ਯੁਧਾਜਿਤਿ ਸਮਾਯਾਤੇ ਨ ਮੇ ਨਿਃਸਰਣਂ ਭਵੇਤ੍ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਬਾਲਂ ਸੁਤਂ ਸੋऽਦ੍ਯ ਕਾਰਾਗਾਰਂ ਨਯਿष੍ਯਤਿ
ਜੇ ਯੁਧਾਜਿਤ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਬਚੇਗਾ। ਉਹ ਜਾਣ ਲਵੇਗਾ ਕਿ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਜ ਹੀ ਉਸਨੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਪਾ ਦੇਵੇਗਾ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਹਿ ਪੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਮਾਤੁਰ੍ਗਰ੍ਭਗਤਃ ਸ਼ਿਸ਼ੁਃ । ਕृਨ੍ਤਿਤਃ ਸਪ੍ਤਧਾ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕृਤਾਸ੍ਤੇ ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤਧਾ
ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਪਏ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਸੱਤ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਫਿਰ ਉਹ ਸੱਤ, ਸੱਤ-ਸੱਤ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰ ਵੱਧ ਗਏ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਚੋਦਰਂ ਮਾਤੁਃ ਕਰੇ ਕृਤ੍ਵਾਲ੍ਪਕਂ ਪਵਿਮ੍ । ਏਕੋਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦਪਿ ਤੇऽਭਵਨ੍ਮਰੁਤੋ ਦਿਵਿ
ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਛੋਟਾ ਚਾਕੂ ਬਣਾਇਆ; ਫਿਰ ਵੀ, ਉੱਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਉਨੰਜਾ ਮਰੁਤ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ।
ਸਪਤ੍ਨ੍ਯੈ ਗਰਲਂ ਦਤ੍ਤਂ ਸਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਨृਪਭਾਰ੍ਯਯਾ । ਗਰ੍ਭਨਾਸ਼ਾਰ੍ਥਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਪੁਰੈਤਦ੍ਵੈ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਰਾਜੇ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਨੇ, ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸਦਾ ਗਰਭ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸੁਣੀ ਸੀ।
ਜਾਤਸ੍ਤੁ ਬਾਲਕਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਦੇਹੇ ਵਿषਯੁਤਃ ਕਿਲ । ਤੇਨਾਸੌ ਸਗਰੋ ਨਾਮ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਭੁਵਿ ਮਣ੍ਡਲੇ
ਫਿਰ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਜ਼ਹਿਰ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਸਗਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
ਜੀਵਮਾਨੋऽਥ ਭਰ੍ਤਾ ਵੈ ਕੈਕੇਯ੍ਯਾ ਨृਪਭਾਰ੍ਯਯਾ । ਰਾਮਃ ਪ੍ਰਵ੍ਰਾਜਿਤੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਮृਤੋ ਦਸ਼ਰਥੋ ਨृਪਃ
ਜਦ ਉਸਦਾ ਪਤੀ ਜੀਉਂਦਾ ਸੀ, ਕੈਕਈ ਨੇ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਪੁੱਤ ਰਾਮ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਾਸਤੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਮਰ ਗਿਆ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਸ੍ਤ੍ਵਵਸ਼ਾਃ ਕਾਮਂ ਯੇ ਮੇ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਰਾਜਾਨਂ ਕਰ੍ਤੁਕਾਮਾ ਵੈ ਯੁਧਾਜਿਦ੍ਵਸ਼ਗਾਸ਼੍ਚ ਤੇ
ਉਹ ਮੰਤਰੀ ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਜਿਹੜੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਯੁਧਾਜਿਤ ਦੇ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਹੇਠ ਹਨ।
ਨ ਮੇ ਭ੍ਰਾਤਾ ਤਥਾ ਸ਼ੂਰੋ ਯੋ ਮਾਂ ਬਨ੍ਧਾਤ੍ਪ੍ਰਮੋਚਯੇਤ੍ । ਮਹਤ੍ਕष੍ਟਞ੍ਚ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਯਾ ਵੈ ਦੈਵਯੋਗਤਃ
ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਇੰਨਾ ਬਹਾਦਰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕੈਦ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਲਵੇ; ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਤਕਦੀਰ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਆ ਪਿਆ ਹੈ।
ਉਦ੍ਯਮਃ ਸਰ੍ਵਥਾ ਕਾਰ੍ਯਃ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਦੈਵਾਦ੍ਧਿ ਜਾਯਤੇ । ਉਪਾਯਂ ਪੁਤ੍ਰਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਕਰੋਮ੍ਯਦ੍ਯ ਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਾ
ਫਿਰ ਵੀ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਤਾਂ ਕਰਨੀ ਹੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਮਯਾਬੀ ਤਾਂ ਤਕਦੀਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਜਲਦੀ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਲਵਾਂਗੀ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਸਾ ਬਾਲਾ ਵਿਦਲ੍ਲਂ ਚਾਤਿਮਾਨਿਨਮ੍ । ਨਿਪੁਣਂ ਸਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਵਰੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਨੇ ਵਿਦੱਲਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਮਾਣੀ ਸੀ, ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰ ਤੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਾਲਾ ਮੰਤਰੀ ਸੀ।
ਸਮਾਹੂਯ ਤਮੇਕਾਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਬਹੁਦੁਃਖਿਤਾ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਬਾਲਕਂ ਹਸ੍ਤੇ ਰੁਦਤੀ ਦੀਨਮਾਨਸਾ
ਉਸਨੇ ਵਿਦੱਲਾ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਵਿੱਚ ਬੁਲਾਇਆ ਤੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮੁੰਡਾ ਫੜ ਕੇ, ਰੋਦੀ ਹੋਈ ਤੇ ਮਨੋਂ ਉਦਾਸ ਹੋ ਕੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਪਿਤਾ ਮੇ ਨਿਹਤਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਪੁਤ੍ਰੋऽਯਂ ਬਾਲਕਸ੍ਤਥਾ । ਯੁਧਾਜਿਦ੍ਬਲਵਾਨ੍ ਰਾਜਾ ਕਿਂ ਵਿਧੇਯਂ ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ
ਮੇਰਾ ਪਿਉ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤ ਹੈ; ਯੁਧਾਜਿਤ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਹੈ—ਹੁਣ ਦੱਸ, ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?
ਤਾਮੁਵਾਚ ਵਿਦਲ੍ਲੋऽਸੌ ਨਾਤ੍ਰ ਸ੍ਥਾਤਵ੍ਯਮੇਵ ਚ । ਗਮਿष੍ਯਾਮੋ ਵਨੇ ਕਾਮਂ ਵਾਰਾਣਸ੍ਯਾਃ ਪੁਨਃ ਕਿਲ
ਵਿਦੱਲਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇਥੇ ਰਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਆਓ, ਅਸੀਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚੱਲੀਏ।'
ਤਤ੍ਰ ਮੇ ਮਾਤੁਲਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਵਰ੍ਤਤੇ ਬਲਵਤ੍ਤਰਃ । ਸੁਬਾਹੁਰਿਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਸ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
'ਉੱਥੇ ਮੇਰਾ ਮਾਮਾ ਸੁਬਾਹੁ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਾਕਤਵਰ ਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ।'
ਯੁਧਾਜਿਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨੋਤ੍ਕਣ੍ਠਮਨਸਾ ਨਗਰਾਦ੍ਬਹਿਃ । ਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯ ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
'ਯੁਧਾਜਿਤ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ, ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਤੇ ਤੁਰ ਪੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਤੇਨ ਸਾ ਰਾਜ੍ਞੀ ਗਤ੍ਵਾ ਲੀਲਾਵਤੀਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਉਵਾਚ ਪਿਤਰਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਗਚ੍ਛਾਮ੍ਯਦ੍ਯ ਸੁਲੋਚਨੇ
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਣੀ ਲੀਲਾਵਤੀ ਕੋਲ ਗਈ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸੈਰਨ੍ਧ੍ਰੀਸਂਯੁਤਾ ਤਦਾ । ਵਿਦਲ੍ਲੇਨ ਚ ਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਨਿਃਸृਤਾ ਨਗਰਾਦ੍ਬਹਿਃ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਦਾਸੀ ਤੇ ਵਿਦੱਲਾ ਨਾਲ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹੀ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਈ।
ਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਹ੍ਯਾਰ੍ਤਾਤਿਕृਪਣਾ ਪਿਤੁਃ ਸ਼ੋਕਸਮਾਕੁਲਾ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯੁਧਾਜਿਤਂ ਭੂਪਂ ਪਿਤਰਂ ਗਤਜੀਵਿਤਮ੍
ਉਹ ਡਰੀ ਹੋਈ, ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ ਵਿੱਚ ਤੇ ਪਿਉ ਦੇ ਗਮ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਸਨੇ ਯੁਧਾਜਿਤ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਸਂਸ੍ਕਾਰ੍ਯ ਚ ਤ੍ਵਰਾਯੁਕ੍ਤਾ ਵੇਪਮਾਨਾ ਭਯਾਕੁਲਾ । ਦਿਨਦ੍ਵਯੇਨ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਰਾਜ੍ਞੀ ਭਾਗੀਰਥੀਤਟਮ੍
ਉਸਨੇ ਜਲਦੀ-ਜਲਦੀ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਾਇਆ, ਡਰ ਕਰਕੇ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ, ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਗੀਰਥੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ।
ਨਿषਾਦੈਲੁਣ੍ਠਿਤਾ ਤਤ੍ਰ ਗृਹੀਤਂ ਸਕਲਂ ਵਸੁ । ਰਥਞ੍ਚਾਪਿ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤੇ ਨਿਰ੍ਗਤਾ ਦਸ੍ਯਵਃ ਸ਼ਠਾਃ
ਉੱਥੇ ਨਿਸ਼ਾਦ ਜਾਤ ਦੇ ਡਾਕੂਆਂ ਨੇ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਤੇ ਰਥ ਵੀ ਲੁੱਟ ਲਿਆ।
ਰੁਦਤੀ ਸੁਤਮਾਦਾਯ ਚਾਰੁਵਸ੍ਤ੍ਰਾ ਮਨੋਰਮਾ । ਨਿਰ੍ਯਯੌ ਜਾਹ੍ਨਵੀਤੀਰੇ ਸੈਰਨ੍ਧ੍ਰੀਕਰਲਮ੍ਬਿਤਾ
ਉਹ ਰੋਂਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਦਾਸੀ ਦੇ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਤੁਰ ਪਈ।
ਆਰੁਹ੍ਯ ਚ ਭਯਾਚ੍ਛੀਘ੍ਰਮੁਡੁਪਂ ਸਾ ਭਯਾਕੁਲਾ । ਤੀਰ੍ਤ੍ਵਾ ਭਾਗੀਰਥੀਂ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਯਯੌ ਤ੍ਰਿਕੂਟਪਰ੍ਵਤਮ੍
ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜਲਦੀ ਨੌਕਾ ਤੇ ਚੜ੍ਹੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਗੀਰਥੀ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਤ੍ਰਿਕੂਟ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਭਾਰਦ੍ਵਾਜਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਤ੍ਵਰਯਾ ਚ ਭਯਾਕੁਲਾ । ਸਂਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਾਪਸਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਞ੍ਜਾਤਾ ਨਿਰ੍ਭਯਾ ਤਦਾ
ਉਹ ਡਰਦੀ ਤੇ ਜਲਦੀ ਕਰਦੀ ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚੀ; ਉੱਥੇ ਤਪੱਸੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸਦਾ ਡਰ ਮੁੱਕ ਗਿਆ।
ਮੁਨਿਨਾ ਸਾ ਤਤਃ ਪृष੍ਟਾ ਕਾऽਸਿ ਕਸ੍ਯ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ । ਕष੍ਟੇਨਾਤ੍ਰ ਕਥਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤੇ
ਫਿਰ ਮੁਨੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦੀ ਵਹੁਟੀ ਹੈਂ? ਇੱਥੇ ਇੰਨੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਆਈਂ? ਸੱਚ ਦੱਸ, ਹੇ ਸੁਚਿੱਤ ਹਾਸੇ ਵਾਲੀ।'
ਦੇਵੀ ਵਾ ਮਾਨੁषੀ ਵਾਸਿ ਬਾਲਪੁਤ੍ਰਾ ਵਨੇ ਕਥਮ੍ । ਰਾਜ੍ਯਭ੍ਰष੍ਟੇਵ ਵਾਮੋਰੁ ਭਾਸਿ ਤ੍ਵਂ ਕਮਲੇਕ੍ਸ਼ਣੇ
ਤੂੰ ਦੇਵੀ ਹੈਂ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਨੰਨੇ ਪੁੱਤ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੋਹਣੀਏ, ਤੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਗੁਆਉਣ ਵਾਲੀ ਦੁਖੀ ਦੀ ਪਰਛਾਂਵ ਕਿਉਂ ਹੈ?
ਏਵਂ ਸਾ ਮੁਨਿਨਾ ਪृष੍ਟਾ ਨੋਵਾਚ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ । ਰੁਦਤੀ ਦੁਃਖਸਨ੍ਤਪ੍ਤਾ ਵਿਦਲ੍ਲਂ ਚ ਸਮਾਦਿਸ਼ਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਨੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਚਮਕਦੀ ਮਹਿਲਾ ਚੁੱਪ ਰਹੀ; ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਉਹ ਰੋ ਪਈ ਅਤੇ ਵਿਦੱਲ ਨੂੰ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ।
ਵਿਦਲ੍ਲਸ੍ਤਮੁਵਾਚੇਦਂ ਧ੍ਰੁਵਸਨ੍ਧਿਰ੍ਨृਪੋਤ੍ਤਮਃ । ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਧਰ੍ਮਪਤ੍ਨੀ ਨਾਮ੍ਨਾ ਚੇਯਂ ਮਨੋਰਮਾ
ਵਿਦੱਲ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਮਹਾਰਾਜ ਧ੍ਰੁਵਸੰਧਿ ਹਨ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਸਨ; ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਮਨੋਰਮਾ ਹੈ।'
ਸਿਂਹੇਨ ਨਿਹਤੋ ਰਾਜਾ ਸੂਰ੍ਯਵਂਸ਼ੀ ਮਹਾਬਲਃ । ਪੁਤ੍ਰੋऽਯਂ ਨृਪਤੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਾਮ੍ਨਾ ਚੈਵ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਃ
ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯਾਃ ਪਿਤਾਤਿਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਦੌਹਿਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਮृਤੋ ਰਣੇ । ਯੁਧਾਜਿਦ੍ਭਯਸਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਵਿਜਨੇ ਵਨੇ
ਇਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਰਮੀ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਨਾਤੀ ਲਈ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ; ਯੁਧਾਜਿਤ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਇਹ ਇਕੱਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।
ਤ੍ਵਾਮੇਵ ਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਬਾਲਪੁਤ੍ਰਾ ਨृਪਾਤ੍ਮਜਾ । ਤ੍ਰਾਤਾ ਭਵ ਮਹਾਭਾਗ ਤ੍ਵਮਸ੍ਯਾ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਇਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਆਪਣੇ ਨੰਨੇ ਪੁੱਤ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੇ ਹੀ ਆਸਰੇ ਆਈ ਹੈ; ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ, ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।