ਏਵਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਕਾਲੇ ਵੈ ਸੁਸ਼ਿਲੋ ਨਾਮਤੋ ਗੁਣੈਃ । ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਾਰ੍ਤੋ ਦ੍ਵਿਜਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛਾਤਿਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਂ ਲੰਘਦਾ ਗਿਆ। ਸੁਸ਼ੀਲ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਗੁਣੀ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਗਰੀਬੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਤੇ ਬਹੁਤ ਭੁੱਖਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ।
ਸੁਸ਼ੀਲ ਉਵਾਚ ਭੋ ਭੂਦੇਵ ਕृਪਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਦਸ੍ਵਾਦ੍ਯ ਮਹਾਮਤੇ । ਕਥਂ ਦਾਰਿਦ੍ਰ੍ਯਨਾਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਮੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯੇਨ ਵੈ
ਸੁਸ਼ੀਲ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਗਰੀਬੀ ਕਿਵੇਂ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਪੱਕੇ ਮਨ ਨਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ।'
ਧਨੈषਣਾ ਮੇ ਨੈਵਾਸ੍ਤਿ ਧਨੀ ਸ੍ਯਾਮਿਤਿ ਮਾਨਦ । ਕੁਟੁਮ੍ਬਭਰਣਾਰ੍ਥਂ ਵੈ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
'ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਧਨੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਾਣਯੋਗ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੋਟੀ-ਰੋਜ਼ੀ ਲਈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।'
ਪੁਤ੍ਰੀ ਸੁਤਸ੍ਤੁ ਮੇ ਬਾਲੋ ਭਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥੀ ਰੋਦਤੇ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਤਾਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰਂ ਗृਹੇ ਨਾਨ੍ਨਂ ਮੁष੍ਟਿਮੇਕਾਂ ਦਦਾਮ੍ਯਹਮ੍
'ਮੇਰੀ ਧੀ ਤੇ ਨਿੱਕਾ ਪੁੱਤ ਭੁੱਖ ਕਰਕੇ ਜ਼ੋਰ-ਜ਼ੋਰ ਰੋਂਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ ਇਕ ਮੁੱਠੀ ਭੋਜਨ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਵਿਸਰ੍ਜਿਤੋ ਯਤੋ ਗੇਹਾਦ੍ਗਤੋ ਬਾਲੋ ਰੁਦਨ੍ਮਯਾ । ਅਤੋ ਮੇ ਦਹ੍ਯਤੇऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਧਨਂ ਵਿਨਾ
'ਜਦੋਂ ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ ਬੱਚਾ ਮੈਂ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਧਨ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਵਿਵਾਹੋऽਸ੍ਤਿ ਸੁਤਾਯਾ ਮੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿਤ੍ਤਂ ਕਰੋਮਿ ਕਿਮ੍ । ਦਸ਼ਵਰ੍षਾਧਿਕਾਯਾਸ੍ਤੁ ਦਾਨਕਾਲੋऽਪਿ ਯਾਤ੍ਯਲਮ੍
'ਮੇਰੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਪਰ ਕੋਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਉਹ ਦਸ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ।'
ਤੇਨ ਸ਼ੋਚਾਮਿ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋऽਸਿ ਦਯਾਨਿਧੇ । ਤਪੋ ਦਾਨਂ ਵ੍ਰਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਜਪਂ ਤਥਾ
'ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ। ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਤੇ ਦਇਆ ਦਾ ਸਾਗਰ ਹੈਂ। ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਤਪ, ਦਾਨ, ਵਰਤ ਜਾਂ ਮੰਤਰ ਜਪ ਦੱਸ, ਜੋ ਮੈਂ ਕਰ ਸਕਾਂ।'
ਯੇਨਾਹਂ ਪੋष੍ਯਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਕਰੋਮਿ ਦ੍ਵਿਜ ਪੋषਣਮ੍ । ਤਾਵਨ੍ਮੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਨਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰ੍ਨਾਧਿਕਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯੇ ਕਿਲ
'ਜਿਸ ਨਾਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਾਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੋਟੀ-ਰੋਜ਼ੀ ਚਲਾ ਸਕਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਹੀ ਧਨ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।'
ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਕੁਟੁਮ੍ਬਂ ਮੇ ਸੁਖਿਤਂ ਪ੍ਰਭਵੇਦਿਹ । ਤਤ੍ਕੁਰੁष੍ਵ ਮਹਾਭਾਗ ਜ੍ਞਾਨੇਨ ਪਰਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਚ
ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਇੱਥੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਹੋਵੇ, ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕੰਮ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਕਰ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਪृष੍ਟਸ੍ਤਥਾ ਤੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਃ । ਉਵਾਚ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਸ੍ਤਂ ਵੈਸ਼੍ਯਂ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ, ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਵੈਸ਼ ਨੂੰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵੈਸ਼੍ਯਵਰ੍ਯ ਕੁਰੁष੍ਵਾਦ੍ਯ ਨਵਰਾਤ੍ਰਵ੍ਰਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਪੂਜਨਂ ਭਗਵਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਹਵਨਂ ਭੋਜਨਂ ਤਥਾ
ਹੇ ਵੈਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਨਵਰਾਤ੍ਰੇ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ ਰੱਖ, ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਕਰ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਵੰਡ।
ਵੇਦਪਾਰਾਯਣਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਜਪਹੋਮਾਦਿਕਂ ਤਥਾ । ਕੁਰੁष੍ਵਾਦ੍ਯ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਤਵ ਕਾਰ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰ, ਸ਼ਕਤੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਜਪ ਤੇ ਹੋਮ ਆਦਿਕ ਕਰਮ ਵੀ ਕਰ, ਅੱਜ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਕਰ।
ਏਤਸ੍ਮਾਦਪਰਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਧਰਾਤਲੇ । ਨਵਰਾਤ੍ਰਾਭਿਧਂ ਵੈਸ਼੍ਯ ਪਾਵਨਂ ਸੁਖਦਂ ਤਥਾ
ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਰ ਕੋਈ ਵਰਤ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਹੇ ਵੈਸ਼, ਨਵਰਾਤ੍ਰਾ ਨਾਮਕ ਵਰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਦਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਂ ਚੈਵ ਸੁਖਸਨ੍ਤਾਨਵਰ੍ਧਨਮ੍ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਾਸ਼ਕਰਂ ਕਾਮਂ ਨਵਰਾਤ੍ਰਵ੍ਰਤਂ ਸਦਾ
ਨਵਰਾਤ੍ਰੇ ਦਾ ਵਰਤ ਸਦਾ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੁਖ ਦੀ ਲੜੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜ੍ਯਭ੍ਰष੍ਟੇਨ ਰਾਮੇਣ ਸੀਤਾਵਿਰਹਿਤੇਨ ਚ । ਕਿष੍ਕਿਨ੍ਧਾਯਾਂ ਵ੍ਰਤਂ ਚੈਤਤ੍ਕृਤਂ ਦੁਃਖਾਤੁਰੇਣ ਵੈ
ਇਹ ਵਰਤ ਰਾਮ ਨੇ, ਜੋ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਞਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸੀਤਾ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੁੱਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਿਸ਼ਕਿੰਧਾ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਪ੍ਰਤਪ੍ਤੇਨਾਪਿ ਰਾਮੇਣ ਸੀਤਾਵਿਰਹਵਹ੍ਨਿਨਾ । ਵਿਧਿਵਤ੍ਪੂਜਿਤਾ ਦੇਵੀ ਨਵਰਾਤ੍ਰਵ੍ਰਤੇਨ ਵੈ
ਸੀਤਾ ਦੀ ਜੁਦਾਈ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਰਾਮ ਨੇ ਨਵਰਾਤ੍ਰੇ ਦੇ ਵਰਤ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਤੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾऽਥ ਵੈਦੇਹੀ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੇਤੁਂ ਮਹਾਰ੍ਣਵੇ । ਹਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਦੋਦਰੀਨਾਥਂ ਕੁਮ੍ਭਕਰ੍ਣਂ ਮਹਾਬਲਮ੍
ਉਸ ਵਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਪੁਲ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਮੰਦੋਦਰੀ ਦੇ ਪਤੀ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
ਮੇਘਨਾਦਂ ਸੁਤਂ ਹਤ੍ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੂਪਂ ਬਿਭੀषਣਮ੍ । ਪਸ਼੍ਚਾਦਯੋਧ੍ਯਾਮਾਗਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਰਾਜ੍ਯਮਕਣ੍ਟਕਮ੍
ਮੇਘਨਾਦ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਬਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾ ਕੇ, ਫਿਰ ਰਾਮ ਅਯੋਧਿਆ ਆਇਆ ਤੇ ਬਿਨਾ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ।
ਨਵਰਾਤ੍ਰਵ੍ਰਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਵਿਸ਼ਾਂਵਰ । ਸੁਖਂ ਭੂਮਿਤਲੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਰਾਮੇਣਾਮਿਤਤੇਜਸਾ
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ, ਨਵਰਾਤ੍ਰੇ ਦੇ ਵਰਤ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਅਤੁੱਟ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਨੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁਖ ਪਾਇਆ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਵਿਪ੍ਰਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਗੁਰੁਮ੍ । ਕृਤ੍ਵਾ ਜਗ੍ਰਾਹ ਸਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਮਾਯਾਬੀਜਾਭਿਧਂ ਨृਪ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੈਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਗੁਰੂ ਮੰਨ ਲਿਆ ਤੇ ਮਾਇਆ ਬੀਜ ਨਾਮ ਮੰਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ।
ਜਜਾਪ ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਵਰਾਤ੍ਰਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ । ਨਾਨਾਵਿਧੋਪਹਾਰੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਸਾਦਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਵਰਾਤ੍ਰਾ ਨਿਰੰਤਰ ਜਪਿਆ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਨਵਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਚੈਵ ਮਾਯਾਬੀਜਪਰਾਯਣਃ । ਨਵਮੇ ਵਤ੍ਸਰਾਨ੍ਤੇ ਤੁ ਮਹਾष੍ਟਮ੍ਯਾਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਉਹ ਨੌਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮਾਇਆ ਬੀਜ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਨਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਂ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ—
ਅਰ੍ਧਰਾਤ੍ਰੇ ਤੁ ਸਞ੍ਜਾਤੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਦਦੌ । ਨਾਨਾਵਰਪ੍ਰਦਾਨੈਸ਼੍ਚ ਕृਤਕृਤ੍ਯਞ੍ਚਕਾਰ ਤਮ੍
ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਕੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਰਾਮਚਰਿਤ੍ਰਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ ਕਥਂ ਰਾਮੇਣ ਤਚ੍ਚੀਰ੍ਣਂ ਵ੍ਰਤਂ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਸੁਖਪ੍ਰਦਮ੍ । ਰਾਜ੍ਯਭ੍ਰष੍ਟਃ ਕਥਂ ਸੋऽਥ ਕਥਂ ਸੀਤਾ ਹृਤਾ ਪੁਨਃ
ਰਾਮ ਦੇ ਚਰਿਤਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਤਾ ਦਾ ਉਹ ਸੁਖਦਾਇਕ ਵਰਤ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤਾ? ਉਹ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵੰਞਿਆ, ਤੇ ਸੀਤਾ ਕਿਵੇਂ ਚੁੱਕੀ ਗਈ ਤੇ ਮੁੜ ਮਿਲੀ?
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨਯੋਧ੍ਯਾਧਿਪਤਿਃ ਪੁਰਾ । ਸੂਰ੍ਯਵਂਸ਼ਧਰਸ਼੍ਚਾਸੀਦ੍ਦੇਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪੂਜਕਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਹਿਲਾਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਨਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾ ਲੋਕੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ । ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਾ ਭਰਤਸ਼੍ਚੇਤਿ ਨਾਮਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ—ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਤੇ ਭਰਤ।
ਰਾਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਿਯਕਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਦृਸ਼ਾ ਗੁਣਰੂਪਤਃ । ਕੌਸਲ੍ਯਾਯਾਃ ਸੁਤੋ ਰਾਮਃ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਭਰਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਸਨ, ਸੁਭਾਵ ਤੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ। ਕੌਸਲਿਆ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਸੀ ਤੇ ਕੈਕਈ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਰਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸੁਮਿਤ੍ਰਾਤਨਯੌ ਜਾਤੌ ਯਮਲੌ ਦ੍ਵੌ ਮਨੋਹਰੌ । ਤੇ ਜਾਤਾ ਵੈ ਕਿਸ਼ੋਰਾਸ਼੍ਚ ਧਨੁਰ੍ਬਾਣਧਰਾਃ ਕਿਲ
ਸੁਮਿਤਰਾ ਦੇ ਦੋ ਸੋਹਣੇ ਜੁੜਵਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋਏ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਸੂਨਵਃ ਕृਤਸਂਸ੍ਕਾਰਾ ਭੂਪਤੇਃ ਸੁਖਵਰ੍ਧਕਾਃ । ਕੌਸ਼ਿਕੇਨ ਤਦਾऽऽਗਤ੍ਯ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤੋ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ
ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਲਾਈ ਹੋਏ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦੇ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਉਸ਼ਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਆਏ ਤੇ ਰਘੁਨੰਦਨ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਰਾਘਵਂ ਮਖਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਸੂਨੁਂ षੋਡਸ਼ਵਾਰ੍षਿਕਮ੍ । ਤਸ੍ਮੈ ਸੋऽਯਂ ਦਦੌ ਰਾਮਂ ਕੌਸ਼ਿਕਾਯ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਮ੍
ਯਜਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ਮਣ ਸਮੇਤ ਕਉਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।