ਪ੍ਰਾਣਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਂ ਨੋ ਵੇਦ ਬਲਿਦਾਨਂ ਨ ਚਾਤਿਥਿਮ੍ । ਨ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਸਮਿਧੋ ਹੋਮਂ ਵਿਵੇਦ ਚ ਤਥਾ ਮੁਨਿਃ
ਉਹ ਸਾਹ ਨਾਲ ਅੱਗ ਦੀ ਆਹੁਤੀ, ਭੇਟ ਦੇਣ ਜਾਂ ਮਹਿਮਾਨ ਨਿਵਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਪੂਜਾ, ਲੱਕੜੀ ਦੀ ਜਲਾਵਟ ਜਾਂ ਹੋਮ ਦੀ ਰੀਤ ਵੀ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ ਸੀ।
ਸੋऽਕਰੋਤ੍ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਦਨ੍ਤਧਾਵਨਮ੍ । ਸ੍ਨਾਨਂ ਚ ਸ਼ੂਦ੍ਰਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਗਂਗਾਯਾਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਉਹ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੰਦ ਸਾਫ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਸ਼ੂਦਰ ਵਾਂਗ।
ਫਲਾਨ੍ਯਾਦਾਯ ਵਨ੍ਯਾਨਿ ਮਧ੍ਯਾਨ੍ਹੇऽਪਿ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ । ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਾਭਕ੍ਸ਼੍ਯਪਰਿਜ੍ਞਾਨਂ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਸ਼ਠਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਫਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਦਾ ਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਚਲਾਕ ਵਿਅਕਤੀ ਖਾਣ-ਯੋਗ ਤੇ ਨਾ-ਖਾਣ-ਯੋਗ ਦੀ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰੂਤੇ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨਾਨृਤਂ ਵਦਤੇ ਪੁਨਃ । ਜਨੈਃ ਸਤ੍ਯਤਪਾ ਨਾਮ ਕृਤਮਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਯ ਵੈ
ਉਹ ਉਥੇ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਸੀ, ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ ਸੀ। ਲੋਕ ਉਸ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲਏ ਨੂੰ 'ਸਚਾ ਤੇ ਤਪਸਵੀ' ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਨਾਹਿਤਂ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨ ਤਥਾऽਵਿਹਿਤਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਸੁਖਂ ਸ੍ਵਪਿਤਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਨਿਰ੍ਭਯਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਨਿਤਿ
ਉਹ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਕੋਈ ਮਨਾਹੀ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਤੇ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਸੁੱਤ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਕਦਾ ਮੇ ਮਰਣਂ ਭਾਵਿ ਦੁਃਖਂ ਜੀਵਾਮਿ ਕਾਨਨੇ । ਜੀਵਿਤਂ ਧਿਕ੍ਚ ਮੂਰ੍ਖਸ੍ਯ ਤਰਸਾ ਮਰਣਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਕਦੋਂ ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਆਵੇਗੀ? ਮੈਂ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਜੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੂਰਖ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸ਼ਰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ—ਮੌਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਹੈ।
ਦੈਵੇਨਾਹਂ ਕृਤੋ ਮੂਰ੍ਖੋ ਨਾਨ੍ਯੋऽਤ੍ਰ ਕਾਰਣਂ ਮਮ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਚੈਵੋਤ੍ਤਮਂ ਜਨ੍ਮ ਵृਥਾ ਜਾਤਂ ਮਮਾਧੁਨਾ
ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਮੂਰਖ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਵਧੀਆ ਜਨਮ ਮਿਲਿਆ, ਹੁਣ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ।
ਯਥਾ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਸੁਰੂਪਾ ਚ ਯਥਾ ਵਾ ਨਿष੍ਫਲੋ ਦ੍ਰੁਮਃ । ਅਦੁਗ੍ਧਦੋਹਾ ਧੇਨੁਸ਼੍ਚ ਤਥਾऽਹਂ ਨਿष੍ਫਲਃ ਕृਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਸੋਹਣੀ ਪਰ ਬਾਂਝ ਔਰਤ, ਜਾਂ ਫਲ ਰਹਿਤ ਰੁੱਖ, ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਕਿਂ ਨੁ ਨਿਨ੍ਦਾਮ੍ਯਹਂ ਦੈਵਂ ਨੂਨਂ ਕਰ੍ਮ ਮਮੇਦृਸ਼ਮ੍ । ਨ ਦਤ੍ਤਂ ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ
ਮੈਂ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਦੋਸ਼ ਦਿਆਂ? ਜ਼ਰੂਰ ਮੇਰੇ ਕਰਮ ਐਸੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਪੁਸਤਕ ਬਣਾਕੇ ਕਿਸੇ ਉੱਚ ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।
ਨ ਵੈ ਵਿਦ੍ਯਾ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤਾ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਨਿ ਨਿਰ੍ਮਲਾ । ਤੇਨਾਹਂ ਕਰ੍ਮਯੋਗੇਨ ਸ਼ਠੋऽਸ੍ਮਿ ਚ ਦ੍ਵਿਜਾਧਮਃ
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ਼ੁੱਧ ਵਿਦਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮੈਂ ਹੁਣ ਚਲਾਕ ਤੇ ਨੀਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਨ ਚ ਤੀਰ੍ਥੇ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਸੇਵਿਤਾ ਨ ਚ ਸਾਧਵਃ । ਨ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਪੂਜਿਤਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਸ੍ਤੇਨ ਜਾਤੋऽਸ੍ਮਿ ਦੁष੍ਟਧੀਃ
ਮੈਂ ਤੀਰਥਾਂ 'ਤੇ ਤਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਸਤਕਾਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਮੱਤ ਬੁਰੀ ਹੋ ਗਈ।
ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਮੁਨਿਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਪਾਰਗਾਃ । ਅਹਂ ਸੁਮੂਢਃ ਸਞ੍ਜਾਤੋ ਦੈਵਯੋਗੇਨ ਕੇਨਚਿਤ੍
ਮੁਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਵੇਦ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਹਨ। ਪਰ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੂਰਖ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਨ ਜਾਨਾਮਿ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤੁਂ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਸੁਸਾਧਨਮ੍ । ਮਿਥ੍ਯਾਯਂ ਮੇऽਤ੍ਰ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ਨ ਮੇ ਭਾਗ੍ਯਂ ਸ਼ੁਭਂ ਕਿਲ
ਮੈਂ ਤਪ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ—ਕਿਹੜਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਮੇਰਾ ਇਰਾਦਾ ਇੱਥੇ ਝੂਠਾ ਹੈ; ਮੇਰੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ।
ਦੈਵਮੇਵ ਪਰਂ ਮਨ੍ਯੇ ਧਿਕ੍ਪੌਰੁषਮਨਰ੍ਥਕਮ੍ । ਵृਥਾ ਸ਼੍ਰਮਕृਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਦੈਵਾਦ੍ਭਵਤਿ ਸਰ੍ਵਥਾ
ਮੈਂ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ; ਮਨੁੱਖੀ ਜਤਨ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਜਤਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਕੰਮ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਭ ਕੁਝ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕ੍ਰਾਦ੍ਯਾਃ ਕਿਲ ਦੇਵਤਾਃ । ਕਾਲਸ੍ਯ ਵਸ਼ਗਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕਾਲੋ ਹਿ ਦੁਰਤਿਕ੍ਰਮਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਰੁਦਰ ਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ—ਸਭ ਕਾਲ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਲ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਏਵਂਵਿਧਾਨ੍ਵਿਤਰ੍ਕਾਂਸ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਾਣੋऽਹਰ੍ਨਿਸ਼ਂ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮੇ ਤੀਰੇ ਜਾਨ੍ਹਵ੍ਯਾਃ ਪਾਵਨੇ ਸ੍ਥਲੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਐਸੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲਿਆ ਉਥੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਜਾਹਨਵੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੰਢੇ 'ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।
ਵਿਰਕ੍ਤਃ ਸ ਤੁ ਸਞ੍ਜਾਤਃ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮੇ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਕਾਲਾਤਿਵਾਹਨਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚਕਾਰ ਵਿਜਨੇ ਵਨੇ
ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਵਾਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਰਾਗ ਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਹ ਵਣ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਏਵਂ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯ ਤੁ ਵਨੇ ਵਿਮਲੋਦਕੇ ਵੈ ਵਰ੍षਾਣਿ ਤਤ੍ਰ ਨਵਪਞ੍ਚ ਗਤਾਨਿ ਕਾਮਮ੍ । ਨਾਰਾਧਨਂ ਨ ਚ ਜਪਂ ਨ ਵਿਵੇਦ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਕਾਲਾਤਿਵਾਹਨਮਸੌ ਕृਤਵਾਨ੍ ਵਨੇ ਵੈ
ਉਹ ਵਣ ਵਿੱਚ, ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਉਸਦੇ ਮਨ ਚਾਹੀਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲੰਘ ਗਏ। ਨਾ ਉਹ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਜਪ ਕਰਦਾ, ਨਾ ਕਿਸੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸੀ—ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਵਣ ਵਿੱਚ ਸਮਾਂ ਗੁਜ਼ਾਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਜਾਨਾਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਿਤਤਂ ਵ੍ਰਤਮੇਵ ਲੋਕਃ ਸਤ੍ਯਂ ਵਦਤ੍ਯਪਿ ਮੁਨਿਃ ਕਿਲ ਨਾਮਜਾਤਮ੍ । ਜਾਤਂ ਯਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸਕਲੇषੁ ਜਨੇषੁ ਕਾਮਂ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤੋऽਯਮਨਿਸ਼ਂ ਨ ਮृषਾਭਿਭਾषੀ
ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਵੱਡੇ ਵਰਤ ਦਾ ਹੀ ਪਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਨੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ, ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਤੇ ਜਾਤੀ ਦੱਸਦਾ। ਉਸਦੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਹਰ ਜਨ ਵਿਚ ਫੈਲ ਗਈ ਸੀ: 'ਇਹ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ।'
ਤਤ੍ਰੈਕਦਾ ਤੁ ਮृਗਯਾਂ ਰਮਮਾਣ ਏਵ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨਿषਾਦਨਿਸ਼ਠੋ ਧृਤਚਾਪਬਾਣਃ । ਕ੍ਰੀਡਨ੍ ਵਨੇऽਤਿਵਿਪੁਲੇ ਯਮਤੁਲ੍ਯਦੇਹਃ ਕ੍ਰੂਰਾਕृਤਿਰ੍ਹਨਨਕਰ੍ਮਣਿ ਚਾਤਿਦਕ੍ਸ਼ਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਉਥੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਦ, ਜੋ ਧਨੁ ਤੇ ਤੀਰ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਰੂਪ ਡਰਾਉਣਾ ਤੇ ਯਮ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਤੇ ਮਾਰਨ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਖੇਡਦਾ ਹੋਇਆ ਆ ਗਿਆ।
ਤੇਨਾਤਿਕृष੍ਟੇਨ ਸ਼ਰੇਣ ਵਿਦ੍ਧਃ ਕੋਲਃ ਕਿਰਾਤੇਨ ਧਨੁਰ੍ਧਰੇਣ । ਪਲਾਯਮਾਨੋ ਭਯਵਿਹ੍ਵਲਸ਼੍ਚ ਮੁਨੇਃ ਸਮੀਪਂ ਵਿਦ੍ਰੁਤੋ ਜਗਾਮ
ਉਸ ਧਨੁਧਾਰੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੂਅਰ ਨੂੰ ਵੱਜਿਆ। ਡਰਿਆ ਤੇ ਕੰਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਸੂਅਰ ਭੱਜ ਕੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ।
ਵਿਕਂਪਮਾਨੋ ਰੁਧਿਰਾਰ੍ਦ੍ਰਦੇਹੋ ਯਦਾ ਜਗਾਮਾਸ਼੍ਰਮਮਣ੍ਡਲਂ ਵੈ । ਕਾਲਸ੍ਤਦਾਤੀਵ ਦਯਾਰ੍ਦ੍ਰਭਾਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮੁਨਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੀਨਮ੍
ਕੰਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜਾ ਸਰੀਰ, ਜਦੋਂ ਸੂਅਰ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆ ਗਿਆ, ਮੁਨੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਦਇਆਵਾਨ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਗਹਿਰੀ ਦਇਆ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਗਈ।
ਅਗ੍ਰੇ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਂ ਰੁਧਿਰਾਰ੍ਦ੍ਰਦੇਹਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮੁਨਿਃ ਸੂਕਰਮਾਸ਼ੁ ਵਿਦ੍ਧਮ੍ । ਦਯਾਭਿਵੇਸ਼ਾਦਤਿਕਮ੍ਪਮਾਨਃ ਸਾਰਸ੍ਵਤਂ ਬੀਜਮਥੋਚ੍ਚਚਾਰ
ਸੂਅਰ ਨੂੰ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਮੁਨੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਕੰਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਚਾਨਕ ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਬੀਜ ਉਚਾਰਣ ਕਰ ਬੈਠਾ।
ਅਜ੍ਞਾਤਪੂਰ੍ਵਂ ਚ ਤਥਾਸ਼੍ਰੁਤਞ੍ਚ ਦੈਵਾਨ੍ਮੁਖੇ ਵੈ ਸਮੁਪਾਗਤਞ੍ਚ । ਨ ਜ੍ਞਾਤਵਾਨ੍ਬੀਜਮਸੌ ਵਿਮੂਢੋ ਮਮਜ੍ਜ ਸ਼ੋਕੇ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ
ਉਹ ਬੀਜ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਰੱਬੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ। ਮੁਨੀ, ਹੈਰਾਨ-ਪਰੈਸ਼ਾਨ, ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕਿਆ ਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਕੋਲਃ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਮਣ੍ਡਲਂ ਤਦ੍ ਗਤੋ ਨਿਕੁਞ੍ਜੇ ਪ੍ਰਵਿਲੀਯ ਗੂਢਮ੍ । ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਾਰ੍ਗੋ ਦृਢਨਿਰ੍ਵਿਣ੍ਣਚੇਤਾਃ ਪ੍ਰਵੇਪਮਾਨਃ ਸ਼ਰਪੀਡਿਤਤ੍ਵਾਤ੍
ਸੂਅਰ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆ ਕੇ, ਝਾੜੀਆਂ ਵਿਚ ਲੁਕ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਰਸਤਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਚਲਿਆ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਸੀ, ਤੇ ਤੀਰ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਕੰਪ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦਾਕਰਣਾਨ੍ਤਕृष੍ਟਂ ਚਾਪਂ ਦਧਾਨੋऽਤਿਕਰਾਲਦੇਹਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤਦਨ੍ਤੇ ਸ ਚ ਮृਗ੍ਯਮਾਣੋ ਨਿषਾਦਰਾਜਃ ਕਿਲ ਕਾਲ ਏਵ
ਫਿਰ, ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਵਿਚ, ਨਿਸ਼ਾਦ ਰਾਜਾ, ਜਿਸਦਾ ਸਰੀਰ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ, ਖਿੱਚਿਆ ਹੋਇਆ ਧਨੁ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਆ ਗਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮੁਨਿਂ ਤਤ੍ਰ ਕੁਸ਼ਾਸਨੇ ਸ੍ਥਿਤਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਮਦ੍ਵਿਤੀਯਮ੍ । ਵ੍ਯਾਧਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪ੍ਰਮੁਖੇ ਸ੍ਥਿਤੋऽਸੌ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੋਲਃ ਕ੍ਵ ਗਤੋ ਦ੍ਵਿਜੇਸ਼
ਉਥੇ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਚੌਕੀ ਤੇ ਬੈਠੇ ਮੁਨੀ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਆ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਦੋਵਾਂ ਵਾਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਸੂਅਰ ਕਿਥੇ ਗਿਆ?'
ਜਾਨਾਮਿ ਤੇऽਹਂ ਸੁਵ੍ਰਤਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ ਤੇਨਾਦ੍ਯ ਪृਚ੍ਛੇ ਮਮ ਬਾਣਵਿਦ੍ਧਃ । ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਰ੍ਦਿਤਂ ਮੇ ਸਕਲਂ ਕੁਟੁਮ੍ਬਂ ਵਿਭਰ੍ਤੁਕਾਮਃ ਕਿਲ ਆਗਤੋऽਸ੍ਮਿ
ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਰਤ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵੱਜੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਮਮੈषਾ ਵਿਹਿਤਾ ਵਿਧਾਤ੍ਰਾ ਨਾਨ੍ਯਾऽਸ੍ਤਿ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ऋਤਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ । ਭਰ੍ਤਵ੍ਯਮੇਵੇਹ ਕੁਟੁਮ੍ਬਮਞ੍ਜਸਾ ਕੇਨਾਪ੍ਯੁਪਾਯੇਨ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭੇਨ
ਇਹ ਮੇਰੀ ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਰੱਬ ਨੇ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ, ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮਾੜੇ ਨਾਲ, ਪਾਲਣਾ ਹੀ ਪੈਣਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਵੀਤ੍ਵਦ੍ਯ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤੋऽਸਿ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾਤੁਰੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਪੋष੍ਯਵਰ੍ਗਃ । ਕ੍ਵਾਸੋ ਗਤਃ ਸੂਕਰੋ ਬਾਣਵਿਦ੍ਧਃ ਪृਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਵਾਡਵ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤੂਰ੍ਣਮ੍
ਅੱਜ ਸੱਚ ਬੋਲ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਹੈਂ। ਮੇਰੇ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਸੂਅਰ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ, ਕਿਥੇ ਗਿਆ? ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ, ਮੁਨੀ, ਜਲਦੀ ਦੱਸ।