ਤਥਾ ਤ੍ਵਂ ਕੁਰੁ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵਿਧਿਂ ਤੇ ਪ੍ਰਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵਿਧਿਜ੍ਞਾ ਵੇਦਵਿਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਕਰੋ; ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਧੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਨ, ਜੋ ਵਿਧੀਆਂ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ ਹਨ।
ਦੇਵੀਬੀਜਵਿਧਾਨਜ੍ਞਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮਾਰ੍ਗਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾਃ । ਯਾਜਕਾਸ੍ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਜਮਾਨਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਹਿ
ਉਹ ਦੇਵੀ ਬੀਜ ਦੀ ਵਿਧੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਮੰਤਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਨ; ਉਹ ਯਜਕ ਹੋਣਗੇ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਯਜਮਾਨ ਹੋਵੋਗੇ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਯਜ੍ਞਂ ਵਿਧਾਨੇਨ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਣ੍ਯ਼ਂ ਮਖਾਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਸਮੁਦ੍ਧਰ ਮਹਾਰਾਜ ਪਿਤਰਂ ਦੁਰ੍ਗਤਿਙ੍ਗਤਮ੍
ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਯਜਨ ਤੋਂ ਮਿਲੀ, ਉਹ ਦੇ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਖ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬਚਾਓ।
ਵਿਪ੍ਰਾਵਮਾਨਜਂ ਪਾਪਂ ਦੁਰ੍ਘਟਂ ਨਰਕਪ੍ਰਦਮ੍ । ਤਥੈਵ ਸ਼ਾਪਜੋ ਦੋषਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਪਿਤ੍ਰਾ ਤਵਾਨਘ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪਾਪ, ਜੋ ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੇ ਨਰਕ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਆਇਆ ਦੋਸ਼, ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ।
ਤਥਾ ਦੁਰ੍ਮਰਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸਰ੍ਪਦਂਸ਼ੇਨ ਭੂਭੁਜਾ । ਅਨ੍ਤਰਾਲੇ ਤਥਾ ਮृਤ੍ਯੂਰ੍ਨ ਭੂਮੌ ਕੁਸ਼ਸਂਸ੍ਤਰੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੱਪ ਨੇ ਡੱਸ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਮਾੜੀ ਮੌਤ ਮਰਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਤਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ, ਨਾ ਹੀ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਚੌਕੀ ਉੱਤੇ ਮੌਤ ਆਈ।
ਨ ਸਙ੍ਗ੍ਰਾਮੇ ਨ ਗਙ੍ਗਾਯਾਂ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦਿਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਮਰਣਂ ਤੇ ਪਿਤੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸੌਧੇ ਜਾਤਂ ਕੁਰੂਦ੍ਵਹ
ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਰਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਜਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਿਆਂ; ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਦੇ ਵਧੀਆ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਉ ਦੀ ਮੌਤ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਈ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀ।
ਕृਪਣਾਨਿ ਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਨਰਕਸ੍ਯ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ । ਤਤ੍ਰੈਕਂ ਕਾਰਣਂ ਤਸ੍ਯ ਨ ਜਾਤਂ ਚਾਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਨਰਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਾ ਇਕੋ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਉਸ ਲਈ ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੀ ਦੁਲੱਭ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ।
ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਃਪ੍ਰਾਣੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਕਾਲਂ ਸਮਾਗਤਮ੍ । ਸਾਧਨਾਨਾਮਭਾਵੇऽਪਿ ਹ੍ਯਵਸ਼ਸ਼੍ਚਾਤਿਸਙ੍ਕਟੇ
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਜਿੰਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਆਉਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਤੇ ਵੱਡੀ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਨਸਾਨ ਬੇਬਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਨਿਰ੍ਵੇਦਮਾਯਾਤਿ ਮਨਸਾ ਨਿਰ੍ਮਲੇਨ ਵੈ । ਪਞ੍ਚਭੂਤਾਤ੍ਮਕੋ ਦੇਹੋ ਮਮ ਕਿਞ੍ਚਾਤ੍ਰ ਦੁਃਖਦਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਵਿਰਾਗ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੋਚਦਾ ਹੈ—'ਇਹ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਸਰੀਰ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਦੁੱਖ ਹੈ?'
ਪਤਤ੍ਵਦ੍ਯ ਯਥਾਕਾਮਂ ਮੁਕ੍ਤੋऽਹਂ ਨਿਰ੍ਗੁਣੋऽਵ੍ਯਯਃ । ਨਾਸ਼ਾਤ੍ਮਕਾਨਿ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਤਤ੍ਰ ਕਾ ਪਰਿਦੇਵਨਾ
'ਅੱਜ ਜਿਵੇਂ ਵੀ ਇਹ ਸਰੀਰ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਮੁਕਤ ਹਾਂ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹਾਂ; ਜਦ ਤੱਤ ਆਪ ਹੀ ਨਾਸਵੰਤ ਹਨ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਿਹੜੀ ਰੋਣਾ?'
ਬ੍ਰਹ੍ਮੈਵਾਹਂ ਨ ਸਂਸਾਰੀ ਸਦਾ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸਨਾਤਨਃ । ਦੇਹੇਨ ਮਮ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ ਕਰ੍ਮਣਾ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਿਤਃ
'ਮੈਂ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਹਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਦਾ ਮੁਕਤ ਤੇ ਅਬਿਨਾਸੀ ਹਾਂ; ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਨਾਤਾ ਕੇਵਲ ਕਰਮ ਰਾਹੀਂ ਬਣਿਆ ਹੈ।'
ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਮੁਕ੍ਤਾਨਿ ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਚੇਤਰਾਣਿ ਚ । ਮਨੁष੍ਯਦੇਹਯੋਗੇਨ ਸੁਖਦੁਃਖਾਨੁਸਾਧਨਾਤ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ-ਮੰਦੇ ਕੰਮ, ਮਨੁੱਖਾ ਸਰੀਰ ਰਾਹੀਂ, ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ, ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਮੁਕ੍ਤੋऽਤਿਭਯਾਦ੍ਘੋਰਾਦਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਸਾਰਸਙ੍ਕਟਾਤ੍ । ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਝ ਸੋਚੇ, ਭਾਵੇਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਜਾਂ ਦਾਨ ਨਾ ਵੀ ਕਰੇ—
ਮਰਣਂ ਚੇਦਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ ਮੁਚ੍ਚ੍ਯੇਜ੍ਜਨ੍ਮਦੁਃਖਤਃ । ਏषਾ ਕਾष੍ਠਾ ਪਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਯੋਗਿਨਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਾ
ਜੇ ਕੋਈ ਇੰਝ ਮੌਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਨਮ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਲੱਭ ਹੈ।
ਪਿਤਾ ਤੇ ਨृਪਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਪਂ ਦ੍ਵਿਜੋਦਿਤਮ੍ । ਦੇਹੇ ਮਮਤ੍ਵਂ ਕृਤਵਾਨ੍ਨ ਨਿਰ੍ਵੇਦਮਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੇਰ, ਤੇਰੇ ਪਿਉ ਨੇ, ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਸ਼ਾਪ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਮੋਹ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਵਿਰਾਗ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ।
ਨੀਰੋਗੋ ਮਮ ਦੇਹੋऽਯਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਨਿਹਤਕਣ੍ਟਕਮ੍ । ਕਥਂ ਜੀਵਾਮ੍ਯਹਂ ਕਾਮਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਾਨਾਨਯਨ੍ਤੁ ਵੈ
'ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਤੰਦਰੁਸਤ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਸੁੱਤਰਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਮਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਓ।'
ਔषਧਂ ਮਣਿਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਪਰਮਕਂ ਤਥਾ । ਆਰੋਹਣਂ ਤਥਾ ਸੌਧੇ ਕृਤਵਾਨ੍ਨृਪਤਿਸ੍ਤਦਾ
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਦਵਾਈ, ਮਣਕਾ, ਮੰਤ੍ਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜੰਤਰ ਵਰਤੇ, ਅਤੇ ਮਹਲ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਨ ਸ੍ਨਾਨਂ ਨ ਕृਤਂ ਦਾਨਂ ਨ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਸ੍ਮਰਣਂ ਕृਤਮ੍ । ਨ ਭੂਮੌ ਸ਼ਯਨਂ ਚੈਵ ਦੈਵਂ ਮਤ੍ਵਾ ਪਰਂ ਤਥਾ
ਉਸ ਨੇ ਨਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ, ਨਾ ਹੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤਿਆ; ਸਭ ਕੁਝ ਭਾਗ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਗ੍ਨੋ ਮੋਹਾਰ੍ਣਵੇ ਘੋਰੇ ਮृਤਃ ਸੌਧੇऽਹਿਨਾ ਹਤਃ । ਕृਤ੍ਵਾ ਪਾਪਂ ਕਲੇਰ੍ਯੋਗਾਤ੍ਤਾਪਸਸ੍ਯਾਵਮਾਨਜਮ੍
ਮੋਹ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮਹਲ ਵਿੱਚ, ਸੱਪ ਦੇ ਡੱਸਣ ਨਾਲ ਮਰ ਗਿਆ; ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਪਾਪ ਕੀਤਾ।
ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਨਰਕਂ ਏਤੈਰਾਚਰਣੈਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਂ ਪਿਤਰਂ ਪਾਪਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਧਰ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ
ਇਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਰੂਰ ਨਰਕ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਚਾ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਯਾਮਿਤਤੇਜਸਃ । ਸਾਸ਼੍ਰੁਕਣ੍ਠੋऽਤਿਦੁਃਖਾਰ੍ਤੋ ਬਭੂਵ ਜਨਮੇਜਯਃ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਵਿਅਾਸ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣੇ, ਜੋ ਅਤੁੱਟ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜਨਮੇਜਯਾ ਦੀ ਗਲੂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਧਿਗਿਦਂ ਜੀਵਿਤਂ ਮੇऽਦ੍ਯ ਪਿਤਾ ਮੇ ਨਰਕੇ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਤਤ੍ਕਰੋਮਿ ਯਥੈਵਾਦ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਯਾਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਾਸੁਤਃ
'ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਫਿਟਕਾਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਪਿਉ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਮੈਂ ਐਸਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗਾ ਕਿ ਉੱਤਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤ ਜਿਵੇਂ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਜਾਵੇ।'
ਵਿष੍ਣੁਨਾਨੁष੍ਠਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਰਾਜੋਵਾਚ ਹਰਿਣਾ ਤੁ ਕਥਂ ਯਜ੍ਞਃ ਕृਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪਿਤਾਮਹ । ਜਗਤ੍ਕਾਰਣਰੂਪੇਣ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵੱਡੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਨੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਯਜਨ ਕੀਤਾ ਸੀ?
ਕੇ ਸਹਾਯਾਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ਰਾਸਨ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਕੇ ਮਹਾਮਤੇ । ऋਤ੍ਵਿਜੋ ਵੇਦਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਸ੍ਤਨ੍ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਪਰਨ੍ਤਪ
ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੌਣ ਸਹਾਇਕ ਸੀ? ਕਿਹੜੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਿਹੜੇ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕਿਹੜੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ? ਇਹ ਸਭ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਰੋਮ੍ਯਹਂ ਯਜ੍ਞਂ ਵਿਧਿਦृष੍ਟੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਕृਤਂ ਯਾਗਮਮ੍ਬਿਕਾਯਾਃ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਮੈਂ ਵੀ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਵਲੋਂ ਅੰਬਿਕਾ ਲਈ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਯਜਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਰਾਜਞ੍ਛृਣੁ ਮਹਾਭਾਗ ਵਿਸ੍ਤਰਂ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਯਥਾ ਭਗਵਤਾ ਯਜ੍ਞਃ ਕृਤਸ਼੍ਚ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਃ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਯਜਨ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਵਿਸਰ੍ਜਿਤਾ ਯਦਾ ਦੇਵ੍ਯਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਤੀਸ਼੍ਚ ਤਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ । ਕਾਜੇਸ਼ਾਃ ਪੁਰੁषਾ ਜਾਤਾ ਵਿਮਾਨਵਰਮਾਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਛੱਡੀ ਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਤਾਂ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਸੋਹਣੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਮਹਾਰ੍ਣਵਂ ਘੋਰਂ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤੇ ਵਿਬੁਧੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਚਕ੍ਰੁਃ ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਵਾਸਾਰ੍ਥਂ ਸਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਧਰਾਂ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਥੇ ਧਰਤੀ ਬਣਾਈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਸਣ ਲਈ ਥਾਵਾਂ ਬਣਾਈਆਂ।
ਆਧਾਰਸ਼ਕ੍ਤਿਰਚਲਾ ਮੁਕ੍ਤਾ ਦੇਵ੍ਯਾ ਸ੍ਵਯਂ ਤਤਃ । ਤਦਾਧਾਰਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ਜਾਤਾ ਧਰਾ ਮੇਦਃਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਫਿਰ ਮਾਤਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਡੋਲ ਆਧਾਰ-ਸ਼ਕਤੀ ਛੱਡੀ। ਉਹ ਆਧਾਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਦ (ਹੱਡੀ ਦਾ ਗੂਦਾ) ਸੀ, ਧਰਤੀ ਬਣ ਕੇ ਟਿਕ ਗਿਆ।
ਮਧੁਕੈਟਭਯੋਰ੍ਮੇਦਃ ਸਂਯੋਗਾਨ੍ਮੇਦਿਨੀ ਸ੍ਮृਤਾ । ਧਾਰਣਾਚ੍ਚ ਧਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਪृਥ੍ਵੀ ਵਿਸ੍ਤਾਰਯੋਗਤਃ
ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੇ ਮੈਦ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮੈਦਨੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇਣ ਕਰਕੇ ਧਰਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।