ਸਰ੍ਵੇ ਵੇਦਾ ਯਤ੍ਪਦਮਾਮਨਨ੍ਤਿ ਤਪਾਂਸਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਚ ਯਦ੍ਵਦਨ੍ਤਿ । ਯਦਿਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਚਰਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਤੇ ਪਦਂ ਸਂਗ੍ਰਹੇਣ ਬ੍ਰਵੀਮਿ
'ਜਿਸ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਸਾਰੇ ਵੇਦ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲੋਕ ਤਪ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮਚਰਿਆ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਵਸਥਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ।'
ਓਮਿਤ੍ਯੇਕਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਦੇਵਾਹੁਸ਼੍ਚ ਹ੍ਰੀਂਮਯਮ੍ । ਦ੍ਵੇ ਬੀਜੇ ਮਮ ਮਨ੍ਤ੍ਰੌ ਸ੍ਤੋ ਮੁਖ੍ਯਤ੍ਵੇਨ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ
'ਓਮ ਇਕ ਅੱਖਰ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ; ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਹ੍ਰੀੰ ਰੂਪ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੋ ਬੀਜ ਮੇਰੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।'
ਭਾਗਦ੍ਵਯਵਤੀ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸृਜਾਮਿ ਸਕਲਂ ਜਗਤ੍ । ਤਤ੍ਰੈਕਭਾਗਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸਚ੍ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਨਾਮਕਃ
'ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦੋ ਭਾਗ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਰਚਦੀ ਹਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਭਾਗ ਸਤ-ਚਿੱਤ-ਆਨੰਦ ਨਾਮਕ ਹੈ।'
ਮਾਯਾਪ੍ਰਕृਤਿਸਂਜ੍ਞਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਭਾਗ ਈਰਿਤਃ । ਸਾ ਚ ਮਾਯਾ ਪਰਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਤ੍ਯਹਮੀਸ਼੍ਵਰੀ
'ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਮਾਇਆ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਇਆ ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ; ਮੈਂ, ਦੇਵੀ, ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮਾਲਕਾ ਹਾਂ।'
ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚਨ੍ਦ੍ਰਿਕੇਵੇਯਂ ਮਮਾਭਿਨ੍ਨਤ੍ਵਮਾਗਤਾ । ਸਾਮ੍ਯਾਵਸ੍ਥਾਤ੍ਮਿਕਾ ਚੈषਾ ਮਾਯਾ ਮਮ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮ
'ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਾਂਦਨੀ ਅਲੱਗ ਨਹੀਂ, ਤਿਵੇਂ ਇਹ ਮਾਇਆ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਮਾਇਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੀ ਸਮਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੈ।'
ਪ੍ਰਲਯੇ ਸਰ੍ਵਜਗਤੋ ਮਦਭਿਨ੍ਨੈਵ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਪ੍ਰਾਣਿਕਰ੍ਮਪਰੀਪਾਕਵਸ਼ਤਃ ਪੁਨਰੇਵ ਹਿ
'ਜਦੋਂ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਾਇਆ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਕ ਰੂਪ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪੱਕੇ ਹੋਣ ਤੇ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।'
ਰੂਪਂ ਤਦੇਵਮਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤੀਭਾਵਮੁਪੈਤਿ ਚ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਮੁਖਾ ਤੁ ਯਾਵਸ੍ਥਾ ਸਾ ਮਾਯੇਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ
ਉਹ ਰੂਪ ਪਹਿਲਾਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਹਾਲਤ ਨੂੰ ਮਾਇਆ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਹਿਰ੍ਮੁਖਾ ਤੁ ਯਾ ਮਾਯਾ ਤਮਃਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸੋਚ੍ਯਤੇ । ਬਹਿਰ੍ਮੁਖਾਤ੍ਤਮੋਰੂਪਾਜ੍ਜਾਯਤੇ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸਮ੍ਭਵਃ
ਪਰ ਜਦੋਂ ਮਾਇਆ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਨੇਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਹਰੀ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਸਤਵ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਰਜੋਗੁਣਸ੍ਤਦੈਵ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਰ੍ਗਾਦੌ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮ । ਗੁਣਤ੍ਰਯਾਤ੍ਮਕਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ ਰਜੋ ਗੁਣ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਮਹੇਸ਼, ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਜੋਗੁਣਾਧਿਕੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਧਿਕੋ ਭਵੇਤ੍ । ਤਮੋਗੁਣਾਧਿਕੋ ਰੁਦ੍ਰਃ ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਰੂਪਧृਕ੍
ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿੱਚ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿੱਚ ਸਤਵ ਗੁਣ, ਤੇ ਰੁਦਰ ਵਿੱਚ ਤਮੋ ਗੁਣ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ।
ਸ੍ਥੂਲਦੇਹੋ ਭਵੇਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲਿਙ੍ਗਦੇਹੋ ਹਰਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਕਾਰਣੋ ਦੇਹਸ੍ਤੁਰੀਯਾ ਤ੍ਵਹਮੇਵ ਹਿ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਰੀਰ ਥੋਸ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਦਾ ਸੁਕਸ਼ਮ, ਤੇ ਰੁਦਰ ਦਾ ਕਾਰਣ ਸਰੀਰ ਹੈ। ਪਰ ਚੌਥਾ ਰੂਪ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਹਾਂ।
ਸਾਮ੍ਯਾਵਸ੍ਥਾ ਤੁ ਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ਯਾਮਿਰੂਪਿਣੀ । ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਮਦ੍ਰੂਪਂ ਰੂਪਵਰ੍ਜਿਤਮ੍
ਜੋ ਸਮਤਾ ਦੀ ਹਾਲਤ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ।
ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਸਗੁਣਂ ਚੇਤਿ ਦ੍ਵਿਧਾ ਮਦ੍ਰੂਪਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਨਿਰ੍ਗੁਣਂ ਮਾਯਯਾ ਹੀਨਂ ਸਗੁਣਂ ਮਾਯਯਾ ਯੁਤਮ੍
ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਨਿਰਗੁਣ ਤੇ ਸਗੁਣ। ਨਿਰਗੁਣ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤੇ ਸਗੁਣ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸਾਹਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਦਨ੍ਤਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਚ । ਪ੍ਰੇਰਯਾਮ੍ਯਨਿਸ਼ਂ ਜੀਵਂ ਯਥਾਕਰ੍ਮ ਯਥਾਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਮੈਂ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਰਚ ਕੇ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਤੇ ਗਿਆਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹਾਂ।
ਸृष੍ਟਿਸ੍ਥਿਤਿਤਿਰੋਧਾਨੇ ਪ੍ਰੇਰਯਾਮ੍ਯਹਮੇਵ ਹਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਚ ਤਥਾ ਵਿष੍ਣੁਂ ਰੁਦ੍ਰਂ ਵੈ ਕਾਰਣਾਤ੍ਮਕਮ੍
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਲੀਨਤਾ—all ਇਹ ਮੈਂ ਆਪ ਹੀ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹਾਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਰੁਦਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਹੀ ਕਾਰਣ ਰੂਪ ਹਨ।
ਮਦ੍ਭਯਾਦ੍ਵਾਤਿ ਪਵਨੋ ਭੀਤ੍ਯਾ ਸੂਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਗ੍ਨਿਮृਤ੍ਯਵਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਸਾਹਂ ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਤਮਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਮੇਰੇ ਡਰ ਨਾਲ ਹੀ ਹਵਾ ਵੱਗਦੀ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਇੰਦਰ, ਅਗਨਿ ਤੇ ਮੌਤ ਵੀ ਮੇਰੇ ਡਰ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ।
ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਭਵਦ੍ਭਿਸ੍ਤੁ ਜਯੋ ਲਬ੍ਧੋऽਸ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਥਾ । ਯੁष੍ਮਾਨਹਂ ਨਰ੍ਤਯਾਮਿ ਕਾष੍ਠਪੁਤ੍ਤਲਿਕੋਪਮਾਨ੍
ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਿੱਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੱਕੜ ਦੀਆਂ ਗੁੱਡੀਆਂ ਵਾਂਗ ਨਚਾਉਂਦੀ ਹਾਂ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ਦੇਵਵਿਜਯਂ ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਂ ਵਿਜਯਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਾ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਸਰ੍ਵਂ ਕੁਰ੍ਵੇ ਕਰ੍ਮਾਨੁਰੋਧਤਃ
ਕਦੇ ਦੇਵਤੇ ਜਿੱਤਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਦੈਤ। ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਰ ਕਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।
ਤਾਂ ਮਾਂ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਿਕਾਂ ਯੂਯਂ ਵਿਸ੍ਮृਤ੍ਯ ਨਿਜਗਰ੍ਵਤਃ । ਅਹਙ੍ਕਾਰਾਵृਤਾਤ੍ਮਾਨੋ ਮੋਹਮਾਪ੍ਤਾ ਦੁਰਨ੍ਤਕਮ੍
ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹਾਂ, ਭੁੱਲ ਗਏ ਹੋ। ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ, ਤੁਸੀਂ ਭਾਰੀ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਗਏ ਹੋ।
ਅਨੁਗ੍ਰਹਂ ਤਤਃ ਕਰ੍ਤੁਂ ਯੁष੍ਮਦ੍ਦੇਹਾਦਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਨਿਃਸृਤਂ ਸਹਸਾ ਤੇਜੋ ਮਦੀਯਂ ਯਕ੍ਸ਼ਮਿਤ੍ਯਪਿ
ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੇਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਜੋਤ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਅਚਾਨਕ ਨਿਕਲ ਆਈ, ਜੋ ਯਕਸ਼ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੀ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਸਰ੍ਵਭਾਵੈਰ੍ਹਿਤ੍ਵਾ ਗਰ੍ਵਂ ਤੁ ਦੇਹਜਮ੍ । ਮਾਮੇਵ ਸ਼ਰਣਂ ਯਾਤ ਸਚ੍ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਰੂਪਿਣੀਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਕ ਮਾਣ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਦਾ-ਅਸਲ-ਆਨੰਦ ਰੂਪ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾਓ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਮਹਾਦੇਵੀ ਮੂਲਪ੍ਰਕृਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰੀ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਂ ਗਤਾ ਸਦ੍ਯੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਦੇਵੈਰਭਿष੍ਟੁਤਾ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਜੋ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੇ ਸਰਵ-ਸੱਤਾ ਹੈ, ਫੌਰਨ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਵਗਰ੍ਵਂ ਤੁ ਵਿਹਾਯ ਪਦਪਙ੍ਕਜਮ੍ । ਸਮ੍ਯਗਾਰਾਧਯਾਮਾਸੁਰ੍ਭਗਵਤ੍ਯਾਃ ਪਰਾਤ੍ਪਰਮ੍
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਰਮ ਪਰਾਤਪਰ ਭਗਵਤੀ ਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤ੍ਰਿਸਨ੍ਧ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਰ੍ਵੇ ਗਾਯਤ੍ਰੀਜਪਤਤ੍ਪਰਾਃ । ਯਜ੍ਞਭਾਗਾਦਿਭਿਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵੀਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਿषੇਵਿਰੇ
ਸਾਰੇ, ਹਰ ਵੇਲੇ ਤਿੰਨ ਵੇਲੇ ਗਾਇਤਰੀ ਜਪਣ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ, ਤੇ ਯਜਨ ਆਦਿ ਰਸਮਾਂ ਨਾਲ ਨਿੱਤ ਹੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਏਵਂ ਸਤ੍ਯਯੁਗੇ ਸਰ੍ਵੇ ਗਾਯਤ੍ਰੀਜਪਤਤ੍ਪਰਾਃ । ਤਾਰਹृਲ੍ਲੇਖਯੋਸ਼੍ਚਾਪਿ ਜਪੇ ਨਿष੍ਣਾਤਮਾਨਸਾਃ
ਸਤਯੁਗ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਜਪ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਤਾਰਾ ਤੇ ਹ੍ਰਿੱਲੇਖਾ ਦੇ ਜਪ ਵਿਚ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਬਹੁਤ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ।
ਨ ਵਿष੍ਣੂਪਾਸਨਾ ਨਿਤ੍ਯਾ ਵੇਦੇਨੋਕ੍ਤਾ ਤੁ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍ । ਨ ਵਿष੍ਣੁਦੀਕ੍ਸ਼ਾ ਨਿਤ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯਾਪਿ ਤਥੈਵ ਚ
ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਦੱਸੀ। ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਨਿੱਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ।
ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯੁਪਾਸਨਾ ਨਿਤ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਵੇਦੈਃ ਸਮੀਰਿਤਾ । ਯਯਾ ਵਿਨਾ ਤ੍ਵਧਃਪਾਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯਾਸ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਥਾ
ਗਾਇਤਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹੀ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਕਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਦਰਜੇ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਵਤਾ ਕृਤਕृਤ੍ਯਤ੍ਵਂ ਨਾਨ੍ਯਾਪੇਕ੍ਸ਼ਾ ਦ੍ਵਿਜਸ੍ਯ ਹਿ । ਗਾਯਤ੍ਰੀਮਾਤ੍ਰਨਿष੍ਣਾਤੋ ਦ੍ਵਿਜੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਗਾਇਤਰੀ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਰ੍ਯਾਦਨ੍ਯਨ੍ਨ ਵਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦਿਤਿ ਪ੍ਰਾਹ ਮਨੁਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਵਿਹਾਯ ਤਾਂ ਤੁ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਵਿष੍ਣੂਪਾਸ੍ਤਿਪਰਾਯਣਃ
ਮਨੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਕਿਹਾ: 'ਹੋਰ ਕੰਮ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰੇ'; ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਗਾਇਤਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਲੱਗ ਜਾਵੇ,
ਸ਼ਿਵੋਪਾਸ੍ਤਿਰਤੋ ਵਿਪ੍ਰੋ ਨਰਕਂ ਯਾਤਿ ਸਰ੍ਵਥਾ । ਤਸ੍ਮਾਦਾਦ੍ਯਯੁਗੇ ਰਾਜਨ੍ ਗਾਯਤ੍ਰੀਜਪਤਤ੍ਪਰਾਃ । ਦੇਵੀਪਦਾਮ੍ਬੁਜਰਤਾ ਆਸਨ੍ਸਰ੍ਵੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਾਃ
ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਨ, ਪਹਿਲੇ ਯੁਗ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਉੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਗਾਇਤਰੀ ਦੇ ਜਪ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।