ਦृष੍ਟਾਦृष੍ਟਵਿਭੇਦੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਾਕ੍ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਵੈ ਪੁਮਾਨ੍ਪਰਃ । ਨਾਨ੍ਯਃ ਕੋऽਪਿ ਤृਤੀਯੋऽਸ੍ਤਿ ਪ੍ਰਮੇਯੇ ਸੁਵਿਚਾਰਿਤੇ
ਇਸ ਦੇਖੇ ਤੇ ਅਦੇਖੇ ਦੇ ਭੇਦ ਵਿੱਚ, ਉੱਚਾ ਪੁਰਖ ਸਿਰਫ਼ ਤੈਥੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖੀਏ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ, ਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਨ ਮਿਥ੍ਯਾ ਵੇਦਵਾਕ੍ਯਂ ਵੈ ਕਲ੍ਪਨੀਯਂ ਕਦਾਚਨ । ਵਿਰੋਧੋऽਯਂ ਮਯਾऽਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਹृਦਯੇ ਤੁ ਵਿਸ਼ਙ੍ਕਿਤਃ
ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਝੂਠ ਜਾਂ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਹ ਵਿਰੋਧ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਸੋਚ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹੈ।
ਏਕਮੇਵਾਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਯਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਵੇਦਾ ਵਦਨ੍ਤਿ ਵੈ । ਸਾ ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਵਾਪ੍ਯਸੌ ਵਾ ਕਿਂ ਸਨ੍ਦੇਹਂ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤਯ
ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਜਿਸ ਇਕੋ-ਅਦ੍ਵਿਤੀਅ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਉਹੋ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ? ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ।
ਨਿਃਸਂਸ਼ਯਂ ਨ ਮੇ ਚੇਤਃ ਪ੍ਰਭਵਤ੍ਯਵਿਸ਼ਙ੍ਕਿਤਮ੍ । ਦ੍ਵਿਤ੍ਵੈਕਤ੍ਵਵਿਚਾਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਮਗ੍ਨਂ ਕ੍ਸ਼ੁਲ੍ਲਕਂ ਮਨਃ
ਮੇਰਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ, ਨਾ ਹੀ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੈ; ਦੂਜਪਨ ਤੇ ਏਕਤਾ ਦੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਇਹ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਮਨ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ੍ਵਮੁਖੇਨਾਪਿ ਸਨ੍ਦੇਹਂ ਛੇਤ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਮਾਮਕਮ੍ । ਪੁਣ੍ਯਭੋਗਾਚ੍ਚ ਮੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਸਙ੍ਗਤਿਸ੍ਤਵ ਪਾਦਯੋਃ
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ; ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਮਿਲੀ ਹੈ।
ਪੁਮਾਨਸਿ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵਾਸਿ ਵਦ ਵਿਸ੍ਤਰਤੋ ਮਮ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾऽਹਂ ਪਰਮਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਂ ਭਵਸਾਗਰਾਤ੍
ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਪੁਰਖ ਹੋ ਜਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀ? ਮੈਨੂੰ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸੋ; ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵ੍ਯਾ ਉਪਦੇਸ਼ਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਇਤਿ ਪृष੍ਟਾ ਮਯਾ ਦੇਵੀ ਵਿਨਯਾਵਨਤੇਨ ਚ । ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਮਾਦ੍ਯਾ ਭਗਵਤੀ ਹਿ ਸਾ
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਆਦਿ ਭਗਵਤੀ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖੇ।
ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ ਸਦੈਕਤ੍ਵਂ ਨ ਭੇਦੋऽਸ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਮਮਾਸ੍ਯ ਚ । ਯੋऽਸੌ ਸਾਹਮਹਂ ਯੋऽਸੌ ਭੇਦੋऽਸ੍ਤਿ ਮਤਿਵਿਭ੍ਰਮਾਤ੍
ਭਗਵਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੇਰੇ ਤੇ ਇਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਏਕਤਾ ਹੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਪਨ ਨਹੀਂ; ਜੋ ਉਹ ਹੈ, ਉਹੀ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਤੇ ਜੋ ਮੈਂ ਹਾਂ, ਉਹੀ ਉਹ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਪਨ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨ ਦੀ ਭੁੱਲ ਹੈ।
ਆਵਯੋਰਨ੍ਤਰਂ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਯੋ ਵੇਦ ਮਤਿਮਾਨ੍ਹਿ ਸਃ । ਵਿਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਤੁ ਸਂਸਾਰਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਸਿਆਣਾ ਇਹ ਸੂਖਮ ਫ਼ਰਕ ਸਮਝ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਏਕਮੇਵਾਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ । ਦ੍ਵੈਤਭਾਵਂ ਪੁਨਰ੍ਯਾਤਿ ਕਾਲ ਉਤ੍ਪਿਤ੍ਸੁਸਂਜ੍ਞਕੇ
ਬ੍ਰਹਮ ਸਦਾ ਇਕੋ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਦੀਵੀ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੁਅਤਾ ਫਿਰੋਂ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾ ਦੀਪਸ੍ਤਥੋਪਾਧੇਰ੍ਯੋਗਾਤ੍ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਦ੍ਵਿਧਾ । ਛਾਯੇਵਾਦਰ੍ਸ਼ਮਧ੍ਯੇ ਵਾ ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਂ ਤਥਾਵਯੋਃ
ਜਿਵੇਂ ਦੀਵਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦੋ ਵਾਂਗ ਦਿਸਦਾ ਹੈ, ਉਵੇਂ ਹੀ, ਛਾਂ ਜਾਂ ਦਰਪਣ ਵਿਚ ਪਰਛਾਈ ਵਾਂਗ, ਸਾਡਾ ਵੱਖਰਾ ਪਨ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਭੇਦ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਲੇ ਵੈ ਸਰ੍ਗਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਭਵਤ੍ਯਜ । ਦृਸ਼੍ਯਾਦृਸ਼੍ਯਵਿਭੇਦੋऽਯਂ ਦ੍ਵੈਵਿਧ੍ਯੇ ਸਤਿ ਸਰ੍ਵਥਾ
ਜਦੋਂ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਦ ਵੱਖਰਾ ਪਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਅਜਨਮਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸਣ ਲਈ ਹੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਦੁਅਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੀ ਦਿਸਦਾ ਤੇ ਨਾ-ਦਿਸਦਾ ਵੰਡ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਨਾਹਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਨ ਪੁਮਾਂਸ਼੍ਚਾਹਂ ਨ ਕ੍ਲੀਬਂ ਸਰ੍ਗਸਂਕ੍ਸ਼ਯੇ । ਸਰ੍ਗੇ ਸਤਿ ਵਿਭੇਦਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਲ੍ਪਿਤੋऽਯਂ ਧਿਯਾ ਪੁਨਃ
ਜਦੋਂ ਰਚਨਾ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਨਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹਾਂ, ਨਾ ਪੁਰਖ, ਨਾ ਹੀ ਨਪੁੰਸਕ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਚਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਮਨ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਵੱਖਰਾ ਪਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹਂ ਬੁਦ੍ਧਿਰਹਂ ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚ ਧृਤਿਃ ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਿਸ੍ਤਥਾ । ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਮੇਧਾ ਦਯਾ ਲਜ੍ਜਾ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ ਤृष੍ਣਾ ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ਮਾ
ਮੈਂ ਹੀ ਬੁੱਧੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਹੀ ਲੱਖਮੀ ਹਾਂ, ਧੀਰਜ, ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ, ਯਾਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਅਕਲ, ਦਇਆ, ਲਾਜ, ਭੁੱਖ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਮਾਫੀ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।
ਕਾਨ੍ਤਿਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਪਿਪਾਸਾ ਚ ਨਿਦ੍ਰਾ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਜਰਾਜਰਾ । ਵਿਦ੍ਯਾਵਿਦ੍ਯਾ ਸ੍ਪृਹਾ ਵਾਞ੍ਛਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚਾਸ਼ਕ੍ਤਿਰੇਵ ਚ
ਮੈਂ ਹੀ ਸੋਹਣਪ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਪਿਆਸ, ਨੀਂਦ, ਥਕਾਵਟ, ਬੁੱਢਾਪਾ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਹਾਂ; ਗਿਆਨ ਤੇ ਅਗਿਆਨ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਲਾਲਸਾ, ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਅਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।
ਵਸਾ ਮਜ੍ਜਾ ਚ ਤ੍ਵਕ੍ਚਾਹਂ ਦृष੍ਟਿਰ੍ਵਾਗਨृਤਾਨृਤਾ । ਪਰਾ ਮਧ੍ਯਾ ਚ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀ ਨਾਡ੍ਯੋऽਹਂ ਵਿਵਿਧਾਸ਼੍ਚ ਯਾਃ
ਮੈਂ ਹੀ ਚਰਬੀ, ਹੱਡੀ ਦੀ ਮੱਤ, ਤੇ ਚਮੜੀ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਹੀ ਨਜ਼ਰ, ਬੋਲ, ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਹਾਂ; ਉੱਚੀ, ਮੱਧਮ ਤੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਨੜੀਆਂ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।
ਕਿਂ ਨਾਹਂ ਪਸ਼੍ਯ ਸਂਸਾਰੇ ਮਦ੍ਵਿਯੁਕ੍ਤਂ ਕਿਮਸ੍ਤਿ ਹਿ । ਸਰ੍ਵਮੇਵਾਹਮਿਤ੍ਯੇਵਂ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਪਦ੍ਮਜ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਨਹੀਂ? ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀ ਹੈ? ਹੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ, ਇਹ ਪੱਕਾ ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ।
ਏਤੈਰ੍ਮੇ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤੈ ਰੂਪੈਰ੍ਵਿਹੀਨਂ ਕਿਂ ਵਦਸ੍ਵ ਮੇ । ਤਸ੍ਮਾਦਹਂ ਵਿਧੇ ਚਾਸ੍ਮਿਨ੍ਸਰ੍ਗੇ ਵੈ ਵਿਤਤਾਭਵਮ੍
ਮੇਰੇ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਰੂਪਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੀ ਹੈ, ਦੱਸੋ ਤਾਂ ਸਹੀ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ, ਮੈਂ ਇਸ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ।
ਨੂਨਂ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਦੇਵੇषੁ ਨਾਨਾਨਾਮਧਰਾ ਹ੍ਯਹਮ੍ । ਭਵਾਮਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੂਪੇਣ ਕਰੋਮਿ ਚ ਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍
ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਆਧਾਰ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣ ਕੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।
ਗੌਰੀ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀ ਤਥਾ ਰੌਦ੍ਰੀ ਵਾਰਾਹੀ ਵੈष੍ਣਵੀ ਸ਼ਿਵਾ । ਵਾਰੂਣੀ ਚਾਥ ਕੌਬੇਰੀ ਨਾਰਸਿਂਹੀ ਚ ਵਾਸਵੀ
ਮੈਂ ਹੀ ਗੌਰੀ, ਬ੍ਰਾਹਮੀ, ਰੌਦਰੀ, ਵਾਰਾਹੀ, ਵੈਸ਼ਣਵੀ, ਸ਼ਿਵਾ, ਵਾਰੂਣੀ, ਕੌਬੇਰੀ, ਨਰਸਿੰਹੀ ਤੇ ਵਾਸਵੀ ਹਾਂ।
ਉਤ੍ਪਨ੍ਨੇषੁ ਸਮਸ੍ਤੇषੁ ਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਾਮਿ ਤਾਨ੍ । ਕਰੋਮਿ ਸਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤਂ ਵਿਧਾਯ ਵੈ
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ ਤੇ ਹਰ ਕੰਮ ਆਪ ਕਰਦੀ ਹਾਂ, ਉਹ ਕਾਰਨ ਬਣਾਕੇ।
ਜਲੇ ਸ਼ੀਤਂ ਤਥਾ ਵਹ੍ਨਾਵੌष੍ਣ੍ਯਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਦਿਵਾਕਰੇ । ਨਿਸ਼ਾਨਾਥੇ ਹਿਮਾ ਕਾਮਂ ਪ੍ਰਭਵਾਮਿ ਯਥਾ ਤਥਾ
ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਠੰਢ ਹੈ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਤਾਪ, ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਰੌਸ਼ਨੀ, ਚੰਦ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਠੰਡਕ—ਜਿੱਥੇ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਉਥੇ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।
ਮਯਾ ਤ੍ਯਕ੍ਤਂ ਵਿਧੇ ਨੂਨਂ ਸ੍ਪਨ੍ਦਿਤੁਂ ਨ ਕ੍ਸ਼ਮਂ ਭਵੇਤ੍ । ਜੀਵਜਾਤਂ ਚ ਸਂਸਾਰੇ ਨਿਸ਼੍ਚਯੋऽਯਂ ਬ੍ਰੁਵੇ ਤ੍ਵਯਿ
ਹੇ ਰਚਨਹਾਰ, ਮੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਹਿਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਨਿਰਭਰ ਹਨ—ਇਹ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਖਦੀ ਹਾਂ।
ਅਸ਼ਕ੍ਤਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰੋ ਹਨ੍ਤੁਂ ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ਕਿਲ ਮਯੋਜ੍ਝਿਤਃ । ਸ਼ਕ੍ਤਿਹੀਨਂ ਨਰਂ ਬ੍ਰੂਤੇ ਲੋਕਸ਼੍ਚੈਵਾਤਿਦੁਰ੍ਬਲਮ੍
ਜੇ ਮੈਂ ਨਾ ਹੋਵਾਂ ਤਾਂ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋਵੇ, ਲੋਕ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਰੁਦ੍ਰਹੀਨਂ ਵਿष੍ਣੁਹੀਨਂ ਨ ਵਦਨ੍ਤਿ ਜਨਾਃ ਕਿਲ । ਸ਼ਕ੍ਤਿਹੀਨਂ ਯਥਾ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਨਰਾਧਮਮ੍
ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਰੁਦ੍ਰ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਨਹੀਂ ਆਖਦੇ, ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਸਭ ਉਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਪਤਿਤਃ ਸ੍ਖਲਿਤੋ ਭੀਤਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਵਸ਼ਂ ਗਤਃ । ਅਸ਼ਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਲੋਕੇ ਨਾਰੁਦ੍ਰਃ ਕੋऽਪਿ ਕਥ੍ਯਤੇ
ਜਿਹੜਾ ਡਿੱਗ ਪਵੇ, ਲੜਖੜਾਏ, ਡਰਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਵੱਸ ਆ ਜਾਵੇ, ਉਸਨੂੰ ਲੋਕ ਅਸਮਰਥ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ 'ਰੁਦ੍ਰ ਨਹੀਂ' ਨਹੀਂ ਆਖਦੇ।
ਤਦ੍ਵਿਦ੍ਧਿ ਕਾਰਣਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਯਥਾ ਤ੍ਵਂ ਚ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ਸਿ । ਭਵਿਤਾ ਚ ਯਦਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਕਰ੍ਤਾ ਤਦਾਖਿਲਮ੍
ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਜਦੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਰਤਾ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਤਥਾ ਹਰਿਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ਂਭੁਸ੍ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰੋऽਥ ਵਿਭਾਵਸੁਃ । ਸ਼ਸ਼ੀ ਸੂਰ੍ਯੋ ਯਮਸ੍ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਵਰੁਣਃ ਪਵਨਸ੍ਤਥਾ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਿ, ਸ਼ੰਭੂ, ਇੰਦਰ, ਅੱਗ, ਚੰਦ, ਸੂਰਜ, ਯਮ, ਤਵਸ਼ਟਾ, ਵਰੁਣ ਤੇ ਹਵਾ ਵੀ—
ਧਰਾ ਸ੍ਥਿਰਾ ਤਦਾ ਧਰ੍ਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਾ ਯਦਾ ਭਵੇਤ੍ । ਅਨ੍ਯਥਾ ਚੇਦਸ਼ਕ੍ਤਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਰਮਾਣੋਸ਼੍ਚ ਧਾਰਣੇ
ਧਰਤੀ ਵੀ ਤਦੋਂ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਉਹ ਇਕ ਰੇਜ਼ੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਥਾਂ ਸਕਦੀ।
ਤਥਾ ਸ਼ੇषਸ੍ਤਥਾ ਕੂਰ੍ਮੋ ਯੇऽਨ੍ਯੇ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਦਿਗ੍ਗਜਾਃ । ਮਦ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਵੈ ਸਮਰ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਾਨਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸਾਧਿਤੁਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੇਸ਼, ਕੂਰਮ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ, ਜਦੋਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।