ਯਤ੍ਪ੍ਰਭਾਵਾ ਚ ਸਾ ਦੇਵੀ ਯਤ੍ਸ੍ਵਰੁਪਾ ਯਦੁਦ੍ਭਵਾ । ਸਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਸ੍ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਨृਵਰੋਤ੍ਤਮ
ਉਹ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕੀ ਹੈ, ਉਹਦੀ ਅਸਲ ਰੂਪ ਤੇ ਉਤਪਤੀ ਕੀ ਹੈ? ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਭ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ; ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੋ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਪृष੍ਟਸ੍ਤਦਾ ਤੈਸ੍ਤੁ ਧ੍ਰੁਵਸਨ੍ਧਿਸੁਤੋ ਨृਪਃ । ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਦੇਵੀਂ ਤਾਨੁਵਾਚ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਧ੍ਰੁਵਸੰਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨ ਉਵਾਚ ਕਿਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਮਹੀਪਾਲਾਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰਿਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋ ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਸੇਸ਼ਾਃ ਸੁਰਗਣਾਸ੍ਤਥਾ
ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂ, ਰਾਜੇਓ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਬਾਰੇ? ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵ ਸਮੂਹ ਵੀ, ਉਹਦੇ ਕਰਤਬ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਸਰ੍ਵਸ੍ਯਾਦ੍ਯਾ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਵਰੇਣ੍ਯਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੁਤ੍ਤਮਾ । ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੀਯਂ ਮਹੀਪਾਲਾ ਜਗਤ੍ਪਾਲਨਤਤ੍ਪਰਾ
ਉਹ ਸਭ ਦੀ ਆਦਿ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਵਡਿਆਈਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ, ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲੀ, ਰਾਜੇਓ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸृਜਤੇ ਯਾ ਰਜੋਰੂਪਾ ਸਤ੍ਤ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਪਾਲਨੇ । ਸਂਹਾਰੇ ਚ ਤਮੋਰੂਪਾ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾ ਸਾ ਸਦਾ ਮਤਾ
ਉਹ ਰਜੋ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਤਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤਮੋ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਗੁਣਾ ਪਰਮਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲਪ੍ਰਦਾ । ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਕਾਰਣਂ ਸਾ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦੀਨਾਂ ਨृਪੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਉਹ ਨਿਰਗੁਣ, ਸਰਵੋਤਮ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦਾ ਵੀ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਨਿਰ੍ਗੁਣਾ ਸਰ੍ਵਥਾ ਜ੍ਞਾਤੁਮਸ਼ਕ੍ਯਾ ਯੋਗਿਭਿਰ੍ਨृਪਾਃ । ਸਗੁਣਾ ਸੁਖਸੇਵ੍ਯਾ ਸਾ ਚਿਨ੍ਤਨੀਯਾ ਸਦਾ ਬੁਧੈਃ
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ, ਜੋ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਯੋਗੀਆਂ ਵਲੋਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਮਾਤਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਾਜਾਨ ਊਚੁਃ ਬਾਲ ਏਵ ਵਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਨੂਨਂ ਭਯਾਤੁਰਃ । ਕਥਂ ਜ੍ਞਾਤਾ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵੀ ਪਰਮਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੁਤ੍ਤਮਾ
ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ?
ਉਪਾਸਿਤਾ ਕਥਂ ਚੈਵ ਪੂਜਿਤਾ ਚ ਕਥਂ ਨृਪ । ਯਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਤੁ ਸਾਹਾਯ੍ਯਂ ਚਕਾਰ ਤ੍ਵਰਯਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਉਸ ਮਾਤਾ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ? ਜਦੋਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ, ਤਦ ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਮਦਦ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪਾਈ?
ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨ ਉਵਾਚ ਬਾਲਭਾਵਾਨ੍ਮਯਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਬੀਜਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸੁਸਮ੍ਮਤਮ੍ । ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਪ੍ਰਜਪਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਾਮਬੀਜਾਭਿਧਂ ਨृਪਾਃ
ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਮਾਤਾ ਦਾ ਮੰਤਰ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਕਾਮ-ਬੀਜ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਤੇ ਜਪਦਾ ਹਾਂ।
ऋषਿਭਿਃ ਕਥ੍ਯਮਾਨਾ ਸਾ ਮਯਾ ਜ੍ਞਾਤਾਮ੍ਬਿਕਾ ਸ਼ਿਵਾ । ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਤਾਂ ਦਿਵਾਰਾਤ੍ਰਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪਰਮਯਾ ਪਰਾਮ੍
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਿਖਾਈ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਅੰਬਿਕਾ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ, ਜੋ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਤਨ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਜਾਨੋ ਭਕ੍ਤਿਤਤ੍ਪਰਾਃ । ਤਾਂ ਮਤ੍ਵਾ ਪਰਮਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਨਿਰ੍ਯਯੁਃ ਸ੍ਵਗृਹਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਸ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸੁਬਾਹੁਰਗਮਤ੍ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਤਮਾਪृਚ੍ਛ੍ਯ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨੋऽਪਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਨਿਰ੍ਜ੍ਜਗਾਮ ਸੁਕੋਸਲਾਨ੍
ਸੁਬਾਹੂ ਨੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਕਾਸੀ ਵਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਜੋ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਸੁਕੋਸਲਾ ਵਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਸ੍ਤੁ ਨृਪਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਤਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਤਂ ਮृਧੇ । ਜਿਤਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਞ੍ਚੈਵ ਬਭੂਵੁਃ ਪ੍ਰੇਮਸਂਯੁਤਾਃ
ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਤ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਜਿੱਤ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।
ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਨृਪਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਸਾਕੇਤਨਿਵਾਸਿਨਃ । ਉਪਾਯਨਾਨ੍ਯੁਪਾਦਾਯ ਪ੍ਰਯਯੁਃ ਸਮ੍ਮੁਖੇ ਜਨਾਃ
ਸਾਕੇਤ ਦੇ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੋਹਫੇ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਲ ਚਲੇ ਗਏ।
ਤਥਾ ਪ੍ਰਕृਤਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਾਨੋਪਾਯਨਪਾਣਯਃ । ਧ੍ਰੁਵਸਨ੍ਧਿਸੁਤਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮੁਦਿਤਾਃ ਪ੍ਰਯਯੁਃ ਪ੍ਰਜਾਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤੋਹਫੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਧ੍ਰੁਵਸੰਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਣ ਆਏ।
ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋਪਸਂਯੁਤਃ ਸੋऽਥ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾਯੋਧ੍ਯਾਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਃ । ਸਮ੍ਮਾਨ੍ਯ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਂਸ਼੍ਚ ਯਯੌ ਰਾਜਾ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍
ਫਿਰ ਸੁਦਰਸ਼ਨ, ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਅਯੋਧਿਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਮਹਲ ਵਲ ਗਿਆ।
ਵਨ੍ਦਿਭਿਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਵਨ੍ਦ੍ਯਮਾਨਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ । ਕਨ੍ਯਾਭਿਃ ਕੀਰ੍ਯਮਾਣਸ਼੍ਚ ਲਾਜੈਃ ਸੁਮਨਸੈਸ੍ਤਥਾ
ਵੰਦਕਾਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ, ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਵਲੋਂ ਲਾਜ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਛਿੜਕਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ।
ਦੇਵੀਸ੍ਥਾਪਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਗਤ੍ਵਾऽਯੋਧ੍ਯਾਂ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਗृਹਂ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸੁਹृਦ੍ਵृਤਃ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਨ੍ਮਾਤਰਂ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ੋਕਸਙ੍ਕੁਲਾਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਯੋਧਿਆ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਰਾਜਾ, ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਤ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਤਰ੍ਨ ਤੇ ਮਯਾ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੇ ਨਿਹਤਃ ਕਿਲ । ਨ ਪਿਤਾ ਤੇ ਯੁਧਾਜਿਚ੍ਚ ਸ਼ਪੇ ਤੇ ਚਰਣੌ ਤਥਾ
ਮਾਂ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ ਮਰਿਆ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਇਹ ਸਚਾਈ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ।
ਦੁਰ੍ਗਯਾ ਤੌ ਹਤੌ ਸਂਖ੍ਯੇ ਨਾਪਰਾਧੋ ਮਮਾਤ੍ਰ ਵੈ । ਅਵਸ਼੍ਯਮ੍ਭਾਵਿਭਾਵੇषੁ ਪ੍ਰਤੀਕਾਰੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਦੁਰਗਾ ਮਾਤਾ ਵਲੋਂ ਦੋਵੇਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਹੋਣਾ ਹੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਇਲਾਜ ਨਹੀਂ।
ਨ ਸ਼ੋਕੋऽਤ੍ਰ ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਰ੍ਯੋ ਮृਤਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਮਾਨਿਨਿ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਵਸ਼ਗੋ ਜੀਵੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਭੋਗਾਨ੍ਸੁਖਾਸੁਖਾਨ੍
ਮਰੇ ਹੋਏ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਤੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ, ਹੇ ਮਾਣਵਤੀ। ਜਿੰਦਗੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿ ਕੇ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਦਾਸੋऽਸ੍ਮਿ ਤਵ ਭੋ ਮਾਤਰ੍ਯਥਾ ਮਮ ਮਨੋਰਮਾ । ਤਥਾ ਤ੍ਵਮਪਿ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੇ ਨ ਭੇਦੋऽਸ੍ਤਿ ਮਨਾਗਪਿ
ਹੇ ਮਾਂ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਾਸ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਮੇਰਾ ਮਨ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਹੈ। ਤੂੰ ਧਰਮ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਰਤੀ ਭੀ ਫਰਕ ਨਹੀਂ।
ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਸ਼ੋਚਿਤਵ੍ਯਂ ਤੇ ਸੁਖੇ ਦੁਃਖੇ ਕਦਾਚਨ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ, ਚਾਹੇ ਚੰਗੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਮੰਦੇ, ਜਰੂਰ ਭੋਗਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖ ਨਾ ਕਰ।
ਦੁਃਖੇ ਦੁਃਖਾਧਿਕਾਨ੍ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਸੁਖੇ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਸੁਖਾਧਿਕਮ੍ । ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਸ਼ੋਕਹਰ੍षਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭ੍ਯਾਮਿਵ ਨਾਰ੍ਪਯੇਤ੍
ਜਦੋਂ ਦੁੱਖ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖੋ ਜੋ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਦੁੱਖੀ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਸੁੱਖ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖੋ ਜੋ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਖੁਸ਼ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਨਾ ਵਿਗਾੜੋ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਅੱਗੇ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ।
ਦੈਵਾਧੀਨਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਤ੍ਮਾਧੀਨਂ ਕਦਾਚਨ । ਨ ਸ਼ੋਕੇਨ ਤਦਾऽऽਤ੍ਮਾਨਂ ਸ਼ੋषਯੇਨ੍ਮਤਿਮਾਨ੍ਨਰਃ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਕਿਸੇ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਮਾਤਾ, ਸਿਰਫ ਭਾਗ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੈ। ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਨਾ ਘੁਟੇ।
ਯਥਾ ਦਾਰੁਮਯੀ ਯੋषਾ ਨਟਾਦੀਨਾਂ ਪ੍ਰਚੇष੍ਟਤੇ । ਤਥਾ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਵਸ਼ਗੋ ਦੇਹੀ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਰ੍ਤਤੇ
ਜਿਵੇਂ ਲੱਕੜ ਦੀ ਗੁੱਡੀ ਨਾਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਤੇ ਹਿਲਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੀਵ ਆਪਣੀ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹਰ ਥਾਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ।
ਅਹਂ ਵਨਗਤੋ ਮਾਤਰ੍ਨਾਭਵਂ ਦੁਃਖਮਾਨਸਃ । ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਸ੍ਵਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਵੇਦ੍ਮਿ ਚ
ਮਾਂ, ਜਦ ਮੈਂ ਜੰਗਲ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚ ਕੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਭੋਗਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ।
ਮृਤੋ ਮਾਤਾਮਹੋऽਤ੍ਰੈਵ ਵਿਧੁਰਾ ਜਨਨੀ ਮਮ । ਭਯਾਤੁਰਾ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਨਿਰ੍ਯਯੌ ਗਹਨਂ ਵਨਮ੍
ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਨਾਨਾ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ, ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ। ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ, ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਹ ਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਲੁਣ੍ਠਿਤਾ ਤਸ੍ਕਰੈਰ੍ਮਾਰ੍ਗੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰਹੀਨਾ ਤਥਾ ਕृਤਾ । ਪਾਥੇਯਞ੍ਚ ਹृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਬਾਲਪੁਤ੍ਰਾ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਾ
ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਚੋਰਾਂ ਨੇ ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਲੁੱਟ ਲਿਆ, ਕੱਪੜੇ ਵੀ ਲੈ ਗਏ। ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਰਸਦ ਚਲੀ ਗਈ, ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਨਾਲ ਬਿਨਾ ਠਿਕਾਣੇ ਰਹਿ ਗਈ।