ਤਾਸਾਂ ਤਿਸॄਣਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤੀਨਾਂ ਦੇਹਾਙ੍ਗੀਕਾਰਲਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਸृष੍ਟ੍ਯਰ੍ਥਂ ਚ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਃ ਸਰ੍ਗਃ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦੈਃ
ਇਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ, ਸਰਜਨਾ ਲਈ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ 'ਸਰਜਨਾ' ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਹਰਿਦ੍ਰੁਹਿਣਰੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਸਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਤਤਃ ਸ੍ਮृਤਾ । ਪਾਲਨੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਨਾਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਹਿ ਸਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਹਰਿ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਰੁਦਰ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਪਾਲਣ, ਉਤਪਤੀ ਤੇ ਨਾਸ ਲਈ 'ਪ੍ਰਤਿਸਰਜਨਾ' ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੋਮਸੂਰ੍ਯੋਦ੍ਭਵਾਨਾਂ ਚ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਵਂਸ਼ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਨਮ੍ । ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪ੍ਵਾਦੀਨਾਂ ਵਂਸ਼ਾਸ੍ਤੇ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਚੰਦ੍ਰ ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਤੇ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੂ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਮੁਖਾਨਾਂ ਚ ਮਨੂਨਾਂ ਪਰਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ । ਕਾਲਸਙ੍ਖ੍ਯਾ ਤਥਾ ਤੇषਾਂ ਤਤ੍ਤਨ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਿ ਚ
ਸਵਾਯੰਭੂ ਆਦਿ ਮਨੂਆਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨਵਾਂਤਰ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਤੇषਾਂ ਵਂਸ਼ਾਨੁਕਥਨਂ ਵਂਸ਼ਾਨੁਚਰਿਤਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਪਞ੍ਚਲਕ੍ਸ਼ਣਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਥਾ 'ਵੰਸ਼ਾਨੁਚਰਿਤ' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਪੰਜ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ।
ਸਪਾਦਲਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਤਥਾ ਭਾਰਤਂ ਮੁਨਿਨਾ ਕृਤਮ੍ । ਇਤਿਹਾਸ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਵੇਦਸਮ੍ਮਤਮ੍
ਭਾਰਤ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਚਿਆ, ਇੱਕ ਲੱਖ ਤੇ ਪੌਣ ਲੱਖ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ 'ਇਤਿਹਾਸ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੰਜਵਾਂ ਵੇਦ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ ਕਾਨਿ ਤਾਨਿ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸੂਤ ਸਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ । ਕਤਿਸਙ੍ਖ੍ਯਾਨਿ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਸ਼੍ਰੋਤੁਕਾਮਾ ਵਯਂ ਤ੍ਵਿਹ
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਸੂਤ, ਉਹ ਪੁਰਾਣ ਕਿਹੜੇ ਹਨ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ; ਉਹ ਕਿੰਨੇ ਹਨ? ਅਸੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ।
ਕਲਿਕਾਲਵਿਭੀਤਾਃ ਸ੍ਮੋ ਨੈਮਿषਾਰਣ੍ਯਵਾਸਿਨਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾਤ੍ਰ ਸਮਾਦਿष੍ਟਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮਨੋਮਯਮ੍
ਅਸੀਂ ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣਯ ਦੇ ਵਾਸੀ ਕਲਿਯੁਗ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਾਂ; ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਮਨ ਦੀ ਚੱਕੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ।
ਕਥਿਤਂ ਤੇਨ ਨਃ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਗਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਵੇਤਸ੍ਯ ਪृष੍ਠਤਃ । ਨੇਮਿਃ ਸਂਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਰ ਸ ਦੇਸ਼ਃ ਪਾਵਨਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਚੱਕੀ ਦੇ ਨੇਮ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਉਥੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਓ; ਜਿੱਥੇ ਨੇਮ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਲੇਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ੋ ਨ ਕਦਾਚਿਤ੍ ਸਮ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਤਾਵਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੁ ਤਤ੍ਰੈਵ ਯਾਵਤ੍ਸਤ੍ਯਯੁਗਂ ਪੁਨਃ
ਉਥੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦਾ ਦਾਖਲਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਸੀਂ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹੀਏ ਜਦ ਤੱਕ ਸਤਯੁਗ ਮੁੜ ਆਵੇ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਕਥਾਨਕਮ੍ । ਚਾਲਯਨ੍ਨਿਰ੍ਗਤਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਸਰ੍ਵਦੇਸ਼ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਹੁਕਮ ਲੈ ਕੇ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਪਿਆ, ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।
ਪ੍ਰੇਤ੍ਯਾਤ੍ਰ ਚਾਲਯਂਸ਼੍ਚਕ੍ਰਂ ਨੇਮਿਃ ਸ਼ੀਰ੍ਣੋऽਤ੍ਰ ਪਸ਼੍ਯਤਃ । ਤੇਨੇਦਂ ਨੈਮਿषਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਪਰਮਪਾਵਨਮ੍
ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ, ਚੱਕੀ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਨੇਮ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਟੁੱਟ ਗਈ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਥਾਂ 'ਨੈਮੀਸ਼' ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਹੈ।
ਕਲਿਪ੍ਰਵੇਸ਼ੋ ਨੈਵਾਤ੍ਰ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸ੍ਥਾਨਂ ਕृਤਂ ਮਯਾ । ਮੁਨਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਸਙ੍ਘੈਸ਼੍ਚ ਕਲਿਭੀਤੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ
ਇਥੇ ਕਲਿਜੁਗ ਦਾ ਪਰਵੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਹ ਥਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਲਿਜੁਗ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਹਨ, ਬਣਾਈ ਹੈ।
ਪਸ਼ੁਹੀਨਾਃ ਕृਤਾ ਯਜ੍ਞਾਃ ਪੁਰੋਡਾਸ਼ਾਦਿਭਿਃ ਕਿਲ । ਕਾਲਾਤਿਵਾਹਨਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਯਾਵਤ੍ਸਤ੍ਯਯੁਗਾਗਮਃ
ਇਥੇ ਯਜਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਿਰਫ ਚਾਵਲ ਆਦਿ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਰੀਤ ਸਤਯੁਗ ਆਉਣ ਤਕ ਬਣੀ ਰਹੇ।
ਭਾਗ੍ਯਯੋਗੇਨ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੂਤ ਤ੍ਵਂ ਚਾਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਥਾ । ਕਥਯਾਦ੍ਯ ਪੁਰਾਣਂ ਹਿ ਪਾਵਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮ੍ਮਤਮ੍
ਸੂਤ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਭਾਗ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ ਇਥੇ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋ; ਅੱਜ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੀ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਓ।
ਸੂਤ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਕ੍ਤਾ ਤ੍ਵਂ ਮਤਿਮਾਨਥ । ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪਾਰਾ ਵਯਂ ਨੂਨਮੇਕਚਿਤ੍ਤਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਸੂਤ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਹੋ; ਅਸੀਂ ਹੋਰ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਇਕ-ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠੇ ਹਾਂ।
ਤ੍ਵਂ ਸੂਤ ਭਵ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਸ੍ਤਾਪਤ੍ਰਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਕਥਯਾਦ੍ਯ ਪੁਰਾਣਂ ਹਿ ਪੁਣ੍ਯਂ ਭਾਗਵਤਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਸੂਤ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਉਮਰ ਲੰਮੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹੋ; ਅੱਜ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਓ।
ਯਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਾਨਾਂ ਵਰ੍ਣਨਂ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤਯਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਃ ਕਥਿਤੋ ਮੁਨਿਨਾ ਕਿਲ
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਦ੍ਵੈਪਾਯਨੇਨ ਮੁਨਿਨਾ ਕਥਿਤਂ ਯਚ੍ਚ ਪਾਵਨਮ੍ । ਨ ਤृਪ੍ਯਾਮੋ ਵਯਂ ਸੂਤ ਕਥਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਨੋਰਮਾਮ੍
ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਸੁਣਾਈ, ਸੂਤ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਉਹ ਮਨੋਹਰ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਕਦੇ ਵੀ ਅਕਲਾਏ ਨਹੀਂ।
ਸਕਲਗੁਣਗਣਾਨਾਮੇਕਪਾਤ੍ਰਂ ਪਵਿਤ੍ਰ- ॥ ਮਖਿਲਭੁਵਨਮਾਤੁਰ੍ਨਾਟ੍ਯਵਦ੍ਯਦ੍ਵਿਚਿਤ੍ਰਮ੍ । ਨਿਖਿਲਮਲਗਣਾਨਾਂ ਨਾਸ਼ਕृਤ੍ਕਾਮਕਨ੍ਦਂ
ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਥਾਂ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਅਜੋਬੀ ਲੀਲਾ, ਸਾਰੇ ਮਲਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਜੜ।
ਪੁਰਾਣਵਰ੍ਣਨਪੂਰ੍ਵਕਤਤ੍ਤਦ੍ਯੁਗੀਯਵ੍ਯਾਸਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤੁ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ । ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਾਨਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇਨ ਵ੍ਯਾਸਾਤ੍ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਾਤ੍
ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵਿਆਸ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜੋ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਵਿਆਸ ਜੀ, ਸਤਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਪੁਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਾਂਗਾ।
ਮਦ੍ਵਯਂ ਭਦ੍ਵਯਂ ਚੈਵ ਬ੍ਰਤ੍ਰਯਂ ਵਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ । ਅਨਾਪਲਿਂਗਕੂਸ੍ਕਾਨਿ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਮਦਵਯ, ਭਦਵਯ, ਬ੍ਰਤ੍ਰਯ ਅਤੇ ਵਚਤੁਸ਼ਟਯ — ਇਹ ਪੁਰਾਣਾਂ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਖਾਸ ਪਛਾਣ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਂ ਚ ਮਤ੍ਸ੍ਯਮਾਦ੍ਯਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਮਤਸਯ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ।
ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਥਾ ਪਞ੍ਚਸ਼ਤਾਨਿ ਚ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੌਦਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਜ ਸੌ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ।
ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਂ ਵੈ ਪੁਣ੍ਯਂ ਭਾਗਵਤਂ ਕਿਲ । ਤਥਾ ਚਾਯੁਤਸਂਖ੍ਯਾਕਂ ਪੁਰਾਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਜ੍ਞਕਮ੍
ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨਾਮਕ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਵ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਚ ਸ਼ਤਾਧਿਕਮ੍ । ਤਥਾष੍ਟਾਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤਮੇਵ ਚ
ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਇੱਕ ਸੌ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ; ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ।
ਅਯੁਤਂ ਵਾਮਨਾਖ੍ਯਂ ਚ ਵਾਯਵ੍ਯਂ षਟ੍ਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਸਂਖ੍ਯਾਤਃ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤੁ ਸ਼ੌਨਕ
ਵਾਮਨ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹੈ, ਵਾਯੁ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਛੇ ਸੌ ਹਨ; ਸ਼ੌਨਕ ਜੀ, ਕੁੱਲ ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ।
ਤ੍ਰਯੋਵਿਂਸ਼ਤਿਸਾਹਸ੍ਰਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਸਾਹਸ੍ਰਂ ਵਾਰਾਹਂ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਵੈਸ਼ਣਵ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਅਤਿ ਅਜੋਬਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਤੇਈ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ; ਵਾਰਾਹ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਅਤਿ ਅਜੋਬਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਚੌਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਹਨ।
षੋਡਸ਼ੈਵ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪੁਰਾਣਂ ਚਾਗ੍ਨਿਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ । ਪਞ੍ਚਵਿਂਸ਼ਤਿਸਾਹਸ੍ਰਂ ਨਾਰਦਂ ਪਰਮਂ ਮਤਮ੍
ਅਗਨੀ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਸੋਲਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ; ਨਾਰਦ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਪੱਚੀ ਹਜ਼ਾਰ ਹਨ।
ਪਞ੍ਚਪਞ੍ਚਾਸ਼ਤ੍ਸਾਹਸ੍ਰਂ ਪਦ੍ਮਾਖ੍ਯਂ ਵਿਪੁਲਂ ਮਤਮ੍ । ਏਕਾਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਲਿਙ੍ਗਾਖ੍ਯਂ ਚਾਤਿਵਿਸ੍ਮृਤਮ੍
ਪਦਮ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪੰਜਵੀਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕ ਹਨ; ਲਿੰਗ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਾਨਯੋਗ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਹਨ।