ਆਦਿਤ੍ਯਾ ਵਸਵੋ ਰੁਦ੍ਰਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾ ਮਰੁਦ੍ਗਣਾਃ । ਸਰ੍ਵੇ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਸृष੍ਟਿਸ੍ਥਿਤ੍ਯਨ੍ਤਕਾਰਿਣੀਮ੍
ਆਦਿਤਿਆ, ਵਾਸੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ, ਮਰੁਤਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਅੰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਕੋ ਨ ਸੇਵੇਤ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਵੈ ਤਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਿਕਾਮ੍ । ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨੇਨ ਸਾ ਜ੍ਞਾਤਾ ਦੇਵੀ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਦਾ ਸ਼ਿਵਾ
ਕੌਣ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ? ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ—ਮੰਗਲਮਈ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵ ਸਾऽਤਿਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਯਾਵਿਦ੍ਯਾਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ । ਯੋਗਗਮ੍ਯਾ ਪਰਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੂਣਾਂ ਚ ਵਲ੍ਲਭਾ
ਉਹ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋਗ ਨਾਲ ਪਹੁੰਚੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਪਰਮਾਤ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਂ ਕੋ ਵੇਤ੍ਤੁਮਰ੍ਹਤਿ ਤਾਂ ਵਿਨਾ । ਯਾ ਸृष੍ਟਿਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤ੍ਯਖਿਲਾਤ੍ਮਨੇ
ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਹੀ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰ ਕੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਤੁ ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਮਨਸਾ ਪਰਿਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ । ਰਾਜ੍ਯਲਾਭਾਤ੍ਪਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੁਖਂ ਵੈ ਕਾਨਨੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੁਖ ਪਾ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸਾਪਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਲਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਕਾਮਬਾਣਪ੍ਰਪੀਡਿਤਾ । ਨਾਨੋਪਚਾਰੈਰਨਿਸ਼ਂ ਦਧਾਰ ਦੁਃਖਿਤਂ ਵਪੁਃ
ਉਹ ਚੰਦ ਦੀ ਕਲ੍ਹ ਦੀ ਵਧੀ ਹੋਈ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੇਵਾਵਾਂ ਸਹਿੰਦੀ ਰਹੀ, ਦੁਖੀ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।
ਤਾਵਤ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਿਤਾ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕਨ੍ਯਾਂ ਪੁਤ੍ਰਵਰਾਰ੍ਥਿਨੀਮ੍ । ਸੁਬਾਹੁਃ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਸ੍ਵਯਂਵਰਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਪਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਬੜੀ ਲਗਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਵੈਯੰਵਰ ਕਰਵਾਇਆ।
ਸ੍ਵਯਂਵਰਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਵਿਧੋ ਵਿਦ੍ਵਦ੍ਭਿਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਵਿਵਾਹਯੋਗ੍ਯੌ ਵੈ ਨਾਨ੍ਯੇषਾਂ ਕਥਿਤਃ ਕਿਲ
ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਵੈਯੰਵਰ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਵਿਆਹ ਲਈ ਕੇਵਲ ਦੋ ਹੀ ਯੋਗ ਹਨ, ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਨਹੀਂ।
ਇਚ੍ਛਾਸ੍ਵਯਂਵਰਸ਼੍ਚੈਕੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ਼੍ਚ ਪਣਾਭਿਧਃ । ਯਥਾ ਰਾਮੇਣ ਭਗ੍ਨਂ ਵੈ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕਸ੍ਯ ਸ਼ਰਾਸਨਮ੍
ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਸਵੈਯੰਵਰ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਪਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਨੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਤੋੜਿਆ ਸੀ।
ਤृਤੀਯਃ ਸ਼ੌਰ੍ਯਸ਼ੁਲ੍ਕਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਰਾਣਾਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਇਚ੍ਛਾਸ੍ਵਯਂਵਰਂ ਤਤ੍ਰ ਚਕਾਰ ਨृਪਸਤ੍ਤਮਃ
ਤੀਜਾ ਸ਼ੌਰਯ ਸ਼ੁਲਕ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਉਥੇ, ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਛਾ ਸਵੈਯੰਵਰ ਕਰਵਾਇਆ।
ਸ਼ਿਲ੍ਪਿਭਿਃ ਕਾਰਿਤਾ ਮਞ੍ਚਾਃ ਸ਼ੁਭੈਰਾਸ੍ਤਰਣੈਰ੍ਯੁਤਾਃ । ਤਤਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰਾਃ ਸੁ੍ਕ੍ਲृਪ੍ਤਾਃ ਸਭ੍ਯਮਣ੍ਡਪਾਃ
ਕਾਰਿਗਰਾਂ ਨੇ ਮੰਚ ਬਣਾਏ, ਸੁੰਦਰ ਚਾਦਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਏ; ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਸਭਾ ਮੰਡਪ ਵੀ ਸੋਹਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ।
ਏਵਂ ਕृਤੇऽਤਿਸਮ੍ਭਾਰੇ ਵਿਵਾਹਾਰ੍ਥਂ ਸੁਵਿਸ੍ਤਰੇ । ਸਖੀਂ ਸ਼ਸ਼ਿਕਲਾ ਪ੍ਰਾਹ ਦੁਃਖਿਤਾ ਚਾਰੁਲੋਚਨਾ
ਜਦੋਂ ਵਿਆਹ ਲਈ ਇੰਨੇ ਵੱਡੇ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਚੰਨ-ਕਲ੍ਹ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਦੁਖੀ ਸ਼ਸ਼ਿਕਲਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਖੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਇਦਂ ਮੇ ਮਾਤਰਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤ੍ਵਮੇਕਾਨ੍ਤੇ ਵਚੋ ਮਮ । ਮਯਾ ਵृਤਃ ਪਤਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੇ ਧ੍ਰੁਵਸਨ੍ਧਿਸੁਤਃ ਸ਼ੁਭਃ
ਉਸ ਨੇ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸੋ: ਜਿਸ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਧ੍ਰੁਵਸੰਧੀ ਦਾ ਸੁਪਤ੍ਰ ਹੈ।'
ਨਾਨ੍ਯਂ ਵਰਂ ਵਰਿष੍ਯਾਮਿ ਤਮृਤੇ ਵੈ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਸ ਮੇ ਭਰ੍ਤਾ ਨृਪਸੁਤੋ ਭਗਵਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ
'ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪਤੀ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚੁਣਾਂਗੀ; ਉਹ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਵਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੈ।'
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਸਖੀ ਗਤ੍ਵਾ ਮਾਤਰਂ ਪ੍ਰਾਹ ਸਤ੍ਵਰਾ । ਵੈਦਰ੍ਭੀਂ ਵਿਜਨੇ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਧੁਰਂ ਮਞ੍ਜੁਭਾषਿਣੀ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਸਖੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਾਂ ਕੋਲ ਗਈ। ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਵਾਲੀ ਨੇ ਵਿਦਰਭ ਦੀ ਗੱਲ ਮਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਪੁਤ੍ਰੀ ਤੇ ਦੁਃਖਿਤਾ ਪ੍ਰਾਹ ਸਾਧ੍ਵੀ ਤ੍ਵਾਂ ਮਨ੍ਮੁਖੇਨ ਯਤ੍ । ਸ਼ृਣੁ ਤ੍ਵਂ ਕੁਰੁ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਤਦ੍ਧਿਤਂ ਤ੍ਵਰਿਤਾऽਧੁਨਾ
ਤੇਰੀ ਧੀ ਦੁਖੀ ਹੈ, ਮਾਤਾ ਜੀ; ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਸੁਣ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਹੁਣੀ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜੋ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਰ।
ਭਾਰਦ੍ਵਾਜਾਸ਼੍ਰਮੇ ਪੁਣ੍ਯ਼ੇ ਧ੍ਰੁਵਸਨ੍ਧਿਸੁਤੋऽਸ੍ਤਿ ਯਃ । ਸ ਮੇ ਭਰ੍ਤਾ ਵृਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੇ ਨਾਨ੍ਯਂ ਭੂਪਂ ਵृਣੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਧ੍ਰੁਵਸੰਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਪਤੀ ਹੈ—ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦੀ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਰਾਜ੍ਞੀ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਪਤੌ ਗृਹਮਾਗਤੇ । ਨਿਵੇਦਯਾਮਾਸ ਤਦਾ ਪੁਤ੍ਰੀਵਾਕ੍ਯਂ ਯਥਾਤਥਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਪਤੀ ਘਰ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਧੀ ਦੀ ਗੱਲ ਉਸ ਨੂੰ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਰਾਜਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਮੁਹੁਃ । ਭਾਰ੍ਯਾਮੁਵਾਚ ਵੈਦਰ੍ਭੀਂ ਸੁਬਾਹੁਸ੍ਤੁ ऋਤਂ ਵਚਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੁਸਕਰਾਇਆ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਿਦਰਭ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਸੁਬਾਹੂ ਦੀ ਗੱਲ ਸਚ ਹੈ।'
ਸੁਭ੍ਰੁ ਜਾਨਾਸਿ ਬਾਲੋऽਸੌ ਰਾਜ੍ਯਾਨ੍ਨਿष੍ਕਾਸਿਤੋ ਵਨੇ । ਏਕਾਕੀ ਸਹ ਮਾਤ੍ਰਾ ਵੈ ਵਸਤੇ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਵਨੇ
ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਭੌਂਹਾਂ ਵਾਲੀ, ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਰਾਜ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਲਾ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਕृਤੇ ਨਿਹਤੋ ਰਾਜਾ ਵੀਰਸੇਨੋ ਯੁਧਾਜਿਤਾ । ਸ ਕਥਂ ਨਿਰ੍ਧਨੋ ਭਰ੍ਤਾ ਯੋਗ੍ਯਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚਾਰੁਲੋਚਨੇ
ਉਸ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਰਾਜਾ ਵੀਰਸੇਨ ਨੂੰ ਯੁਧਾਜਿਤ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਐਸਾ ਗਰੀਬ ਮੁੰਡਾ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ?
ਬ੍ਰੂਹਿ ਪੁਤ੍ਰੀਂ ਤਤੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਕਦਾਚਿਦਪਿ ਵਿਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਆਗਮਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਰਾਜਾਨਃ ਸ੍ਥਿਤਿਮਨ੍ਤਃ ਸ੍ਵਯਂਵਰੇ
ਧੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਆਖ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਠੀਕ ਨਾ ਲੱਗੇ; ਜਲਦੀ ਹੀ ਪੱਕੀ ਹਾਲਤ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਸਵਯੰਵਰ ਲਈ ਆਉਣਗੇ।
ਰਾਜਸਂਵਾਦਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸਾऽਭਿਹਿਤਾ ਬਾਲਾਂ ਪੁਤ੍ਰੀਂ ਕृਤ੍ਵਾਙ੍ਕਸਂਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ । ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤਾਮ੍
ਰਾਜਾ-ਰਾਣੀ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਧੀ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਨਰਮ ਬੋਲ ਆਖੇ।
ਕਿਂ ਵृਥਾ ਸੁਦਤਿ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਵਿਪ੍ਰਿਯਂ ਮਮ ਭਾषਸੇ । ਪਿਤਾ ਤੇ ਦੁਃਖਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵਾਕ੍ਯੇਨਾਨੇਨ ਸੁਵ੍ਰਤੇ
ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਠੀਕ ਨਾ ਲੱਗਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕਿਉਂ ਕਰਦੀ ਹੈਂ? ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਦੁਖ ਦਿੰਦੀ ਹਨ, ਨੇਕ ਚਲਣ ਵਾਲੀ।
ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨੋऽਤਿਦੁਰ੍ਭਾਗ੍ਯੋ ਰਾਜ੍ਯਭ੍ਰष੍ਟੋ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਃ । ਬਲਕੋਸ਼ਵਿਹੀਨਸ਼੍ਚ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਬਾਨ੍ਧਵੈਃ
ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਸੀਬਾਂ ਤੋਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਰਾਜ ਤੋਂ ਹਟਾਇਆ ਗਿਆ ਤੇ ਕੋਈ ਸਹਾਰਾ ਨਹੀਂ; ਉਸ ਕੋਲ ਨਾ ਫੌਜ ਹੈ, ਨਾ ਦੌਲਤ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
ਮਾਤ੍ਰਾ ਸਹ ਵਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਫਲਮੂਲਾਸ਼ਨਃ ਕृਸ਼ਃ । ਨ ਤੇ ਯੋਗ੍ਯੋ ਵਰੋऽਯਂ ਵੈ ਵਨਵਾਸੀ ਚ ਦੁਰ੍ਭਗਃ
ਉਹ ਮਾਂ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ ਪਤਲਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਹ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਸੀਬ ਮਾੜਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਤੀ ਬਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕृਤਪ੍ਰਜ੍ਞਾ ਰੂਪਵਨ੍ਤਃ ਸੁਸਮ੍ਮਤਾਃ । ਤਵਾਰ੍ਹਾਃ ਪੁਤ੍ਰਿ ਸਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਰਾਜਚਿਹ੍ਨੈਰਲਙ੍ਕृਤਾਃ
ਹੋਰ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਹਨ, ਜੋ ਸਮਝਦਾਰ, ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਹਨ; ਉਹ ਰਾਜ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਤੇਰੇ ਯੋਗ ਹਨ, ਧੀਏ।
ਭ੍ਰਾਤਾऽਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤਤੇ ਕਾਨ੍ਤਃ ਸ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕੋਸਲੇषੁ ਵੈ । ਕਰੋਤਿ ਰੂਪਸਮ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਤਃ
ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ, ਸੋਹਣੀਏ, ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਸਭ ਚੰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯਚ੍ਚ ਕਾਰਣਂ ਸੁਭ੍ਰੁ ਸ਼ृਣੁ ਯਚ੍ਚ ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਯੁਧਾਜਿਤ੍ਸਤਤਂ ਤਸ੍ਯ ਵਧਕਾਮੋऽਸ੍ਤਿ ਭੂਮਿਪਃ
ਹੋਰ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਵੀ ਸੁਣ, ਸੁੰਦਰ ਭ੍ਰੂ ਵਾਲੀ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ: ਯੁਧਾਜਿਤ ਰਾਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖਾਹਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੌਹਿਤ੍ਰਃ ਸ੍ਥਾਪਿਤਸ੍ਤੇਨ ਰਾਜ੍ਯੇ ਕृਤ੍ਵਾऽਤਿਸਙ੍ਗਰਮ੍ । ਵੀਰਸੇਨਂ ਨृਪਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਸਚਿਵੈਃ ਸਹ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਰਾਜਾ ਵੀਰਸੇਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੌਹਿਤਰੇ ਨੂੰ ਰਾਜ 'ਚ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ।