ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਸ਼ਲਭੈਃ ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਰਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਕृਤਃ ਪੁਨਃ । ਤਦ੍ਵਤ੍ਤੀਰ੍ਥਸ਼੍ਰਮਃ ਪੁਤ੍ਰ ਕष੍ਟਦੋ ਨ ਫਲਪ੍ਰਦਃ
ਜੇ ਸਾਰਾ ਫਸਲ ਟिड਼ੀਆਂ ਖਾ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਮੁੜ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦੁਖ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਫਲ ਨਹੀਂ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਮੁਤ੍ਕਟਂ ਜਾਤਂ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਂ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ । ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਤਤ੍ਫਲਂ ਜਾਤਂ ਤਾਮਸਾਰ੍ਥੇषੁ ਨਾਰਦ
ਜਦ ਸਤਵ ਗੁਣ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਵੈਰਾਗ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਧਕਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸਹ੍ਯਾਭਿਭਵਤ੍ਯੇਵ ਤਦ੍ਰਜਸ੍ਤਮਸੀ ਉਭੇ । ਰਜਃ ਸਮੁਤ੍ਕਟਂ ਜਾਤਂ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਂ ਲੋਭਯੋਗਤਃ
ਉਹ ਸਤਵ ਗੁਣ ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਜਿਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਰਜ ਗੁਣ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਤਥਾਭਿਭਵਤ੍ਯੇਵ ਤਮਃਸਤ੍ਤ੍ਵੇ ਤਥਾ ਉਭੇ । ਤਮਸ੍ਤਥੋਤ੍ਕਟਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਂ ਮੋਹਯੋਗਤਃ
ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ—ਤਮ ਤੇ ਸਤਵ—ਨੂੰ ਵੀ ਜਿਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਤਮ ਗੁਣ ਵਧਦਾ ਹੈ ਤੇ ਭਟਕਣ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵਰਜਸੀ ਚੋਭੇ ਸਙ੍ਗਮ੍ਯਾਭਿਭਵਤ੍ਯਪਿ । ਵਿਸ੍ਤਰਂ ਕਥਯਾਮ੍ਯਦ੍ਯ ਯਥਾਭਿਭਵਤੀਤਿ ਵੈ
ਉਹ ਤਮ ਗੁਣ, ਸਤਵ ਤੇ ਰਜ ਦੋਵੇਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅੱਜ ਮੈਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਇਹ ਜਿੱਤ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਯਦਾ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਂ ਵੈ ਮਤਿਰ੍ਧਰ੍ਮੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਤਦਾ । ਨ ਚਿਨ੍ਤਯਤਿ ਬਾਹ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਰਜਸ੍ਤਮਃਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਜਦ ਸਤਵ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਬਾਹਰਲੀ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ।
ਅਰ੍ਥਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸਮੁਦ੍ਭੂਤਂ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਚ ਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ । ਅਨਾਯਾਸਕृਤਂ ਚਾਰ੍ਥਂ ਧਰ੍ਮਂ ਯਜ੍ਞਂ ਚ ਵਾਞ੍ਛਤਿ
ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਸਤਵ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋਏ ਕੰਮ, ਧਰਮ ਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੇष੍ਵੇਵ ਭੋਗੇषੁ ਕਾਮਂ ਵੈ ਕੁਰੁਤੇ ਤਦਾ । ਰਾਜਸੇषੁ ਨ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਤਾਮਸੇषੁ ਪੁਨਃ ਕੁਤਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਸਤਵਿਕ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ; ਰਜਸਿਕ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਤਮਸਿਕ ਸੁਖਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਏਵਂ ਜਿਤ੍ਵਾ ਰਜਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਤਸ਼੍ਚ ਤਮਸੋ ਜਯਃ । ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਕੇਵਲਂ ਪੁਤ੍ਰ ਤਦਾ ਭਵਤਿ ਨਿਰ੍ਮਲਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਜ ਗੁਣ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਤਮ ਗੁਣ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ਸਤਵ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਰਜਃ ਪ੍ਰਵृਦ੍ਧਂ ਵੈ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਾਨ੍ ਸਨਾਤਨਾਨ੍ । ਅਨ੍ਯਥਾਕੁਰੁਤੇ ਧਰ੍ਮਾਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤੁ ਰਾਜਸੀਮ੍
ਜਦ ਰਜ ਗੁਣ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸਦੀਵੀ ਧਰਮ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਥਾਂ ਰਜਸਿਕ ਸ਼ਰਧਾ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਰਾਜਸਾਦਰ੍ਥਸਂਵृਦ੍ਧਿਸ੍ਤਥਾ ਭੋਗਸ੍ਤੁ ਰਾਜਸਃ । ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਂ ਤੇਨ ਤਮਸਸ਼੍ਚਾਪਿ ਨਿਗ੍ਰਹਃ
ਰਜ ਗੁਣ ਤੋਂ ਧਨ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਖ ਵੀ ਰਜਸਿਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਨਾਲ ਸਤਵ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤਮ ਗੁਣ ਵੀ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਤਮੋ ਵਿਵृਦ੍ਧਂ ਸ੍ਯਾਦੁਤ੍ਕਟਂ ਸਮ੍ਬਭੂਵ ਹ । ਤਦਾ ਵੇਦੇ ਨ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸੋ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇ ਤਥੈਵ ਚ
ਜਦ ਤਮ ਗੁਣ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰਬਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੇਦ ਤੇ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਂ ਚ ਤਾਮਸੀਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਰੋਤਿ ਚ ਧਨਾਤ੍ਯਯਮ੍ । ਦ੍ਰੋਹਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਕੁਰੁਤੇ ਨ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮਧਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤਾਮਸੀ ਭਗਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਨ ਗਵਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਵੈਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।
ਜਿਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਰਜਸ਼੍ਚੈਵ ਕ੍ਰੋਧਨੋ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ ਸ਼ਠਃ । ਵਰ੍ਤਤੇ ਕਾਮਚਾਰੇਣ ਭਾਵੇषੁ ਵਿਤਤੇषੁ ਚ
ਜਦੋਂ ਸਤਵ ਤੇ ਰਜਸ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਾ, ਮੰਦ-ਬੁੱਧੀ ਤੇ ਚਲਾਕ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਗੁਜਾਰਦਾ ਹੈ।
ਏਕਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਭਵਤਿ ਰਜਸ਼੍ਚੈਕਂ ਤਮਸ੍ਤਥਾ । ਸਹੈਵਾਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਗੁਣਾ ਮਿਥੁਨਧਰ੍ਮਿਣਃ
ਕਦੇ ਵੀ ਸਤਵ, ਰਜਸ ਜਾਂ ਤਮਸ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਹ ਗੁਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿਲ ਕੇ, ਜੋੜੀ ਵਾਂਗ, ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਰਜੋ ਵਿਨਾ ਨ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਰਜਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵਿਨਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਤਮੋ ਵਿਨਾ ਨ ਚੈਵੈਤੇ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ
ਰਜਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਤਵ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਰਜਸ ਵੀ ਸਤਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਤਮਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੇ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।
ਤਮਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਹੀਨਂ ਤੁ ਕੇਵਲਂ ਨ ਕਦਾਚਨ । ਸਰ੍ਵੇ ਮਿਥੁਨਧਰ੍ਮਾਣੋ ਗੁਣਾਃ ਕਾਰ੍ਯਾਨ੍ਤਰੇषੁ ਵੈ
ਤਮਸ, ਦੂਜੇ ਦੋ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ, ਕਦੇ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ ਹੀ ਵਾਪਰਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਨ ਵਿਯੋਜਿਤਾਃ । ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਜਨਕਾਸ਼੍ਚੈਵ ਯਤਃ ਪ੍ਰਸਵਧਰ੍ਮਿਣਃ
ਸਾਰੇ ਗੁਣ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ; ਇਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਹੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕਦਾਚਿਚ੍ਚ ਰਜਸ੍ਤਮਸੀ ਜਨਯਤ੍ਯੁਤ । ਕਦਾਚਿਤ੍ਤੁ ਰਜਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਤਮਸੀ ਜਨਯਤ੍ਯਪਿ
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਸਤਵ ਰਜਸ ਤੇ ਤਮਸ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ-ਕਦੇ ਰਜਸ ਵੀ ਸਤਵ ਤੇ ਤਮਸ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ਤੁ ਤਮਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਰਜਸੀ ਜਨਯਤ੍ਯੁਭੇ । ਜਨਯਨ੍ਤ੍ਯੇਵਮਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਮृਤ੍ਪਿਣ੍ਡਸ਼੍ਚ ਘਟਂ ਯਥਾ
