ਅਗ੍ਨੇਃ ਸ਼ਬ੍ਦਸ਼੍ਚ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਰੂਪਮੇਤੇ ਤ੍ਰਯੋ ਗੁਣਾਃ । ਸ਼ਬ੍ਦਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਰੂਪਰਸਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਵੈ ਜਲਸ੍ਯ ਚ
ਅੱਗ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ — ਧੁਨੀ, ਸਪਰਸ਼ ਅਤੇ ਰੂਪ, ਇਹ ਤਿੰਨ; ਪਾਣੀ ਦੇ ਚਾਰ ਗੁਣ ਹਨ — ਧੁਨੀ, ਸਪਰਸ਼, ਰੂਪ ਅਤੇ ਰਸ।
ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਸ਼ਬ੍ਦਰਸਾ ਰੂਪਂ ਗਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਪृਥਿਵੀਗੁਣਾਃ । ਏਵਂ ਮਿਲਿਤਯੋਗੈਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਪृथਵੀ ਦੇ ਗੁਣ ਹਨ — ਸਪਰਸ਼, ਧੁਨੀ, ਰਸ, ਰੂਪ ਅਤੇ ਗੰਧ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਿਲਾਪਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇ ਜੀਵਾ ਮਿਲਿਤ੍ਵੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਾਂਸ਼ਸਮੁਦ੍ਭਵਾਃ । ਚਤੁਰਸ਼ੀਤਿਲਕ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵੈ ਜੀਵਜਾਤਯਃ
ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮਿਲ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਜੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਚੌਰਾਸੀ ਲੱਖ ਜੀਵ ਜਾਤੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।
ਗੁਣਾਨਾਂ ਰੂਪਸਂਸ੍ਥਾਨਾਦਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸਰ੍ਗੋऽਯਂ ਕਥਿਤਸ੍ਤਾਤ ਯਤ੍ਪृष੍ਟੋऽਹਂ ਤ੍ਵਯਾऽਧੁਨਾ । ਗੁਣਾਨਾਂ ਰੂਪਸਂਸ੍ਥਾਂ ਵੈ ਸ਼ृਣੁष੍ਵੈਕਾਗ੍ਰਮਾਨਸਃ
ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਬਣਤਰ ਆਦਿ ਦਾ ਵਰਣਨ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾਤ੍ਮਕਂ ਜ੍ਞੇਯਂ ਸੁਖਾਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿਸਮੁਦ੍ਭਵਃ । ਆਰ੍ਜਵਂ ਚ ਤਥਾ ਸਤ੍ਯਂ ਸ਼ੌਚਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਧृਤਿਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਿਆਰੇ, ਜਿਸ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਤੂੰ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਹੁਣ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਬਣਤਰ ਸੁਣ।
ਅਨੁਕਮ੍ਪਾ ਤਥਾ ਲਜ੍ਜਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਸਨ੍ਤੋष ਏਵ ਚ । ਏਤੈਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਪ੍ਰਤੀਤਿਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ ਨਿਸ਼੍ਚਲਾ ਸਦਾ
ਸਤਵ ਗੁਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰੀਤਿ ਵਾਲਾ ਜਾਣੋ, ਜੋ ਸੁਖ ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਿ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਸਿੱਧਾ ਹੋਣਾ, ਸਚ, ਪਵਿਤਰਤਾ, ਭਰੋਸਾ, ਮਾਫੀ ਤੇ ਢਿੱਲ —
ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਂ ਤਥਾ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਧਰ੍ਮੇ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰਃ ਸਦਾ । ਸਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧੋਤ੍ਪਾਦਕਂ ਨਿਤ੍ਯਮਸਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਾਨਿਵਾਰਕਮ੍
ਸਫੈਦ ਰੰਗ ਅਤੇ ਸਤਵ ਗੁਣ, ਧਰਮ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰੀਤਿ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਕਲੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੀ ਰਾਜਸੀ ਚੈਵ ਤਾਮਸੀ ਚ ਤਥਾਪਰਾ । ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਤੁ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਮੁਨਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਃ
ਸ਼ਰਧਾ ਨੂੰ ਤੱਤ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਦੱਸਿਆ ਹੈ: ਸਤਵਿਕ, ਰਾਜਸ ਅਤੇ ਤਾਮਸ।
ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਂ ਰਜਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਪ੍ਰੀਤਿਕਰਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਅਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਦੁਃਖਯੋਗਤ੍ਵਾਦ੍ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਸੁਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾ
ਲਾਲ ਰੰਗ ਰਜਸ ਗੁਣ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਜੀਬ ਤਾਂ ਹੈ ਪਰ ਪ੍ਰੀਤਿ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ। ਇਹ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਾਪਸੰਦਗੀ ਪੱਕੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦ੍ਵੇषੋऽਥ ਤਥਾ ਦ੍ਰੋਹੋ ਮਤ੍ਸਰਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭ ਏਵ ਚ । ਉਤ੍ਕਣ੍ਠਾ ਚ ਤਥਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਤਤ੍ਰ ਚ ਰਾਜਸੀ
