ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾऽਕ੍ਸ਼ਰਂ ਕੋਲਮੁਖਾਤ੍ਸਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਸ੍ਵਯਂ ਤਤਃ । ਬਿਨ੍ਦੁਹੀਨਂ ਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਜਾਤੋऽਸੌ ਵਿਬੁਧੋਤ੍ਤਮਃ
ਉਸ ਨੇ ਕੋਲਮੁਖ ਤੋਂ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਆਪ ਵੀ ਉਚਾਰਿਆ। ਬਿੰਦੀ ਰਹਿ ਗਈ, ਪਰ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਹ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਣ ਗਿਆ।
ਐਕਾਰੋਚ੍ਚਾਰਣਾਦ੍ਦੇਵੀ ਤੁष੍ਟਾ ਭਗਵਤੀ ਤਦਾ । ਚਕਾਰ ਕਵਿਰਾਜਂ ਤਂ ਦਯਾਰ੍ਦ੍ਰਾ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਜਦ ਉਹ 'ਐ' ਅੱਖਰ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਾਤਾ ਪਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ। ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰੀ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਵੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤਾਖ੍ਯਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ ਕੋऽਸੌ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤੋ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ । ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਸ਼ੇ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਕੀਦृਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ
ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਇਹ ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਨਾਂ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੌਣ ਸੀ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ? ਉਹ ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸੀ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਕਥਂ ਤੇਨ ਸ਼੍ਰੁਤਃ ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਕਥਮੁਚ੍ਚਾਰਿਤਃ ਪੁਨਃ । ਸਿਦ੍ਧਿਸ਼੍ਚ ਕੀਦृਸ਼ੀ ਜਾਤਾ ਤਸ੍ਯ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਕਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ, ਤੇ ਫਿਰ ਕਿਵੇਂ ਉਚਾਰਿਆ? ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ?
ਕਥਂ ਤੁष੍ਟਾ ਭਵਾਨੀ ਸਾ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾ ਸਰ੍ਵਸਂਸ੍ਥਿਤਾ । ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਵਦਸ੍ਵਾਦ੍ਯ ਕਥਾਮੇਤਾਂ ਮਨੋਰਮਾਮ੍
ਭਵਾਨੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੀ ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਪਰਸੰਨ ਹੋਈ? ਇਹ ਸੁਹਾਵਣੀ ਕਹਾਣੀ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਓ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਪृष੍ਟਸ੍ਤਦਾ ਰਾਜ੍ਞਾ ਵ੍ਯਾਸਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ । ਉਵਾਚ ਪਰਮੋਦਾਰਂ ਵਚਨਂ ਰਸਵਚ੍ਛੁਚਿ
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਇਹ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਆਸ ਨੇ ਬੜੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਕਥਾਂ ਪੌਰਾਣਿਕੀਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਮੁਨਿਸਮਾਜੇषੁ ਮਯਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਕੁਰੂਦ੍ਵਹ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣੋ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸੁਣੀ ਸੀ, ਹੇ ਕੁਰੂ ਵੰਸ਼ੀ।
ਏਕਦਾऽਹਂ ਕੁਰੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕੁਰ੍ਵਂਸ੍ਤੀਰ੍ਥਾਟਨਂ ਸ਼ੁਚਿ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਨੈਮਿषਾਰਣ੍ਯਂ ਪਾਵਨਂ ਮੁਨਿਸੇਵਿਤਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਹੇ ਕੁਰੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਜਦ ਮੈਂ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ ਨੈਮਿਸ਼ ਆਰਣਯ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਹਂ ਮੁਨੀਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਰਾਸ਼੍ਰਮੇ । ਵਿਧਿਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਯਤ੍ਰਾਸਞ੍ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਾ ਮਹਾਵ੍ਰਤਾਃ
ਮੈਂ ਉਥੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਚੰਗੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਹੀ ਮੁਕਤ ਤੇ ਵੱਡੇ ਵਰਤ ਵਾਲੇ, ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਕਥਾਪ੍ਰਸਂਗ ਏਵਾਸੀਤ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਪ੍ਰਸਮਾਗਮੇ । ਜਮਦਗ੍ਨਿਸ੍ਤੁ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਮੁਨੀਨੇਵਂ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਥੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਜਮਦਗਨੀ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਜਗ੍ਹਾ ਬੈਠ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਜਮਦਗ੍ਨਿਰੁਵਾਚ ਸਨ੍ਦੇਹੋऽਸ੍ਤਿ ਮਹਾਭਾਗਾ ਮਮ ਚੇਤਸਿ ਤਾਪਸਾਃ । ਸਮਾਜੇषੁ ਮੁਨੀਨਾਂ ਵੈ ਨਿਃਸਨ੍ਦੇਹੋ ਭਵਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਜਮਦਗਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵੀਆਂ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਦੇਹ ਹੈ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਭਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਇਸ ਸੰਦੇਹ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਥਾ ਰੁਦ੍ਰੋ ਮਘਵਾ ਵਰੁਣੋऽਨਲਃ । ਕੁਬੇਰਃ ਪਵਨਸ੍ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਸੇਨਾਨੀਸ਼੍ਚ ਗਣਾਧਿਪਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਮਘਵਾਨ, ਵਰੁਣ, ਅੱਗ, ਕੁਬੇਰ, ਵਾਯੂ, ਤਵਸ਼ਟਾ, ਸੈਨਾ ਦਾ ਮੁਖੀ ਤੇ ਗਣਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ,
ਸੂਰ੍ਯੋऽਸ਼੍ਵਿਨੌ ਭਗਃ ਪੂषਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾਥੋ ਗ੍ਰਹਾਸ੍ਤਥਾ । ਆਰਾਧਨੀਯਤਮਃ ਕੋऽਤ੍ਰ ਵਾਞ੍ਛਿਤਾਰ੍ਥਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਸੂਰਜ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ, ਭਗ, ਪੂਸ਼ਾ, ਰਾਤ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਆਦਿਕ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪੂਜਣਯੋਗ ਤੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ?
ਸੁਖਸੇਵ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਤਤਂ ਚਾਸ਼ੁਤੋषਸ਼੍ਚ ਮਾਨਦਾਃ । ਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤੁ ਮੁਨਯਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਃ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਾਃ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਲੈਣ ਵਾਲਾ, ਜਲਦੀ ਪਰਸੰਨ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਦਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ? ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਵਚਨ ਪੱਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਜਲਦੀ ਦੱਸਣ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨੇ ਕृਤੇ ਤਤ੍ਰ ਲੋਮਸ਼ੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਜਮਦਗ੍ਨੇ ਸ਼ृਣੁष੍ਵੈਤਦ੍ਯਤ੍ਪृष੍ਟਂ ਵੈ ਤ੍ਵਯਾऽਧੁਨਾ
ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਉੱਥੇ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਜਮਦਗਨੀ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।'
ਸੇਵਨੀਯਤਮਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸ਼ੁਭਮਿਚ੍ਛਤਾਮ੍ । ਪਰਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਰਾਦ੍ਯਾ ਚ ਸਰ੍ਵਗਾ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸ਼ਿਵਾ
ਜਿਹੜੇ ਸਭ ਚੰਗਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਦਿ, ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪੀ ਹੋਈ ਤੇ ਸਦਾ ਮੰਗਲਮਈ ਹੈ।
ਦੇਵਾਨਾਂ ਜਨਨੀ ਸੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦੀਨਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਆਦਿਪ੍ਰਕृਤਿਮੂਲਂ ਸਾ ਸਂਸਾਰਪਾਦਪਸ੍ਯ ਵੈ
ਉਹੀ ਦੇਵੀ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਵੀ। ਉਹ ਆਦਿ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ।
ਸ੍ਮृਤਾ ਚੋਚ੍ਚਾਰਿਤਾ ਦੇਵੀ ਦਦਾਤਿ ਕਿਲ ਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਦੈਵਾਰ੍ਦ੍ਰਚਿਤ੍ਤਾ ਸਾ ਵਰਦਾਨਾਯ ਸੇਵਿਤਾ
ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨਚਾਹੀ ਦਾਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਇਆਵਾਨ ਹੈ ਤੇ ਜਦੋਂ ਉਸਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿਹਾਸਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤੁ ਮੁਨਯਃ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਅਕ੍ਸ਼ਰੋਚ੍ਚਾਰਣਾਦੇਵ ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜੇਨ ਵੈ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਇੱਕ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀ ਇਹ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਦੁਜਾ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਖਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਕੋਸਲੇषੁ ਦ੍ਵਿਜਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਦੇਵਦਤ੍ਤੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਅਨਪਤ੍ਯਸ਼੍ਚਕਾਰੇष੍ਟਿਂ ਪੁਤ੍ਰਾਯ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਕੋਸਲ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਦੇਵਦੱਤ ਸੀ। ਉਹ ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਯੱਗ ਕਰਵਾਇਆ।
ਤਮਸਾਤੀਰਮਾਸ੍ਥਾਯ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਣ੍ਡਪਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਹੂਯ ਵੇਦਜ੍ਞਾਨ੍ਸਤ੍ਰਕਰ੍ਮਵਿਸ਼ਾਰਦਾਨ੍
ਉਹ ਤਮਸਾ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਵਧੀਆ ਮੰਡਪ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਯੱਗਾਂ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਵੇਦੀਂ ਵਿਧਾਨੇਨ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਵਿਭਾਵਸੂਨ੍ । ਪੁਤ੍ਰੇष੍ਟਿਂ ਵਿਧਿਵਤ੍ਤਤ੍ਰ ਚਕਾਰ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ
ਉਸ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਦੀ ਬਣਾਈ, ਅੱਗ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਹ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਥੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਕਲ੍ਪਯਾਮਾਸ ਸੁਹੋਤ੍ਰਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਮ੍ । ਅਧ੍ਵਰ੍ਯੁਂ ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯਂ ਚ ਹੋਤਾਰਂ ਚ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਸੁਹੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣਾਇਆ, ਯਾਜ਼੍ਯਾਵਲਕ ਨੂੰ ਅਧਵਰਯੂ ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਹੋਤ੍ਰੀ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਸ੍ਤੋਤਾਰਂ ਤਥਾ ਪੈਲਮੁਦ੍ਗਾਤਾਰਂ ਚ ਗੋਭਿਲਮ੍ । ਸਭ੍ਯਾਨਨ੍ਯਾਨ੍ਮੁਨੀਨ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਧਿਵਤ੍ਪ੍ਰਦਦੌ ਵਸੁ
ਉਸ ਨੇ ਪੈਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਤੋਤਾ ਤੇ ਗੋਭਿਲ ਨੂੰ ਉਦਗਾਤਾ ਬਣਾਇਆ। ਹੋਰ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਭਾ ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੌਲਤ ਦਿੱਤੀ।
ਉਦ੍ਗਾਤਾ ਸਾਮਗਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਸਪ੍ਤਸ੍ਵਰਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਰਥਨ੍ਤਰਮਗਾਯਤ੍ਤੁ ਸ੍ਵਰਿਤੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਦਗਾਤਾ, ਜੋ ਸਾਮ ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਸੱਤ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਰਥੰਤ੍ਰ ਹਿਮਨ ਸਹੀ ਲਹਿਜ਼ੇ ਨਾਲ ਗਾਇਆ।
ਤਦਾऽਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰਭਙ੍ਗੋऽਭੂਤ੍ਕृਤੇ ਸ਼੍ਵਾਸੇ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ਼੍ਚੁਕੋਪਾਸ਼ੁ ਗੋਭਿਲਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਾਹ ਲੈਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਟੁੱਟ ਗਈ। ਦੇਵਦੱਤ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਗੋਭਿਲ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਮੂਰ੍ਖੋऽਸਿ ਮੁਨਿਮੁਖ੍ਯਾਦ੍ਯ ਸ੍ਵਰਭਙ੍ਗਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਃ । ਕਾਮ੍ਯਕਰ੍ਮਣਿ ਸਞ੍ਜਾਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਂ ਯਜਤਸ਼੍ਚ ਮੇ
'ਤੂੰ ਮੂਰਖ ਹੈਂ, ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ! ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸੁਰ ਭੰਗ ਹੋ ਗਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਹ ਯੱਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।'
ਗੋਭਿਲਸ੍ਤੁ ਤਦੋਵਾਚ ਦੇਵਦਤ੍ਤਂ ਸੁਕੋਪਿਤਃ । ਮੂਰ੍ਖਸ੍ਤੇ ਭਵਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ਼ਠਃ ਸ਼ਬ੍ਦਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਗੋਭਿਲ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦੇਵਦੱਤ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਮੂਰਖ, ਚਲਾਕ ਤੇ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।'
ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਾਣਿਸ਼ਰੀਰੇ ਤੁ ਸ਼੍ਵਾਸੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਃ ਸੁਦੁਰ੍ਗ੍ਰਹਃ । ਨ ਮੇऽਤ੍ਰ ਦੂषਣਂ ਕਿਂਚਿਤ੍ਸ੍ਵਰਭਙ੍ਗੇ ਮਹਾਮਤੇ
'ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸਾਹ ਲੈਣਾ ਤੇ ਛੱਡਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੁਰ ਭੰਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ।'
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਗੋਭਿਲਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਸ਼ਾਪਾਦ੍ਭੀਤੋ ਦੇਵਦਤ੍ਤਸ੍ਤਮੁਵਾਚਾਤਿਦੁਃਖਿਤਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਗੋਭਿਲ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਦੱਤ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਡਰ ਗਿਆ ਤੇ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।