ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਤਤ੍ਰ ਦृष੍ਟਾਨ੍ਤਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਸਚਿਵਾਃ ਕਿਲ । ਦਿਵਿ ਕੋऽਪਿ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਵਾ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਪੁਰੁषਃ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
'ਮੰਤਰੀ ਇਹ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਉਦਾਹਰਨ ਆਪਣੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖ ਲੈਣ। ਅਸਮਾਨ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਤਕਦੀਰ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਿਆ ਹੈ?'
ਦੈਵੇ ਮਤਿਂ ਸਮਾਧਾਯ ਯਸ੍ਤਿष੍ਠੇਤ੍ਤੁ ਨਿਰੁਦ੍ਯਮਃ । ਵਿਰਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਯਤਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਭਿਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਂ ਯਾਤਿ ਸਰ੍ਵਥਾ
'ਜੇ ਕੋਈ ਤਕਦੀਰ ਉੱਤੇ ਮਨ ਲਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਫਿਰ ਜੇ ਮਨ ਹਟ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਣ ਕੇ ਹਰ ਥਾਂ ਭਿੱਖ ਮੰਗਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'
ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਂ ਗृਹੇ ਕਾਮਮਾਹੂਤੋ ਵਾਥਵਾਨ੍ਯਥਾ । ਯਦृਚ੍ਛਯੋਪਪਨ੍ਨਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਕੇਨਾਪਿ ਵਾ ਮੁਖੇ
'ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ, ਚਾਹੇ ਸੱਦ ਕੇ ਜਾਂ ਬਿਨਾਂ ਸੱਦੇ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੌਕੇ ਤੇ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਕੋਈ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਾ ਦੇਵੇ—'
ਉਦ੍ਯਮੇਨ ਵਿਨਾ ਚਾਸ੍ਯਾਦੁਦਰੇ ਸਂਵਿਸ਼ੇਤ੍ਕਥਮ੍ । ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਸ਼੍ਚੋਦ੍ਯਮੇ ਕਾਰ੍ਯੋ ਯਦਾ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਨ ਯਾਤਿ ਚੇਤ੍
'ਬਿਨਾਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ, ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਪੇਟ ਵਿਚ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵੇ? ਜਦ ਤੱਕ ਸਫਲਤਾ ਨਾ ਮਿਲੇ, ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।'
ਤਦਾ ਦੈਵਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਚੇਤਿ ਚਿਤ੍ਤਮਾਲਮ੍ਬਯੇਦ੍ਬੁਧਃ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਣ ਊਚੁਃ ਕੋ ਮੁਨਿਰ੍ਯੇਨ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਧਮਾਯੁषੋ ਜੀਵਿਤਾ ਪ੍ਰਿਯਾ
'ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤਕਦੀਰ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਕਲਮੰਦ ਆਖਦੇ ਹਨ।' ਮੰਤਰੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ: 'ਕਿਹੜਾ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਆਧੀ ਉਮਰ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਕੀਤਾ?'
ਕਥਂ ਮृਤਾ ਮਹਾਰਾਜ ਤਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ । ਰਾਜੋਵਾਚ ਭृਗੋਰ੍ਭਾਰ੍ਯਾ ਵਰਾਰੋਹਾ ਪੁਲੋਮਾ ਨਾਮ ਸੁਨ੍ਦਰੀ
'ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮਰੀ, ਮਹਾਰਾਜ? ਸਾਨੂੰ ਪੂਰੀ ਗੱਲ ਦੱਸੋ।' ਰਾਜਾ ਆਖਦਾ ਹੈ: 'ਭਰਿਗੁ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਅਕਰੂਤੀ ਵਾਲੀ, ਉਸਦਾ ਨਾਂ ਪੁਲੋਮਾ ਸੀ।'
ਤਸ੍ਯਾਂ ਤੁ ਚ੍ਯਵਨੋ ਨਾਮ ਮੁਨਿਰ੍ਜਾਤੋऽਤਿਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਚ੍ਯਵਨਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ਰ੍ਯਾਤੇਃ ਸੁਕਨ੍ਯਾ ਨਾਮ ਸੁਨ੍ਦਰੀ
'ਉਸ ਤੋਂ ਚਵਨ ਨਾਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਜੰਮਿਆ। ਚਵਨ ਦੀ ਸ਼ਰੀਆਤੀ ਤੋਂ ਸੁਕੰਯਾ ਨਾਮ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਧੀ ਹੋਈ।'
ਤਸ੍ਯਾਂ ਜਜ੍ਞੇ ਸੁਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਪ੍ਰਮਤਿਰ੍ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ । ਪ੍ਰਮਤੇਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਿਯਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ
'ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਧਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਮਤੀ ਜੰਮਿਆ। ਪ੍ਰਮਤੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ।'
ਰੁਰੁਰ੍ਨਾਮ ਸੁਤੋ ਜਾਤਸ੍ਤਥਾ ਪਰਮਤਾਪਸਃ । ਤਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਸਮਯੇ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸ੍ਥੂਲਕੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਰੁਰੂ ਨਾਮ ਦਾ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤਪਸੀ ਸੀ। ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਿਸ਼ੀ ਸਥੂਲਕੇਸ਼ ਵੀ ਸੀ।
ਬਭੂਵ ਤਪਸਾ ਯੁਕ੍ਤੋ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸਤ੍ਯਸਮ੍ਮਤਃ । ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਮਾਨ੍ਯਾ ਮੇਨਕਾ ਚ ਵਰਾਪ੍ਸਰਾਃ
ਉਹ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਸੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਨਯੋਗ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅਪਸਰਾ ਮੇਨਕਾ ਵੀ ਸੀ।
ਕ੍ਰੀਡਾਂ ਚਕ੍ਰੇ ਨਦੀਤੀਰੇ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਸੁਨ੍ਦਰੀ । ਗਰ੍ਭਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੋਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਿਰ੍ਗਤਾ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ, ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ। ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁ ਤੋਂ ਗਰਭ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਉੱਥੋਂ ਚਲੀ ਗਈ।
ਸ੍ਥੂਲਕੇਸ਼ਾਸ਼੍ਰਮੇ ਗਤ੍ਵਾ ਵਿਸਸਰ੍ਜ ਵਰਾਪ੍ਸਰਾਃ । ਕਨ੍ਯਕਾਂ ਚ ਨਦੀਤੀਰੇ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਸੁਨ੍ਦਰੀਮ੍
ਉਹ ਵਧੀਆ ਅਪਸਰਾ ਸਥੂਲਕੇਸ਼ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਗਈ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਭਾ, ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਛੱਡ ਆਈ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾਨਾਥਾਂ ਤਦਾ ਕਨ੍ਯਾਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਪੁਪੋष ਸ੍ਥੂਲਕੇਸ਼ਸ੍ਤੁ ਨਾਮ੍ਨਾ ਚਕ੍ਰੇ ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਹ ਅਨਾਥ ਕੁੜੀ ਵੇਖੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਪਣਾਇਆ। ਸਥੂਲਕੇਸ਼ ਨੇ ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਤੇ ਨਾਮ ਪ੍ਰਮਦਵਰਾ ਰੱਖਿਆ।
ਸਾ ਕਾਲੇ ਯੌਵਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਤਾ । ਰੁਰੁਰ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾਥ ਤਾਂ ਬਾਲਾਂ ਕਾਮਬਾਣਾਰ੍ਦਿਤੋ ਹ੍ਯਭੂਤ੍
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕੁੜੀ ਜਵਾਨ ਹੋ ਗਈ, ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ। ਜਦੋਂ ਰੁਰੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਦ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਗੁਪ੍ਤਗृਹੇ ਵਾਸਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਦੁਵਾਚ ਕਾਮਾਰ੍ਤਃ ਸ ਮੁਨਿਰ੍ਗਤ੍ਵਾ ਰੁਰੁਃ ਸੁਪ੍ਤੋ ਨਿਜਾਸ਼੍ਰਮੇ । ਪਿਤਾ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਦੀਨਂ ਤਂ ਕਿਂ ਰੁਰੋ ਵਿਮਨਾ ਅਸਿ
ਪਰਿਖ਼ਿਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਨਾਲ ਰੁਰੂ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਗਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸਦਾ ਪਿਓ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਿਓ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁਖੀ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਰੁਰੂ, ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਹੈਂ?'
ਸ ਤਮਾਹਾਤਿਕਾਮਾਰ੍ਤਃ ਸ੍ਥੂਲਕੇਸ਼ਸ੍ਯ ਚਾਸ਼੍ਰਮੇ । ਕਨ੍ਯਾ ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾ ਨਾਮ ਸਾ ਮੇ ਭਾਰ੍ਯਾ ਭਵੇਦਿਤਿ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ, 'ਸਥੂਲਕੇਸ਼ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮਦਵਰਾ ਨਾਮ ਦੀ ਕੁੜੀ ਹੈ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਵਿਆਹਤਾ ਬਣ ਜਾਵੇ।'
ਸ ਗਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮਤਿਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਸ੍ਥੂਲਕੇਸ਼ਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ । ਪ੍ਰਮੁਹ੍ਯ ਸੁਮੁਖਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਯਾਚੇ ਤਾਂ ਵਰਾਨਨਾਮ੍
ਫਿਰ ਪ੍ਰਮਤੀ ਜਲਦੀ ਸਥੂਲਕੇਸ਼ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਹੱਸਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਸੋਹਣੀ ਕੁੜੀ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।
ਦਦੌ ਵਾਚਂ ਸ੍ਥੂਲਕੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਸ਼ੁਭੇऽਹਨਿ । ਵਿਵਾਹਾਰ੍ਥਂ ਚ ਸਮ੍ਭਾਰਂ ਰਚਯਾਮਾਸਤੁਰ੍ਵਨੇ
ਸਥੂਲਕੇਸ਼ ਨੇ ਵਚਨ ਦਿੱਤਾ, 'ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਚੰਗੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਦੇਵਾਂਗਾ।' ਫਿਰ ਦੋਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਿਆਹ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਪ੍ਰਮਤਿਃ ਸ੍ਥੂਲਕੇਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵਿਵਾਹਾਰ੍ਥਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤੌ । ਬਭੂਵਤੁਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੌ ਸਮੀਪਸ੍ਥੌ ਤਪੋਵਨੇ
ਪ੍ਰਮਤੀ ਤੇ ਸਥੂਲਕੇਸ਼, ਦੋਵੇਂ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਵਿਆਹ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਰਹੇ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਵਸਰੇ ਕਨ੍ਯਾ ਰਮਮਾਣਾ ਗृਹਾਙ੍ਗਣੇ । ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਂ ਪਨ੍ਨਗਂ ਪਾਦੇਨਾਸ੍ਪृਸ਼ਚ੍ਚਾਰੁਲੋਚਨਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਘਰ ਦੇ ਅੰਗਣ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਲੜਕੀ ਦੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਸੁੱਤੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਛੂਹ ਗਿਆ।
ਦष੍ਟਾ ਤੁ ਪਨ੍ਨਗੇਨਾਥ ਸਾ ਮਮਾਰ ਵਰਾਙ੍ਗਨਾ । ਕੋਲਾਹਲਸ੍ਤਦਾ ਜਾਤੋ ਮृਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਮਦ੍ਵਰਾਮ੍
ਸੱਪ ਦੇ ਡੱਸਣ ਨਾਲ ਉਹ ਵਧੀਆ ਨਾਰੀ ਮਰ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਮਦਵਰਾ ਨੂੰ ਮਰਾ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਹੰਗਾਮਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮਿਲਿਤਾ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਃ ਸ਼ੋਕਸਂਯੁਤਾਃ । ਭੂਮੌ ਤਾਂ ਪਤਿਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਿਤਾ ਤਸ੍ਯਾਤਿਦੁਃਖਿਤਃ
ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਪਿਉ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰੁਰੋਦ ਵਿਗਤਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨਾਂ ਸੁਤੇਜਸਾ । ਰੁਰੁਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦਾਕ੍ਰਨ੍ਦਂ ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ ਸਮਾਗਤਃ
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਣ ਰਹਿਤ ਪਰ ਚਮਕਦਾਰ ਧੀ ਉੱਤੇ ਰੋਣਾ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਰੁਰੂ ਨੇ ਉਹ ਰੋਲਾ ਸੁਣਿਆ, ਉਹ ਵੇਖਣ ਆ ਗਿਆ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪਤਿਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਸਜੀਵਾਮਿਵ ਕਾਮਿਨੀਮ੍ । ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਸ੍ਥੂਲਕੇਸ਼ਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਨ੍ਯਾਨृषਿਸਤ੍ਤਮਾਨ੍
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਪਈ ਹੋਈ, ਜੀਉਂਦੀ ਵਰਗਾ ਵੇਖਿਆ। ਸਥੂਲਕੇਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ—
ਰੁਰੁਃ ਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ਬਹਿਰ੍ਗਤ੍ਵਾ ਰੁਰੋਦ ਵਿਰਹਾਕੁਲਃ । ਅਹੋ ਦੈਵੇਨ ਸਰ੍ਪੋऽਯਂ ਪ੍ਰੇषਿਤਃ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਃ
ਰੁਰੂ ਉਥੋਂ ਬਾਹਰ ਗਿਆ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਹਾਏ, ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਇਹ ਸੱਪ ਭੇਜਿਆ, ਇਹ ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਹੈ!'
ਮਮ ਸ਼ਰ੍ਮਵਿਘਾਤਾਯ ਦੁਃਖਹੇਤੁਰਯਂ ਕਿਲ । ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਮृਤਾ ਮੇ ਪ੍ਰਾਣਵਲ੍ਲਭਾ
'ਇਹ ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ, ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਤਾਂ ਮਰ ਗਈ।'
ਨ ਵੈ ਜੀਵਿਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵਿਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਿਯਯਾਨਯਾ । ਨਾਲਿਙ੍ਗਿਤਾ ਵਰਾਰੋਹਾ ਨ ਮਯਾ ਚੁਮ੍ਬਿਤਾ ਮੁਖੇ
ਸੱਚ ਪੁੱਛੋ ਤਾਂ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਜੀਊਣ ਦਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਸੁਰਤ ਵਾਲੀ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਨਾ ਤਾਂ ਗਲੇ ਲੱਗੀ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਚੁੰਮਿਆ।
ਨ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਨ੍ਦਭਾਗ੍ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਥਾ । ਲਾਜਾਹੋਮਸ੍ਤਥਾ ਚਾਗ੍ਨੌ ਨ ਕृਤਸ੍ਤ੍ਵਨਯਾ ਸਹ
ਮੇਰੀ ਮੰਦੀ ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫੜਿਆ। ਅੱਗ ਅੱਗੇ ਲਾਜ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਹੀਂ ਪਾਈ।
ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਧਿਗਿਦਂ ਕਾਮਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਮਮਾਸਵਃ । ਦੁਃਖਿਤਸ੍ਯ ਨ ਵਾ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਵਾਞ੍ਛਿਤਃ ਸਮੁਪੈਤਿ ਹਿ
ਇਹ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਵੀ ਕਿੰਨਾ ਫਿਟਕਾਰ ਜੋ ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਛੱਡ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੁੱਖੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੌਤ ਵੀ, ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।
ਸੁਖਂ ਤਰ੍ਹਿ ਕਥਂ ਦਿਵ੍ਯਮਾਪ੍ਯਤੇ ਭੁਵਿ ਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਪਤਾਮਿ ਹ੍ਰਦੇ ਘੋਰੇ ਪਾਵਕੇ ਪ੍ਰਪਤਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਫਿਰ ਚਾਹੇ ਸੁਰਗ ਦਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਰਤੀ ਦਾ, ਮੇਰੀ ਚਾਹੀਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਹੁਣ ਤਾਂ ਮੈਂ ਡਰਾਉਣੇ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰ ਲਵਾਂਗਾ।