ਸ੍ਤਾਨਸਨ੍ਧ੍ਯਾਦਿਕਂ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ਰੈਵ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯ ਚ । ਰਾਜਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਸ਼੍ਚਾਕਰੋਨ੍ਨृਪਃ
ਸਾਰੇ ਨਿੱਤ ਦੇ ਕੰਮ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਆਦਿ, ਉਥੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਕਾਜ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸਹ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਗਣਯਨ੍ਦਿਵਸਾਨਪਿ । ਕਸ਼੍ਚਿਚ੍ਚ ਕਸ਼੍ਯਪੋ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਦਿਨ ਵੀ ਗਿਣਦਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨਾਂ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜੋ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ।
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਚ ਤਥਾ ਸ਼ਾਪਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਰਾਜ੍ਞਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਸ ਧਨਾਰ੍ਥੀ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਸਮਚਿਨ੍ਤਯਤ੍
ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਸੁਣ ਲਿਆ। ਧਨ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲਾ, ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਵਾਲਾ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਵ੍ਰਜਾਮਿ ਤਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਰਾਜਾ ਦ੍ਵਿਜੇਨ ਹ । ਇਤਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਤਿਂ ਵਿਪ੍ਰਃ ਸ੍ਵਗृਹਾਨ੍ਨਿਃਸृਤਃ ਪਥਿ
ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, 'ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।' ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਪਿਆ ਤੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਕਸ਼੍ਯਪੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਧਨਾਰ੍ਥੀ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਸ਼੍ਯਪ, ਧਨ ਦੀ ਲੋੜ ਕਰਦਾ ਸੀ—
ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਨ੍ਮਰਣਮ੍ ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਦਿਨੇ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤਕ੍ਸ਼ਕਸ੍ਤਂ ਨृਪੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸ਼ਪ੍ਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਗृਹਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਨਿਃਸृਤਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ
ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਉਸੇ ਦਿਨ, ਤਕ੍ਸ਼ਕ ਨਾਂਕਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵਧੀਆ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਲੱਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਤੁਰੰਤ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਸੱਪਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ।
ਵृਦ੍ਧਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵੇषੇਣ ਤਕ੍ਸ਼ਕਃ ਪਥਿ ਨਿਰ੍ਗਤਃ । ਅਪਸ਼੍ਯਤ੍ਕਸ਼੍ਯਪਂ ਮਾਰ੍ਗੇ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਂ ਨृਪਤਿਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਤਕ੍ਸ਼ਕ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਵੈਸ਼ ਵਿਚ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕਸ਼੍ਯਪ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਮਪृਚ੍ਛਤ੍ਪਨ੍ਨਗੋऽਸੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਾਦਿਨਮ੍ । ਕ੍ਵ ਭਵਾਂਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤੋ ਯਾਤਿ ਕਿਞ੍ਚ ਕਾਰ੍ਯਂ ਚਿਕੀਰ੍षਤਿ
ਉਹ ਸੱਪ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?'
ਕਸ਼੍ਯਪ ਉਵਾਚ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤਕ੍ਸ਼ਕਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਧਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ । ਤਤ੍ਰਾਹਂ ਤ੍ਵਰਿਤੋ ਯਾਮਿ ਨृਪਂ ਕਰ੍ਤੁਮਪਜ੍ਵਰਮ੍
ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤਕ੍ਸ਼ਕ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਇਸ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਸਕਾਂ।'
ਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਸ੍ਤਿ ਮਮ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵਿषਨਾਸ਼ਕਰਃ ਕਿਲ । ਜੀਵਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਤਂ ਵੈ ਜੀਵਿਤਵ੍ਯੇऽਧੁਨਾ ਕਿਲ
'ਮੇਰੇ ਕੋਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਮੋਹਤਾਜ, ਇੱਕ ਐਸਾ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਜਿੰਦਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਉਸਦਾ ਜੀਉਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
ਤਕ੍ਸ਼ਕ ਉਵਾਚ ਅਹਂ ਸ ਪਨ੍ਨਗੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤਂ ਧਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਹੀਪਤਿਮ੍ । ਨਿਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਯਾ ਦष੍ਟਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੁਮ੍
ਤਕ੍ਸ਼ਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਹੀ ਉਹ ਸੱਪ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ। ਤੂੰ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾ, ਮੇਰੇ ਡੰਸੇ ਨੂੰ ਤੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।'
ਕਸ਼੍ਯਪ ਉਵਾਚ ਅਹਂ ਦष੍ਟਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸਰ੍ਪ ਨृਪਂ ਸ਼ਪ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜੇਨ ਵੈ । ਜੀਵਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਸਨ੍ਦੇਹਂ ਕਾਮਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਬਲੇਨ ਵੈ
ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਸੱਪ, ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਡੰਸ ਲਵੇਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਵੀ ਮੈਂ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਜਿੰਦਾ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।'
ਤਕ੍ਸ਼ਕ ਉਵਾਚ ਯਦਿ ਤ੍ਵਂ ਜੀਵਿਤੁਂ ਯਾਸਿ ਮਯਾ ਦष੍ਟਂ ਨृਪੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼ਕ੍ਤਿਬਲਂ ਵਿਪ੍ਰ ਦਰ੍ਸ਼ਯ ਤ੍ਵਂ ਮਮਾਨਘ
ਤਕ੍ਸ਼ਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਡੰਸੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮੈਨੂੰ ਵਿਖਾ।'
ਧਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯੇਨਂ ਚ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਂ ਵਿषਦਂष੍ਟ੍ਰਾਭਿਰਦ੍ਯ ਵੈ । ਕਸ਼੍ਯਪ ਉਵਾਚ ਜੀਵਯਿष੍ਯੇ ਤ੍ਵਯਾ ਦष੍ਟਂ ਦਗ੍ਧਂ ਵਾ ਪਨ੍ਨਗੋਤ੍ਤਮ
'ਅੱਜ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵਾਂਗਾ।' ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਸੱਪਾਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ, ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਇਸ ਨੂੰ ਡੰਸ ਲੈ ਜਾਂ ਸਾੜ ਦੇ, ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ।'
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਅਦਸ਼ਤ੍ਪਨ੍ਨਗੋ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਭਸ੍ਮਸਾਚ੍ਚ ਚਕਾਰ ਤਮ੍ । ਉਵਾਚ ਕਸ਼੍ਯਪਂ ਭੂਯੋ ਜੀਵਯੈਨਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਸੱਪ ਨੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਡੰਸਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੱਟ ਬਣਾਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਹੁਣ ਇਸ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਕਰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ।'
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਭਸ੍ਮੀਕृਤਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਪਨ੍ਨਗੇਨ ਵਿषਾਗ੍ਨਿਨਾ । ਸਰ੍ਵਂ ਭਸ੍ਮ ਸਮਾਹृਤ੍ਯ ਕਸ਼੍ਯਪੋ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਜਦੋਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰੁੱਖ ਸੱਪ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੁੱਟ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੀ ਸੁੱਟ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਪਸ਼੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰਬਲਂ ਮੇऽਦ੍ਯ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਂ ਪਨ੍ਨਗੋਤ੍ਤਮ । ਜੀਵਯਾਮ੍ਯਦ੍ਯ ਵृਕ੍ਸ਼ਂ ਵੈ ਪਸ਼੍ਯਤਸ੍ਤੇ ਮਹਾਵਿष
'ਹੇ ਸੱਪਾਂ ਵਿਚ ਵਧੀਆ, ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖ। ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਸ ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਫੇਰ ਜਿੰਦਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਲੇ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਲਮਾਦਾਯ ਕਸ਼੍ਯਪੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍ਤਮਃ । ਸਿषੇਚ ਭਸ੍ਮਰਾਸ਼ਿਂ ਤਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤੇਨੈਵ ਵਾਰਿਣਾ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਕਸ਼੍ਯਪ, ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਸੁੱਟ ਦੇ ਢੇਰ ਉੱਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਦ੍ਵਾਰਿਸੇਚਨਾਜ੍ਜਾਤੋ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਃ ਪੂਰ੍ਵਵਚ੍ਛੁਭਃ । ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਤਕ੍ਸ਼ਕਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਜੀਵਿਤਂ ਨਗਮ੍
ਉਸ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਿੜਕਣ ਨਾਲ, ਵਟ ਦਾ ਰੁੱਖ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਕ੍ਸ਼ਕ ਨੇ ਜਦੋਂ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਫੇਰ ਜਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਤਮਾਹ ਕਸ਼੍ਯਪਂ ਨਾਗਃ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤੇ ਪਰਿਸ਼੍ਰਮਃ । ਸਮ੍ਪਾਦਯਾਮਿ ਤਂ ਕਾਮਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਵਾਡਵ ਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍
ਉਸ ਸੱਪ ਨੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਇਹਨਾ ਜਤਨ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਕਸ਼੍ਯਪ ਉਵਾਚ ਵਿਤ੍ਤਾਰ੍ਥੀ ਨृਪਤਿਂ ਮਤ੍ਵਾ ਸ਼ਪ੍ਤਂ ਪਨ੍ਨਗ ਨਿਃਸृਤਃ । ਗृਹਾਦਹਂ ਚੋਪਕਰ੍ਤੁਂ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਨृਪਸਤ੍ਤਮਮ੍
ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੌਲਤ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਹਾਰਾ ਬਣਾਇਆ ਸੀ ਤੇ ਜਦੋਂ ਸੱਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਲੱਗ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਆਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਆਪਣੀ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤਮ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਾਂ।
ਤਕ੍ਸ਼ਕ ਉਵਾਚ ਵਿਤ੍ਤਂ ਗृਹਾਣ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਯਾਵਦਿਚ੍ਛਸਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਤ੍ । ਦਦਾਮਿ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਯਾਹਿ ਸਕਾਮੋऽਹਂ ਭਵਾਮ੍ਯਤਃ
ਤਕ੍ਸ਼ਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਤੂੰ ਰਾਜੇ ਕੋਲੋਂ ਜਿੰਨੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੌਲਤ ਲੈ ਲੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਜ ਗਿਆ ਹਾਂ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਪਰਮਾਰ੍ਥਵਿਤ੍ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਮਨਸਾ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
ਧਨਂ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਪ੍ਰਯਾਮਿ ਯਦ੍ਯਹਂ ਪੁਨਃ । ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਮੇ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਲੋਕੇ ਲੋਭਸਮਾਸ਼੍ਰਯਾਤ੍
ਜੇ ਮੈਂ ਦੌਲਤ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਏਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਤਾਂ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਹੋਵੇਗਾ।
ਜੀਵਿਤੇऽਥ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠੇ ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਦਚਲਾ ਮਮ । ਧਨਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਬਹੁਧਾ ਭਵੇਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਚ ਜੀਵਨਾਤ੍
ਪਰ ਜੇ ਮੈਂ ਇਸ ਉੱਤਮ ਰਾਜੇ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਅਟੱਲ ਰਹੇਗੀ, ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੌਲਤ ਮਿਲੇਗੀ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਦਾ ਪੁੰਨ ਵੀ ਮਿਲੇਗਾ।
ਰਕ੍ਸ਼ਣੀਯਂ ਯਸ਼ਃ ਕਾਮਂ ਧਿਗ੍ਧਨਂ ਯਸ਼ਸਾ ਵਿਨਾ । ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਰਘੁਣਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਤ੍ਤਂ ਵਿਪ੍ਰਾਯ ਕੀਰ੍ਤਯੇ
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇੱਜ਼ਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਦੌਲਤ ਕਿਸ ਕੰਮ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਰਘੁ ਨੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ੋਹਰਤ ਲਈ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਕਰ੍ਣੇਨ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਬਹੁਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ । ਉਪੇਕ੍ਸ਼ੇਯਂ ਕਥਂ ਭੂਪਂ ਦਹ੍ਯਮਾਨਂ ਵਿषਾਗ੍ਨਿਨਾ
ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ ਤੇ ਕਰਨ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਲਈ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਦਾਨ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਮੈਂ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਜ਼ਹਿਰ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੜ ਰਿਹਾ ਹੈ?
ਜੀਵਿਤੇऽਦ੍ਯ ਮਯਾ ਰਾਜ੍ਞਿ ਸੁਖਂ ਸਰ੍ਵਜਨਸ੍ਯ ਚ । ਅਰਾਜਕੇ ਪ੍ਰਜਾਨਾਸ਼ੋ ਭਵਿਤਾ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੇ ਮੈਂ ਅੱਜ ਰਾਜੇ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਮਿਲੇਗਾ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਬਿਨਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਣਾ ਪੱਕਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਜਾਨਾਸ਼ਸ੍ਯ ਪਾਪਂ ਮੇ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮृਤੇ ਨृਪੇ । ਅਪਕੀਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਲੋਕੇषੁ ਧਨਲੋਭਾਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਜੇ ਰਾਜਾ ਮਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦਾ ਪਾਪ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਵੇਗਾ, ਤੇ ਦੌਲਤ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਬਦਨਾਮੀ ਹੋ ਜਾਏਗੀ।
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ ਕਸ਼੍ਯਪਃ । ਗਤਾਯੁषਂ ਚ ਨृਪਤਿਂ ਜ੍ਞਾਤਵਾਮ੍ਬੁਦ੍ਧਿਮਤ੍ਤਰਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ ਤੇ ਸਮਝ ਲਿਆ ਕਿ ਰਾਜੇ ਦੀ ਉਮਰ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।