ਦष੍ਟਾ ਤੁ ਪਨ੍ਨਗੇਨਾਥ ਸਾ ਮਮਾਰ ਵਰਾਙ੍ਗਨਾ । ਕੋਲਾਹਲਸ੍ਤਦਾ ਜਾਤੋ ਮृਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾਮ੍
ਸੱਪ ਦੇ ਡੱਸਣ ਨਾਲ ਉਹ ਵਧੀਆ ਨਾਰੀ ਮਰ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਮਦਵਰਾ ਨੂੰ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਹੰਗਾਮਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮਿਲਿਤਾ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਃ ਸ਼ੋਕਸਂਯੁਤਾਃ । ਭੂਮੌ ਤਾਂ ਪਤਿਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਿਤਾ ਤਸ੍ਯਾਤਿਦੁਃਖਿਤਃ
ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਉ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰੁਰੋਦ ਵਿਗਤਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਾਂ ਸੁਤੇਜਸਾ । ਰੁਰੁਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦਾਕ੍ਰਨ੍ਦਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ ਸਮਾਗਤਃ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਣ ਰਹਿਤ ਪਰ ਚਮਕਦਾਰ ਧੀ ਉੱਤੇ ਰੋਣਾ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਰੁਰੂ ਨੇ ਉਹ ਰੋਲਾ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਵੇਖਣ ਆ ਗਿਆ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪਤਿਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਸਜੀਵਾਮਿਵ ਕਾਮਿਨੀਮ੍ । ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਸ੍ਥੂਲਕੇਸ਼ਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਨ੍ਯਾਨृषਿਸਤ੍ਤਮਾਨ੍
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਪਈ ਹੋਈ, ਜੀਉਂਦੀ ਵਰਗਾ ਵੇਖਿਆ। ਸਥੂਲਕੇਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ—
ਰੁਰੁਃ ਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ਬਹਿਰ੍ਗਤ੍ਵਾ ਰੁਰੋਦ ਵਿਰਹਾਕੁਲਃ । ਅਹੋ ਦੈਵੇਨ ਸਰ੍ਪੋऽਯਂ ਪ੍ਰੇषਿਤਃ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਃ
ਰੁਰੂ ਉਥੋਂ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਹਾਏ, ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਇਹ ਸੱਪ ਭੇਜਿਆ, ਇਹ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ!'
ਮਮ ਸ਼ਰ੍ਮਵਿਘਾਤਾਯ ਦੁਃਖਹੇਤੁਰਯਂ ਕਿਲ । ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਮृਤਾ ਮੇ ਪ੍ਰਾਣਵਲ੍ਲਭਾ
'ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ, ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਤਾਂ ਮਰ ਗਈ।'
ਨ ਵੈ ਜੀਵਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵਿਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਿਯਯਾਨਯਾ । ਨਾਲਿਙ੍ਗਿਤਾ ਵਰਾਰੋਹਾ ਨ ਮਯਾ ਚੁਮ੍ਬਿਤਾ ਮੁਖੇ
ਸੱਚ ਪੁੱਛੋ ਤਾਂ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਜੀਊਣ ਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਸੁਰਤ ਵਾਲੀ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਨਾ ਤਾਂ ਗਲੇ ਲੱਗੀ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ।
ਨ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਨ੍ਦਭਾਗ੍ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਥਾ । ਲਾਜਾਹੋਮਸ੍ਤਥਾ ਚਾਗ੍ਨੌ ਨ ਕृਤਸ੍ਤ੍ਵਨਯਾ ਸਹ
ਮੇਰੀ ਮੰਦੀ ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫੜਿਆ। ਅੱਗ ਅੱਗੇ ਲਾਜ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਹੀਂ ਪਾਈ।
ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਧਿਗਿਦਂ ਕਾਮਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਮਮਾਸਵਃ । ਦੁਃਖਿਤਸ੍ਯ ਨ ਵਾ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਵਾਞ੍ਛਿਤਃ ਸਮੁਪੈਤਿ ਹਿ
ਇਹ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਵੀ ਕਿੰਨਾ ਫਿਟਕਾਰ ਜੋ ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੁੱਖੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੌਤ ਵੀ, ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਸੁਖਂ ਤਰ੍ਹਿ ਕਥਂ ਦਿਵ੍ਯਮਾਪ੍ਯਤੇ ਭੁਵਿ ਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਪਤਾਮਿ ਹ੍ਰਦੇ ਘੋਰੇ ਪਾਵਕੇ ਪ੍ਰਪਤਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਫਿਰ ਚਾਹੇ ਸੁਰਗ ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ, ਮੇਰੀ ਚਾਹੀਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਂ ਡਰਾਉਣੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਲਵਾਂਗਾ।
ਵਿषਮਦ੍ਮਿ ਗਲੇ ਪਾਸ਼ਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਯਜਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਵਿਲਪ੍ਯੈਵਂ ਰੁਰੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਮਨਸਾ ਪੁਨਃ
ਮੈਂ ਜ਼ਹਿਰ ਪੀ ਲਵਾਂਗਾ ਜਾਂ ਗਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਫੰਦਾ ਪਾ ਕੇ ਜਿੰਦ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਵਿਚ ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਉਪਾਯਂ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਦੀਤਟੇ । ਮਰਣਾਤ੍ਕਿਂ ਫਲਂ ਮੇ ਸ੍ਯਾਦਾਤ੍ਮਹਤ੍ਯਾ ਦੁਰਤ੍ਯਯਾ
ਉਹ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਕੋਈ ਰਾਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਮੌਤ ਨਾਲ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲੇਗਾ?
ਦੁਃਖਿਤਸ਼੍ਚ ਪਿਤਾ ਮੇ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜਨਨੀ ਚਾਤਿਦੁਃਖਿਤਾ । ਦੈਵਸ੍ਤੁष੍ਟੋ ਭਵੇਤ੍ਕਾਮਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਾਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤਜੀਵਿਤਮ੍
ਮੇਰੇ ਪਿਉ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁੱਖ ਹੋਵੇਗਾ ਤੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਧ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚੇਗਾ। ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਕਦੀਰ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡਣ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰੱਜ ਜਾਵੇ।
ਸਰ੍ਵਃ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਸ਼੍ਚ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਤ੍ਕ੍ਸ਼ਯੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਉਪਕਾਰਃ ਪ੍ਰਿਯਾਯਾਃ ਕਃ ਪਰਲੋਕੇ ਭਵੇਦਪਿ
ਮੇਰੇ ਮਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ, ਚਾਹੇ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਵੀ, ਕੀ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ?
ਮृਤੇ ਮਯ੍ਯਾਤ੍ਮਘਾਤੇਨ ਵਿਰਹਾਤ੍ਪੀਡਿਤੇऽਪਿ ਚ । ਪਰਲੋਕੇ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸਾਪਿ ਨ ਮੇ ਸ੍ਯਾਦਾਤ੍ਮਘਾਤਿਨਃ
ਜੇ ਮੈਂ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਆਪ ਮਾਰ ਲਵਾਂ, ਤਾਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਪਿਆਰੀ ਮੇਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਆਪ ਖਤਮ ਕਰ ਲੈਂਦਾ, ਉਸ ਲਈ ਨਹੀਂ।
ਏਤਦਰ੍ਥਂ ਮृਤੇ ਦੋषਾ ਮਯਿ ਨੈਵਾਮृਤੇ ਪੁਨਃ । ਵਿਮृਸ਼੍ਯੈਵ ਰੁਰੁਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾਚਮ੍ਯ ਸ਼ੁਚਿਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਮੈਂ ਮਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਗਲਤੀ ਮੇਰੀ ਹੀ ਰਹੇਗੀ, ਜਿਉਂਦਾ ਰਹਿਣ ਨਾਲ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਸੀ।
ਅਬ੍ਰਵੀਦ੍ਵਚਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਜਲਂ ਪਾਣਾਵਸੌ ਮੁਨਿਃ । ਯਨ੍ਮਯਾ ਸੁਕृਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕृਤਂ ਦੇਵਾਰ੍ਚਨਾਦਿਕਮ੍
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਲਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ: ਜੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਆਦਿ—
ਗੁਰਵਃ ਪੂਜਿਤਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਹੁਤਂ ਜਪ੍ਤਂ ਤਪਃ ਕृਤਮ੍ । ਅਧੀਤਾਸ੍ਤ੍ਵਖਿਲਾ ਵੇਦਾ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਸਂਸ੍ਕृਤਾ ਯਦਿ
ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਹਵਨ ਕੀਤਾ, ਜਪ ਕੀਤਾ, ਤਪ ਕੀਤਾ, ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ, ਤੇ ਗਾਇਤਰੀ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ—
ਰਵਿਰਾਰਾਧਿਤਸ੍ਤੇਨ ਸਞ੍ਜੀਵਤੁ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯਾ । ਯਦਿ ਜੀਵੇਨ੍ਨ ਮੇ ਕਾਨ੍ਤਾ ਤ੍ਯਜੇ ਪ੍ਰਾਣਾਨਹਂ ਤਤਃ
ਜੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਕੋਈ ਪੁੰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਫੇਰ ਜਿੰਦ ਮਿਲੇ। ਜੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਜੀਉਂਦੀ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਜ੍ਜਲਂ ਭੂਮੌ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪਾਰਾਧ੍ਯ ਦੇਵਤਾਃ । ਰਾਜੋਵਾਚ ਏਵਂ ਵਿਲਪਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਦੁਃਖਿਤਸ੍ਯ ਚ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਪਾਣੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਾਹ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਦੇਵਦੂਤਸ੍ਤਦਾਭ੍ਯੇਤ੍ਯ ਵਾਕ੍ਯਮਾਹ ਰੁਰੁਂ ਤਤਃ । ਦੇਵਦੂਤ ਉਵਾਚ ਮਾਕਾਰ੍षੀਃ ਸਾਹਸਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਕਥਂ ਜੀਵੇਨ੍ਮृਤਾ ਪ੍ਰਿਯਾ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵਹੁਟੀ ਦੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਇੱਕ ਦੇਵਦੂਤ ਆਇਆ ਤੇ ਰੁਰੂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਗਤਾਯੁਰੇषਾ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸੋਃ ਸੁਤਾ । ਅਨ੍ਯਾਂ ਕਾਮਯ ਚਾਰ੍ਵਙ੍ਗੀਂ ਮृਤੇਯਂ ਚਾਵਿਵਾਹਿਤਾ
ਦੇਵਦੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਐਸਾ ਉਤਾਵਲਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰ। ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਜੋ ਮਰ ਚੁੱਕੀ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮੁੜ ਜੀ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਕਿਂ ਰੋਦਿषਿ ਸੁਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਕਾ ਪ੍ਰੀਤਿਸ੍ਤੇऽਨਯਾ ਸਹ । ਰੁਰੁਰੁਵਾਚ ਦੇਵਦੂਤ ਨ ਚਾਨ੍ਯਾਂ ਵੈ ਵਰਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਮਙ੍ਗਨਾਮ੍
ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਨਾਰੀ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾ ਦੀ ਧੀ, ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਕਰ ਚੁੱਕੀ। ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸੋਹਣੀ ਨੂੰ ਚਾਹ ਲੈ, ਇਹ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਰ ਗਈ।
ਯਦਿ ਜੀਵੇਨ੍ਨ ਜੀਵੇਦ੍ਵਾ ਮਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਚਾਧੁਨਾ ਮਯਾ । ਰਾਜੋਵਾਚ ਵਿਦਿਤ੍ਵੇਤਿ ਹਠਂ ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਦੂਤੋ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ, ਐ ਮੂਰਖ? ਉਸ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਸੀ? ਰੁਰੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੇਵਦੂਤ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚੁਣਾਂਗਾ।
ਉਵਾਚ ਵਚਨਂ ਤਥ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਚਾਤਿਮਨੋਹਰਮ੍ । ਉਪਾਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵਿਹਿਤਂ ਯਤ੍ਸੁਰੈਃ ਪੁਰਾ
ਉਸ ਨੇ ਸੱਚੇ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੇ ਬੋਲ ਕਹੇ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਿਰਮੌਰ, ਉਹ ਤਰੀਕਾ ਸੁਣ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ।
ਆਯੁषੋऽਰ੍ਧਪ੍ਰਦਾਨੇਨ ਜੀਵਯਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾਮ੍ । ਰੁਰੁਰੁਵਾਚ ਆਯੁषੋऽਰ੍ਧਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਾਮਿ ਕਨ੍ਯਾਯੈ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਦੇ ਕੇ, ਪ੍ਰਮਦਵਰਾ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਜਿਉਂਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਰੁਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਇਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਅਦ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਵृਤਪ੍ਰਾਣਾ ਪ੍ਰੋਤ੍ਤਿष੍ਠਤੁ ਮਮ ਪ੍ਰਿਯਾ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁਸ੍ਤਦਾ ਤਤ੍ਰ ਵਿਮਾਨੇਨ ਸਮਾਗਤਃ
ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਦੀ ਜਾਨ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਉੱਠ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨ 'ਚ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰੀਂ ਮृਤਾਂ ਚਾਸ਼ੁ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਾਤ੍ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾਮ੍ । ਤਤੋ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਰਾਜਸ਼੍ਚ ਦੇਵਦੂਤਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਤਮਃ
ਆਪਣੀ ਧੀ ਪ੍ਰਮਦਵਰਾ ਦੇ ਮਰਨ ਅਤੇ ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਪਾ ਕੇ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਚੀ ਜਾਤ ਦਾ ਦੂਤ ਉਥੇ ਆਏ।
ਧਰ੍ਮਰਾਜਮੁਪੇਤ੍ਯੇਦਂ ਵਚਨਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਾषਤਾਮ੍ । ਧਰ੍ਮਰਾਜ ਰੁਰੋਃ ਪਤ੍ਨੀ ਸੁਤਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੋਸ੍ਤਥਾ
ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: ਹੇ ਧਰਮਰਾਜ, ਰੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।
ਮृਤਾ ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾ ਕਨ੍ਯਾ ਦष੍ਟਾ ਸਰ੍ਪੇਣ ਚਾਧੁਨਾ । ਸਾ ਰੁਰੋਰਾਯੁषੋऽਰ੍ਧੇਨ ਮਰ੍ਤੁਕਾਮਸ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯਜ
ਕੁੜੀ ਪ੍ਰਮਦਵਰਾ ਹੁਣੇ ਸੱਪ ਵਲੋਂ ਡੱਸ ਕੇ ਮਰ ਗਈ ਸੀ। ਉਹ ਮਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀ, ਹੁਣ ਰੁਰੂ ਦੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਜਿਉਂਦੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਹੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।