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਤਮਸ ਸਤਵ ਤੇ ਰਜਸ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਗੁਣ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਡੱਲਾ ਘੜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਥਾਸ੍ਤੇ ਗੁਣਾਃ ਕਾਮਾਨ੍ਬੋਧਯਨ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਦੇਵਦਤ੍ਤਵਿष੍ਣੁਮਿਤ੍ਰਯਜ੍ਞਦਤ੍ਤਾਦਯੋ ਯਥਾ
ਇਹ ਗੁਣ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਅਸਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਦੱਤ, ਵਿਸ਼ਨੁਮਿਤ੍ਰ, ਯਜਨਦੱਤ ਆਦਿ।
ਯਥਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਰੁषਸ਼੍ਚੈਵ ਮਿਥੁਨੌ ਚ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਤਥਾ ਗੁਣਾਃ ਸਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਯੁਗ੍ਮਭਾਵਂ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਔਰਤ ਤੇ ਮਰਦ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਣ ਵੀ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਜਸੋ ਮਿਥੁਨੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਮਿਥੁਨੇ ਰਜਃ । ਉਭੇ ਤੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵਰਜਸੀ ਤਮਸੋ ਮਿਥੁਨੇ ਵਿਦੁਃ
ਰਜਸ ਦੀ ਜੋੜੀ ਵਿੱਚ ਸਤਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸਤਵ ਦੀ ਜੋੜੀ ਵਿੱਚ ਰਜਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਤਮਸ ਦੀ ਜੋੜੀ ਵਿੱਚ ਸਤਵ ਤੇ ਰਜਸ ਦੋਵੇਂ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ਕਥਿਤਂ ਪਿਤ੍ਰਾ ਗੁਣਰੂਪਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਪ੍ਯੇਤਤ੍ਸ ਏਵਾਹਂ ਤਤੋऽਪृਚ੍ਛਂ ਪਿਤਾਮਹਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਉੱਤਮ ਸਭਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਮੈਂ ਫਿਰ ਪਿਤਾਮਾ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ।
ਗੁਣਾਨਾਂ ਗੁਣਪਰਿਜ੍ਞਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਗੁਣਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਾਤ ਭਵਤਾ ਕਥਿਤਂ ਕਿਲ । ਨ ਤृਪ੍ਤੋऽਸ੍ਮਿ ਪਿਬਨ੍ਮਿष੍ਟਂ ਤ੍ਵਨ੍ਮੁਖਾਤ੍ਪ੍ਰਚ੍ਯੁਤਂ ਰਸਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਬਿਆਨ ਕੀਤੇ ਹਨ; ਪਰ ਮੈਂ ਤਰਪਿਆ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਨਿਕਲਿਆ ਮਿੱਠਾ ਰਸ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਗੁਣਾਨਾਂ ਤੁ ਪਰਿਜ੍ਞਾਨਂ ਯਥਾਵਦਨੁਵਰ੍ਣਯ । ਯੇਨਾਹਂ ਪਰਮਾਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮਧਿਗਚ੍ਛਾਮਿ ਚੇਤਸਿ
ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲੇ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਪृष੍ਟਸ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਨਾਰਦੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਉਵਾਚ ਚ ਜਗਤ੍ਕਰ੍ਤਾ ਰਜੋਗੁਣਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਰਦ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਰਜਸ ਗੁਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਨਾਰਦ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਗੁਣਾਨਾਂ ਪਰਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ । ਸਮ੍ਯਙ੍ ਨਾਹਂ ਵਿਜਾਨਾਮਿ ਯਥਾਮਤਿ ਵਦਾਮਿ ਤੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਨਾਰਦ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਪਰ ਜਿੰਨਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਉੰਨਾ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਕੇਵਲਂ ਨੈਵ ਕੁਤ੍ਰਾਪਿ ਪਰਿਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ । ਮਿਸ਼੍ਰੀਭਾਵਾਤ੍ਤੁ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਮਿਸ਼੍ਰਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਵੈ
ਸਤਵ ਇਕੱਲਾ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ; ਇਹ ਗੁਣ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਹੀ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।
ਯਥਾ ਕਾਚਿਦ੍ਵਰਾ ਨਾਰੀ ਸਰ੍ਵਭੂषਣਭੂषਿਤਾ । ਹਾਵਭਾਵਯੁਤਾ ਕਾਮਂ ਭਰ੍ਤੁਃ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰੀ ਭਵੇਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਉੱਤਮ ਔਰਤ, ਸਾਰੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਲਹਿਰਾਂ ਤੇ ਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।