ਯੁਧਾਜਿਤ੍ਤੁ ਤਦਾऽਪृਚ੍ਛਜ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਕਃ ਸੁਤਤੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਃ । ਰਾਜ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਵੈ ਨ ਕਨੀਯਾਨ੍ਕਦਾਚਨ
ਫਿਰ ਯੁਧਾਜਿਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਦੋ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਡਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਰਾਜ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਵੱਡਾ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਛੋਟਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।'
ਵੀਰਸੇਨੋऽਪਿ ਤਤ੍ਰਾਹ ਧਰ੍ਮਪਤ੍ਨੀਸੁਤਃ ਕਿਲ । ਰਾਜ੍ਯਾਰ੍ਹਃ ਸ ਯਥਾ ਰਾਜਨ੍ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞੇਭ੍ਯੋ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਵੀਰਸੇਨ ਨੇ ਉਥੇ ਆਖਿਆ, 'ਕਾਨੂੰਨੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਰਾਜ ਲਈ ਯੋਗ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ।'
ਯੁਧਾਜਿਤ੍ਪੁਨਰਾਹੇਦਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋऽਯਂ ਚ ਯਥਾ ਗੁਣੈਃ । ਰਾਜਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਨ ਤਥਾਯਂ ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਃ
ਯੁਧਾਜਿਤ ਨੇ ਫਿਰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, 'ਇਹ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ ਹਨ; ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਐਸੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ।'
ਵਿਵਾਦੋऽਤ੍ਰ ਸੁਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨृਪਯੋਸ੍ਤਤ੍ਰ ਲੁਬ੍ਧਯੋਃ । ਕਃ ਸਨ੍ਦੇਹਮਪਾਕਰ੍ਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਃ ਸ੍ਯਾਦਤਿਸਙ੍ਕਟੇ
ਉਥੇ ਉਹ ਦੋ ਲਾਲਚੀ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਐਸੇ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯੁਧਾਜਿਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣਃ ਪ੍ਰਾਹ ਯੂਯਂ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਪਰਾਃ ਕਿਲ । ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਨृਪਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਧਨਂ ਭੋਕ੍ਤੁਂ ਕਿਲੇਚ੍ਛਥ
ਯੁਧਾਜਿਤ ਨੇ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਕਿ ਦੌਲਤ ਦਾ ਮਜ਼ਾ ਲੈ ਸਕੋ।'
ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਤੁ ਵਿਚਾਰੋऽਯਂ ਮਯਾ ਜ੍ਞਾਤਸ੍ਤਥੇਙ੍ਗਿਤੈਃ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਤ੍ਸਬਲਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮ੍ਮਤੋ ਵੋ ਨृਪਾਸਨੇ
'ਤੁਹਾਡੀ ਨੀਅਤ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਸਮਝ ਲਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਫੌਜ ਵਾਲੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਤ ਨੂੰ ਰਾਜ-ਗੱਦੀ ਲਈ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।'
ਮਯਿ ਜੀਵਤਿ ਕਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕਨੀਯਾਂਸਂ ਨृਪਂ ਕਿਲ । ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜ੍ਯੇष੍ਠਂ ਗੁਣਾਰ੍ਹਞ੍ਚ ਸੇਨਯਾ ਚ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
'ਮੇਰੇ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਏ, ਕੌਣ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਵੇਗਾ, ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਗੁਣਵਾਨ, ਫੌਜ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ?'
ਨੂਨਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਖਡ੍ਗਸ੍ਯ ਮੇਦਿਨੀ । ਧਾਰਯਾ ਚ ਦ੍ਵਿਧਾ ਭੂਯਾਦ੍ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਤਤ੍ਰ ਕਾ ਕਥਾ
'ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਮੈਂ ਉਥੇ ਜੰਗ ਕਰਾਂਗਾ; ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀ ਜਾਵੇਗੀ—ਤੁਹਾਡੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ?'
ਵੀਰਸੇਨਸ੍ਤੁ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਯੁਧਾਜਿਤਮਭਾषਤ । ਬਾਲੌ ਦ੍ਵੌ ਸਦृਸ਼ਪ੍ਰਜ੍ਞੌ ਕੋ ਭੇਦੋऽਤ੍ਰ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀਰਸੇਨ ਨੇ ਯੁਧਾਜਿਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਦੋਵੇਂ ਨੌਜਵਾਨ ਹਨ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰੀ ਵਿੱਚ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ; ਇੱਥੇ ਫਰਕ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਬੁਧੀਮਾਨ?'
ਏਵਂ ਵਿਵਦਮਾਨੌ ਤੌ ਸਂਸ੍ਥਿਤੌ ਨृਪਤੀ ਤਦਾ । ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚ ऋषਯਸ਼੍ਚੈਵ ਬਭੂਵੁਰ੍ਵ੍ਯਗ੍ਰਮਾਨਸਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹ ਦੋ ਰਾਜੇ ਝਗੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਲੋਕ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ।
ਸਮਾਜਗ੍ਮੁਸ਼੍ਚ ਸਾਮਨ੍ਤਾਃ ਸਸੈਨ੍ਯਾਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਤਤ੍ਪਰਾਃ । ਵਿਗ੍ਰਹਞ੍ਚਾਭਿਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਾਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਫੌਜਾਂ ਸਮੇਤ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਦਿਲੋਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਸਹਿਣ ਲਈ ਤਿਆਰ, ਹਰ ਕੋਈ ਲੜਾਈ ਦੀ ਆਸ ਵਿਚ ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਹੋਸ਼ਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ।
ਨਿषਾਦਾ ਹ੍ਯਾਯਯੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼ृਙ੍ਗਵੇਰਪੁਰਾਸ਼੍ਰਯਾਃ । ਰਾਜਦ੍ਰਵ੍ਯਮਪਾਹਰ੍ਤੁਂ ਮृਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹੀਪਤਿਮ੍
ਸ਼੍ਰਿੰਗਵੇਰਪੁਰ ਦੇ ਨਿਵਾਸੀ ਨਿਸ਼ਾਦ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਜ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਆਏ।
ਪੁਤ੍ਰੌ ਚ ਬਾਲਕੌ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿਗ੍ਰਹਂ ਚ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਚੌਰਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਜਗ੍ਮੁਰ੍ਦੇਸ਼ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਾਦਪਿ
ਜਦੋਂ ਚੋਰਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ ਹਨ ਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਲੜਾਈ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਚੋਰ ਵੀ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਸਮ੍ਮਰ੍ਦਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਞ੍ਜਾਤਃ ਕਲਹੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ । ਯੁਧਾਜਿਦ੍ਵੀਰਸੇਨਸ਼੍ਚ ਯੁਦ੍ਧਕਾਮੌ ਬਭੂਵਤੁਃ
ਉੱਥੇ ਜਦੋਂ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਹੰਗਾਮਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਯੁਧਾਜਿਤ ਤੇ ਵੀਰਸੇਨ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।
ਮਨੋਰਮਯਾ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਤਿ ਗਮਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਸਂਯੁਗੇ ਚ ਸਤਿ ਤਤ੍ਰ ਭੂਪਯੋਰਾਹਵਾਯ ਸਮੁਪਾਤ੍ਤਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਯੋਃ । ਕ੍ਰੋਧਲੋਭਵਸ਼ਯੋਃ ਸਮਂ ਤਤਃ ਸਮ੍ਬਭੂਵ ਤੁਮੁਲਸ੍ਤੁ ਵਿਮਰ੍ਦਃ
ਮਨੋਹਰ ਭਾਰਦਵਾਜ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਹੋਈ।
ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ ਸ ਸਮਰੇ ਧृਤਚਾਪਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ਪृਥੁਲਬਾਹੁਯੁਧਾਜਿਤ੍ । ਸਂਯੁਤਃ ਸ੍ਵਬਲਵਾਹਨਾਦਿਕੈਰਾਹਵਾਯ ਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯੋ ਨृਪਃ
ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ, ਚੌੜੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਯੁਧਾਜਿਤ ਆਪਣੇ ਧਨੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ, ਰਥ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵੀਰਸੇਨ ਇਹ ਸੈਨ੍ਯਸਂਯੁਤਃ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰਧਰ੍ਮਮਨੁਸृਤ੍ਯ ਸਙ੍ਗਰੇ । ਪੁਤ੍ਰਿਕਾਤ੍ਮਜਹਿਤਾਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ ਸੁਰਪਤੇਃ ਸਮਤੇਜਾਃ
ਵੀਰਸੇਨ ਵੀ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਜੰਗ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਯੋਧਿਆਂ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਨਿਭਾਉਂਦਾ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਇੰਦਰ ਵਰਗੀ ਸੀ।
ਸ ਬਾਣਵृष੍ਟਿਂ ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋ ਯੁਧਾਜਿਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਰਣੇ ਸ੍ਥਿਤਞ੍ਚ । ਗਿਰਿਂ ਤਡਿਤ੍ਵਾਨਿਵ ਤੋਯਵृष੍ਟਿਭਿਃ ਕ੍ਰੋਧਾਨ੍ਵਿਤਃ ਸਤ੍ਯਪਰਾਕ੍ਰਮੋऽਸੌ
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਸੱਚੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਯੁਧਾਜਿਤ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿਚ ਡਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਵਾਂਗ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਮੀਂਹ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਂ ਵੀਰਸੇਨੋ ਵਿਸ਼ਿਖੈਃ ਸ਼ਿਲਾਸ਼ਿਤੈਃ ਸਮਾਵृਣੋਦਾਸ਼ੁਗਮੈਰਜਿਹ੍ਮਗੈਃ । ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਬਾਣੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਲੀਮੁਖਾਨਸੌ ਤੇਨੈਵ ਮੁਕ੍ਤਾਨਤਿਵੇਗਪਾਤਿਨਃ
ਵੀਰਸੇਨ ਨੇ ਨੁਕੀਲੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਧਾਜਿਤ ਵਲੋਂ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸਿੱਧੇ ਤੀਰ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ।
ਗਜਰਥਤੁਰਗਾਣਾਂ ਸਮ੍ਬਭੂਵਾਤਿਯੁਦ੍ਧਂ ਸੁਰਨਰਮੁਨਿਸਙ੍ਘੈਰ੍ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤਞ੍ਚਾਤਿਘੋਰਮ੍ । ਵਿਤਤਵਿਹਗਵृਨ੍ਦੈਰਾਵृਤਂ ਵ੍ਯੋਮ ਸਦ੍ਯਃ ਪਿਸ਼ਿਤਮਸ਼ਿਤੁਕਾਮੈਃ ਕਾਮਗृਧ੍ਰਾਦਿਭਿਸ਼੍ਚ
ਹਾਥੀਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਿਚ ਭਾਰੀ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਵੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਅਕਾਸ਼ ਅਚਾਨਕ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਗਿੱਧਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰਾਦ੍ਭੁਤਾ ਕ੍ਸ਼ਤਜਸਿਨ੍ਧੁਰੁਵਾਹ ਘੋਰਾ ਵृਨ੍ਦੇਭ੍ਯ ਏਵ ਗਜਵੀਰਤੁਰਙ੍ਗਮਾਣਾਮ੍ । ਤ੍ਰਾਸਾਵਹਾ ਨਯਨਮਾਰ੍ਗਗਤਾ ਨਰਾਣਾਂ ਪਾਪਾਤ੍ਮਨਾਂ ਰਵਿਜਮਾਰ੍ਗਭਵੇਵ ਕਾਮਮ੍
ਉੱਥੇ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਦਰਿਆ ਵਗਣ ਲੱਗ ਪਈ, ਜੋ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਰਵੀ ਦਾ ਰਸਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲਲਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।
ਕੀਰ੍ਣਾਨਿ ਭਿਨ੍ਨਪੁਲਿਨੇ ਨਰਮਸ੍ਤਕਾਨਿ ਕੇਸ਼ਾਵृਤਾਨਿ ਚ ਵਿਭਾਨ੍ਤਿ ਯਥੈਵ ਸਿਨ੍ਧੌ । ਤੁਮ੍ਬੀਫਲਾਨਿ ਵਿਹਿਤਾਨਿ ਵਿਹਰ੍ਤੁਕਾਮੈ- ਰ੍ਬਾਲੈਰ੍ਯਥਾ ਰਵਿਸੁਤਾਪ੍ਰਭਵੈਸ਼੍ਚ ਨੂਨਮ੍
ਟੁੱਟੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵੱਖ ਹੋਏ ਸਿਰ, ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਇੰਝ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਵਿਚ ਤੈਰਦੇ ਘੀਆ ਦੇ ਫਲ, ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਖੇਡਣ ਲਈ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਹੋਣ, ਤੇ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹੋਣ।
ਵੀਰਂ ਮृਤਂ ਭੁਵਿ ਗਤਂ ਪਤਿਤਂ ਰਥਾਦ੍ਵੈ ਗृਧ੍ਰਃ ਪਲਾਰ੍ਥਮੁਪਰਿ ਭ੍ਰਮਤੀਤਿ ਮਨ੍ਯੇ । ਜੀਵੋऽਪ੍ਯਸੌ ਨਿਜਸ਼ਰੀਰਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕਾਨ੍ਤਂ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਯਹੋऽਤਿਵਿਵਸ਼ੋऽਪਿ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਵੇष੍ਟੁਮ੍
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਬਹਾਦਰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਰ ਕੇ ਰਥ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ, ਤਾਂ ਗਿੱਧ ਉਸਦੇ ਮਾਸ ਲਈ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਵੀ, ਆਪਣਾ ਪਿਆਰਾ ਸਰੀਰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਮੁੜ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦੀ ਤਾਂਘ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਆਜੌ ਹਤੋऽਪਿ ਨृਵਰਃ ਸੁਵਿਮਾਨਰੂਢਃ ਸ੍ਵਾਙ੍ਕੇ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਸੁਰਵਧੂਂ ਪ੍ਰਵਦਤ੍ਯਭੀष੍ਟਮ੍ । ਪਸ਼੍ਯਾਧੁਨਾ ਮਮ ਸ਼ਰੀਰਮਿਦਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਬਾਣਾਹਤਂ ਨਿਪਤਿਤਂ ਕਰਭੋਰੁ ਕਾਨ੍ਤਮ੍
ਜੰਗ ਵਿਚ ਮਾਰੇ ਗਏ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ, ਸੁੰਦਰ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਆਖਦੇ ਹਨ: 'ਵੇਖ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰੀਤਮ।'
ਏਕੋ ਹਤਸ੍ਤੁ ਰਿਪੁਣੈਵ ਗਤੋऽਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਦੇਵਾਙ੍ਗਨਾਂ ਸਮਧਿਗਮ੍ਯ ਯੁਤੋ ਵਿਮਾਨੇ । ਤਾਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਾ ਹੁਤਵਹੇ ਸੁਸਮਰ੍ਪ੍ਯ ਦੇਹਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਕਾਨ੍ਤਮਬਲਾ ਸਬਲਾ ਸ੍ਵਕੀਯਾ
ਕੋਈ ਇੱਕ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਕੇਲਾ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਵਿਮਾਨ ਵਿਚ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਅੱਗ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉਸਨੂੰ ਲੈ ਗਈ।
ਯੁਦ੍ਧੇ ਮृਤੌ ਚ ਸੁਭਟੌ ਦਿਵਿ ਸਙ੍ਗਤੌ ਤਾ- ਵਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਨਿਹਤੌ ਸਹ ਸਮ੍ਪ੍ਰਯਾਤੌ । ਤਤ੍ਰੈਵ ਜਘ੍ਨਤੁਰਲਂ ਪਰਮਾਹਿਤਾਸ੍ਤ੍ਰਾ- ਵੇਕਾਪ੍ਸਰੋऽਰ੍ਥਵਿਹਤੌ ਕਲਹਾਕੁਲੌ ਚ
ਜੰਗ ਵਿਚ ਦੋ ਵੱਡੇ ਯੋਧੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਵੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜ ਪਏ, ਤੇ ਇੱਕ ਅਪਸਰਾ, ਝਗੜੇ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਬਣੀ।
ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਯੁਵਾ ਸਮਧਿਗਮ੍ਯ ਸੁਰਾਙ੍ਗਨਾਂ ਵੈ ਰੂਪਾਧਿਕਾਂ ਗੁਣਵਤੀਂ ਕਿਲ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਃ । ਸ੍ਵੀਯਾਨ੍ ਗੁਣਾਨ੍ਪ੍ਰਵਿਤਤਾਨ੍ਪ੍ਰਵਦਂਸ੍ਤਦਾऽਸੌ ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਮਦਾਮਨੁਚਕਾਰ ਚ ਯੋਗਯੁਕ੍ਤਃ
ਕੋਈ ਨੌਜਵਾਨ, ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਗੁਣਵਾਨ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗੁਣ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਜੋਗ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭੌਮਂ ਰਜੋऽਤਿਵਿਤਤਂ ਦਿਵਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਞ੍ਚ ਰਾਤ੍ਰਿਂ ਚਕਾਰ ਤਰਣਿਞ੍ਚ ਸਮਾਵृਣੋਦ੍ਯਤ੍ । ਮਗ੍ਨਂ ਤਦੇਵ ਰੁਧਿਰਾਮ੍ਬੁਨਿਧਾਵਕਸ੍ਮਾਤ੍ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਬਭੂਵ ਰਵਿਰਪ੍ਯਤਿਕਾਨ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਃ
ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਈ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰਾਤ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ। ਅਚਾਨਕ, ਉਹੀ ਧੂੜ ਖੂਨ ਦੇ ਦਰਿਆ ਵਾਂਗ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਧੀਆ ਚਮਕ ਨਾਲ ਉਭਰ ਆਇਆ।
ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਗਤਸ੍ਤੁ ਗਗਨਂ ਕਿਲ ਦੇਵਕਨ੍ਯਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚਾਰੁਵਦਨਾਂ ਕਿਲ ਭਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਾਮ੍ । ਨਾਙ੍ਗੀਚਕਾਰ ਚਤੁਰੋ ਵ੍ਰਤਨਾਸ਼ਭੀਤੋ ਯਾਸ੍ਯਤ੍ਯਯਂ ਮਮ ਵृਥਾ ਹ੍ਯਨੁਕੂਲਸ਼ਬ੍ਦਃ
ਕੋਈ ਆਸਮਾਨ ਵਿਚ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਥੇ ਉਸਨੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਦੇਵੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ ਟੁੱਟਣ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਲੇ ਨਹੀਂ ਲਾਇਆ ਤੇ ਸੋਚਿਆ—'ਉਸਦੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।'
ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੇ ਸਂਵृਤੇ ਤਤ੍ਰ ਯੁਧਾਜਿਤ੍ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ । ਜਘਾਨ ਵੀਰਸੇਨਂ ਤਂ ਬਾਣੈਸ੍ਤੀਵ੍ਰੈਃ ਸੁਦਾਰੁਣੈਃ
ਜਦੋਂ ਉੱਥੇ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਿਆ, ਯੁਧਾਜਿਤ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵਿਰਸੇਨ ਨੂੰ ਬੜੀ ਤੀਖੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।