ਦੇਵਦੂਤਸ੍ਤਦਾਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਮਾਹ ਰੁਰੁਂ ਤਤਃ । ਦੇਵਦੂਤ ਉਵਾਚ ਮਾਕਾਰ੍षੀਃ ਸਾਹਸਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਕਥਂ ਜੀਵੇਨ੍ਮृਤਾ ਪ੍ਰਿਯਾ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਇੱਕ ਦੇਵਦੂਤ ਆਇਆ ਤੇ ਰੁਰੂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਗਤਾਯੁਰੇषਾ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸੋਃ ਸੁਤਾ । ਅਨ੍ਯਾਂ ਕਾਮਯ ਚਾਰ੍ਵਙ੍ਗੀਂ ਮृਤੇਯਂ ਚਾਵਿਵਾਹਿਤਾ
ਦੇਵਦੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਐਸਾ ਉਤਾਵਲਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ। ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਜੋ ਮਰ ਚੁੱਕੀ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮੁੜ ਜੀ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਕਿਂ ਰੋਦਿषਿ ਸੁਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਕਾ ਪ੍ਰੀਤਿਸ੍ਤੇऽਨਯਾ ਸਹ । ਰੁਰੁਰੁਵਾਚ ਦੇਵਦੂਤ ਨ ਚਾਨ੍ਯਾਂ ਵੈ ਵਰਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਮਙ੍ਗਨਾਮ੍
ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਨਾਰੀ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾ ਦੀ ਧੀ, ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀ। ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੋਹਣੀ ਨੂੰ ਚਾਹ ਲੈ, ਇਹ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਰ ਗਈ।
ਯਦਿ ਜੀਵੇਨ੍ਨ ਜੀਵੇਦ੍ਵਾ ਮਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚਾਧੁਨਾ ਮਯਾ । ਰਾਜੋਵਾਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵੇਤਿ ਹਠਂ ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਦੂਤੋ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ, ਐ ਮੂਰਖ? ਉਸ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਸੀ? ਰੁਰੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੇਵਦੂਤ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁਣਾਂਗਾ।
ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਤਥ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਚਾਤਿਮਨੋਹਰਮ੍ । ਉਪਾਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵਿਹਿਤਂ ਯਤ੍ਸੁਰੈਃ ਪੁਰਾ
ਉਸ ਨੇ ਸੱਚੇ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਬੋਲ ਕਹੇ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਸੁਣ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਆਯੁषੋऽਰ੍ਧਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਜੀਵਯਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾਮ੍ । ਰੁਰੁਰੁਵਾਚ ਆਯੁषੋऽਰ੍ਧਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮਿ ਕਨ੍ਯਾਯੈ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਦੇ ਕੇ, ਪ੍ਰਮਦਵਰਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜਿਉਂਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਰੁਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਅਦ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਵृਤਪ੍ਰਾਣਾ ਪ੍ਰੋਤ੍ਤਿष੍ਠਤੁ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯਾ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁਸ੍ਤਦਾ ਤਤ੍ਰ ਵਿਮਾਨੇਨ ਸਮਾਗਤਃ
ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਦੀ ਜਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਉੱਠ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨ 'ਚ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰੀਂ ਮृਤਾਂ ਚਾਸ਼ੁ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਾਤ੍ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾਮ੍ । ਤਤੋ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਰਾਜਸ਼੍ਚ ਦੇਵਦੂਤਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਤਮਃ
ਆਪਣੀ ਧੀ ਪ੍ਰਮਦਵਰਾ ਦੇ ਮਰਨ ਅਤੇ ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪਾ ਕੇ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਦਾ ਦੂਤ ਉਥੇ ਆਏ।
ਧਰ੍ਮਰਾਜਮੁਪੇਤ੍ਯੇਦਂ ਵਚਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤਾਮ੍ । ਧਰ੍ਮਰਾਜ ਰੁਰੋਃ ਪਤ੍ਨੀ ਸੁਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੋਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: ਹੇ ਧਰਮਰਾਜ, ਰੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।
ਮृਤਾ ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾ ਕਨ੍ਯਾ ਦष੍ਟਾ ਸਰ੍ਪੇਣ ਚਾਧੁਨਾ । ਸਾ ਰੁਰੋਰਾਯੁषੋऽਰ੍ਧੇਨ ਮਰ੍ਤੁਕਾਮਸ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯਜ
ਕੁੜੀ ਪ੍ਰਮਦਵਰਾ ਹੁਣੇ ਸੱਪ ਵਲੋਂ ਡੱਸ ਕੇ ਮਰ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ, ਹੁਣ ਰੁਰੂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਜਿਉਂਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਹੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
ਸਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠਤੁ ਤਨ੍ਵਙ੍ਗੀ ਵ੍ਰਤਚਰ੍ਯਾਪ੍ਰਭਾਵਤਃ । ਧਰ੍ਮ ਉਵਾਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁਸੁਤਾਂ ਕਨ੍ਯਾਂ ਦੇਵਦੂਤ ਯਦੀਚ੍ਛਸਿ
ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਆਪਣੇ ਵਰਤ ਅਤੇ ਤਪ ਨਾਲ ਮੁੜ ਉੱਠ ਜਾਵੇ। ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵਦੂਤ, ਤਾਂ—
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਤ੍ਵਾਯੁषੋऽਰ੍ਧੇਨ ਰੁਰੁਂ ਗਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਮਰ੍ਪਯ । ਰਾਜੋਵਾਚ ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਜੀਵਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾਮ੍
ਉਹ ਰੁਰੂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਉੱਠ ਜਾਵੇ, ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਰੂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਗਿਆ ਤੇ ਪ੍ਰਮਦਵਰਾ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਰੁਰੋਃ ਸਮਰ੍ਪਯਾਮਾਸ ਦੇਵਦੂਤਸ੍ਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਤਤਃ ਸ਼ੁਭੇऽਹ੍ਨਿ ਵਿਧਿਨਾ ਰੁਰੁਣਾਪਿ ਵਿਵਾਹਿਤਾ
ਦੇਵਦੂਤ ਨੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਰੁਰੂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਚੰਗੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਤੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਰੁਰੂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਹੀ ਹੋਈ।
ਇਤ੍ਥਂ ਚੋਪਾਯਯੋਗੇਨ ਮृਤਾਪ੍ਯੁਜ੍ਜੀਵਿਤਾ ਤਦਾ । ਉਪਾਯਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਥਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਸਮ੍ਮਤਃ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜੋ ਮਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਮੁੜ ਜਿਉਂਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਤਰੀਕਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਣਿਮਨ੍ਤ੍ਰੌषਧੀਭਿਸ਼੍ਚ ਵਿਧਿਵਤ੍ਪ੍ਰਾਣਰਕ੍ਸ਼ਣੇ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਚਿਵਾਨ੍ ਰਾਜਾ ਕਲ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਕਾਨ੍
ਮਣੀਆਂ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਏ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਲੋਕ ਲਾਏ।
ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾਥ ਪ੍ਰਾਸਾਦਂ ਸਪ੍ਤਭੂਮਿਕਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਆਰੁਰੋਹੋਤ੍ਤਰਾਸੂਨੁਃ ਸਚਿਵੈਃ ਸਹ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਫਿਰ, ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੱਤ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸੋਹਣਾ ਮਹਲ ਬਣਵਾਇਆ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਮਣਿਮਨ੍ਤ੍ਰਧਰਾਃ ਸ਼ੂਰਾਃ ਸ੍ਥਾਪਿਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਕ੍ਸ਼ਣੇ । ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਭੂਪਾਲੋ ਮੁਨਿਂ ਗੌਰਮੁਖਂ ਤਤਃ
ਮਣੀਆਂ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਬਹਾਦਰ ਲੋਕ ਉਥੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖੜੇ ਕੀਤੇ। ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਗੌਰਮੁਖ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
ਪ੍ਰਸਾਦਾਰ੍ਥਂ ਸੇਵਕਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵੇਤਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਸਿਦ੍ਧਮਨ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਾਨ੍ ਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਮਿਤਸ੍ਤਤਃ
ਨੌਕਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ, ਉਹ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਾਫੀ ਮੰਗਦਾ ਰਿਹਾ। ਮੰਨਤ ਪੂਰੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਉਥੇ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਭੇਜੇ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਪੁਤ੍ਰਃ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਦਨ੍ਤਿਨਃ । ਨ ਕਸ਼੍ਚਿਦਾਰੁਹੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਸਾਦੇ ਚਾਤਿਰਕ੍ਸ਼ਿਤੇ
ਮੰਤਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਥੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਹਾਥੀ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਖੜੇ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਮਹਲ ਇੰਨਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ।
ਵਾਤੋऽਪਿ ਨ ਚਰੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ੇ ਵਿਨਿਵਾਰ੍ਯਤੇ । ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯਾਦਿਕਂ ਰਾਜਾ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਸ਼੍ਚ ਚਕਾਰ ਸਃ
ਉਥੇ ਤਾਂ ਹਵਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵਹਿ ਸਕਦੀ ਸੀ; ਦਾਖਲਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜਾ, ਜੋ ਉਥੇ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਸ੍ਤਾਨਸਨ੍ਧ੍ਯਾਦਿਕਂ ਕਰ੍ਮ ਤਤ੍ਰੈਵ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯ ਚ । ਰਾਜਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥਸ਼੍ਚਾਕਰੋਨ੍ਨृਪਃ
ਸਾਰੇ ਨਿੱਤ ਦੇ ਕੰਮ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਆਦਿ, ਉਥੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਉਥੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰਾਜਕਾਜ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸਹ ਸਮ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਗਣਯਨ੍ਦਿਵਸਾਨਪਿ । ਕਸ਼੍ਚਿਚ੍ਚ ਕਸ਼੍ਯਪੋ ਨਾਮ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਦਿਨ ਵੀ ਗਿਣਦਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨਾਂ ਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜੋ ਮੰਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ।
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵ ਚ ਤਥਾ ਸ਼ਾਪਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਰਾਜ੍ਞਾ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਸ ਧਨਾਰ੍ਥੀ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਕਸ਼੍ਯਪਃ ਸਮਚਿਨ੍ਤਯਤ੍
ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਸੁਣ ਲਿਆ। ਧਨ ਦੀ ਲੋੜ ਵਾਲਾ, ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਵਾਲਾ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਵ੍ਰਜਾਮਿ ਤਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਰਾਜਾ ਦ੍ਵਿਜੇਨ ਹ । ਇਤਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਤਿਂ ਵਿਪ੍ਰਃ ਸ੍ਵਗृਹਾਨ੍ਨਿਃਸृਤਃ ਪਥਿ
ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, 'ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ।' ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਪਿਆ ਤੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਕਸ਼੍ਯਪੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਧਨਾਰ੍ਥੀ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਸ਼੍ਯਪ, ਧਨ ਦੀ ਲੋੜ ਕਰਦਾ ਸੀ—
ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਨ੍ਮਰਣਮ੍ ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਦਿਨੇ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤਕ੍ਸ਼ਕਸ੍ਤਂ ਨृਪੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸ਼ਪ੍ਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਗृਹਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਨਿਃਸृਤਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਃ
ਸੂਤ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਉਸੇ ਦਿਨ, ਤਕ੍ਸ਼ਕ ਨਾਂਕਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵਧੀਆ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਲੱਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਘਰੋਂ ਤੁਰੰਤ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਸੱਪਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ।
ਵृਦ੍ਧਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵੇषੇਣ ਤਕ੍ਸ਼ਕਃ ਪਥਿ ਨਿਰ੍ਗਤਃ । ਅਪਸ਼੍ਯਤ੍ਕਸ਼੍ਯਪਂ ਮਾਰ੍ਗੇ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਂ ਨृਪਤਿਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਤਕ੍ਸ਼ਕ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਵੈਸ਼ ਵਿਚ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਰਸਤੇ ਵਿਚ ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕਸ਼੍ਯਪ ਰਾਜੇ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਮਪृਚ੍ਛਤ੍ਪਨ੍ਨਗੋऽਸੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਾਦਿਨਮ੍ । ਕ੍ਵ ਭਵਾਂਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤੋ ਯਾਤਿ ਕਿਞ੍ਚ ਕਾਰ੍ਯਂ ਚਿਕੀਰ੍षਤਿ
ਉਹ ਸੱਪ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?'
ਕਸ਼੍ਯਪ ਉਵਾਚ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤਕ੍ਸ਼ਕਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਧਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ । ਤਤ੍ਰਾਹਂ ਤ੍ਵਰਿਤੋ ਯਾਮਿ ਨृਪਂ ਕਰ੍ਤੁਮਪਜ੍ਵਰਮ੍
ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤਕ੍ਸ਼ਕ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇਗਾ। ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਇਸ ਲਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਕਿ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਸਕਾਂ।'
ਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਸ੍ਤਿ ਮਮ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵਿषਨਾਸ਼ਕਰਃ ਕਿਲ । ਜੀਵਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਤਂ ਵੈ ਜੀਵਿਤਵ੍ਯੇऽਧੁਨਾ ਕਿਲ
'ਮੇਰੇ ਕੋਲ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਮੋਹਤਾਜ, ਇੱਕ ਐਸਾ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ ਜੋ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਜਿੰਦਾ ਕਰਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਉਸਦਾ ਜੀਉਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'