ਤਦਾ ਸ ਸਮਰੇ ਰਾਜਾ ਸੁਰਥਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਰ੍ਜਿਤਃ । ਅਮਾਤ੍ਯੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਤਸ੍ਯ ਕੋਸ਼ਗਤਂ ਧਨਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਰਾਜਾ ਸੁਰਥ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਤੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਦੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਲੈ ਲਈ।
ਹृਤਂ ਸਰ੍ਵਮਸ਼ੇषੇਣ ਤਦਾਤਪ੍ਯਤ ਭੂਮਿਪਃ । ਨਿष੍ਕਾਸਿਤਸ਼੍ਚ ਨਗਰਾਤ੍ਸ ਰਾਜਾ ਪਰਮਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਉਸਦੀ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੁੱਟ ਲਈ ਗਈ, ਤੇ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਜਗਾਮਾਸ਼੍ਵਮਥਾਰੁਹ੍ਯ ਮृਗਯਾਮਿषਤੋ ਵਨਮ੍ । ਏਕਾਕੀ ਵਿਜਨੇऽਰਣ੍ਯੇ ਬਭ੍ਰਾਮੋਦ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਮਾਨਸਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੀ ਖਾਤਰ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਕੱਲਾ, ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਉਲਝੇ ਮਨ ਨਾਲ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਭਟਕਦਾ ਰਿਹਾ।
ਮੁਨੇਃ ਕਸ੍ਯਚਿਦਾਗਤ੍ਯ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਮਾਨਸਃ । ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਜਨ੍ਤੁਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਮੁਨਿਸ਼ਿष੍ਯਗਣੈਰ੍ਯੁਤਮ੍
ਇੱਕ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਚੈਨ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚੇਲੇ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਆ ਗਿਆ।
ਉਵਾਸ ਕਞ੍ਚਿਤ੍ਕਾਲਂ ਸ ਰਾਜਾ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨੇ । ਆਸ਼੍ਰਮੇ ਮੁਨਿਵਰ੍ਯਸ੍ਯ ਦੀਰ੍ਘਦृष੍ਟੇਃ ਸੁਮੇਧਸਃ
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਬੜੀ ਸੋਭਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੁਮੇਧਾਸ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ, ਜੋ ਦੂਰ ਤੱਕ ਵੇਖ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨੀ ਸੀ।
ਏਕਦਾ ਸ ਮਹੀਪਾਲੋ ਮੁਨਿਂ ਪੂਜਾਵਸਾਨਕੇ । ਕਾਲੇ ਗਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਇੱਕ ਦਿਨ, ਉਹ ਰਾਜਾ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਮੁਕਣ ਉੱਤੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜਲਦੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਉਸਤੋਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।
ਮੁਨੇ ਮਮ ਮਨੋਦੁਃਖਂ ਬਾਧਤੇ ਚਾਧਿਸਮ੍ਭਵਮ੍ । ਜ੍ਞਾਤਤਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਯ ਭੂਦੇਵ ਨਿष੍ਪ੍ਰਜ੍ਞਸ੍ਯ ਚ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਜੋ ਦੁੱਖ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੈ ਤੇ ਮੇਰੇ ਕੋਈ ਵਾਰਸ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਰ੍ਨਿਰ੍ਜਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਹृਤਰਾਜ੍ਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ । ਤਥਾਪਿ ਤੇषੁ ਮਨਸਿ ਮਮਤ੍ਵਂ ਜਾਯਤੇ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ ਹਾਂ ਤੇ ਮੇਰਾ ਪੂਰਾ ਰਾਜ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੋਹ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਕਥਂ ਸ਼ਰ੍ਮ ਲਭੇ ਮੁਨੇ । ਤ੍ਵਦਨੁਗ੍ਰਹਮਾਸ਼ਾਸੇ ਵਦ ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸੁਖ ਮਿਲੇ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ? ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਮਿਹਰ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ—ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
ਮੁਨਿਰੁਵਾਚ ਆਕਰ੍ਣਯ ਮਹੀਪਾਲ ਮਹਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਕਰਂ ਪਰਮ੍ । ਦੇਵੀਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮਤੁਲਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਪ੍ਰਦਂ ਪਰਮ੍
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਤੇ ਉੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਮਾਂ ਦੀ ਅਤੁੱਲ ਮਹਿਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਜਗਨ੍ਮਯੀ ਮਹਾਮਾਯਾ ਵਿष੍ਣੁਬ੍ਰਹ੍ਮਹਰੋਦ੍ਭਵਾ । ਸਾ ਬਲਾਦਪਹृਤ੍ਯੈਵ ਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਮਾਨਸਾਨਿ ਹਿ
ਉਹ ਮਹਾਂਮਾਇਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਉਹ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਮਨ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਮੋਹਾਯ ਪ੍ਰਤਿਸਂਯਚ੍ਛੇਦਿਤਿ ਜਾਨੀਹਿ ਭੂਮਿਪ । ਸਾ ਸृਜਤ੍ਯਖਿਲਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸਾ ਪਾਲਯਤਿ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪਾਉਣ ਲਈ ਰੋਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਰਚਦੀ ਹੈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਂਹਾਰੇ ਹਰਰੂਪੇਣ ਸਂਹਰਤ੍ਯੇਵ ਭੂਮਿਪ । ਕਾਮਦਾਤ੍ਰੀ ਮਹਾਮਾਯਾ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ਦੁਰਤ੍ਯਯਾ
ਜਦੋਂ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਅੰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਂਮਾਇਆ, ਜੋ ਮਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਾਲ ਰਾਤ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਸਂਹਾਰਿਣੀ ਕਾਲੀ ਕਮਲਾ ਕਮਲਾਲਯਾ । ਤਸ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਜ੍ਜਾਤਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍
ਉਹ ਕਾਲੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਕਮਲਾ, ਜੋ ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਲਯਮੇष੍ਯਤਿ ਤਸ੍ਯਾਂ ਚ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੈਵ ਪਰਾਤ੍ਪਰਾ । ਤਸ੍ਯਾ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਾਦਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਯੋਪਰਿ ਭਵੇਨ੍ਨृਪ । ਸ ਏਵ ਮੋਹਮਤ੍ਯੇਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਧਰਣੀਪਤੇ
ਸਭ ਕੁਝ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਸ ਮਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਹੀ ਮੋਹ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ।
ਦੇਵੀਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਮਧੁਕੈਟਭਵਧਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਰਾਜੋਵਾਚ ਕਾ ਸਾ ਦੇਵੀ ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਾਲਵਿਦਾਂ ਵਰ । ਕਾ ਮੋਹਯਤਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਕਾਰਣਂ ਕਿਂ ਭਵੇਦ੍ ਦ੍ਵਿਜ
ਮਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕਥਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਹ ਮਾਂ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੂੰ ਦੱਸਿਆ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ। ਕੌਣ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ?
ਕਸ੍ਮਾਦੁਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਦੇਵੀ ਕਿਂਰੂਪਾ ਸਾ ਕਿਮਾਤ੍ਮਿਕਾ । ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਹਿ ਭੂਦੇਵ ਕृਪਯਾ ਮਮ ਸਰ੍ਵਤਃ
ਉਹ ਮਾਂ ਕਿਥੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਉਹਦਾ ਰੂਪ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ? ਉਹਦੀ ਸਵਭਾਵ ਕੀ ਹੈ? ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ।
ਮੁਨਿਰੁਵਾਚ ਰਾਜਨ੍ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤੇ ਵਰ੍ਣਯਾਮਿ ਨਿਸ਼ਾਮਯ । ਯਥਾ ਚੋਤ੍ਪਤਿਤਾ ਦੇਵੀ ਯੇਨ ਵਾ ਸਾ ਜਗਨ੍ਮਯੀ
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ—ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਾਂ ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕਿਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ।
ਯਦਾ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵੋ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸਂਹृਤ੍ਯ ਯੋਗਰਾਟ੍ । ਆਸ੍ਤੀਰ੍ਯ ਸ਼ੇषਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਮੁਦ੍ਰੇ ਨਿਦ੍ਰਿਤੋऽਭਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨੂੰ ਸਮੇਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਗ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਦਾ ਪ੍ਰਸ੍ਵਾਪਵਸ਼ਗੋ ਦੇਵਦੇਵੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਤਤ੍ਕਰ੍ਣਮਲਸਞ੍ਜਾਤੌ ਦਾਨਵੌ ਮਧੁਕੈਟਭੌ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਜਨਾਰਦਨ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਦੀ ਮੈਲ ਤੋਂ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਨਾਮਕ ਦੈਤ ਬਣੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਹਨ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯੁਕ੍ਤੌ ਦਾਨਵੌ ਘੋਰਰੂਪਿਣੌ । ਤਦਾ ਕਮਲਜੋ ਦੇਵੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੌ ਮਧੁਕੈਟਭੌ
ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੈਤ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵ ਨੇ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਨਿਦ੍ਰਿਤਂ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਂ ਚਿਨ੍ਤਾਮਾਪ ਦੁਰਤ੍ਯਯਾਮ੍ । ਨਿਦ੍ਰਿਤੋ ਭਗਵਾਨੀਸ਼ੋ ਦਾਨਵੌ ਚ ਦੁਰਾਸਦੌ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅਪਹੁੰਚੇ ਦੈਤ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਘੇਰ ਲੈ ਗਈ।
ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਕਥਂ ਸ਼ਰ੍ਮ ਲਭੇ ਹ੍ਯਹਮ੍ । ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਦ੍ਯਯੋਨੇਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
"ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਪ੍ਰਾਦੂਰਭੂਤ੍ਤਾਤ ਤਦਾ ਕਾਰ੍ਯਪ੍ਰਸਾਧਿਨੀ । ਯਸ੍ਯਾ ਵਸ਼ਂ ਗਤੋ ਦੇਵੋ ਨਿਦ੍ਰਿਤੋ ਭਗਵਾਨ੍ ਹਰਿਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪਿਆਰੇ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇੱਕ ਸੋਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਸੀ—ਉਹ ਜਿਸਦੀ ਵਸ਼ੀਭੂਤ ਕਰਕੇ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਸੀ।
ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਸ਼ਰਣਂ ਯਾਮਿ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਸੂਤਿਕਾਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਦੇਵਿ ਦੇਵਿ ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰਿ ਭਕ੍ਤਾਭੀष੍ਟਫਲਪ੍ਰਦੇ
ਮੈਂ ਉਸ ਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਨੀਂਦ ਰੂਪ ਹੈ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਮਾਂ, ਹੇ ਮਾਂ, ਜਗਤ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ, ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ।
ਜਗਨ੍ਮਾਯੇ ਮਹਾਮਾਯੇ ਸਮੁਦ੍ਰਸ਼ਯਨੇ ਸ਼ਿਵੇ । ਤ੍ਵਦਾਜ੍ਞਾਵਸ਼ਗਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਵਸ੍ਵਕਾਰ੍ਯਵਿਧਾਯਿਨਃ
ਹੇ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਇਆ, ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਉੱਤੇ ਵਿਛੀ ਹੋਈ ਸੁਭਾਗਣ, ਸਾਰੇ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਾਲਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ਮਹਾਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ਮੋਹਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ਮਦੋਤ੍ਕਟਾ । ਵ੍ਯਾਪਿਨੀ ਵਸ਼ਗਾ ਮਾਨ੍ਯਾ ਮਹਾਨਨ੍ਦੈਕਸ਼ੇਵਧਿਃ
ਤੂੰ ਕਾਲਰਾਤਰੀ, ਮਹਾਰਾਤਰੀ, ਮੋਹਰਾਤਰੀ, ਤੇ ਮਸਤ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਸਭ ਉੱਤੇ ਹਕਮ chalਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਆਨੰਦ ਦੀ ਇਕੱਲੀ ਖਜਾਨਾ ਹੈਂ।
ਮਹਨੀਯਾ ਮਹਾਰਾਧ੍ਯਾ ਮਾਯਾ ਮਧੁਮਤੀ ਮਹੀ । ਪਰਾਪਰਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਪਰਮਾ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਤੂੰ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਵਾਲੀ, ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਯੋਗ, ਮਾਇਆ, ਮਿੱਠੀ ਮਧੁ ਵਰਗੀ, ਧਰਤੀ ਆਪ। ਉੱਚੇ-ਹੇਠਾਂ ਸਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈਂ।
ਲਜ੍ਜਾ ਪੁष੍ਟਿਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਕਾਨ੍ਤਿਃ ਕਾਰੁਣ੍ਯਵਿਗ੍ਰਹਾ । ਕਮਨੀਯਾ ਜਗਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਯਾ ਜਾਗ੍ਰਦਾਦਿਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ
ਲਾਜ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਇੱਜ਼ਤ, ਸੋਭਾ, ਦਇਆ ਦੀ ਮੂਰਤੀ; ਸੋਹਣੀ, ਜਗਤ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ, ਜਾਗਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।
ਪਰਮਾ ਪਰਮੇਸ਼ਾਨੀ ਪਰਾਨਨ੍ਦਪਰਾਯਣਾ । ਏਕਾਪ੍ਯੇਕਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਸਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਦ੍ਵਯਾਤ੍ਮਿਕਾ
ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਸਭ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਲੀਨ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ। ਤੂੰ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਪਰ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਵੀ ਹੈਂ।