ਆਹ੍ਲਾਦਕਾਨਾਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਧਨਾਨਾਂ ਚ ਯਥਾ ਯਸ਼ਃ । ਕ੍ਸ਼ਮਾਵਤਾਂ ਯਥਾ ਭੂਮਿਰ੍ਗਾਮ੍ਭੀਰ੍ਯੇ ਸਾਗਰੋ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਨਾਮ ਉੱਚਾ ਹੋਣ ਨਾਲ ਦੌਲਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਧੀਰਜ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਧਰਤੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਵੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਗਹਿਰਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ—
! ਮਂਤ੍ਰਾਣਾਂ ਚੈਵ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਪਾਪਨਾਸ਼ੇ ਹਰਿਸ੍ਮृਤਿਃ । ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਦੇਵੀਭਾਗਵਤਂ ਤਥਾ
ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਵਿਤਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਹਰਿ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ; ਤੇ ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀਭਾਗਵਤ ਵੀ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ।
ਯੇਨ ਕੇਨਾਪ੍ਯੁਪਾਯੇਨ ਨਵਕृਤ੍ਵਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਚੇਤ੍ । ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਤਤ੍ਫਲਂ ਵਕ੍ਤੁਂ ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਏਵ ਹ
ਜੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਨੌ ਵਾਰੀ ਸੁਣ ਲਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਤਪ੍ਰੇਤਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਰਾਜ੍ਯਲਾਭਾਯ ਸ਼ਤ੍ਰੁਤਃ । ਪੁਤ੍ਰਲਾਭਾਯ ਸ਼ृਣੁਯਾਦ੍ਦੇਵੀਭਾਗਵਤਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਲਈ, ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਦੇਵੀਭਾਗਵਤ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੁਜਾ।
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਂ ਯਸ੍ਤੁ ਪਠੇਦ੍ਵਾ ਸ਼ृਣੁਯਾਦਪਿ । ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਸ਼੍ਲੋਕਪਾਦਂ ਵਾ ਸਂਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼੍ਰੀਮਦਭਾਗਵਤ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਅੱਧਾ ਸ਼ਲੋਕ ਜਾਂ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਤ੍ਯਾ ਸ੍ਵਯਂ ਦੇਵ੍ਯਾ ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਦ੍ਧੇਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਮ੍ । ਸ਼ਿष੍ਯਪ੍ਰਸ਼ਿष੍ਯਦ੍ਵਾਰੇਣ ਤਦੇਵ ਵਿਪੁਲੀਕृਤਮ੍
ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪ ਅੱਧਾ ਸ਼ਲੋਕ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ; ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਓਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਫੈਲ ਗਈ।
ਨ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਪਰੋ ਧਰ੍ਮੋ ਨ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਪਰਂ ਤਪਃ । ਨ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਸਮੋ ਦੇਵੋ ਨ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਪਰੋ ਮਨੁਃ
ਗਾਇਤਰੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਧਰਮ ਨਹੀਂ, ਗਾਇਤਰੀ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਕੋਈ ਤਪ ਨਹੀਂ, ਗਾਇਤਰੀ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਗਾਇਤਰੀ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ।
ਗਾਤਾਰਂ ਤ੍ਰਾਯਤੇ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਤੇਨ ਸੋਚ੍ਯਤੇ । ਸਾऽਤ੍ਰ ਭਾਗਵਤੇ ਦੇਵੀ ਸਰਹਸ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ
ਜੋ ਗਾਇਤਰੀ ਜਪਣ ਵਾਲੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਗਾਇਤਰੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਭਾਗਵਤ ਵਿਚ ਓਹ ਗੁਪਤ ਦੇਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।
ਅਤੋ ਭਾਗਵਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰਸ੍ਯ ਚ । ਮਹਾਂਤ੍ਯਪਿ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਂਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਭਾਗਵਤ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਪੁਰਾਣਾ ਨਹੀਂ।
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਂ ਪੁਰਾਣਮਮਲਂ ਯਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਧਨਂ ਧਰ੍ਮੋ ਧਰ੍ਮਸੁਤੇਨ ਯਤ੍ਰ ਗਦਿਤੋ ਨਾਰਾਯਣੇਨਾਮਲਃ । ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰਹਸ੍ਯਮਤ੍ਰ ਚ ਮਣਿਦ੍ਵੀਪਸ਼੍ਚ ਸਂਵਰ੍ਣਿਤਃ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵ੍ਯਾ ਹਿਮਭੂਭृਤੇ ਭਗਵਤੀ ਗੀਤਾ ਚ ਗੀਤਾ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਸ਼੍ਰੀਮਦਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਮਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਹੈ; ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਗਾਇਤਰੀ ਦਾ ਗੁਪਤ ਭੇਦ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਮਣਿਦਵੀਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ; ਤੇ ਭਗਵਤੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਹਿਮਵਤ ਨੂੰ ਆਪ ਗੀਤ ਗਾਇਆ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਸ੍ਯ ਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਲੋਕੇऽਨ੍ਯਤ੍ਸਦृਸ਼ਂ ਪਰਮ੍ । ਅਤਃ ਸਦੈਵ ਸਂਸੇਵ੍ਯਂ ਦੇਵੀਭਾਗਵਤਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ
ਇਸ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਵਧੀਆ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੁਜਾ, ਦੇਵੀਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਭਾਵਮਖਿਲਂ ਨ ਹਿ ਵੇਦ ਧਾਤਾ ਨੋ ਵਾ ਹਰਿਰ੍ਨ ਗਿਰਿਸ਼ੋ ਨ ਹਿ ਚਾਪ੍ਯਨਨ੍ਤਃ । ਅਂਸ਼ਾਂਸ਼ਕਾ ਅਪਿ ਚ ਤੇ ਕਿਮੁਤਾਨ੍ਯਦੇਵਾਸ੍ਤਸ੍ਯੈ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਸਤਤਂ ਜਗਦਮ੍ਬਿਕਾਯੈ
ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਾ ਧਾਤਾ, ਨਾ ਹਰਿ, ਨਾ ਗਿਰਿਸ਼, ਨਾ ਅਨੰਤ ਨੂੰ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ—ਫਿਰ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ; ਉਸ ਜਗਤ ਅੰਬਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਯਤ੍ਪਾਦਪਂਕਜਰਜਃ ਸਮਵਾਪ੍ਯ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸृਜਤ੍ਯਨੁਦਿਨਂ ਚ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਵਿष੍ਣੁਃ । ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸਂਹਰਤਿ ਨੇਤਰਥਾ ਸਮਰ੍ਥਾਸ੍ਤਸ੍ਯੈ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਸਤਤਂ ਜਗਦਮ੍ਬਿਕਾਯੈ
ਜਿਸ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਪਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਉਸ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਉਸ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਜਗਤ ਅੰਬਾ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸੁਧਾਕੂਪਾਰਾਂਤਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਤਰੁਵਾਟੀ ਵਿਲਸਿਤੇ ਮਣਿਦ੍ਵੀਪੇ ਚਿਨ੍ਤਾਮਣਿਮਯਗृਹੇ ਚਿਤ੍ਰਰੁਚਿਰੇ । ਵਿਰਾਜਨ੍ਤੀਮਮ੍ਬਾਂ ਪਰਸ਼ਿਵਹृਦਿ ਸ੍ਮੇਰਵਦਨਾਂ ਨਰੋ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਭੋਗਂ ਭਜਤਿ ਖਲੁ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਲਭਤੇ
ਮਣਿਦਵੀਪ ਵਿਚ, ਜਿੱਥੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਕੂਏ ਹਨ, ਦੇਵ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਹਨ, ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਚਮਕਦਾਰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਹੈ, ਮਾਂ ਪਰਮ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਵਸਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਗ ਵੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਸ਼ਾਚ੍ਯੁਤਸ਼ਕ੍ਰਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮਹਰ੍षਿਭਿਰੁਪਾਸਿਤਾ। ਜਗਤਃ ਸ਼੍ਰੇਯਸੇ ਸਾऽਸ੍ਤੁ ਮਣਿਦ੍ਵੀਪਾਧਿਦੇਵਤਾ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਈਸ਼, ਅਚੁਤ, ਸ਼ਕਰ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੂਜਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮਣਿਦਵੀਪ ਦੀ ਦੇਵੀ ਜਗਤ ਲਈ ਭਲਾ ਕਰੇ।
ੴ ਸਰ੍ਵਚੈਤਨ੍ਯਰੂਪਾਂ ਤਾਂ ਆਦ੍ਯਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਚ ਧੀਮਹਿ । ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਯਾ ਨਃ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤ੍
ਓਮ। ਅਸੀਂ ਉਸ ਆਦਿ ਗਿਆਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਚੇਤਨ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਵੇ।
ਸ਼ੌਨਕ ਉਵਾਚ - ਸੂਤ ਸੂਤ ਮਹਾਭਾਗ ਧਨ੍ਯੋऽਸਿ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ । ਯਦਧੀਤਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪੁਰਾਣਸਂਹਿਤਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ
ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਸੂਤ ਜੀ, ਸੂਤ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਹਿਤਾ ਪੂਰੀ ਪੜ੍ਹੀ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਦਸ਼ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਕृष੍ਣੇਨ ਮੁਨਿਨਾਨਘ । ਕਥਿਤਾਨਿ ਸੁਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਪਠਿਤਾਨਿ ਤ੍ਵਯਾਨਘ
ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣੇ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸੁਣਾਏ; ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣੇ ਪੜ੍ਹੇ ਤੇ ਸੁਣਾਏ ਹਨ।
ਪਞ੍ਚਲਕ੍ਸ਼ਣਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਸਰਹਸ੍ਯਾਨਿ ਮਾਨਦ । ਤ੍ਵਯਾ ਜ੍ਞਾਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਵ੍ਯਾਸਾਤ੍ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਾਤ੍
ਮਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਪੰਜ ਲਕੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਗੁਪਤ ਰਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਤੂੰ ਸਤਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਵਿਆਸ ਤੋਂ ਸਿੱਖ ਲਏ ਹਨ।
ਅਸ੍ਮਾਕਂ ਪੁਣ੍ਯਯੋਗੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਿਸ਼੍ਵਸਨਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਕਲਿਦੋषਵਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਸਾਡੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਵਜੋਂ, ਤੂੰ ਇਸ ਉੱਤਮ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਜੋ ਦਿਵਿਆ, ਭਰੋਸੇਯੋਗ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਸਮਾਜੋऽਯਂ ਮੁਨੀਨਾਂ ਹਿ ਸ਼੍ਰੋਤੁਕਾਮੋऽਸ੍ਤਿ ਪੁਣ੍ਯਦਾਮ੍ । ਪੁਰਾਣਸਂਹਿਤਾਂ ਸੂਤ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤ੍ਵਂ ਨਃ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਇਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹੈ, ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੇ ਦਾਤਾ, ਸੂਤ ਜੀ, ਤੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸੰਹਿਤਾ ਸੁਣਾਓ।
ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਰ੍ਭਵ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਤਾਪਤ੍ਰਯਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਕਥਯਾਦ੍ਯ ਮਹਾਭਾਗ ਪੁਰਾਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮ੍ਮਿਤਮ੍
ਤੂੰ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇਂ। ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਅੱਜ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਥਾ ਕਰ।
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਯੁਤਾਃ ਸੂਤ ਨਰਾਃ ਸ੍ਵਾਦਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾਃ । ਨ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਵਞ੍ਚਿਤਾ ਵਿਧਿਨਾ ਹਿ ਤੇ
ਸੂਤ ਜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਕੰਨ ਤੇ ਹੋਰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਸੁਆਦ ਦੀ ਪਰਖ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ; ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸਮਤ ਵੱਲੋਂ ਠੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾ ਜਿਹ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਹ੍ਲਾਦਃ षਡ੍ਰਸੈਃ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯਤੇ । ਤਥਾ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਹ੍ਲਾਦੋ ਵਚੋਭਿਃ ਸੁਧਿਯਾਂ ਸ੍ਮृਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਜੀਭ ਨੂੰ ਛੇ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਕੰਨ ਨੂੰ ਵੀ ਚੰਗੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਅਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਃ ਫਣਿਨਃ ਕਾਮਂ ਮੁਹ੍ਯਨ੍ਤਿ ਹਿ ਨਭੋਗੁਣੈਃ । ਸਕਰ੍ਣਾ ਯੇ ਨ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਤੇऽਪ੍ਯਕਰ੍ਣਾਃ ਕਥਂ ਨ ਚ
ਸੱਪਾਂ ਕੋਲ ਕੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਪਰ ਉਹ ਧੁਨੀ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਮਗਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕੰਨ ਹਨ ਪਰ ਸੁਣਦੇ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੀ ਕੰਨ-ਰਹਿਤ ਹੀ ਹਨ।
ਅਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਸੌਮ੍ਯ ਸ਼੍ਰੋਤੁਕਾਮਾਃ ਸਮਾਹਿਤਾਃ । ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਨੈਮਿषਾਰਣ੍ਯੇ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਕਲਿਭਯਾਰ੍ਦਿਤਾਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੁਜਾਤੀ ਇੱਥੇ, ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਨੈਮੀਸ਼ਾਰਣ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ।
ਯੇਨ ਕੇਨਾਪ੍ਯੁਪਾਯੇਨ ਕਾਲਾਤਿਵਾਹਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਵ੍ਯਸਨੈਰਿਹ ਮੂਰ੍ਖਾਣਾਂ ਬੁਧਾਨਾਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਚਿਨ੍ਤਨੈਃ
ਕਾਲ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕੇ ਹਨ: ਮੂਰਖਾਂ ਲਈ ਦੁੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਨ ਰਾਹੀਂ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਪਿ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਣਿ ਜਲ੍ਪਵਾਦਯੁਤਾਨਿ ਚ । ਤ੍ਰਿਵਿਧਾਨਿ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਵਿਧਾਨਿ ਚ । ਵਿਤਾਣ੍ਡਾਚ੍ਛਲਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਗਰ੍ਵਾਮਰ੍षਕਰਾਣਿ ਚ । ਨਾਨਾਰ੍ਥਵਾਦਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਹੇਤੁਮਨ੍ਤਿ ਬृਹਨ੍ਤਿ ਚ
ਸ਼ਾਸਤਰ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ, ਗੱਲਬਾਤ ਤੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ; ਪੁਰਾਣੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਵਿਚਾਰ-ਵਾਦ, ਚਲਾਕੀ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਤ, ਤਰਕ ਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਂ ਤਤ੍ਰ ਵੇਦਾਨ੍ਤਂ ਮੀਮਾਂਸਾ ਰਾਜਸਂ ਮਤਮ੍ । ਤਾਮਸਂ ਨ੍ਯਾਯਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਹੇਤੁਵਾਦਾਭਿਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਮ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਵੇਦਾਂਤ ਸਾਤਵਿਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੀਮਾਂਸਾ ਰਾਜਸਿਕ ਹੈ, ਤੇ ਨਿਆਯ ਸ਼ਾਸਤਰ, ਜੋ ਤਰਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਤਾਮਸਿਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥੈਵ ਚ ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਨਿ ਕਥਾਨਕੈਃ । ਕਥਿਤਾਨਿ ਤ੍ਵਯਾ ਸੌਮ੍ਯ ਪਞ੍ਚਲਕ੍ਸ਼ਣਵਨ੍ਤਿ ਚ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਵੀ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਕਥਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਉਹ ਪੰਜ ਲਕੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਪੁਰਾਣੇ ਵੀ ਕਥਨ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈਂ।