ਅਂਤਰ੍ਧਾਨਂ ਗਤਃ ਸੋऽਥ ਰਾਜਾ ਚਿਂਤਾਤੁਰੋऽਭਵਤ੍
ਫਿਰ ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ।
ਗਂਗਾਂ ਤੁष੍ਟਾਵ ਭੂਪਾਲਃ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਰਾਜਾ ਉਥੇ ਹੀ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ ਗੰਗਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਂ ਚਾਰੁਸਰ੍ਵਾਂਗੀਂ ਬਭਾषੇ ਨृਪਤਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਸੁੰਦਰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਬੋਲ ਪਿਆ।
ਗਂਗੋਵਾਚ ਦਦਾਮਿ ਤਵ ਹਸ੍ਤੇ ਤੁ ਗਾਂਗੇਯੋऽਯਂ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਗੰਗਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਇਹ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤਪਸੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਹਥੀਂ ਦੇਂਦੀ ਹਾਂ।'
ਕੀਰ੍ਤਿਕਰ੍ਤਾ ਕੁਲਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਭਵਿਤਾ ਤਵ ਸੁਵ੍ਰਤਃ
ਇਹ ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਵਧਾਏਗਾ ਤੇ ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਰਹੇਗਾ।
ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇ ਦਿਵ੍ਯੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋऽਯਂ ਸੁਤਸ੍ਤਵ
ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਯਦ੍ਵੇਦ ਜਾਮਦਗ੍ਨ੍ਯੋऽਸੌ ਤਦ੍ਵੇਦਾਯਂ ਸੁਤਸ੍ਤਵ
ਜੋ ਕੁਝ ਜਾਮਦਗਨਿ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਿਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਵਾਂऽਤਰ੍ਦਧੇ ਗਂਗਾ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਂ ਨृਪਾਯ ਵੈ 2.4.
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਗੰਗਾ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਤ ਦੇ ਕੇ ਆਪ ਲੁਕ ਜਾ ਲਈ।
ਸਮਾਲਿਂਗ੍ਯ ਸੁਤਂ ਰਾਜਾ ਸਮਾਘ੍ਰਾਯ ਚ ਮਸ੍ਤਕਮ੍
ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਚਿਰਕੇ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਸੁੰਘਿਆ।
ਗਤ੍ਵਾ ਗਜਾਹ੍ਵਯਂ ਰਾਜਾ ਚਕਾਰੋਤ੍ਸਵਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਗਜਾਹਵਯਾ ਨਗਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਮਨਾਇਆ।
ਸਮਾਹृਤ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਚਿਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ਸ਼ੁਭਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਤਂ ਯੁਵਰਾਜਾਨਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ਼ ਬਣਾਇਆ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਗਾਂਗੇਯਸ੍ਯ ਤਥੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਜਾਹ੍ਨਵ੍ਯਾਃ ਸਂਭਵਂ ਤਥਾ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਗਾਂਗੇਯ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਤੇ ਜਾਹਨਵੀ ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਜਨਮ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਇਆ।
ਗਂਗਾਵਤਰਣਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਵਸੂਨਾਂ ਸਂਭਵਂ ਤਥਾ
ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਤਾਰ ਤੇ ਵਸੂਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪੁਣ੍ਯਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਕਥਿਤਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਹਾਣੀ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਨਾਨਾਖ੍ਯਾਨਕਥਾਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਇਹ ਮਹਾਨ ਭਾਗਵਤ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ृਣ੍ਵਤਾਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਘ੍ਨਂ ਸ਼ੁਭਦਂ ਸੁਖਦਂ ਤਥਾ
ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚੰਗਿਆਈ ਤੇ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਵ੍ਰਤਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ऋषਯ ਊਚੁਃ ਵਸੂਨਾਂ ਸਮ੍ਭਵਃ ਸੂਤ ਕਥਿਤਃ ਸ਼ਾਪਕਾਰਣਾਤ੍ । ਗਾਙ੍ਗੇਯਸ੍ਯ ਤਥੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਕਥਿਤਾ ਲੋਮਹਰ੍षਣੇ
ਦੇਵਵ੍ਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਸੂਆਂ ਦਾ ਜਨਮ, ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਹੋਇਆ, ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਲੋਮਹਰਸ਼ਣ ਨੇ ਗਾਂਗੇਯ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਸੁਣਾਈ।
ਮਾਤਾ ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਯ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਸਤੀ । ਕਥਂ ਸ਼ਨ੍ਤਨੁਨਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਗਨ੍ਧਵਤੀ ਸ਼ੁਭਾ
ਵਿਆਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੁਗੰਧੀ ਤੇ ਚੰਗੀ ਸੀ। ਉਹ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕਿਵੇਂ ਬਣੀ?
