯਾ ਵੈ ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤੇऽਬਲੇ । ਜਨਕੋ ਮਾਮੁਵਾਚੇਤ੍ਥਂ ਪਣਬਨ੍ਧੋ ਮਯਾ ਕृਤਃ
ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੰਗਿਆ ਸੀ, ਬਲਵਾਨੇ। ਜਨਕ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਇਕ ਵਾਅ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰਚਾਪਭਯਾਨ੍ਨਾਹਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਯਂਵਰੇ । ਮਨੋ ਮੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਤਾਵਨ੍ਨਿਮਗ੍ਨਂ ਵਿਰਹਾਤੁਰਮ੍
ਰੁਦਰ ਦੇ ਧਨੁਸ਼ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸਵਯੰਵਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਗਿਆ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਉਥੇ ਹੀ ਰਿਹਾ, ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ।
ਵਨੇऽਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਾਨੁਰਾਗਮੋਹਿਤਃ । ਆਗਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਸਿਤਾਪਾਙ੍ਗਿ ਸਫਲਂ ਕੁਰੁ ਮੇ ਸ਼੍ਰਮਮ੍
ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ, ਕਾਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਏ। ਮੇਰੀ ਮਿਹਨਤ ਸਫਲ ਕਰ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਕृਤਰਾਮਸ਼ੋਕਸਾਨ੍ਤ੍ਵਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਤਦਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਵਚੋ ਦੁष੍ਟਂ ਜਾਨਕੀ ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਾ । ਵੇਪਮਾਨਾ ਸ੍ਥਿਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਨੋ ਵਾਚਮੁਵਾਚ ਹ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਾਨਕੀ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ, ਪਰ ਮਨ ਨੂੰ ਥਿਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬੋਲਿਆ।
ਪੌਲਸ੍ਤ੍ਯ ਕਿਮਸਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਥ ਸ੍ਮਰਮੋਹਿਤਃ । ਨਾਹਂ ਵੈ ਸ੍ਵੈਰਿਣੀ ਕਿਨ੍ਤੁ ਜਨਕਸ੍ਯ ਕੁਲੋਦ੍ਭਵਾ
ਪੁਲਸਤਯ ਵੰਸ਼ੀਏ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਇੰਨੇ ਮਾੜੇ ਬਚਨ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ? ਮੈਂ ਕੋਈ ਆਵਾਰਾ ਔਰਤ ਨਹੀਂ, ਜਨਕ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹਾਂ।
ਗਚ੍ਛ ਲਙ੍ਕਾਂ ਦਸ਼ਾਸ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਰਾਮ ਤ੍ਵਾਂ ਵੈ ਹਨਿष੍ਯਤਿ । ਮਤ੍ਕृਤੇ ਮਰਣਂ ਤਤ੍ਰ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਚਲਾ ਜਾ, ਦਸ ਸੀਸ ਵਾਲਿਆ। ਰਾਮ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਮਾਰੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਉੱਥੇ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰ੍ਣਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਗਤਾ ਸਾ ਵਹ੍ਨਿਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਗਚ੍ਛ ਗਚ੍ਛੇਤਿ ਵਦਤੀ ਰਾਵਣਂ ਲੋਕਰਾਵਣਮ੍
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਝੋੰਪੜੀ ਵਿਚ, ਅੱਗ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ 'ਚਲਾ ਜਾ, ਚਲਾ ਜਾ' ਆਖਦੀ ਰਹੀ।
ਸੋऽਥ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਜਂ ਰੂਪਂ ਜਗਾਮੋਟਜਮਨ੍ਤਿਕਮ੍ । ਬਲਾਜ੍ਜਗ੍ਰਾਹ ਤਾਂ ਬਾਲਾਂ ਰੁਦਤੀ ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਾਮ੍
ਫਿਰ, ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਝੋੰਪੜੀ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ, ਉਹ ਡਰੀ ਹੋਈ ਤੇ ਰੋ ਰਹੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਰਾਮਰਾਮੇਤਿ ਕ੍ਰਨ੍ਦਨ੍ਤੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੇਤਿ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਗਤਃ ਪਾਪੋ ਰਥਮਾਰੋਪ੍ਯ ਸਤ੍ਵਰਃ
ਉਹ 'ਰਾਮਾ, ਰਾਮਾ!' ਤੇ 'ਲਕਸ਼ਮਣ!' ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੁਕਾਰਦੀ ਰਹੀ। ਪਰ ਉਹ ਪਾਪੀ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚਾੜ੍ਹ ਲੈ ਗਿਆ।
ਗਚ੍ਛਨ੍ਨਰੁਣਪੁਤ੍ਰੇਣ ਮਾਰ੍ਗੇ ਰੁਦ੍ਧੋ ਜਟਾਯੁषਾ । ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੋऽਭੂਨ੍ਮਹਾਰੌਦ੍ਰਸ੍ਤਯੋਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਨਾਨ੍ਤਰੇ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਰਸਤਾ ਅਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਟਾਯੂ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।
ਹਤ੍ਵਾ ਤਂ ਤਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਚ ਗਤੋऽਸੌ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਧਿਪਃ । ਲਙ੍ਕਾਯਾਂ ਕ੍ਰਨ੍ਦਤੀ ਤਾਤ ਕੁਰਰੀਵ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਜਟਾਯੂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਰਾਖਸਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਲੰਕਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮਾੜੀ ਆਤਮਾ ਦੇ ਹੱਥੋਂ, ਇਕ ਦੁਖੀ ਚੀਲ ਵਾਂਗ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਅਸ਼ੋਕਵਨਿਕਾਯਾਂ ਸਾ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੀਯੁਤਾ । ਸ੍ਵਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਨੈਵ ਚਲਿਤਾ ਸਾਮਦਾਨਾਦਿਭਿਃ ਕਿਲ
ਉਸ ਨੂੰ ਅਸ਼ੋਕ ਵਨ ਵਿੱਚ ਰਾਖਸਣਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਰਯਾਦਾ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਹਿਲੀ, ਚਾਹੇ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂ ਡਰਾਇਆ ਗਿਆ।
ਰਾਮੋऽਪਿ ਤਂ ਮृਗਂ ਹਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮਾਦਾਯ ਨਿਰ੍ਵृਤਃ । ਆਯਾਨ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕਿਂ ਕृਤਂ ਤੇऽਨੁਜਾਸਮਮ੍
ਰਾਮ ਨੇ ਉਹ ਮ੍ਰਿਗ ਮਾਰ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਇਆ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੇਰੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਨਾਲ ਕੀ ਕੀਤਾ?'
ਏਕਾਕਿਨੀਂ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਮਿਹਾਗਤਃ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਨਂ ਤੁ ਪਾਪਸ੍ਯ ਰਾਘਵਸ੍ਤ੍ਵਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍
'ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਇਕੱਲੀ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆ ਗਿਆ?' ਪਾਪੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਘਵ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।
ਸੌਮਿਤ੍ਰਿਸ੍ਤ੍ਵਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਸੀਤਾਵਾਗ੍ਬਾਣਪੀਡਿਤਃ । ਪ੍ਰਭੋऽਤ੍ਰਾਹਂ ਸਮਾਯਾਤਃ ਕਾਲਯੋਗਾਨ੍ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਸੌਮਿਤ੍ਰ ਨੇ, ਸੀਤਾ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਆਖਿਆ, 'ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'
ਤਦਾ ਤੌ ਪਰ੍ਣਸ਼ਾਲਾਯਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯਾਤਿਦੁਃਖਿਤੌ । ਜਾਨਕ੍ਯਨ੍ਵੇषਣੇ ਯਤ੍ਨਮੁਭੌ ਕਰ੍ਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤੌ
ਫਿਰ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਪਰਣਾਂ ਦੀ ਝੋਪੜੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਏ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਜਾਨਕੀ ਦੀ ਖੋਜ ਲਈ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਮਾਰ੍ਗਮਾਣੌ ਤੁ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਯਤ੍ਰਾਸੌ ਪਤਿਤਃ ਖਗਃ । ਜਟਾਯੁਃ ਪ੍ਰਾਣਸ਼ੇषਸ੍ਤੁ ਪਤਿਤਃ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੱਭਦੇ ਲੱਭਦੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਜਿਥੇ ਉਹ ਪੰਛੀ ਡਿੱਗਿਆ ਸੀ, ਉਥੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਜਟਾਯੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਜਾਨ ਹਾਲੇ ਬਾਕੀ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਪਿਆ ਸੀ।
ਤੇਨੋਕ੍ਤਂ ਰਾਵਣੇਨਾਦ੍ਯ ਹृਤਾऽਸੌ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ । ਮਯਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧਃ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਪਾਤਿਤੋऽਹਂ ਮृਧੇ ਪੁਨਃ
ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, 'ਅੱਜ ਰਾਵਣ ਜਨਕ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਮਾੜੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤੇ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਸੌ ਗਤਪ੍ਰਾਣਃ ਸਂਸ੍ਕृਤੋ ਰਾਘਵੇਣ ਵੈ । ਕृਤ੍ਵੌਰ੍ਘ੍ਵਦੈਹਿਕਂ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣੌ ਨਿਰ੍ਗਤੌ ਤਤਃ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਰਾਘਵ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਰਾਮ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣ, ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ।
ਕਬਨ੍ਧਂ ਘਾਤਯਿਤ੍ਵਾਸੌ ਸ਼ਾਪਾਚ੍ਚਾਮੋਚਯਤ੍ਪ੍ਰਭੁਃ । ਵਚਨਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਹਰਿਣਾ ਸਖ੍ਯਂ ਚਕ੍ਰੇऽਥ ਰਾਘਵਃ
ਰਾਮ ਨੇ ਕਬੰਧ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਵਾਨਰ ਮੁਖੀ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰ ਲਈ।
ਹਤ੍ਵਾ ਚ ਵਾਲਿਨਂ ਵੀਰਂ ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਰਾਜ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸੁਗ੍ਰੀਵਾਯ ਦਦੌ ਰਾਮਃ ਕृਤਸਖ੍ਯਾਯ ਕਾਰ੍ਯਤਃ
ਵੀਰ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਿ੍ਸ਼ਕਿੰਧਾ ਰਾਜ ਸੁਗਰੀਵ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
ਰਾਵਣ ਉਵਾਚ ਲਙ੍ਕੇਸ਼ੋऽਹਂ ਮਰਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਮਨ੍ਦੋਦਰੀਪਤਿਃ । ਤ੍ਵਤ੍ਕृਤੇ ਤੁ ਕृਤਂ ਰੂਪਂ ਮਯੇਤ੍ਥਂ ਸ਼ੋਭਨਾਕृਤੇ
ਰਾਵਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੰ ਮੈਂ ਲੰਕਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹਾਂ, ਹੰ ਮੰਦੋਦਰੀ ਦਾ ਪਤੀ ਹਾਂ, ਹੰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਹੰ ਹੰ ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ, ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ ਹੰ