ਸਰ੍ਵਂ ਦੇਵੀਮਯਂ ਚੇਦਂ ਭਾਵਯੇਨ੍ਮਨਸਾ ਕਿਲ । ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਜਪਨ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛਰਾਣੁਨਾ
ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ਰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਰਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਤਾਡਯੇਨ੍ਮਣ੍ਡਪਕ੍ਸ਼ਮਾਮ੍ । ਹੁਂਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤੁ ਸਮੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਕੁਰ੍ਯਾਦਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਤਃ
ਸ਼ਰ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਮੰਡਪ ਦੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ 'ਹੁੰ' ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਧੂਪਯੇਦਨ੍ਤਰਂ ਧੂਪੈਰ੍ਵਿਕਿਰਾਨ੍ ਵਿਕਿਰੇਤ੍ਤਤਃ । ਮਾਰ੍ਜਯੇਤ੍ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਮਾਰ੍ਜਨ੍ਯਾ ਕੁਸ਼ਨਿਰ੍ਮਿਤਯਾ ਪੁਨਃ
ਅੰਦਰਲੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਧੂਪ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਛਿੜਕਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਬਣੀ ਝਾੜੂ ਨਾਲ ਉਹ ਥਾਂ ਫਿਰ ਸਾਫ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਈਸ਼ਾਨਦਿਸ਼ਿ ਤਤ੍ਪੁਞ੍ਜਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਂਸ੍ਥਾਪਯੇਨ੍ਮੁਨੇ । ਪੁਣ੍ਯਾਹਵਾਚਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੀਨਾਨਾਥਾਂਸ਼੍ਚ ਤੋषਯੇਤ੍
ਉਹ ਸਮਾਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ, ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬੀ ਕੋਨੇ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਪੁੰਨ ਅਹੁਤਿ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਗਰੀਬਾਂ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜ਼ੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿਸ਼ੇਨ੍ਮृਦ੍ਵਾਸਨੇ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਗੁਰੁਂ ਨਿਜਮ੍ । ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖੋ ਵਿਧਿਵਦ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਦੇਯਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦੇਵਤਾਮ੍
ਮ੍ਰਿਦੂ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਢੰਗ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭੂਤਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤੇਨੈਵ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਾ । ऋष੍ਯਾਦਿਨ੍ਯਾਸਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦੇਯਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਵੈ ਮੁਨੇ
ਭੂਤ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਆਦਿਕ ਕਰਮ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿੱਤੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਲਈ ਰਿਸ਼ੀ ਆਦਿਕ ਨਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨ੍ਯਸੇਨ੍ਮੁਨਿਂ ਤੁ ਸ਼ਿਰਸਿ ਮੁਖੇ ਛਨ੍ਦਃ ਸਮੀਰਿਤਮ੍ । ਦੇਵਤਾਂ ਹृਦਯਾਮ੍ਭੋਜੇ ਗੁਹ੍ਯੇ ਬੀਜਂ ਤੁ ਪਾਦਯੋਃ
ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ, ਛੰਦ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ, ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚ, ਤੇ ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤੁ ਤਾਲਤ੍ਰਯਰਵਾਤ੍ਤਤਃ । ਦਿਗ੍ਬਨ੍ਧਂ ਕਾਰਯੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਚ੍ਛੋਟਿਕਾਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਨਰਃ
ਫਿਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਤਾਲੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਣ ਤੇ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਦੀ ਬੰਨ੍ਹ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਉਂਗਲ ਚਟਕਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ । ਮਾਤृਕਾਂ ਵਿਨ੍ਯਸੇਦ੍ਦੇਹੇ ਤਤ੍ਪ੍ਰਕਾਰਸ੍ਤਥੋਚ੍ਯਤੇ
ਫਿਰ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਤੇ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਢੰਗ ਹੁਣ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ੴ ਅਂ ਨਮ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯ ਨ੍ਯਸੇਚ੍ਛਿਰਸਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍ । ਏਵਮੇਵ ਤੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਵੈ ਮੁਨੇ
‘ਓਂ ਅੰ ਨਮ’ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਜੋ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਵੇ। ਏਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰਂ षਡਙ੍ਗਂ ਚ ਨ੍ਯਸੇਦਙ੍ਗੇषੁ ਸਤ੍ਤਮਃ । ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਾਦਿष੍ਵਙ੍ਗੁਲੀषੁ ਹृਦਯਾਦਿषੁ ਚ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਉੱਤਮ ਮਨੁੱਖ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਛੇ ਅੰਗ ਆਪਣੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ, ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਤੇ, ਅਤੇ ਦਿਲ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਟਿਕਾਵੇ।
ਨਮਃ ਸ੍ਵਾਹਾਵषਡ੍ਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਹੁਂਵੌषਟ੍ਫਟ੍ਪਦਾਨ੍ਵਿਤੈਃ । ਪ੍ਰਣਵਾਦਿਯੁਤੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ षਡ੍ਭਿਰੇਵ षਡਙ੍ਗਕਮ੍
‘ਨਮ’, ‘ਸ੍ਵਾਹਾ’, ‘ਵਸ਼ਟ’, ‘ਹੁੰ’, ‘ਵੌਸ਼ਟ’ ਤੇ ‘ਫਟ’ ਇਹ ਸ਼ਬਦ, ਓਂਕਾਰ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਤ੍ਰ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਵਰ੍ਣਨ੍ਯਾਸਾਦਿਕਂ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਯੋਜਯੇਤ੍ । ਸ੍ਥਾਨੇषੁ ਤਤ੍ਤਤ੍ਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤੇष੍ਵਿਤਿ ਨ੍ਯਾਸਵਿਧਿਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਟਿਕਾਈ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਧਾਰਤ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਨਿਆਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋ ਨਿਜੇ ਸ਼ਰੀਰੇऽਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਯੇਦਾਸਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਦਕ੍ਸ਼ਾਂਸੇ ਚ ਨ੍ਯਸੇਦ੍ਧਰ੍ਮਂ ਵਾਮਾਂਸੇ ਜ੍ਞਾਨਮੇਵ ਚ
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਆਸਨ ਸੋਚੋ। ਸੱਜੇ ਰਾਨ ਉੱਤੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਰਾਨ ਉੱਤੇ ਗਿਆਨ ਟਿਕਾਓ।
ਵਾਮੋਰੌ ਚਾਪਿ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਦਕ੍ਸ਼ੋਰਾਵਥ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਮੁਖਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਮੁਨੇ ਧ੍ਯਾਯੇਦਧਰ੍ਮਕਮ੍
ਖੱਬੇ ਘੁੱਟ ਉੱਤੇ ਵੀਰਾਗ ਅਤੇ ਸੱਜੇ ਘੁੱਟ ਉੱਤੇ ਵੀ ਇਹੀ ਟਿਕਾਓ। ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਸਰਵੋਚਤਾ ਤੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਹੀ ਅਧਰਮ ਦਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਨਾਭਿਦੇਸ਼ੇ ਦਕ੍ਸ਼ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਤਥਾ ਪੁਨਃ । ਨਞਾਦੀਸ਼੍ਚਾਪਿ ਜ੍ਞਾਨਾਦੀਨ੍ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਨੇਵ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍
ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਨੰ-ਆਦਿਕ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਵੀ ਟਿਕਾਓ।
ਪਾਦਾ ਧਰ੍ਮਾਦਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਪੀਠਸ੍ਯ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ । ਅਧਰ੍ਮਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਸ੍ਮृਤਾਨਿ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵੈਃ
ਹੇ ਉੱਤਮ ਮੁਨੀ, ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਧਰਮ ਆਦਿਕ ਅਤੇ ਪੀਠ ਨੂੰ ਆਸਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਰ ਅਧਰਮ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀਆਂ ਨੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਗ ਮੰਨਿਆ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯੇऽਨਨ੍ਤਂ ਹृਦਿ ਸ੍ਥਾਨੇ ਨ੍ਯਸੇਨ੍ਮृਦ੍ਵਾਸਨੇ ਸ੍ਥਲੇ । ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਪਦ੍ਮਂ ਵਿਮਲਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸੂਰ੍ਯੇਨ੍ਦੁਪਾਵਕਾਨ੍
ਵਿਚਕਾਰ, ਦਿਲ ਦੇ ਥਾਂ ਤੇ, ਨਰਮ ਆਸਨ ਉੱਤੇ, ਅਨੰਤ ਨੂੰ ਟਿਕਾਓ। ਉਸ ਉੱਤੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਸਾਰ-ਕਮਲ ਬਣਾਓ, ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰੱਖੋ।
ਨ੍ਯਸੇਤ੍ਕਲਾਯੁਤਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਤ੍ਤਾ ਵਦਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਕਲਾਸ੍ਤਾ ਇਨ੍ਦੋਃ षੋਡਸ਼ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਮੰਤ੍ਰੀ ਉਥੇ ਕਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਾਏ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਥੋੜ੍ਹਾ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਬਾਰਾਂ ਕਿਰਨਾਂ ਹਨ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਸੋਲ੍ਹਾਂ।
ਦਸ਼ ਵਹ੍ਨੇਃ ਕਲਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤਾਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂਸ੍ਤੁ ਤਾਨ੍ਸ੍ਮਰੇਤ੍ । ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਰਜਸ੍ਤਮਸ਼੍ਚੈਵ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ਤੇषਾਮਥੋਪਰਿ
ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਦੱਸ ਕਿਰਨਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਸਤ, ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਨੂੰ ਟਿਕਾਓ।
ਆਤ੍ਮਾਨਮਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਮੇਵ ਚ । ਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨ੍ਯਸੇਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਨਿਤ੍ਥਂ ਪੀਠਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਨਾ
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ, ਅੰਦਰਲਾ ਆਪ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਪ ਅਤੇ ਗਿਆਨ-ਸਰੂਪ ਆਪ ਨੂੰ ਟਿਕਾਏ। ਇਹੀ ਆਸਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੈ।
ਅਮੁਕਾਸਨਾਯ ਨਮ ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸਾਧਕਃ । ਆਸਨਂ ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਪਰਾਮ੍ਬਿਕਾਮ੍
‘ਅਮੁਕ ਆਸਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ’ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਸਾਧਕ ਆਸਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਉਥੇ ਪਰਮ ਮਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
ਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਵਿਧਿਨਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਦੇਯਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦੇਵਤਾਮ੍ । ਮਾਨਸੈਰੁਪਚਾਰੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜਯੇਤ੍ਤਾਂ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੰਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਹੀ ਉਚਿਤ ਸੇਵਾ ਦੇਵੇ।
ਮੁਦ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਕਲ੍ਪੋਕ੍ਤਾ ਮੋਦਕਾਰਿਕਾਃ । ਯਾਭਿਰ੍ਵਿਰਚਿਤਾਭਿਸ੍ਤੁ ਮੋਦੋ ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਜਾਯਤੇ
ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਮੂਦਰਾਵਾਂ ਦਿਖਾਵੇ, ਜਿਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਤਤਃ ਸ੍ਵਵਾਮਭਾਗਾਗ੍ਰੇ षਟ੍ਕੋਣੋਪਰਿ ਵਰ੍ਤੁਲਮ੍ । ਚਤੁਰਸ੍ਰਯੁਤਂ ਸਮ੍ਯਙ੍ਮਧ੍ਯੇ ਮਣ੍ਡਲਮਾਲਿਖੇਤ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਅੱਗੇ, ਛੇ ਕੋਣਾਂ ਵਾਲੇ ਚੱਕਰ ਉੱਤੇ ਗੋਲ ਚੱਕਰ ਬਣਾਓ। ਉਸ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਵਾਲਾ ਵਰਗ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਿਖੋ।
ਮਧ੍ਯੇ ਤ੍ਰਿਕੋਣਂ ਸਂਲਿਖ੍ਯ ਸ਼ਙ੍ਖਮੁਦ੍ਰਾਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ । षਡਙ੍ਗਾਨਿ ਚ षਟ੍ਕੋਣੇष੍ਵਰ੍ਚਯੇਤ੍ਕੁਸੁਮਾਦਿਭਿਃ
ਵਿਚਕਾਰ ਤਿਕੋਣ ਬਣਾਕੇ, ਸ਼ੰਖ ਮੂਦਰਾ ਦਿਖਾਓ। ਛੇ ਕੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।
ਅਗ੍ਨ੍ਯਾਦਿषੁ ਤੁ ਕੋਣੇषੁ षਡਙ੍ਗਾਰ੍ਚਨਮਾਚਰੇਤ੍ । ਆਧਾਰਪਾਤ੍ਰਮਾਦਾਯ ਸ਼ਙ੍ਖਸ੍ਯ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ
ਹੇ ਮਾਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਅੱਗ ਆਦਿਕ ਚਾਰ ਕੋਣਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਸ਼ੰਖ ਤੋਂ ਆਧਾਰ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰ ਲੈ ਕੇ, ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਤ੍ਰਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸਮ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਮਣ੍ਡਲੇ । ਮਂ ਵਹ੍ਨਿਮਣ੍ਡਲਾਯੋਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਦਸ਼ਕਲਾਤ੍ਮਨੇ
ਅਸਤਰ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਉਸ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ, 'ਮੰ' ਉਚਾਰ ਕੇ ਅੱਗ ਦੇ ਚੱਕਰ ਲਈ, ਫਿਰ ਦਸ ਕਲਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਲਈ।
ਅਮੁਕਦੇਵ੍ਯਾ ਅਰ੍ਘ੍ਯਪਾਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨਾਯ ਨਮ ਇਤ੍ਯਪਿ । ਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਯਮੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ਙ੍ਖਸ੍ਯਾਪ੍ਯਾਧਾਰਸ੍ਥਾਪਨੇ ਬੁਧੈਃ
ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਇਹ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰੋ: 'ਫਲਾਂ-ਫਲਾਂ ਦੇਵੀ ਦੇ ਅਰਘ ਪਾਤਰ ਦੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ', ਇਹ ਮੰਤਰ ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਟਿਕਾਉਣ ਵਾਸਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਆਧਾਰੇ ਪੂਰ੍ਵਮਾਰਭ੍ਯ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ । ਦਸ਼ ਵਹ੍ਨਿਕਲਾਃ ਪੂਜ੍ਯਾ ਵਹ੍ਨਿਮਣ੍ਡਲਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਆਧਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵੱਲ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਅੱਗ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀਆਂ ਦਸ ਕਲਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।