ਤਨ੍ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਦਾਸ਼ਪੁਤ੍ਰੀ ਕਥਂ ਧृਤਾ । ਰਾਜ੍ਞਾ ਧਰ੍ਮਵਰਿष੍ਠੇਨ ਸਂਸ਼ਯਂ ਛਿਨ੍ਧਿ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਮੈਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ ਕਿ ਦਾਸ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜੇ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਕਬੂਲ ਕੀਤਾ। ਹੇ ਸੁਚਰਿਤ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਸ਼ਨ੍ਤਨੁਰ੍ਨਾਮ ਰਾਜਰ੍षਿਰ੍ਮृਗਯਾਨਿਰਤਃ ਸਦਾ । ਵਨਂ ਜਗਾਮ ਨਿਘ੍ਨਨ੍ਵੈ ਮृਗਾਂਸ਼੍ਚ ਮਹਿषਾਨ੍ ਰੁਰੂਨ੍
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਨਾਮਕ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗਿਆ ਤੇ ਹਿਰਣ, ਮਹਿਲ, ਤੇ ਰੂਸਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਗਿਆ।
ਚਤ੍ਵਾਰ੍ਯੇਵ ਤੁ ਵਰ੍षਾਣਿ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਸਹ ਭੂਪਤਿਃ । ਰਮਮਾਣਃ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਪ ਕੁਮਾਰੇਣ ਯਥਾ ਹਰਃ
ਚਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਿਹਾ, ਜਿਵੇਂ ਮਹਾਦੇਵ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨਾਲ ਰਿਹਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਏਕਦਾ ਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ਬਾਣਾਨ੍ਵਿਨਿਘ੍ਨਨ੍ਖਡ੍ਗਸੂਕਰਾਨ੍ । ਸ ਕਦਾਚਿਦ੍ਵਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਕਾਲਿਨ੍ਦੀਂ ਸਰਿਤਾਂ ਵਰਾਮ੍
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਤੀਰ ਚਲਾਉਂਦਾ ਤੇ ਸੂਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਤੇ ਕਾਲਿੰਦੀ ਨਦੀ ਤੱਕ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ।
ਮਹੀਪਤਿਰਨਿਰ੍ਦੇਸ਼੍ਯਮਾਜਿਘ੍ਰਦ੍ਗਨ੍ਧਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਵਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛਨ੍ਸਜਞ੍ਚਚਾਰ ਵਨਂ ਤਦਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਅਣਵਰਨਣਯੋਗ ਸੁਗੰਧ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਸੁਗੰਧ ਦਾ ਮੂਲ ਲੱਭਣ ਲਈ ਉਹ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਨ ਮਨ੍ਦਾਰਸ੍ਯ ਗਨ੍ਧੋऽਯਂ ਮृਗਨਾਭਿਮਦਸ੍ਯ ਨ । ਚਮ੍ਪਕਸ੍ਯ ਨ ਮਾਲਤ੍ਯਾ ਨ ਕੇਤਕ੍ਯਾ ਮਨੋਹਰਃ
ਇਹ ਸੁਗੰਧ ਨਾ ਤਾਂ ਮੰਦਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਹਿਰਣ ਦੀ ਕਸਤੂਰੀ ਦੀ, ਨਾ ਚੰਪਾ ਦੀ, ਨਾ ਮਾਲਤੀ ਦੀ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੇਤਕੀ ਦੀ, ਜੋ ਇੰਨੀ ਮਨਮੋਹਣੀ ਹੋਵੇ।
ਨ ਚਾਨੁਭੂਤਪੂਰ੍ਵੋऽਯਂ ਵਾਤਿ ਗਨ੍ਧਵਹਃ ਸ਼ੁਭਃ । ਕੁਤੋऽਯਮੇਤਿ ਵਾਯੁਰ੍ਵੈ ਮਮ ਘ੍ਰਾਣਵਿਮੋਹਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਹਵਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਹੋਈ; ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਸੁੰਘਣ ਦੀ ਇੰਦਰੀ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ?
ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਾਨੋऽਸੌ ਬਭ੍ਰਾਮ ਵਨਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਮੋਹਿਤੋ ਗਨ੍ਧਲੋਭੇਨ ਸ਼ਨ੍ਤਨੁਃ ਪਵਨਾਨੁਗਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦਿਆਂ, ਸ਼ਾਂਤਨੂ ਸੁਗੰਧ ਦੀ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ, ਹਵਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਨਦੀਤੀਰੇ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਂ ਚਾਰੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਮ੍ । ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਰਹਿਤਾਂ ਕਾਨ੍ਤਾਂ ਸੁਸ੍ਥਿਤਾਂ ਮਲਿਨਾਮ੍ਬਰਾਮ੍
ਉਥੇ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਸੁਰਤ ਵਾਲੀ, ਲਾਜਵਾਨ, ਸੁਚੱਜੀ, ਪਰ ਮੈਲੀ ਕਪੜੇ ਪਾਈ ਹੋਈ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਮਸਿਤਾਪਾਙ੍ਗੀਂ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ਸ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਅਸ੍ਯਾ ਦੇਹਸ੍ਯ ਗਨ੍ਧੋऽਯਮਿਤਿ ਸਞ੍ਜਾਤਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਾਲੀਆਂ ਮੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪੱਕਾ ਯਕੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੁਗੰਧ ਇਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
ਤਦਦ੍ਭੁਤਂ ਰੂਪਮਤੀਵ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਤਥੈਵ ਗਨ੍ਧੋऽਖਿਲਲੋਕਸਮ੍ਮਤਃ । ਵਯਸ਼੍ਚ ਤਾਦृਙ੍ ਨਵਯੌਵਨਂ ਸ਼ੁਭਂ ਦृष੍ਟ੍ਵੈਵ ਰਾਜਾ ਕਿਲ ਵਿਸ੍ਮਿਤੋऽਭਵਤ੍
ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਬੜਾ ਅਚੰਭੇਜ ਅਤੇ ਬੇਹੱਦ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਤੇ ਸੁਗੰਧ ਵੀ ਐਸਾ ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਨਵੀਂ ਜਵਾਨੀ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।