ਨਫ਼ਰਤ, ਵੈਰ, ਈਰਖਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਲਾਲਚ ਅਤੇ ਨੀਂਦ — ਇਹ ਰਾਜਸ ਗੁਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਲਕੜ ਹਨ।
ਮਾਨੋ ਮਦਸ੍ਤਥਾ ਗਰ੍ਵੋ ਰਜਸਾ ਕਿਲ ਜਾਯਤੇ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਤਵ੍ਯਂ ਰਜਸ੍ਤ੍ਵੇਤੈਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਸ਼੍ਚ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣੈਃ
ਮਾਣ, ਨਸ਼ਾ ਅਤੇ ਘਮੰਡ ਰਜਸ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਰਜਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਕੜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕृष੍ਣਵਰ੍ਣਂ ਤਮਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮੋਹਨਂ ਚ ਵਿषਾਦਕृਤ੍ । ਆਲਸ੍ਯਂ ਚ ਤਥਾऽਜ੍ਞਾਨਂ ਨਿਦ੍ਰਾ ਦੈਨ੍ਯਂ ਭਯਂ ਤਥਾ
ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਤਾਮਸ ਗੁਣ ਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਟਕਾਵਾ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਲਸੀ, ਅਗਿਆਨ, ਨੀਂਦ, ਦੁਖ ਅਤੇ ਡਰ ਵੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਵਾਦਸ਼੍ਚੈਵ ਕਾਰ੍ਪਣ੍ਯਂ ਕੌਟਿਲ੍ਯਂ ਰੋष ਏਵ ਚ । ਵੈषਮ੍ਯਂ ਵਾਤਿਨਾਸ੍ਤਿਕ੍ਯਂ ਪਰਦੋषਾਨੁਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍
ਝਗੜਾ, ਕੰਜੂਸੀ, ਧੋਖਾ, ਗੁੱਸਾ, ਅਸਮਾਨਤਾ, ਪੂਰਾ ਨਾਸਤਿਕ ਹੋਣਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਲੱਭਣਾ —
ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਤਵ੍ਯਂ ਤਮਸ੍ਤ੍ਵੇਤੈਰ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਃ ਸਰ੍ਵਥਾ ਬੁਧੈਃ । ਤਾਮਸ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਪਰਤਾਪੋਪਪਾਦਕਮ੍
ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਾਮਸ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਪਛਾਣਣ। ਤਾਮਸਿਕ ਸ਼ਰਧਾ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਿਤਵ੍ਯਂ ਨਿਯਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਰਜਃ ਸਦਾ । ਸਂਹਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਮਃ ਕਾਮਂ ਜਨੇਨ ਸ਼ੁਭਮਿਚ੍ਛਤਾ
ਸਤਵ ਗੁਣ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਰਜਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਤਾਮਸ ਨੂੰ ਜੋ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਾਭਿਭਵਾਚ੍ਚੈਤੇ ਵਿਰੁਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਤਥੋऽਨ੍ਯੋਨ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਾਃ
ਇਹ ਗੁਣ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਵਧਦੇ ਤੇ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਇੱਕ ਦੂਜੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ, ਕੋਈ ਵੀ ਇਕੱਲਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਨ ਕੇਵਲਂ ਕ੍ਵਾਪਿ ਨ ਰਜੋ ਨ ਤਮਸ੍ਤਥਾ । ਮਿਲਿਤਾਸ਼੍ਚ ਸਦਾ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇਨਾਨ੍ਯੋਨ੍ਯਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਸਤਵ, ਰਜਸ ਅਤੇ ਤਾਮਸ ਕਦੇ ਵੀ ਇਕੱਲੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ; ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਿਰਭਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਮਿਥੁਨਾਚ੍ਚੈਵ ਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਕਥਯਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਸ਼ृਣੁ ਨਾਰਦ ਯਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਭਵਬਨ੍ਧਨਾਤ੍
ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਫੈਲਾਅ ਨੂੰ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ। ਸੁਣੋ ਨਾਰਦ, ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸਨ੍ਦੇਹੋऽਤ੍ਰ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਮਯਾ ਵਚਃ । ਜ੍ਞਾਤਂ ਤਦਨੁਭੂਤਂ ਯਤ੍ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਂ ਫਲੇ ਸਤਿ
ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀ ਹੈ: ਜੋ ਜਾਣਿਆ, ਅਨੁਭਵਿਆ ਅਤੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਵਣਾਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਚ੍ਚੈਵ ਸਪਦ੍ਯੇਵ ਮਹਾਮਤੇ । ਸਂਸ੍ਕਾਰਾਨੁਭਵਾਚ੍ਚੈਵ ਪਰਿਜ੍ਞਾਤਂ ਨ ਜਾਯਤੇ
ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਵੇਖਣ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਅਨੁਭਵਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ।
ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪਵਿਤ੍ਰਞ੍ਚ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧੋਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਚ ਰਾਜਸੀ । ਨਿਰ੍ਗਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਤੀਰ੍ਥੇ ਵੈ ਦृष੍ਟਂ ਚੈਵ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਜਸਿਕ ਸ਼ਰਧਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਨਾਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕृਤਂ ਕृਤ੍ਯਂ ਦਤ੍ਤਂ ਦਾਨਂ ਚ ਰਾਜਸਮ੍ । ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਿਯਤ੍ਕਾਲਂ ਰਜੋਗੁਣਸਮਾਵृਤਃ
ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਰਤਬ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਰਾਜਸਿਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਰਜਸ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਰਾਗਦ੍ਵੇषਾਨ੍ਨ ਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਸਮਾਵृਤਃ । ਪੁਨਰੇਵ ਗृਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਯਥਾਪੂਰ੍ਵਂ ਤਥਾ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਮੋਹ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਚ ਨਾਨੁਭੂਤਂ ਵੈ ਤੇਨ ਤੀਰ੍ਥਂ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ । ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਚ ਫਲਂ ਯਸ੍ਮਾਦਸ਼੍ਰੁਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਨਾਰਦ
ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਪਰ ਅਨੁਭਵਿਆ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਸ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਨਾਰਦ, ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਸਮਝੋ।
ਨਿष੍ਪਾਪਤ੍ਵਂ ਬਲਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ । ਕृषੇਃ ਫਲਂ ਯਥਾ ਲੋਕੇ ਨਿष੍ਪਨ੍ਨਾਨ੍ਨਸ੍ਯ ਭਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੀਰਥ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਉਥੇ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਜਿਵੇਂ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਫਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਫਸਲ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੀਰਥ ਦਾ ਲਾਭ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਪਾਪਦੇਹਵਿਕਾਰਾ ਯੇ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਾਦਯਃ ਪਰੇ । ਲੋਭੋ ਮੋਹਸ੍ਤਥਾ ਤृष੍ਣਾ ਦ੍ਵੇषੋ ਰਾਗਸ੍ਤਥਾ ਮਦਃ
ਪਾਪੀ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਹਨ—ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ, ਲਾਲਚ, ਭਟਕਣਾ, ਪਿਆਸ, ਨਫ਼ਰਤ, ਲਗਾਵ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ।
ਅਸੂਯੇਰ੍ष੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਮਾਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਪਾਪਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਨਾਰਦ । ਨ ਨਿਰ੍ਗਤਾਨਿ ਦੇਹਾਤ੍ਤੁ ਤਾਵਤ੍ਪਾਪਯੁਤੋ ਨਰਃ
ਹੇ ਨਾਰਦ, ਇਹ ਪਾਪ ਹਨ—ਵਿਰੋਧ, ਈਰਖਾ, ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਅਸ਼ਾਂਤੀ। ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਨਹੀਂ, ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕृਤੇ ਤੀਰ੍ਥੇ ਯਦੈਤਾਨਿ ਦੇਹਾਨ੍ਨ ਨਿਰ੍ਗਤਾਨਿ ਚੇਤ੍ । ਨਿष੍ਫਲਃ ਸ਼੍ਰਮ ਏਵੈਕਃ ਕਰ੍षਕਸ੍ਯ ਯਥਾ ਤਥਾ
ਜੇ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਇਹ ਪਾਪ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕਿਸਾਨ ਦੀ ਵਿਅਰਥ ਮਿਹਨਤ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਵੀ ਬੇਫ਼ਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰਮੇਣਾਪੀਡਿਤਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਂ ਕृष੍ਟਾ ਭੂਮਿਃ ਸੁਦੁਰ੍ਘਟਾ । ਉਪ੍ਤਂ ਬੀਜਂ ਮਹਾਰ੍ਘਂ ਚ ਹਿਤਾ ਵृਤ੍ਤਿਰੁਦਾਹृਤਾ
ਕਿਸਾਨ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਾਫੀ ਔਖੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੀਮਤੀ ਬੀਜ ਵਿਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਉਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਜੀਵਿਕਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਪਰਿਕ੍ਲਿष੍ਟੋ ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਂ ਫਲੋਤ੍ਸੁਕਃ । ਕਾਲੇ ਸੁਪ੍ਤਸ੍ਤੁ ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਵਨੇ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਾਦਿਭਿਰ੍ਭृਸ਼ਮ੍
ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਫਲ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾਲ ਥਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬਾਘ ਆਦਿ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।